Ticagrelor

Ticagrelor là thuốc kháng kết tập tiểu cầu đường uống, tác động trực tiếp và có hồi phục lên thụ thể P2Y12 của adenosine diphosphate trên tiểu cầu. Thuốc làm giảm hình thành huyết khối động mạch nhưng đồng thời làm tăng nguy cơ chảy máu, đôi khi nghiêm trọng hoặc tử vong. Nhãn Hoa Kỳ phê duyệt ticagrelor cho một số trường hợp hội chứng mạch vành cấp, tiền sử nhồi máu cơ tim, bệnh động mạch vành nguy cơ cao và đột quỵ thiếu máu não nhẹ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua nguy cơ cao.

Liều, thời gian điều trị và việc phối hợp aspirin thay đổi theo bệnh cảnh cũng như khu vực quản lý. Ticagrelor không được tự ngừng đột ngột vì gián đoạn điều trị có thể làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ, huyết khối trong stent và tử vong.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Ticagrelor là gì: Thuốc kháng kết tập tiểu cầu tác động trực tiếp, có hồi phục lên thụ thể P2Y12.
  • Nhóm và mã ATC: Thuốc ức chế kết tập tiểu cầu, không bao gồm heparin; mã ATC B01AC24.
  • Chỉ định chính: Hội chứng mạch vành cấp, dự phòng thứ phát sau nhồi máu cơ tim và một số chỉ định tim mạch hoặc thần kinh khác tùy nhãn quản lý.
  • Hàm lượng phổ biến: Viên nén bao phim 60 mg và 90 mg.
  • Nguy cơ nổi bật: Chảy máu, khó thở, nhịp chậm hoặc khoảng ngừng thất, tăng acid uric và tăng creatinin.
  • Ngừng trước phẫu thuật: Nhãn Hoa Kỳ hướng dẫn ngừng khoảng 5 ngày trước phẫu thuật có nguy cơ chảy máu lớn khi có thể; quyết định phải do bác sĩ thực hiện.
  • Aspirin phối hợp: Nhãn Hoa Kỳ thường dùng aspirin duy trì 75–100 mg/ngày; SmPC châu Âu ghi 75–150 mg/ngày. Không tự thay đổi liều aspirin.
  • Khuyến cáo quan trọng: Không tự ngừng ticagrelor, kể cả khi xuất hiện bầm tím hoặc trước thủ thuật nha khoa; cần liên hệ bác sĩ để được đánh giá.

Hoạt chất Ticagrelor là gì?

Ticagrelor là thuốc kháng kết tập tiểu cầu đường uống, tác động trực tiếp và có hồi phục lên thụ thể P2Y12. Thuốc ngăn tín hiệu do adenosine diphosphate kích hoạt, qua đó hạn chế hoạt hóa và kết tập tiểu cầu.

Ticagrelor không phải tiền thuốc bắt buộc phải chuyển hóa mới có tác dụng, mặc dù thuốc vẫn tạo ra một chất chuyển hóa có hoạt tính.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Ticagrelor

CAS 274693-27-5

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Ticagrelor

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Ticagrelor

Tên IUPAC

(1S,2S,3R,5S)-3-[7-[[(1R,2S)-2-(3,4-difluorophenyl)cyclopropyl]amino]-5-propylsulfanyltriazolo[4,5-d]pyrimidin-3-yl]-5-(2-hydroxyethoxy)cyclopentane-1,2-diol

Tên khác / tên đồng nghĩa

AZD6140 là mã phát triển từng được sử dụng cho ticagrelor. Brilinta và Brilique là tên thương mại quốc tế; tên thương mại không đồng nghĩa với tình trạng lưu hành hiện hành tại Việt Nam.

Tên Latinh / tên dược điển

Ticagrelorum

Tên USAN

ticagrelor

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

274693-27-5

UNII

GLH0314RVC

PubChem CID

9871419

RxNorm CUI

1116632

Dược động học của Ticagrelor

Ticagrelor được hấp thu nhanh, đạt nồng độ tối đa trung vị khoảng 1,5 giờ. Chất chuyển hóa chính có hoạt tính AR-C124910XX đạt nồng độ tối đa khoảng 2,5 giờ. Thuốc gắn protein huyết tương trên 99%, được chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4 và đào thải chủ yếu thông qua chuyển hóa ở gan cùng bài tiết qua mật–phân.

Giai đoạn I: Hấp thu

Ticagrelor có thời gian đạt nồng độ tối đa trung vị khoảng 1,5 giờ; chất chuyển hóa có hoạt tính đạt nồng độ tối đa khoảng 2,5 giờ. Bữa ăn nhiều chất béo làm tăng diện tích dưới đường cong của ticagrelor khoảng 21% nhưng không tạo thay đổi được xem là có ý nghĩa lâm sàng đối với cách dùng, vì vậy thuốc có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn.

Viên nghiền pha nước dùng đường uống hoặc qua ống thông mũi–dạ dày có mức phơi nhiễm tương đương viên nuốt nguyên trong nghiên cứu dược động học.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối trung bình của ticagrelor khoảng 36%, với khoảng được báo cáo từ 30% đến 42%.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố biểu kiến ở trạng thái ổn định khoảng 88 lít. Ticagrelor và chất chuyển hóa có hoạt tính gắn với protein huyết tương người trên 99%.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

CYP3A4 là enzym chính chuyển hóa ticagrelor và tạo chất chuyển hóa có hoạt tính AR-C124910XX. Chất chuyển hóa này có hoạt lực kháng tiểu cầu gần tương đương ticagrelor và mức phơi nhiễm toàn thân khoảng 30–40% mức phơi nhiễm của thuốc mẹ. Ticagrelor và chất chuyển hóa là cơ chất và chất ức chế yếu P-glycoprotein; ticagrelor còn ức chế BCRP.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Đường loại bỏ chính là chuyển hóa tại gan. Sau khi dùng ticagrelor đánh dấu phóng xạ, khoảng 58% lượng phóng xạ được thu hồi trong phân và 26% trong nước tiểu. Ticagrelor cùng chất chuyển hóa có hoạt tính được bài tiết nguyên dạng trong nước tiểu dưới 1% liều; chất chuyển hóa chính có khả năng được thải chủ yếu qua mật.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trung bình khoảng 7 giờ đối với ticagrelor và khoảng 9 giờ đối với chất chuyển hóa có hoạt tính AR-C124910XX.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Giá trị độ thanh thải toàn thân trung bình được xác minh từ nhãn hiện hành.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Chất ức chế mạnh CYP3A4 làm tăng đáng kể mức phơi nhiễm ticagrelor và nguy cơ chảy máu hoặc khó thở.
  • Chất cảm ứng mạnh CYP3A4 làm giảm mức phơi nhiễm và có thể làm giảm hiệu quả kháng tiểu cầu.
  • Opioid như morphine có thể làm chậm và giảm hấp thu ticagrelor do làm chậm rỗng dạ dày.
  • Suy gan làm tăng nguy cơ tăng nồng độ thuốc; cần tránh hoặc chống chỉ định trong suy gan nặng tùy nhãn quản lý.
  • Suy thận thông thường không yêu cầu hiệu chỉnh liều theo nhãn, nhưng dữ liệu kết cục ở người bệnh thận giai đoạn cuối đang lọc máu còn hạn chế.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Ticagrelor

Ticagrelor thuộc nhóm cyclopentyltriazolopyrimidine và khác về cấu trúc với nhóm thienopyridine như clopidogrel hoặc prasugrel. Ticagrelor cùng chất chuyển hóa chính tương tác có hồi phục với thụ thể P2Y12, trong khi tác dụng của các chất chuyển hóa có hoạt tính của thienopyridine lên thụ thể là không hồi phục.

Sự khác biệt về cơ chế không có nghĩa ticagrelor phù hợp hơn cho mọi người bệnh; lựa chọn thuốc phải cân bằng nguy cơ huyết khối, chảy máu, bệnh đồng mắc, khả năng tuân thủ và tương tác.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Ticagrelor và chất chuyển hóa có hoạt tính gắn có hồi phục với thụ thể P2Y12 của adenosine diphosphate trên bề mặt tiểu cầu. Sự tương tác này ngăn truyền tín hiệu nội bào, làm giảm hoạt hóa tiểu cầu, thay đổi hình dạng tiểu cầu và kết tập tiểu cầu.

Do tác động lên chức năng tiểu cầu, thuốc làm giảm biến cố huyết khối động mạch nhưng đồng thời kéo dài thời gian cầm máu và làm tăng nguy cơ xuất huyết.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Sau liều nạp ticagrelor 180 mg, tác dụng ức chế kết tập tiểu cầu xuất hiện nhanh và đạt mức tối đa khoảng 2 giờ, sau đó được duy trì ít nhất 8 giờ trong nghiên cứu dược lực học. Sau khi ngừng ticagrelor dùng đều đặn, tác dụng ức chế tiểu cầu giảm dần; sau khoảng 5 ngày, mức ức chế trung bình trong nghiên cứu gần với giả dược.

Diễn biến dược lực học này không được dùng để tự quyết định thời điểm ngừng thuốc trước phẫu thuật hoặc xử trí chảy máu.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Ticagrelor

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Ticagrelor

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Ticagrelor

  • Chất ức chế mạnh CYP3A4 như ketoconazole, itraconazole, voriconazole, clarithromycin, nefazodone, ritonavir hoặc atazanavir làm tăng đáng kể nồng độ ticagrelor. Nhãn Hoa Kỳ hướng dẫn tránh phối hợp; SmPC châu Âu xếp phối hợp này vào chống chỉ định.
  • Chất cảm ứng mạnh CYP3A4 như rifampicin, phenytoin, carbamazepine và phenobarbital làm giảm nồng độ và hiệu quả ticagrelor; cần tránh phối hợp.
  • Morphine và các opioid khác có thể làm chậm, giảm hấp thu thuốc ức chế P2Y12 đường uống. Trong ACS cần opioid, bác sĩ có thể cân nhắc chiến lược kháng tiểu cầu khác tùy tình huống.
  • Ticagrelor làm tăng nồng độ simvastatin và lovastatin; không khuyến cáo liều hai statin này cao hơn 40 mg/ngày khi phối hợp.
  • Ticagrelor có thể làm tăng nồng độ rosuvastatin thông qua ức chế BCRP; cần theo dõi đau cơ, yếu cơ và các phản ứng liên quan statin theo nhãn sản phẩm hiện hành.
  • Ticagrelor làm tăng mức phơi nhiễm digoxin; cần theo dõi nồng độ hoặc độc tính digoxin khi bắt đầu hay thay đổi ticagrelor.
  • Thuốc chống đông, NSAID và các thuốc khác ảnh hưởng cầm máu có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.

Không tự ngừng hoặc điều chỉnh bất kỳ thuốc phối hợp nào; bác sĩ cần xem xét toàn bộ đơn thuốc, thuốc không kê đơn và thảo dược.

Thắc mắc về hoạt chất Ticagrelor

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 4 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *