Isocarboxazid

Isocarboxazid là thuốc chống trầm cảm thuộc nhóm ức chế monoamine oxidase không chọn lọc, thường gọi là MAOI. Thuốc làm giảm hoạt tính enzym monoamine oxidase, từ đó làm tăng nồng độ một số chất dẫn truyền thần kinh như serotonin và norepinephrine. Isocarboxazid được dùng điều trị trầm cảm, nhưng không phải lựa chọn đầu tay do có nguy cơ tương tác nghiêm trọng với nhiều thuốc và thực phẩm chứa nhiều tyramine. Nhãn Hoa Kỳ khuyến nghị dành thuốc cho người chưa đáp ứng thỏa đáng với các thuốc chống trầm cảm khác; NICE cũng yêu cầu việc chuyển sang hoặc rời khỏi MAOI phải được thực hiện tại cơ sở chuyên khoa hoặc có tư vấn chuyên khoa. Thuốc có thể gây hạ huyết áp tư thế, chóng mặt, buồn ngủ, tổn thương gan, hội chứng serotonin hoặc cơn tăng huyết áp đe dọa tính mạng. Người bệnh không được tự mua, tự đổi liều, tự phối hợp thuốc hay tự thay đổi chế độ ăn. [1][2][3]

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Isocarboxazid là thuốc MAOI dùng trong điều trị trầm cảm theo chỉ định chuyên khoa.
  • Thường dành cho trường hợp cần lựa chọn đặc biệt sau khi đánh giá nguy cơ.
  • Cần tuân thủ danh sách thuốc và thực phẩm cần tránh theo hướng dẫn.
  • Tương tác có thể gây cơn tăng huyết áp hoặc hội chứng serotonin.
  • Báo bác sĩ về mọi thuốc, thảo dược, bệnh gan, huyết áp, thai kỳ hoặc cho con bú.

Hoạt chất Isocarboxazid là gì?

Isocarboxazid là thuốc chống trầm cảm ức chế monoamine oxidase không chọn lọc. Thuốc được sử dụng trong điều trị trầm cảm nhưng thường chỉ được cân nhắc khi những thuốc chống trầm cảm khác chưa tạo được đáp ứng phù hợp, do yêu cầu nghiêm ngặt về tương tác thuốc và chế độ ăn. [1][3]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Isocarboxazid

CAS 59-63-2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Isocarboxazid

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Isocarboxazid

Tên IUPAC

N'-benzyl-5-methyl-1,2-oxazole-3-carbohydrazide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Isocarboxazide; 5-methyl-3-isoxazolecarboxylic acid 2-benzylhydrazide. Marplan là tên biệt dược được ghi nhận trong nhãn Hoa Kỳ. [1]

Tên Latinh / tên dược điển

Isocarboxazidum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

59-63-2

UNII

34237V843T

PubChem CID

3759

RxNorm CUI

6011

Dược động học của Isocarboxazid

Isocarboxazid được hấp thu nhanh sau khi uống. Dữ liệu định lượng về sinh khả dụng, phân bố, độ thanh thải và thời gian bán thải còn hạn chế trong các nhãn chính thức đã kiểm tra. Phần lớn vật chất liên quan đến thuốc được thải qua nước tiểu dưới dạng chất chuyển hóa. Tác dụng ức chế monoamine oxidase có thể tồn tại sau khi thuốc đã được ngừng, vì vậy thời gian chuyển đổi sang thuốc khác không thể chỉ dựa vào thời gian thuốc còn trong huyết tương. [1][2]

Giai đoạn I: Hấp thu

Isocarboxazid được hấp thu dễ dàng sau khi uống. Thời gian đạt nồng độ đỉnh và ảnh hưởng của thức ăn lên mức độ hấp thu. [2]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Isocarboxazid được chuyển hóa trước khi thải trừ; phần lớn vật chất liên quan đến thuốc xuất hiện trong nước tiểu dưới dạng các chất chuyển hóa. Con đường chuyển hóa và enzym tham gia cụ thể chưa được mô tả đầy đủ trong các nhãn chính thức đã kiểm tra. [2]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Phần lớn vật chất liên quan đến isocarboxazid được thải qua nước tiểu dưới dạng chất chuyển hóa. Tỷ lệ hoạt chất không đổi và mức bài tiết qua phân. [2]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Suy thận có thể làm tăng nguy cơ tích lũy thuốc hoặc chất chuyển hóa; nhãn Hoa Kỳ chống chỉ định khi suy thận nặng. Suy gan làm tăng nguy cơ độc tính và là chống chỉ định theo nhãn hoặc SmPC đã kiểm tra. Dữ liệu định lượng về ảnh hưởng của tuổi, giới hoặc kiểu gen lên dược động học. [1][2]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Isocarboxazid

Isocarboxazid thuộc nhóm MAOI hydrazine không chọn lọc. Thuốc ức chế hoạt tính monoamine oxidase ở nhiều mô, bao gồm não, tim và gan. Tác dụng ức chế có tính tích lũy và có thể kéo dài sau khi ngừng thuốc. [1][2]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Isocarboxazid ức chế enzym monoamine oxidase, enzym tham gia chuyển hóa các monoamine sinh học. Sự ức chế này làm tăng nồng độ các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin và norepinephrine. Cơ chế chính xác tạo tác dụng chống trầm cảm chưa được xác định hoàn toàn, nhưng được cho là liên quan đến sự gia tăng monoamine trong não. [1][2]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng chống trầm cảm của isocarboxazid có tính tích lũy và không xuất hiện ngay sau liều đầu. SmPC Anh ghi nhận tác dụng tối đa có thể cần khoảng 1–4 tuần, trong khi nhãn Hoa Kỳ cho biết một số người cần 3–6 tuần mới nhận thấy lợi ích. Tác dụng ức chế monoamine oxidase có thể tiếp tục tồn tại sau khi ngừng thuốc. [1][2]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Isocarboxazid

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Isocarboxazid

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Isocarboxazid

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Desipramine

Phối hợp desipramine với MAOI dùng điều trị rối loạn tâm thần bị chống chỉ định vì có thể gây hội chứng serotonin nghiêm trọng hoặc đe dọa tính mạng.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Tương tác dược lực học do tăng quá mức dẫn truyền monoamine/serotonin khi ức chế monoamine oxidase đồng thời với thuốc chống trầm cảm ba vòng.

Ảnh hưởng:

Có thể xuất hiện kích động, mê sảng, tăng thân nhiệt, huyết áp dao động, nhịp tim nhanh, tăng phản xạ, rung giật cơ, co giật, hôn mê và tử vong.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Không phối hợp. Bảo đảm khoảng cách ít nhất 14 ngày khi chuyển đổi giữa desipramine và MAOI điều trị tâm thần theo nhãn thuốc.

Theo dõi nhiệt độ, trạng thái tâm thần, huyết áp, nhịp tim, clonus/tăng phản xạ và co giật nếu nghi phơi nhiễm.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Contraindications; Warnings—Serotonin Syndrome; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04

Codeine

Không dùng codeine cùng MAOI hoặc trong vòng 14 ngày sau khi ngừng MAOI. Phối hợp có thể gây hội chứng serotonin hoặc độc tính opioid với ức chế hô hấp, hôn mê và lú lẫn.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Tương tác dược lực học. MAOI có thể làm tăng tác dụng của morphine, chất chuyển hóa hoạt tính của codeine, và làm tăng nguy cơ độc tính serotonergic/opioid.

Ảnh hưởng:

Hội chứng serotonin, tăng hoặc rối loạn huyết áp, ức chế thần kinh trung ương, ức chế hô hấp, lú lẫn, hôn mê và tử vong.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Chống chỉ định phối hợp và chống chỉ định dùng codeine trong vòng 14 ngày sau khi ngừng MAOI. Nếu cần giảm đau khẩn cấp, lựa chọn và chuẩn độ opioid khác chỉ trong môi trường theo dõi chuyên môn theo nhãn thuốc.

Không áp dụng cho phối hợp thường quy vì phải tránh. Nếu phơi nhiễm ngoài ý muốn: huyết áp, nhiệt độ, tri giác, nhịp thở, SpO2, dấu hiệu hội chứng serotonin và độc tính opioid.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[DailyMed/FDA] | Codeine Sulfate Tablets, USP | Mục 4 Contraindications, Mục 5.10 và Mục 7 — MAOIs | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=010905f9-3bcb-4b50-9fe8-a3ad0010f14c | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Chlordiazepoxide

Thuốc ức chế monoamine oxidase có thể tăng tác dụng của chlordiazepoxide và làm tăng an thần hoặc suy giảm tâm thần-vận động.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tác dụng dược lực học trung ương cộng hợp; cơ chế chi tiết và mức độ theo từng thuốc chưa rõ.

Ảnh hưởng:

Buồn ngủ, chóng mặt, lú lẫn, mất điều hòa và tăng nguy cơ té ngã.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Chỉ phối hợp khi có chỉ định rõ; bắt đầu thận trọng và giảm gánh nặng thuốc an thần khi có thể.

An thần, tri giác, huyết áp tư thế, dáng đi và té ngã.

Bằng chứng: low
Nguồn:

DailyMed | Chlordiazepoxide Hydrochloride Capsules USP CIV | Precautions – psychotropic agents, MAO inhibitors and phenothiazines | https://www.dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=74c4320d-c90d-436b-97da-07496ba88aed&type=display | Kiểm tra ngày 2026-08-04

Thắc mắc về hoạt chất Isocarboxazid

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *