Lercanidipine là thuốc chẹn kênh calci nhóm dihydropyridine, chủ yếu tác động trên cơ trơn mạch máu để làm giảm sức cản ngoại vi và hạ huyết áp. Thuốc được dùng đường uống cho người lớn bị tăng huyết áp vô căn mức độ nhẹ đến trung bình theo nhãn Zanidip; việc lựa chọn thuốc và mục tiêu huyết áp phải dựa trên đánh giá tổng thể của bác sĩ. Liều tham khảo trên nhãn thường khởi đầu 10 mg một lần mỗi ngày, uống ít nhất 15 phút trước bữa ăn và có thể tăng lên 20 mg tùy đáp ứng. Bữa ăn nhiều chất béo có thể làm tăng đáng kể mức phơi nhiễm thuốc. Lercanidipine được chuyển hóa mạnh qua CYP3A4, vì vậy không dùng cùng thuốc ức chế CYP3A4 mạnh, ciclosporin hoặc bưởi/nước bưởi. Các tác dụng không mong muốn thường được báo cáo gồm phù ngoại biên, đau đầu, đỏ bừng, tim nhanh và hồi hộp. Không tự áp dụng liều hoặc tự thay đổi điều trị.
Nội dung chính
- Nhóm thuốc: Thuốc chẹn kênh calci chọn lọc, dẫn xuất dihydropyridine
- Mã ATC: C08CA13
- Công dụng chính: Điều trị tăng huyết áp vô căn ở người lớn theo chỉ định được phê duyệt
- Liều tham khảo: Thường khởi đầu 10 mg, một lần mỗi ngày; có thể tăng lên 20 mg theo chỉ định
- Thời điểm uống: Ít nhất 15 phút trước bữa ăn, ưu tiên trước bữa sáng
- Tương tác quan trọng: Thuốc ức chế CYP3A4 mạnh, ciclosporin, bưởi hoặc nước bưởi
- Tác dụng phụ thường được báo cáo: Phù ngoại biên, đau đầu, đỏ bừng, tim nhanh, hồi hộp
- Cảnh báo: Không tự dùng, tự tăng liều hoặc ngừng thuốc; cần theo dõi huyết áp và đáp ứng điều trị
Hoạt chất Lercanidipine là gì?
Lercanidipine là thuốc chẹn kênh calci type L thuộc nhóm dihydropyridine, có tính chọn lọc tương đối cao trên cơ trơn mạch máu. Thuốc làm giãn động mạch, giảm sức cản mạch ngoại vi và từ đó làm giảm huyết áp.
Lercanidipine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Lercanidipine |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Lercanidipine |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Lercanidipine hydrochloride; Lercanidipin; Lercanidipine HCl. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Lercanidipinum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 100427-26-7 |
|---|---|
| UNII | V7XTJ4R0BH |
| PubChem CID | 65866 |
| RxNorm CUI | Không tìm thấy |
Dược động học của Lercanidipine
Lercanidipine được hấp thu sau khi uống, đạt nồng độ đỉnh trong khoảng 1,5–3 giờ, gắn protein huyết thanh trên 98% và được chuyển hóa mạnh qua CYP3A4 thành các chất chuyển hóa không hoạt tính. Dược động học không tuyến tính do chuyển hóa bước đầu có thể bão hòa. Thời gian bán thải cuối trung bình khoảng 8–10 giờ, nhưng tác dụng hạ huyết áp có thể kéo dài khoảng 24 giờ nhờ khả năng phân bố cao vào màng lipid.
Giai đoạn I: Hấp thu
Thuốc được hấp thu hoàn toàn sau liều uống 10–20 mg. Nồng độ đỉnh trong huyết tương thường xuất hiện sau khoảng 1,5–3 giờ. Thức ăn, đặc biệt bữa ăn nhiều chất béo, làm tăng đáng kể lượng thuốc đi vào tuần hoàn.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối sau khi uống trong điều kiện có thức ăn được ghi nhận khoảng 10%. Ở người tình nguyện khỏe mạnh dùng thuốc lúc đói, sinh khả dụng giảm còn khoảng một phần ba mức này. Mức phơi nhiễm có thể tăng khoảng bốn lần khi thuốc được uống trong vòng hai giờ sau bữa ăn nhiều chất béo. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Lercanidipine được chuyển hóa mạnh ở gan qua CYP3A4, chủ yếu tạo thành các chất chuyển hóa không hoạt tính. Thuốc nguyên dạng không được phát hiện trong nước tiểu hoặc phân theo SmPC đã tra cứu.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sự thải trừ diễn ra chủ yếu thông qua chuyển hóa. Khoảng 50% liều dùng được bài tiết qua nước tiểu dưới dạng chất chuyển hóa.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải cuối trung bình khoảng 8–10 giờ. Tác dụng dược lý có thể kéo dài khoảng 24 giờ do thuốc gắn mạnh vào màng lipid. |
|---|
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đáng kể gồm:
- Bữa ăn nhiều chất béo làm tăng mức phơi nhiễm thuốc.
- Thuốc ức chế CYP3A4 mạnh làm tăng nồng độ lercanidipine.
- Thuốc cảm ứng CYP3A4 có thể làm giảm nồng độ và tác dụng hạ huyết áp.
- Dược động học không tuyến tính khiến mức phơi nhiễm tăng nhiều hơn tỷ lệ tăng liều.
- Suy thận nặng hoặc lọc máu có thể làm nồng độ thuốc tăng khoảng 70%.
- Suy gan vừa đến nặng có thể làm tăng sinh khả dụng toàn thân.
- Metoprolol làm giảm khoảng 50% sinh khả dụng của lercanidipine trong nghiên cứu tương tác.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Lercanidipine
Lercanidipine thuộc nhóm thuốc chẹn kênh calci chọn lọc có tác dụng chủ yếu trên mạch máu, phân nhóm dẫn xuất dihydropyridine. Thuốc không thuộc nhóm chẹn kênh calci non-dihydropyridine như verapamil hoặc diltiazem.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Lercanidipine ức chế dòng ion calci đi qua màng tế bào vào cơ trơn mạch máu và cơ tim thông qua kênh calci type L. Tác dụng hạ huyết áp chủ yếu do làm giãn trực tiếp cơ trơn mạch, qua đó giảm tổng sức cản ngoại vi.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Thuốc có tác dụng giãn mạch khởi phát từ từ. Mặc dù thời gian bán thải trong huyết tương tương đối ngắn, tác dụng hạ huyết áp kéo dài nhờ hệ số phân bố vào màng cao. Do tính chọn lọc trên mạch máu, tác dụng giảm co bóp cơ tim không nổi bật ở liều điều trị. Nhịp tim nhanh phản xạ và hạ huyết áp cấp được ghi nhận không thường xuyên trong các nghiên cứu trên người tăng huyết áp.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Lercanidipine
Theo SmPC Zanidip, lercanidipine được chỉ định cho người lớn để điều trị tăng huyết áp vô căn mức độ nhẹ đến trung bình. Việc sử dụng đơn trị liệu hoặc phối hợp thuốc hạ huyết áp phải dựa trên đánh giá nguy cơ tim mạch, mức huyết áp, bệnh đồng mắc và hướng dẫn điều trị hiện hành. Hướng dẫn ESC năm 2024 là tài liệu chuyên môn về chẩn đoán và quản lý tăng huyết áp, nhưng không thay thế chỉ định cụ thể trên nhãn của từng sản phẩm.
Liều dùng và cách sử dụng
Theo SmPC Zanidip dành cho người lớn:
- Liều khởi đầu thường dùng: 10 mg, uống một lần mỗi ngày.
- Uống ít nhất 15 phút trước bữa ăn, ưu tiên trước bữa sáng.
- Có thể tăng lên 20 mg một lần mỗi ngày tùy đáp ứng của người bệnh.
- Việc tăng liều cần thực hiện từ từ vì có thể mất khoảng hai tuần để đạt tác dụng hạ huyết áp tối đa.
- Liều trên 20 mg thường không làm tăng thêm hiệu quả tương ứng nhưng có thể làm tăng tác dụng không mong muốn.
Đây là liều tham khảo từ nhãn thuốc, không phải hướng dẫn tự điều trị. Không tự tăng, giảm hoặc ngừng thuốc.
Uống thuốc vào thời điểm cố định mỗi ngày, ưu tiên buổi sáng và ít nhất 15 phút trước bữa sáng. Không uống cùng bưởi hoặc nước bưởi. Tránh uống thuốc ngay sau bữa ăn nhiều chất béo vì mức phơi nhiễm lercanidipine có thể tăng đáng kể. Nuốt thuốc với nước và thực hiện đúng hướng dẫn đối với từng dạng bào chế; không tự bẻ hoặc nghiền viên nếu tờ hướng dẫn của sản phẩm không cho phép. Không tự dùng liều bù hoặc thay đổi phác đồ khi chưa hỏi nhân viên y tế.
Trong quá trình điều trị, bác sĩ có thể theo dõi:
- Huyết áp tại cơ sở y tế và huyết áp tại nhà khi phù hợp.
- Dấu hiệu hạ huyết áp như chóng mặt, choáng hoặc ngất.
- Nhịp tim, cảm giác hồi hộp hoặc đánh trống ngực.
- Phù mắt cá chân hoặc phù ngoại biên.
- Đau ngực hoặc tình trạng đau thắt ngực tăng lên.
- Chức năng gan, chức năng thận và tương tác thuốc ở người có nguy cơ.
- Dịch thẩm phân phúc mạc bị đục ở người đang thẩm phân phúc mạc.
Người bệnh cần báo bác sĩ nếu huyết áp không kiểm soát, xuất hiện tác dụng phụ hoặc có thay đổi về thuốc đang sử dụng.
Cảnh báo và lưu ý về Lercanidipine
Theo SmPC Zanidip, chống chỉ định gồm:
- Quá mẫn với lercanidipine hoặc thành phần của thuốc.
- Tắc nghẽn đường ra thất trái.
- Suy tim sung huyết chưa được điều trị.
- Đau thắt ngực không ổn định.
- Nhồi máu cơ tim trong vòng một tháng gần đây.
- Suy gan nặng.
- Suy thận nặng với GFR dưới 30 mL/phút, kể cả người đang lọc máu.
- Dùng đồng thời thuốc ức chế CYP3A4 mạnh.
- Dùng đồng thời ciclosporin.
- Dùng cùng bưởi hoặc nước bưởi.
Danh sách chống chỉ định có thể khác giữa các nhãn sản phẩm; cần đối chiếu tờ hướng dẫn được phê duyệt tại Việt Nam.
Các tác dụng không mong muốn thường được báo cáo gồm phù ngoại biên, đau đầu, đỏ bừng mặt, tim nhanh và hồi hộp. Các phản ứng khác có thể gồm chóng mặt, buồn ngủ, khó tiêu, buồn nôn, đau vùng bụng trên, nôn, tiêu chảy, đau cơ, suy nhược, mệt mỏi, tiểu nhiều, phát ban, ngứa hoặc mày đay. Không phải người sử dụng nào cũng gặp tác dụng phụ.
Các phản ứng cần đánh giá y tế sớm hoặc cấp cứu gồm:
- Hạ huyết áp rõ, ngất hoặc rối loạn ý thức.
- Đau ngực mới xuất hiện hoặc đau thắt ngực nặng hơn.
- Phản ứng quá mẫn, phù mạch hoặc khó thở.
- Nhịp tim nhanh hoặc hồi hộp nghiêm trọng.
- Tăng men gan có triệu chứng.
- Dịch thẩm phân phúc mạc đục ở người thẩm phân phúc mạc.
- Các trường hợp nhồi máu cơ tim riêng lẻ đã được báo cáo, nhưng không thể tự xác định quan hệ nhân quả ở từng người bệnh.
Người bệnh không tự ngừng thuốc đột ngột mà cần liên hệ cơ sở y tế, trừ tình huống cấp cứu cần xử trí ngay.
Thận trọng ở người mắc hội chứng nút xoang bệnh lý nhưng không có máy tạo nhịp, rối loạn chức năng thất trái, bệnh tim thiếu máu cục bộ, đau thắt ngực, suy gan hoặc suy thận nhẹ đến vừa. Một số người có đau thắt ngực tăng lên khi dùng thuốc giãn mạch nhóm dihydropyridine. Người thẩm phân phúc mạc có thể xuất hiện dịch thẩm phân đục do tăng triglyceride, dễ bị nhầm với viêm phúc mạc nhiễm khuẩn. Thuốc có thể chứa lactose tùy sản phẩm. Tránh rượu và không tự phối hợp với thuốc hạ huyết áp khác.
Quá liều có thể gây giãn mạch ngoại vi quá mức, hạ huyết áp rõ và nhịp tim nhanh phản xạ. Ở liều rất cao, thuốc có thể mất tính chọn lọc trên mạch, gây nhịp tim chậm và giảm co bóp cơ tim.
Xử trí chủ yếu là hỗ trợ tích cực, theo dõi thường xuyên chức năng tim và hô hấp, duy trì thể tích tuần hoàn, lượng nước tiểu và huyết động. Theo SmPC, tình trạng tim mạch cần được theo dõi ít nhất 24 giờ do tác dụng thuốc kéo dài. Lọc máu ít có khả năng hiệu quả vì thuốc gắn protein cao. Người nghi quá liều phải được đưa đến cơ sở cấp cứu; không tự gây nôn hoặc tự xử trí tại nhà.
Bảo quản thuốc trong bao bì gốc để tránh ánh sáng. Tuân thủ nhiệt độ và điều kiện bảo quản ghi trên bao bì của sản phẩm cụ thể. Để thuốc xa tầm nhìn và tầm với của trẻ em; không sử dụng thuốc quá hạn hoặc có dấu hiệu hư hỏng.
Đối tượng đặc biệt
Độ an toàn và hiệu quả của lercanidipine ở trẻ em và người dưới 18 tuổi chưa được xác lập trong SmPC Zanidip; không có dữ liệu thử nghiệm lâm sàng đầy đủ cho nhóm này. Không tự sử dụng cho trẻ em.
Dữ liệu dược động học và kinh nghiệm lâm sàng cho thấy thường không cần điều chỉnh liều ban đầu chỉ dựa trên tuổi. Tuy nhiên, cần đặc biệt thận trọng khi bắt đầu điều trị do người cao tuổi có thể nhạy cảm hơn với hạ huyết áp, chóng mặt, ngã và tương tác đa thuốc.
Chưa có dữ liệu đầy đủ về việc sử dụng lercanidipine ở phụ nữ mang thai. Theo SmPC Zanidip, thuốc không được khuyến cáo trong thai kỳ và ở phụ nữ có khả năng mang thai nhưng không sử dụng biện pháp tránh thai. Người đang mang thai hoặc dự định mang thai cần báo bác sĩ để lựa chọn phương án điều trị phù hợp.
Chưa xác định lercanidipine hoặc các chất chuyển hóa có bài tiết vào sữa mẹ hay không. Nguy cơ đối với trẻ bú mẹ chưa thể loại trừ; SmPC Zanidip khuyến cáo không sử dụng trong thời gian cho con bú. Cần trao đổi với bác sĩ về lựa chọn thuốc hoặc phương án nuôi con phù hợp.
Ở người suy gan nhẹ đến vừa, cần thận trọng khi khởi trị. Tác dụng hạ huyết áp có thể tăng và việc nâng liều lên 20 mg phải được cân nhắc cẩn thận. Lercanidipine chống chỉ định ở người suy gan nặng theo SmPC Zanidip.
Ở người suy thận nhẹ đến vừa, cần thận trọng khi bắt đầu điều trị và khi cân nhắc tăng liều. Thuốc chống chỉ định khi GFR dưới 30 mL/phút, bao gồm người đang lọc máu, theo SmPC Zanidip. Nồng độ thuốc được ghi nhận cao hơn khoảng 70% ở người suy thận nặng hoặc phụ thuộc lọc máu.
Lercanidipine có thể ảnh hưởng nhẹ đến khả năng lái xe hoặc vận hành máy móc. Cần thận trọng nếu xuất hiện chóng mặt, suy nhược, mệt mỏi hoặc buồn ngủ, đặc biệt khi mới bắt đầu điều trị hoặc sau khi tăng liều.
Tương tác thuốc của Lercanidipine
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Chlorpromazine
Chlorpromazine có thể tăng tác dụng hạ huyết áp của nhiều thuốc hạ huyết áp và làm tăng hạ huyết áp tư thế. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược lực học: giãn mạch và phong bế alpha-adrenergic cộng hợp. Ảnh hưởng: Chóng mặt, ngất, té ngã hoặc hạ huyết áp có triệu chứng. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Theo dõi khi bắt đầu hoặc tăng liều; cân nhắc giảm liều một hoặc cả hai thuốc. | Huyết áp nằm/đứng, mạch, triệu chứng chóng mặt và té ngã. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Rituximab
Thuốc hạ huyết áp có thể làm tăng mức độ hạ huyết áp xảy ra trong hoặc quanh thời điểm truyền rituximab. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tác dụng hạ huyết áp của thuốc dùng nền có thể cộng hợp với hạ huyết áp liên quan phản ứng truyền rituximab. Ảnh hưởng: Có thể xuất hiện hạ huyết áp có triệu chứng, chóng mặt, ngất hoặc mất ổn định huyết động trong truyền. | Khuyến nghị: separate_timing Xử trí: Đối với rituximab truyền tĩnh mạch, SmPC khuyến cáo cân nhắc tạm ngừng thuốc hạ huyết áp 12 giờ trước truyền; quyết định cần cá thể hóa theo nguy cơ tim mạch. | Huyết áp trước truyền và định kỳ trong truyền; theo dõi chóng mặt, ngất và dấu hiệu mất ổn định huyết động. | Bằng chứng: high Nguồn: eMC | MabThera SmPC | Consider withholding antihypertensive medicines 12 hours before rituximab infusion because hypotension may occur | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3801/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
Thắc mắc về hoạt chất Lercanidipine
Lercanidipine là thuốc chẹn kênh calci nhóm dihydropyridine, dùng chủ yếu để hạ huyết áp bằng cách làm giãn cơ trơn mạch máu và giảm sức cản ngoại vi. Đây là thuốc kê đơn.
Theo SmPC Zanidip, thuốc nên được uống ít nhất 15 phút trước bữa ăn, ưu tiên trước bữa sáng. Không nên uống ngay sau bữa ăn nhiều chất béo vì sinh khả dụng có thể tăng khoảng bốn lần.
Không. Bưởi và nước bưởi ức chế chuyển hóa CYP3A4, làm tăng sinh khả dụng của lercanidipine và tăng nguy cơ hạ huyết áp. Phối hợp này được ghi là chống chỉ định trong SmPC Zanidip.
Có thể. Phù ngoại biên, thường biểu hiện ở mắt cá chân hoặc cẳng chân, là một trong những tác dụng không mong muốn được báo cáo với lercanidipine. Người bệnh nên báo bác sĩ nếu phù nhiều, tăng nhanh, kèm khó thở hoặc tăng cân bất thường.
Không nên tự ngừng thuốc. Huyết áp bình thường có thể là kết quả của điều trị đang có hiệu quả. Tự ngừng thuốc có thể làm huyết áp tăng trở lại. Việc giảm liều, đổi thuốc hoặc ngừng điều trị phải được bác sĩ đánh giá dựa trên huyết áp, nguy cơ tim mạch và tác dụng không mong muốn.

