Rivaroxaban

Rivaroxaban là thuốc chống đông đường uống tác động trực tiếp, ức chế chọn lọc yếu tố Xa mà không cần antithrombin làm đồng yếu tố. Thuốc làm giảm sự tạo thành thrombin và cục máu đông nhưng không trực tiếp ức chế kết tập tiểu cầu. Rivaroxaban được sử dụng trong nhiều bệnh cảnh như phòng ngừa đột quỵ ở người rung nhĩ không do van tim, điều trị huyết khối tĩnh mạch sâu hoặc thuyên tắc phổi, dự phòng huyết khối sau thay khớp và giảm một số biến cố tim mạch ở người bệnh động mạch vành hoặc động mạch ngoại biên.

Chảy máu là nguy cơ quan trọng nhất. Ngừng thuốc sớm khi chưa có phương án chống đông thay thế có thể làm tăng nguy cơ huyết khối; gây tê hoặc chọc dò tủy sống trong thời gian dùng thuốc có thể dẫn đến tụ máu ngoài màng cứng và liệt kéo dài. Liều rivaroxaban phụ thuộc chặt chẽ vào chỉ định, chức năng thận, tuổi và dạng bào chế, vì vậy người bệnh không được tự đổi liều hoặc tự ngừng thuốc.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Rivaroxaban là gì: Thuốc chống đông đường uống ức chế trực tiếp và chọn lọc yếu tố Xa.
  • Mã ATC: B01AF01 — thuốc chống huyết khối, chất ức chế trực tiếp yếu tố Xa.
  • Chỉ định chính: Rung nhĩ không do van tim, DVT, PE, dự phòng tái phát VTE, dự phòng sau thay khớp và một số bệnh cảnh CAD/PAD.
  • Hàm lượng trên nhãn Hoa Kỳ: Viên 2,5 mg, 10 mg, 15 mg, 20 mg và hỗn dịch uống 1 mg/mL.
  • Cách dùng với thức ăn: Viên 15 mg và 20 mg phải dùng cùng thức ăn; viên 2,5 mg và 10 mg có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn.
  • Nguy cơ nổi bật: Chảy máu nghiêm trọng hoặc tử vong; tụ máu tủy sống hoặc ngoài màng cứng; huyết khối khi ngừng thuốc sớm.
  • Theo dõi: Không cần theo dõi INR thường quy để chỉnh liều, nhưng cần đánh giá công thức máu, chức năng thận, gan và dấu hiệu chảy máu theo tình trạng lâm sàng.
  • Tình trạng tại Việt Nam: Xarelto 10 mg đã được Cục Quản lý Dược đưa vào danh mục gia hạn giấy đăng ký lưu hành năm 2025; điều này không xác nhận tình trạng sẵn có tại từng cơ sở bán thuốc.
  • Khuyến cáo: Không tự mua, tự đổi liều, tự ngừng thuốc hoặc tự phối hợp aspirin, NSAID hay thuốc chống đông khác.

Hoạt chất Rivaroxaban là gì?

Rivaroxaban là thuốc chống đông đường uống tác động trực tiếp, ức chế chọn lọc yếu tố Xa tự do và yếu tố Xa trong phức hợp prothrombinase. Việc ức chế yếu tố Xa làm giảm tạo thrombin và giảm hình thành fibrin, qua đó hạn chế phát triển cục máu đông.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Rivaroxaban

CAS 366789-02-8

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Rivaroxaban

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Rivaroxaban

Tên IUPAC

5-chloro-N-[[(5S)-2-oxo-3-[4-(3-oxomorpholin-4-yl)phenyl]-1,3-oxazolidin-5-yl]methyl]thiophene-2-carboxamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

BAY 59-7939 là mã phát triển của rivaroxaban. Xarelto là biệt dược gốc được phê duyệt tại Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu; tên biệt dược không đồng nghĩa với tình trạng có sẵn tại mọi thị trường.

Tên Latinh / tên dược điển

Rivaroxabanum

Tên USAN

rivaroxaban

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

366789-02-8

UNII

9NDF7JZ4M3

PubChem CID

9875401

RxNorm CUI

1114195

Dược động học của Rivaroxaban

Rivaroxaban được hấp thu nhanh, thường đạt nồng độ tối đa trong khoảng 2–4 giờ. Sinh khả dụng phụ thuộc liều và thức ăn. Thuốc gắn protein huyết tương khoảng 92–95%, thể tích phân bố trạng thái ổn định khoảng 50 lít và không có chất chuyển hóa lưu hành chính có hoạt tính. Khoảng một phần ba liều được thải dưới dạng thuốc không đổi qua nước tiểu; phần còn lại được chuyển hóa rồi thải qua nước tiểu và phân.

Giai đoạn I: Hấp thu

Rivaroxaban được hấp thu nhanh với Cmax thường xuất hiện sau 2–4 giờ. Sự hấp thu phụ thuộc vị trí giải phóng thuốc trong đường tiêu hóa; đưa thuốc ra phía xa dạ dày có thể làm giảm rõ mức phơi nhiễm. Viên nghiền dùng đường uống hoặc qua ống thông dạ dày có mức phơi nhiễm tương đương viên nguyên khi thực hiện đúng hướng dẫn.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối ước tính của liều 2,5 mg và 10 mg là khoảng 80–100% và không bị ảnh hưởng đáng kể bởi thức ăn. Sinh khả dụng của viên 20 mg khi đói khoảng 66%; dùng cùng thức ăn làm tăng AUC trung bình khoảng 39% và Cmax khoảng 76%, giúp mức hấp thu gần hoàn toàn hơn. Vì vậy viên 15 mg và 20 mg phải dùng cùng thức ăn.

Giai đoạn II: Phân bố

Rivaroxaban gắn protein huyết tương khoảng 92–95%, chủ yếu với albumin. Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định khoảng 50 lít. Mức gắn protein cao là lý do thuốc hầu như không được loại bỏ hiệu quả bằng thẩm tách.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Khoảng 51% liều rivaroxaban đánh dấu phóng xạ được thu hồi dưới dạng chất chuyển hóa không hoạt tính trong nước tiểu và phân. Các con đường chuyển hóa chính gồm oxy hóa qua CYP3A4/5, CYP2J2 và thủy phân. Rivaroxaban không đổi là thành phần chủ yếu trong huyết tương; không có chất chuyển hóa lưu hành chính có hoạt tính.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 36% liều được thu hồi trong nước tiểu dưới dạng rivaroxaban không đổi và khoảng 7% dưới dạng không đổi trong phân. Bài tiết thuốc không đổi qua thận chủ yếu do bài tiết chủ động ở ống thận, với một phần nhỏ hơn qua lọc cầu thận. Rivaroxaban là cơ chất của P-glycoprotein và BCRP.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải cuối khoảng 5–9 giờ ở người trưởng thành trẻ và khoảng 11–13 giờ ở người cao tuổi. Ở trẻ em, thời gian bán thải ngắn dần theo tuổi, từ trung bình khoảng 4,2 giờ ở thiếu niên đến khoảng 1,6 giờ ở trẻ dưới 6 tháng trong dữ liệu dược động học quần thể.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn thân của rivaroxaban sau tiêm tĩnh mạch ở người khỏe mạnh khoảng 10 lít/giờ, nên được xếp là thuốc có độ thanh thải thấp. Độ thanh thải giảm khi chức năng thận suy giảm và mức phơi nhiễm có thể tăng khoảng 44–64% tùy mức độ suy thận.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Chức năng thận giảm làm tăng mức phơi nhiễm và tác dụng chống đông.
  • Suy gan mức độ vừa làm AUC tăng khoảng 127%; cần tránh dùng ở Child-Pugh B, Child-Pugh C hoặc bệnh gan có rối loạn đông máu.
  • Thuốc ức chế đồng thời P-glycoprotein và CYP3A mạnh có thể làm tăng nồng độ rivaroxaban.
  • Thuốc cảm ứng mạnh P-glycoprotein và CYP3A có thể làm giảm nồng độ và tăng nguy cơ huyết khối.
  • Thức ăn làm tăng hấp thu viên 15 mg và 20 mg.
  • Tuổi cao làm kéo dài thời gian bán thải; giới tính không tạo khác biệt dược động học có ý nghĩa lâm sàng.
  • Cân nặng, tuổi và chức năng thận được dùng để xác định liều ở trẻ em.

Các yếu tố trên được mô tả trong nhãn Xarelto và SmPC châu Âu.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Rivaroxaban

Rivaroxaban thuộc nhóm thuốc chống đông đường uống tác động trực tiếp, thường viết tắt là DOAC. Thuốc tác động tại yếu tố Xa, nằm ở điểm hội tụ của con đường đông máu nội sinh và ngoại sinh. Khác warfarin, rivaroxaban không ức chế tổng hợp các yếu tố đông máu phụ thuộc vitamin K và không được điều chỉnh liều dựa trên INR thường quy.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Rivaroxaban ức chế trực tiếp và chọn lọc yếu tố Xa mà không cần antithrombin III làm đồng yếu tố. Thuốc ức chế cả yếu tố Xa tự do và hoạt tính của phức hợp prothrombinase, làm giảm quá trình chuyển prothrombin thành thrombin. Rivaroxaban không trực tiếp ức chế thrombin và không trực tiếp ức chế kết tập tiểu cầu, dù việc giảm thrombin có thể gián tiếp làm giảm hoạt hóa tiểu cầu do thrombin.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Rivaroxaban ức chế hoạt tính yếu tố Xa theo liều. PT, aPTT và một số xét nghiệm đông máu có thể kéo dài phụ thuộc liều, nhưng mức thay đổi phụ thuộc thuốc thử và không đủ tin cậy để theo dõi hoặc hiệu chỉnh liều thường quy. Nhãn Hoa Kỳ không khuyến cáo theo dõi tác dụng chống đông bằng PT, INR, aPTT hoặc xét nghiệm anti-Xa thường quy.

Xét nghiệm anti-Xa được hiệu chuẩn riêng cho rivaroxaban có thể hỗ trợ trong một số tình huống chuyên khoa, nhưng việc chỉ định và diễn giải phải do cơ sở y tế thực hiện.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Rivaroxaban

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Rivaroxaban

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Rivaroxaban

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Công thức cấu tạo của Adefovir Dipivoxil

Chlorpromazine có thể làm giảm tác dụng của thuốc chống đông đường uống.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Cơ chế chưa rõ; nhãn thuốc ghi nhận giảm tác dụng chống đông.

Ảnh hưởng:

Giảm kiểm soát chống đông và tăng nguy cơ huyết khối.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Theo dõi xét nghiệm chống đông thường xuyên hơn khi bắt đầu, ngừng hoặc thay đổi liều chlorpromazine; chỉnh liều theo chỉ số mục tiêu.

INR/PT và dấu hiệu huyết khối hoặc chảy máu.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01
[DailyMed] | Chlorpromazine Hydrochloride Tablets, USP | Warnings/Precautions – CNS depressants, anticoagulants, phenytoin, propranolol, thiazides, metrizamide, lithium, alcohol, guanethidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ae79c1e-f523-4358-9f8b-7382a03d59bc | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Cefaclor

Đã có báo cáo tăng tác dụng chống đông khi cefaclor dùng cùng thuốc chống đông đường uống. Rule này giữ object ở nhóm cha “Thuốc chống đông máu (Anticoagulants)”, nhưng bằng chứng trực tiếp không được hiểu là áp dụng ngang nhau cho mọi phân nhóm thuốc chống đông.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Nhãn cefaclor không xác định một cơ chế duy nhất cho tương tác với thuốc chống đông đường uống. Warfarin có dữ liệu cụ thể về tăng PT; với các thuốc chống đông khác không nên suy rộng cơ chế hoặc mức nguy cơ nếu chưa có bằng chứng riêng.

Ảnh hưởng:

Ở thuốc chống đông đường uống, tác dụng chống đông có thể tăng và nguy cơ chảy máu có thể tăng. Không giả định cùng mức ảnh hưởng đối với các phân nhóm thuốc chống đông không được nguồn trực tiếp đề cập.

Khuyến nghị:

monitor

Xử trí:

Khi phối hợp cefaclor với một thuốc chống đông đường uống, theo dõi theo chỉ số và hướng dẫn của thuốc cụ thể. Với warfarin, theo dõi INR/PT và điều chỉnh liều nếu cần. Với phân nhóm khác, ưu tiên rule/bằng chứng riêng thay vì suy rộng từ rule class này.

Dấu hiệu chảy máu và chỉ số chống đông phù hợp với thuốc cụ thể; với warfarin theo dõi INR/PT.

Bằng chứng: moderate
Nguồn:

DailyMed | Cefaclor capsule | Increased anticoagulant effect when cefaclor and oral anticoagulants were administered concomitantly | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=2f61354e-bcb0-41aa-955f-51eabc11387b | Kiểm tra ngày 2026-08-02
eMC | Cefaclor 500 mg Capsules SmPC | Oral anticoagulant/warfarin precaution | https://www.medicines.org.uk/emc/product/15784/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Thắc mắc về hoạt chất Rivaroxaban

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *