Lomustine, còn gọi là CCNU, là thuốc hóa trị đường uống thuộc nhóm nitrosourea và thuốc alkyl hóa. Do có tính tan trong lipid cao, thuốc cùng các chất chuyển hóa có thể đi qua hàng rào máu–não, vì vậy được sử dụng trong một số phác đồ điều trị u não. Theo nhãn Hoa Kỳ, Lomustine được chỉ định cho u não nguyên phát hoặc di căn sau điều trị phẫu thuật hay xạ trị thích hợp và được phối hợp trong điều trị lymphoma Hodgkin đã tiến triển sau hóa trị ban đầu. Đây là thuốc có cảnh báo hộp đen về suy tủy xuất hiện muộn, phụ thuộc liều và tích lũy. Số lượng tế bào máu có thể giảm mạnh từ 4–6 tuần sau một liều, nên thuốc tuyệt đối không được uống hằng ngày hoặc lặp lại trước ít nhất sáu tuần. Quá liều đã gây tử vong. Thuốc còn có thể gây xơ phổi, suy thận, độc tính gan, ung thư thứ phát và tổn hại thai nhi. Lomustine chỉ được sử dụng dưới sự quản lý của bác sĩ ung bướu.
Nội dung chính
- Lomustine là gì?: Thuốc hóa trị nitrosourea đường uống có tác dụng alkyl hóa DNA.
- Chỉ định theo FDA: U não nguyên phát hoặc di căn sau phẫu thuật/xạ trị; lymphoma Hodgkin tiến triển sau hóa trị ban đầu.
- Cách dùng đặc biệt: Dùng một liều duy nhất trong mỗi chu kỳ và không lặp lại trước ít nhất sáu tuần.
- Liều trên nhãn: 130 mg/m² mỗi sáu tuần; có thể giảm còn 100 mg/m² khi chức năng tủy xương suy giảm.
- Cảnh báo nghiêm trọng nhất: Suy tủy muộn, phụ thuộc liều và tích lũy, có thể gây nhiễm trùng hoặc xuất huyết tử vong.
- Thời điểm giảm tế bào máu: Thường xuất hiện 4–6 tuần sau uống và có thể kéo dài 1–2 tuần hoặc lâu hơn.
- Độc tính khác: Xơ phổi, suy thận tiến triển, độc tính gan, ung thư máu thứ phát và giảm khả năng sinh sản.
- Nguy cơ quá liều: Có thể tử vong; chỉ được cấp đủ số viên cho một liều trong mỗi chu kỳ.
- Lưu ý: Không mở, nghiền hoặc làm vỡ viên nang; người xử lý thuốc cần mang găng chống thấm.
Hoạt chất Lomustine là gì?
Lomustine là thuốc hóa trị nitrosourea dùng đường uống. Thuốc tạo tổn thương và liên kết chéo DNA, làm gián đoạn quá trình sao chép và phiên mã của tế bào ung thư. Do có khả năng đi qua hàng rào máu–não, Lomustine được sử dụng trong một số phác đồ điều trị u não.
Lomustine không phải thuốc điều trị triệu chứng và không được tự sử dụng ngoài phác đồ ung bướu.
Lomustine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Lomustine |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Lomustine |
| Tên IUPAC | 1-(2-chloroethyl)-3-cyclohexyl-1-nitrosourea |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | CCNU; Lomustinum; chloroethylcyclohexylnitrosourea; 1-(2-chloroethyl)-3-cyclohexyl-1-nitrosourea; CeeNU là tên biệt dược lịch sử; Gleostine là tên thương mại được ghi nhận tại Hoa Kỳ |
| Tên viết tắt | CCNU |
| Tên Latinh / tên dược điển | Lomustinum |
| Tên USAN | lomustine |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 13010-47-4 |
|---|---|
| UNII | 7BRF0Z81KG |
| PubChem CID | 3950 |
| RxNorm CUI | 6466 |
Dược động học của Lomustine
Lomustine được hấp thu qua đường tiêu hóa và chuyển hóa nhanh thành các chất chuyển hóa có hoạt tính. Thuốc có tính ưa lipid và đi qua hàng rào máu–não; hoạt tính phóng xạ liên quan đến thuốc cũng được phát hiện trong dịch não tủy.
Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận thời gian bán thải trong huyết thanh của các chất chuyển hóa khoảng 16–48 giờ. Khoảng một nửa hoạt tính phóng xạ của liều uống được thải trong nước tiểu dưới dạng sản phẩm phân hủy trong vòng 24 giờ. Dược động học ở người suy gan, suy thận, người cao tuổi và các nhóm chủng tộc chưa được mô tả đầy đủ.
Giai đoạn I: Hấp thu
Lomustine được hấp thu nhanh sau khi uống. SmPC Lomustine medac ghi nhận nồng độ đỉnh trong huyết tương đạt sau khoảng ba giờ khi dùng liều 30–100 mg/m².
Một số quy trình ung bướu hướng dẫn uống lúc đói, khoảng một giờ trước hoặc hai giờ sau thức ăn, nhằm hạn chế buồn nôn và chuẩn hóa cách dùng. Tuy nhiên, người bệnh phải thực hiện đúng hướng dẫn của phác đồ và sản phẩm cụ thể.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của Lomustine đường uống. Các chuyên khảo ghi nhận Lomustine được hấp thu nhanh và đáng kể qua đường tiêu hóa, nhưng chưa có tỷ lệ sinh khả dụng tuyệt đối được chuẩn hóa để áp dụng cho mọi sản phẩm và quần thể. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Lomustine có tính ưa lipid cao và đi qua hàng rào máu–não. Sau khi dùng Lomustine đánh dấu phóng xạ, khoảng 15–30% hoạt tính phóng xạ đo được trong huyết tương có thể được phát hiện trong dịch não tủy theo SmPC.
Thể tích phân bố biểu kiến và tỷ lệ gắn protein huyết tương được chuẩn hóa.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Lomustine được chuyển hóa nhanh trong cơ thể thành nhiều chất chuyển hóa có hoạt tính. Các chất này tạo nhóm phản ứng có khả năng alkyl hóa và carbamoyl hóa.
Nhãn Hoa Kỳ cho biết các con đường chuyển hóa tham gia loại bỏ Lomustine chưa được mô tả đầy đủ. SmPC ghi nhận thuốc được chuyển hóa nhanh và không phát hiện Lomustine ở dạng hoạt tính nguyên vẹn trong nước tiểu.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Các chất chuyển hóa và sản phẩm phân hủy của Lomustine được thải chủ yếu qua thận.
Sau khi uống Lomustine đánh dấu phóng xạ với liều 30–100 mg/m², khoảng 50% hoạt tính phóng xạ được bài tiết trong nước tiểu dưới dạng sản phẩm phân hủy trong vòng 24 giờ. Một phần thuốc có thể được thải theo những đường khác nhưng tỷ lệ cụ thể chưa được xác định đầy đủ.
| t½ · Thời gian bán thải | Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận thời gian bán thải trong huyết thanh của các chất chuyển hóa Lomustine khoảng 16–48 giờ. SmPC mô tả sự biến mất của các nhóm hóa học được đánh dấu khác nhau với thời gian bán thải khoảng 4 giờ, 50 giờ và 72 giờ. Các giá trị này phản ánh thành phần hoặc nhóm đánh dấu khác nhau, không phải một thời gian bán thải duy nhất của Lomustine nguyên vẹn. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải toàn thân được chuẩn hóa của Lomustine và từng chất chuyển hóa. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến phơi nhiễm, độc tính hoặc đáp ứng gồm:
- Chức năng gan và thận.
- Tuổi cao.
- Tiền sử hóa trị hoặc xạ trị làm giảm dự trữ tủy xương.
- Thuốc ức chế tủy dùng đồng thời.
- Liều tích lũy.
- Phenobarbital và các thuốc cảm ứng enzym gan có thể làm tăng thải trừ, giảm tác dụng chống ung thư.
- Cimetidine hoặc Theophylline có thể làm tăng độc tính tủy theo SmPC.
- Suy dinh dưỡng, tình trạng toàn thân và diện tích bề mặt cơ thể.
- Thời điểm và phương pháp xét nghiệm công thức máu sau mỗi chu kỳ.
Ảnh hưởng định lượng của tuổi, giới tính, chủng tộc, suy gan hoặc suy thận lên dược động học chưa được xác lập đầy đủ.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Lomustine
Lomustine thuộc nhóm nitrosourea có các đặc điểm:
- Là thuốc chống ung thư alkyl hóa.
- Có hoạt tính không phụ thuộc hoàn toàn vào một giai đoạn duy nhất của chu kỳ tế bào.
- Tạo liên kết chéo và tổn thương DNA.
- Có thể carbamoyl hóa protein và acid amin.
- Ức chế tổng hợp DNA và RNA.
- Có tính ưa lipid và đi qua hàng rào máu–não.
- Gây suy tủy xuất hiện muộn hơn nhiều thuốc hóa trị khác.
- Độc tính tủy phụ thuộc liều và tích lũy qua các chu kỳ.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Lomustine phân hủy thành các chất trung gian có khả năng alkyl hóa DNA và RNA. Quá trình alkyl hóa và tạo liên kết chéo làm cản trở sao chép DNA, phiên mã RNA, sửa chữa tổn thương DNA và sự phân chia tế bào.
Giống các nitrosourea khác, Lomustine còn có thể carbamoyl hóa các acid amin trong protein, từ đó ức chế một số enzym và quá trình xử lý RNA. Cả tế bào ung thư và tế bào bình thường phân chia nhanh, đặc biệt tế bào tạo máu, đều có thể bị ảnh hưởng.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận dược lực học định lượng của Lomustine chưa được xác định đầy đủ.
Tác dụng sinh học chính là gây tổn thương vật liệu di truyền và ức chế tổng hợp acid nucleic. Hiệu quả chống ung thư và độc tính không xuất hiện đồng thời: suy tủy thường khởi phát muộn từ 4–6 tuần sau liều, trong khi buồn nôn và nôn có thể xuất hiện sớm hơn.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Lomustine
Theo nhãn Hoa Kỳ, Lomustine được chỉ định:
- Điều trị u não nguyên phát sau các biện pháp phẫu thuật và/hoặc xạ trị thích hợp.
- Điều trị u não di căn sau các biện pháp phẫu thuật và/hoặc xạ trị thích hợp.
- Là thành phần của hóa trị phối hợp cho lymphoma Hodgkin đã tiến triển sau hóa trị ban đầu.
Trong hướng dẫn và thực hành ung bướu, Lomustine còn được dùng:
- Đơn trị trong một số trường hợp glioblastoma tái phát.
- Trong phác đồ PCV gồm Procarbazine, Lomustine và Vincristine cho một số glioma hoặc oligodendroglioma.
- Phối hợp với Temozolomide và xạ trị trong một số phác đồ hoặc thử nghiệm dành cho glioblastoma có đặc điểm phân tử phù hợp.
Các ứng dụng theo phác đồ phải được phân biệt với chỉ định ghi trên nhãn và chỉ được lựa chọn bởi hội đồng hoặc bác sĩ chuyên khoa ung bướu thần kinh.
Lomustine đang được sử dụng làm thuốc đối chứng hoặc thành phần phối hợp trong nhiều nghiên cứu u thần kinh trung ương, gồm:
- Phối hợp Vorasidenib ở người bệnh glioma IDH đột biến tái phát.
- So sánh với liệu pháp virus oncolytic Lerapolturev trong glioblastoma tái phát.
- Phối hợp các thuốc miễn dịch như Nivolumab và Relatlimab.
- Phối hợp L19TNF trong glioblastoma tiến triển.
- Kết hợp liệu pháp nhiệt laser kẽ trong glioblastoma tái phát.
- Bổ sung vào Temozolomide và xạ trị cho glioblastoma mới chẩn đoán có methyl hóa MGMT.
Đây là ứng dụng nghiên cứu, không phải bằng chứng để tự sử dụng hoặc gọi là chỉ định đã được phê duyệt.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ nhãn và quy trình chuyên môn, chỉ mang tính tham khảo. Lomustine không được tự tính liều hoặc tự sử dụng.
Theo nhãn Hoa Kỳ:
- Người lớn và trẻ em: 130 mg/m², uống một liều duy nhất mỗi sáu tuần.
- Làm tròn tổng liều đến 5 mg gần nhất khi có hàm lượng phù hợp.
- Không lặp lại trước ít nhất sáu tuần.
- Người có chức năng tủy xương suy giảm: giảm còn 100 mg/m² mỗi sáu tuần.
- Khi phối hợp thuốc gây suy tủy khác, phải giảm liều theo phác đồ.
- Liều tiếp theo phải dựa trên mức giảm thấp nhất của bạch cầu và tiểu cầu sau liều trước.
Theo nhãn Hoa Kỳ, chỉ dùng liều tiếp theo khi:
- Tiểu cầu phục hồi ít nhất 100.000/mm³.
- Bạch cầu phục hồi ít nhất 4.000/mm³.
Trong glioblastoma tái phát, eviQ sử dụng mức khởi đầu 110 mg/m² một lần mỗi sáu tuần và cân nhắc 70 mg/m² ở người từng giảm tiểu cầu đáng kể với Temozolomide. Đây là liều theo phác đồ chuyên môn cụ thể, không thay thế nhãn thuốc.
- Lomustine được uống dưới dạng một liều duy nhất trong mỗi chu kỳ.
- Tuyệt đối không uống hằng ngày.
- Không lặp lại trước khi đủ ít nhất sáu tuần và công thức máu đã phục hồi theo yêu cầu.
- Kiểm tra tổng liều và toàn bộ hàm lượng viên trước khi uống.
- Một liều có thể gồm nhiều viên có màu và hàm lượng khác nhau; uống toàn bộ số viên được chỉ định cho liều đó.
- Không mở, nhai, nghiền hoặc làm vỡ viên nang.
- Một số phác đồ hướng dẫn uống lúc đói, một giờ trước hoặc hai giờ sau ăn, và dùng thuốc chống nôn trước hóa trị.
- Không tự uống lại nếu nôn sau liều; liên hệ ngay đơn vị ung bướu.
- Không tự uống bù nếu quên liều.
- Không chia sẻ thuốc cho người khác.
- Người mang thai không nên xử lý viên nang.
- Người xử lý thuốc cần mang găng chống thấm và rửa sạch da ngay nếu tiếp xúc với viên bị vỡ.
Trước khi điều trị:
- Công thức máu toàn bộ, gồm bạch cầu, bạch cầu trung tính, hemoglobin và tiểu cầu.
- Chức năng gan.
- Creatinine, eGFR và chức năng thận.
- Xét nghiệm chức năng hô hấp, gồm FVC và DLCO khi phù hợp.
- Đánh giá nhiễm trùng, chảy máu, khả năng hoạt động và các thuốc đang dùng.
- Thử thai ở người có khả năng mang thai theo quy trình ung bướu.
Sau mỗi liều:
- Công thức máu hằng tuần trong ít nhất sáu tuần.
- Không chỉ xét nghiệm sớm trong tuần đầu vì suy tủy thường xuất hiện muộn.
- Theo dõi sốt, nhiễm trùng, bầm tím, chảy máu và mệt nhiều.
- Theo dõi chức năng gan và thận định kỳ.
- Theo dõi ho, đau ngực, khó thở và chức năng phổi.
- Đánh giá buồn nôn, nôn, viêm miệng, tiêu chảy và dinh dưỡng.
- Điều chỉnh liều dựa trên mức giảm thấp nhất của tế bào máu trong chu kỳ trước.
- Theo dõi đáp ứng khối u bằng hình ảnh và đánh giá chuyên khoa theo loại ung thư.
Cảnh báo và lưu ý về Lomustine
Có khác biệt giữa các nhãn quản lý:
Nhãn Lomustine Hoa Kỳ hiện hành:
- Không liệt kê chống chỉ định tuyệt đối trong mục chống chỉ định.
- Tuy nhiên, cảnh báo nghiêm ngặt về suy tủy, quá liều, thai kỳ, phổi, gan và thận vẫn phải được tuân thủ.
SmPC Lomustine medac tại Anh chống chỉ định trong các trường hợp:
- Quá mẫn với Lomustine, nitrosourea khác hoặc tá dược.
- Khối u trước đó không đáp ứng với nitrosourea khác.
- Suy tủy xương nặng.
- Suy thận nặng.
- Mang thai.
- Cho con bú.
- Dị ứng lúa mì đối với sản phẩm chứa tinh bột lúa mì.
- Dùng đồng thời vaccine sốt vàng hoặc vaccine sống ở người suy giảm miễn dịch.
Phải áp dụng chống chỉ định của đúng sản phẩm và quy định tại nơi điều trị.
Các tác dụng không mong muốn thường gặp hoặc có ý nghĩa gồm:
- Giảm tiểu cầu.
- Giảm bạch cầu và bạch cầu trung tính.
- Thiếu máu hoặc giảm toàn thể tế bào máu.
- Buồn nôn.
- Nôn.
- Giảm cảm giác ngon miệng.
- Viêm miệng.
- Tiêu chảy.
- Rụng tóc.
- Mệt, ngủ lịm hoặc giảm tỉnh táo.
- Mất điều hòa, rối loạn phối hợp vận động.
- Lú lẫn, nói khó hoặc mất định hướng.
- Sốt, rét run hoặc nhiễm trùng.
- Phù chân.
- Tăng men gan hoặc bilirubin.
- Phát ban, ngứa.
Tần suất và mức độ phụ thuộc vào liều, phác đồ phối hợp, xạ trị, dự trữ tủy và số chu kỳ trước đó.
Các phản ứng nghiêm trọng gồm:
- Suy tủy muộn gây nhiễm trùng, xuất huyết hoặc tử vong.
- Giảm tiểu cầu nặng và kéo dài.
- Giảm bạch cầu trung tính nặng.
- Suy tủy tích lũy nặng hơn sau các liều lặp lại.
- Viêm phổi kẽ, thâm nhiễm phổi và xơ phổi.
- Suy thận tiến triển kèm giảm kích thước thận.
- Tổn thương gan, vàng da ứ mật hoặc suy gan.
- Bệnh bạch cầu cấp và hội chứng loạn sản tủy thứ phát sau sử dụng kéo dài.
- Teo thần kinh thị giác, rối loạn thị lực hoặc mù hiếm gặp.
- Độc tính thần kinh với thất điều, nói khó hoặc mất định hướng.
- Giảm khả năng sinh sản ở nam và nữ.
- Độc tính phôi thai và dị tật thai.
Độc tính phổi thường xuất hiện sau ít nhất sáu tháng và khi liều tích lũy cao, thường trên khoảng 1.100 mg/m², nhưng đã có báo cáo ở mức liều thấp hơn.
- Chỉ uống một liều cho mỗi chu kỳ; không uống hằng ngày.
- Không lặp lại trước ít nhất sáu tuần.
- Chỉ cấp đủ số viên cho một liều.
- Kiểm tra nhãn từng hàm lượng vì một liều có thể gồm nhiều viên khác màu.
- Suy tủy xuất hiện muộn; xét nghiệm máu bình thường ngay sau uống không loại trừ độc tính về sau.
- Độc tính tủy tích lũy và có thể nặng hơn qua từng chu kỳ.
- Người có FVC hoặc DLCO dưới 70% dự đoán có nguy cơ độc tính phổi cao hơn.
- Ngừng vĩnh viễn theo nhãn Hoa Kỳ khi xác định xơ phổi do thuốc.
- Theo dõi chức năng gan và thận trong suốt điều trị.
- Thận trọng đặc biệt ở người đã hóa trị, xạ trị hoặc có dự trữ tủy thấp.
- Không tiêm vaccine sống khi đang suy giảm miễn dịch.
- Thuốc có khả năng gây ung thư, đột biến gene, độc tính sinh sản và vô sinh.
- Viên nang là thuốc gây độc tế bào; không để người khác hoặc trẻ em tiếp xúc.
- Không đổ viên thừa vào rác sinh hoạt hoặc bồn cầu; hoàn trả theo quy trình xử lý thuốc độc tế bào.
Quá liều Lomustine đã gây tử vong. Các biểu hiện có thể gồm:
- Suy tủy nặng và kéo dài.
- Đau bụng.
- Tiêu chảy.
- Buồn nôn và nôn.
- Chán ăn.
- Ngủ lịm hoặc chóng mặt.
- Rối loạn chức năng gan.
- Ho và khó thở.
- Suy đa cơ quan trong trường hợp rất nặng.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu.
Xử trí cần thực hiện tại bệnh viện hoặc trung tâm ung bướu:
- Liên hệ ngay trung tâm chống độc và chuyên khoa huyết học–ung bướu.
- Đánh giá thời điểm, hàm lượng và tổng số viên đã uống.
- Theo dõi công thức máu kéo dài vì suy tủy xuất hiện muộn.
- Theo dõi gan, thận, hô hấp, điện giải và dấu hiệu sinh tồn.
- Điều trị hỗ trợ.
- Dự phòng hoặc điều trị nhiễm trùng khi có chỉ định.
- Truyền tiểu cầu, hồng cầu hoặc chế phẩm máu theo tình trạng lâm sàng.
- Cân nhắc biện pháp khử độc đường tiêu hóa sớm bởi đội ngũ chống độc nếu phù hợp.
Khả năng loại bỏ Lomustine bằng thẩm tách.
Theo nhãn Hoa Kỳ:
- Bảo quản ở 20–25°C.
- Cho phép dao động trong khoảng 15–30°C.
- Tránh nhiệt độ trên 40°C.
- Giữ thuốc xa tầm tay trẻ em.
- Bảo quản tách biệt để tránh nhầm với thuốc uống hằng ngày.
Theo SmPC Lomustine medac:
- Không bảo quản trên 25°C.
- Giữ trong bao bì gốc để tránh ánh sáng và độ ẩm.
Viên nang bị vỡ phải được xử lý như chất thải gây độc tế bào; không chạm trực tiếp bằng tay không.
Đối tượng đặc biệt
Nhãn Hoa Kỳ ghi liều 130 mg/m² mỗi sáu tuần cho cả người lớn và trẻ em, nhưng đồng thời nêu rằng việc sử dụng, bao gồm liều dùng ở trẻ, không dựa trên các thử nghiệm đầy đủ và có đối chứng tốt.
SmPC khuyến cáo:
- Liều trẻ em được tính theo diện tích bề mặt cơ thể.
- Việc dùng cho ung thư không phải u não nên giới hạn tại trung tâm chuyên khoa và các trường hợp đặc biệt.
- Theo dõi công thức máu ít nhất sáu tuần sau mỗi liều.
- Đánh giá chức năng phổi, gan, thận và tăng trưởng lâu dài.
- Trẻ có thể gặp độc tính phổi rất muộn, kể cả nhiều năm sau điều trị nitrosourea.
Không tự áp dụng liều người lớn cho trẻ hoặc làm tròn liều khi chưa có dược sĩ ung bướu kiểm tra.
Chưa có đủ người từ 65 tuổi trong các thử nghiệm để xác định chắc chắn sự khác biệt về đáp ứng.
Việc lựa chọn liều phải thận trọng vì người cao tuổi thường có:
- Giảm chức năng thận.
- Giảm chức năng gan hoặc tim.
- Dự trữ tủy thấp hơn.
- Bệnh mắc kèm.
- Sử dụng nhiều thuốc.
Lomustine và các chất chuyển hóa được thải đáng kể qua thận, vì vậy cần theo dõi chức năng thận và độc tính chặt hơn ở người cao tuổi.
Lomustine có thể gây hại cho thai dựa trên cơ chế gây độc gene và dữ liệu động vật. Không có dữ liệu đầy đủ ở phụ nữ mang thai. Nghiên cứu trên chuột và thỏ ghi nhận độc tính phôi, sảy thai, giảm trọng lượng thai và dị tật.
Có khác biệt về thời gian tránh thai giữa các nhãn:
- Nhãn Hoa Kỳ: nữ có khả năng mang thai sử dụng biện pháp tránh thai hiệu quả trong điều trị và ít nhất hai tuần sau liều cuối; nam có bạn tình có khả năng mang thai tránh thai trong điều trị và khoảng 3,5 tháng sau liều cuối.
- SmPC Anh: nữ tránh thai trong điều trị và bảy tháng sau kết thúc; nam tránh thai trong điều trị và bốn tháng sau kết thúc.
Người bệnh phải áp dụng hướng dẫn của đúng sản phẩm và cơ sở điều trị. Nếu có thai trong thời gian điều trị, cần báo ngay cho bác sĩ ung bướu và bác sĩ sản khoa.
Chưa có dữ liệu về Lomustine hoặc chất chuyển hóa trong sữa mẹ. Do tính ưa lipid và nguy cơ gây phản ứng nghiêm trọng ở trẻ bú mẹ, không nên cho con bú trong thời gian điều trị.
Nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo:
- Không cho con bú trong khi điều trị.
- Không cho con bú trong hai tuần sau liều cuối.
SmPC Anh liệt kê cho con bú là chống chỉ định.
Lomustine có thể gây tăng transaminase, phosphatase kiềm, bilirubin, vàng da ứ mật và hiếm khi suy gan.
Dữ liệu dược động học và công thức điều chỉnh liều chuẩn ở người suy gan.
Cần:
- Đánh giá chức năng gan trước mỗi chu kỳ.
- Theo dõi men gan và bilirubin trong điều trị.
- Đánh giá các thuốc độc gan dùng kèm.
- Cân nhắc giảm liều, trì hoãn hoặc ngừng thuốc theo phác đồ và mức độ độc tính.
Không tự sử dụng liều chuẩn khi có suy gan.
Lomustine và các sản phẩm chuyển hóa được thải đáng kể qua thận. Thuốc có thể gây suy thận tiến triển, tăng nitơ máu và teo thận.
Có khác biệt giữa các nguồn:
- Nhãn Hoa Kỳ chưa cung cấp công thức điều chỉnh liều theo eGFR nhưng yêu cầu theo dõi chức năng thận.
- SmPC Anh chống chỉ định khi suy thận nặng.
- Một số chuyên khảo ung bướu đề xuất giảm liều theo độ thanh thải creatinine hoặc tránh thuốc khi độ thanh thải dưới 30 mL/phút, nhưng các đề xuất không hoàn toàn thống nhất.
Việc dùng ở người suy thận phải do bác sĩ ung bướu và dược sĩ lâm sàng xác định theo phác đồ cụ thể.
Chưa có nghiên cứu đầy đủ về ảnh hưởng của Lomustine lên khả năng lái xe và vận hành máy.
Thuốc có thể gây:
- Buồn nôn hoặc nôn.
- Mệt, ngủ lịm.
- Chóng mặt.
- Mất điều hòa.
- Lú lẫn.
- Rối loạn thị giác.
- Nói khó.
Không lái xe hoặc vận hành máy khi có các triệu chứng này. Người bệnh u não cũng có thể bị co giật hoặc suy giảm thần kinh do bệnh nền, cần tuân thủ đánh giá của bác sĩ.
Tương tác thuốc của Lomustine
Nghiên cứu tương tác chính thức còn hạn chế. Các tương tác đáng chú ý gồm:
- Thuốc hóa trị gây suy tủy khác: tăng mức độ và thời gian giảm tế bào máu.
- Xạ trị: có thể tăng độc tính tủy và độc tính mô.
- Cimetidine: có thể làm tăng độc tính tủy theo SmPC.
- Theophylline: có thể làm tăng độc tính tủy theo SmPC.
- Phenobarbital: có thể cảm ứng enzym gan, tăng thải trừ và làm giảm tác dụng chống ung thư của Lomustine.
- Thuốc chống động kinh cảm ứng enzym khác: có thể thay đổi phơi nhiễm và hiệu quả; cần được dược sĩ ung bướu đánh giá.
- Vaccine sốt vàng: nguy cơ bệnh do vaccine toàn thân có thể gây tử vong.
- Vaccine sống: chống chỉ định hoặc phải tránh ở người suy giảm miễn dịch; SmPC khuyến cáo không dùng vaccine sống cho đến ít nhất ba tháng sau kết thúc Lomustine.
- Thuốc làm tăng nguy cơ chảy máu: cần thận trọng khi tiểu cầu giảm.
- Thuốc độc thận, độc gan hoặc độc phổi: có thể làm tăng độc tính cơ quan.
- Nitrosourea khác: có thể có kháng chéo và độc tính cộng hợp.
Người bệnh phải cung cấp đầy đủ danh sách thuốc kê đơn, không kê đơn, vaccine và sản phẩm bổ sung cho bác sĩ ung bướu.
Thắc mắc về hoạt chất Lomustine
Không. Lomustine thường được dùng dưới dạng một liều duy nhất trong mỗi chu kỳ và không được lặp lại trước ít nhất sáu tuần. Uống hằng ngày hoặc uống thêm liều có thể gây suy tủy nặng và tử vong. Chỉ uống đúng tổng số viên được cấp cho một liều.
Suy tủy do Lomustine xuất hiện muộn. Tiểu cầu thường giảm rõ vào khoảng tuần thứ tư, còn bạch cầu có thể giảm ở tuần thứ năm hoặc thứ sáu. Độc tính có thể kéo dài 1–2 tuần hoặc lâu hơn và nặng dần qua các chu kỳ. Vì vậy, cần xét nghiệm công thức máu hằng tuần trong ít nhất sáu tuần sau mỗi liều.
Không. Viên nang phải được nuốt nguyên. Thuốc bên trong có tính gây độc tế bào và có thể gây phơi nhiễm cho người xử lý. Khi cầm lọ hoặc viên nang, nên mang găng chống thấm; nếu viên bị vỡ và thuốc tiếp xúc với da, phải rửa ngay bằng nhiều nước và xà phòng.
Có. PCV gồm Procarbazine, Lomustine và Vincristine, được sử dụng trong một số glioma và oligodendroglioma theo phác đồ chuyên môn. Liều và chu kỳ trong PCV có thể khác liều đơn trị trên nhãn, vì vậy chỉ được áp dụng tại cơ sở ung bướu và phải theo dõi suy tủy chặt chẽ.
Cần liên hệ ngay đơn vị ung bướu khi có sốt, rét run, đau họng, khó thở, ho mới xuất hiện, chảy máu không cầm, chấm xuất huyết, bầm tím bất thường, phân đen, nôn ra máu, tiểu ít, vàng da, lú lẫn hoặc giảm thị lực. Các triệu chứng này có thể liên quan đến nhiễm trùng, giảm tiểu cầu, độc tính phổi, gan, thận hoặc thần kinh.

