Tranylcypromine

Tranylcypromine là thuốc chống trầm cảm thuộc nhóm ức chế monoamine oxidase không chọn lọc và không thuộc nhóm hydrazine. Thuốc ức chế không hồi phục enzym MAO-A và MAO-B, qua đó làm tăng hoạt tính của các chất dẫn truyền monoamine trong hệ thần kinh trung ương. Nhãn Hoa Kỳ phê duyệt tranylcypromine cho người lớn mắc rối loạn trầm cảm chủ yếu chưa đáp ứng đầy đủ với thuốc chống trầm cảm khác; thuốc không được dùng làm lựa chọn ban đầu do nguy cơ tương tác nghiêm trọng và yêu cầu hạn chế thực phẩm giàu tyramine. SmPC Anh cũng yêu cầu thuốc được kê bởi chuyên gia sức khỏe tâm thần. Tranylcypromine có thể gây mất ngủ, chóng mặt, hạ huyết áp tư thế, hội chứng serotonin, tổn thương gan hoặc cơn tăng huyết áp đe dọa tính mạng. Người bệnh không được tự mua, tự phối hợp thuốc, tự thay đổi chế độ ăn hoặc ngừng thuốc đột ngột. [1][2]

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Tranylcypromine là thuốc MAOI, ảnh hưởng serotonin, norepinephrine và dopamine.
  • Thường dùng trong một số trường hợp trầm cảm khi bác sĩ lựa chọn phù hợp.
  • Cần tuân thủ hướng dẫn về thực phẩm, thuốc kê đơn, OTC và thảo dược.
  • Nguy cơ chính gồm tăng huyết áp nguy hiểm, mất ngủ, kích thích hoặc hội chứng serotonin.
  • Báo bác sĩ về bệnh tim mạch, huyết áp, thuốc đang dùng, thai kỳ hoặc cho con bú.

Hoạt chất Tranylcypromine là gì?

Tranylcypromine là thuốc chống trầm cảm ức chế không hồi phục cả MAO-A và MAO-B. Thuốc được dùng cho người lớn mắc trầm cảm chủ yếu chưa đáp ứng đầy đủ với thuốc chống trầm cảm khác và không phải lựa chọn điều trị ban đầu. [1][2]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Tranylcypromine

CAS 155-09-9

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Tranylcypromine

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Tranylcypromine

Tên IUPAC

2-phenylcyclopropan-1-amine

Tên hóa học khác

Cyclopropanamine, 2-phenyl-, trans-(+-)- | Cyclopropylamine, 2-phenyl-, trans-(+-)- | trans-2-Phenylcyclopropylamine

Tên khác / tên đồng nghĩa

Tranylcypromine sulfate; tranylcypromine sulfat; trans-2-phenylcyclopropylamine. Parnate là tên biệt dược được ghi nhận trong nhãn Hoa Kỳ và SmPC Anh. [1][2]

Tên viết tắt

TCP

Tên Latinh / tên dược điển

Tranylcyprominum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

155-09-9

UNII

3E3V44J4Z9

PubChem CID

5530

RxNorm CUI

10734

Dược động học của Tranylcypromine

Tranylcypromine được hấp thu nhanh sau khi uống, đạt nồng độ đỉnh huyết tương sau khoảng 2,5 giờ và có thời gian bán thải huyết tương khoảng 2 giờ. Thuốc được chuyển hóa đáng kể, gồm phân cắt chuỗi bên và có thể trải qua phản ứng liên hợp. Mặc dù thuốc được loại khỏi cơ thể tương đối nhanh, tác dụng ức chế không hồi phục MAO kéo dài lâu hơn nhiều so với nồng độ thuốc trong huyết tương. [1][2]

Giai đoạn I: Hấp thu

Tranylcypromine được hấp thu tốt và nhanh sau khi uống. Nồng độ đỉnh trong huyết tương đạt được sau khoảng 2,5 giờ. Ảnh hưởng định lượng của thức ăn lên mức độ hấp thu. [2]

Giai đoạn II: Phân bố

Dữ liệu định lượng đáng tin cậy về thể tích phân bố và tỷ lệ liên kết protein huyết tương trong các nhãn chính thức đã kiểm tra.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Tranylcypromine được chuyển hóa đáng kể, bao gồm phân cắt chuỗi bên và có thể có phản ứng liên hợp. Các enzym chuyển hóa cụ thể và mức đóng góp của từng con đường chưa được mô tả đầy đủ trong các nhãn chính thức đã kiểm tra. [2]

Giai đoạn IV: Thải trừ

SmPC Anh ghi nhận sự thải trừ của tranylcypromine phụ thuộc pH. Tỷ lệ bài tiết qua nước tiểu, phân và tỷ lệ hoạt chất không đổi trong các tài liệu chính thức đã kiểm tra. [2]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải huyết tương khoảng 2 giờ. Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận thuốc được loại khỏi cơ thể trong khoảng 24 giờ, nhưng hoạt tính MAO có thể cần 3–5 ngày để hồi phục; SmPC Anh thận trọng hơn và xem tác dụng ức chế MAO được đảo ngược về mặt lâm sàng trong khoảng 14 ngày. [1][2]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Sự thải trừ có thể bị ảnh hưởng bởi pH. Dữ liệu ở người suy thận còn hạn chế; SmPC Anh yêu cầu theo dõi chặt khi suy thận và không điều trị cho người suy thận nặng. Suy gan là chống chỉ định trong SmPC Anh. Ảnh hưởng định lượng của tuổi, giới hoặc kiểu gen lên dược động học. [2]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Tranylcypromine

Tranylcypromine thuộc nhóm MAOI không chọn lọc, không thuộc nhóm hydrazine. Thuốc ức chế không hồi phục MAO-A và MAO-B, khác với các thuốc ức chế chọn lọc hoặc có thể hồi phục enzym MAO. [1][2][3]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Tranylcypromine ức chế không hồi phục enzym monoamine oxidase. Sự ức chế làm giảm chuyển hóa các chất dẫn truyền monoamine và được cho là làm tăng hoạt tính của serotonin, norepinephrine cùng dopamine trong hệ thần kinh trung ương. Cơ chế chính xác tạo tác dụng chống trầm cảm chưa được hiểu đầy đủ. [1][2]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng dược lực học kéo dài hơn thời gian bán thải huyết tương vì cơ thể phải tổng hợp lại enzym MAO sau khi enzym bị ức chế không hồi phục. Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận hoạt tính MAO có thể cần 3–5 ngày để hồi phục, trong khi các khuyến cáo về chế độ ăn và chuyển thuốc thường sử dụng khoảng an toàn dài hơn, phổ biến là 1–2 tuần hoặc theo nhãn của thuốc chuyển đổi. [1][2]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Tranylcypromine

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Tranylcypromine

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Tranylcypromine

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Desipramine

Phối hợp desipramine với MAOI dùng điều trị rối loạn tâm thần bị chống chỉ định vì có thể gây hội chứng serotonin nghiêm trọng hoặc đe dọa tính mạng.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Tương tác dược lực học do tăng quá mức dẫn truyền monoamine/serotonin khi ức chế monoamine oxidase đồng thời với thuốc chống trầm cảm ba vòng.

Ảnh hưởng:

Có thể xuất hiện kích động, mê sảng, tăng thân nhiệt, huyết áp dao động, nhịp tim nhanh, tăng phản xạ, rung giật cơ, co giật, hôn mê và tử vong.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Không phối hợp. Bảo đảm khoảng cách ít nhất 14 ngày khi chuyển đổi giữa desipramine và MAOI điều trị tâm thần theo nhãn thuốc.

Theo dõi nhiệt độ, trạng thái tâm thần, huyết áp, nhịp tim, clonus/tăng phản xạ và co giật nếu nghi phơi nhiễm.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Contraindications; Warnings—Serotonin Syndrome; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04

Codeine

Không dùng codeine cùng MAOI hoặc trong vòng 14 ngày sau khi ngừng MAOI. Phối hợp có thể gây hội chứng serotonin hoặc độc tính opioid với ức chế hô hấp, hôn mê và lú lẫn.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 4: Phối hợp nguy hiểm
Cơ chế:

Tương tác dược lực học. MAOI có thể làm tăng tác dụng của morphine, chất chuyển hóa hoạt tính của codeine, và làm tăng nguy cơ độc tính serotonergic/opioid.

Ảnh hưởng:

Hội chứng serotonin, tăng hoặc rối loạn huyết áp, ức chế thần kinh trung ương, ức chế hô hấp, lú lẫn, hôn mê và tử vong.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Chống chỉ định phối hợp và chống chỉ định dùng codeine trong vòng 14 ngày sau khi ngừng MAOI. Nếu cần giảm đau khẩn cấp, lựa chọn và chuẩn độ opioid khác chỉ trong môi trường theo dõi chuyên môn theo nhãn thuốc.

Không áp dụng cho phối hợp thường quy vì phải tránh. Nếu phơi nhiễm ngoài ý muốn: huyết áp, nhiệt độ, tri giác, nhịp thở, SpO2, dấu hiệu hội chứng serotonin và độc tính opioid.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[DailyMed/FDA] | Codeine Sulfate Tablets, USP | Mục 4 Contraindications, Mục 5.10 và Mục 7 — MAOIs | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=010905f9-3bcb-4b50-9fe8-a3ad0010f14c | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Chlordiazepoxide

Thuốc ức chế monoamine oxidase có thể tăng tác dụng của chlordiazepoxide và làm tăng an thần hoặc suy giảm tâm thần-vận động.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Tác dụng dược lực học trung ương cộng hợp; cơ chế chi tiết và mức độ theo từng thuốc chưa rõ.

Ảnh hưởng:

Buồn ngủ, chóng mặt, lú lẫn, mất điều hòa và tăng nguy cơ té ngã.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Chỉ phối hợp khi có chỉ định rõ; bắt đầu thận trọng và giảm gánh nặng thuốc an thần khi có thể.

An thần, tri giác, huyết áp tư thế, dáng đi và té ngã.

Bằng chứng: low
Nguồn:

DailyMed | Chlordiazepoxide Hydrochloride Capsules USP CIV | Precautions – psychotropic agents, MAO inhibitors and phenothiazines | https://www.dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=74c4320d-c90d-436b-97da-07496ba88aed&type=display | Kiểm tra ngày 2026-08-04

Thắc mắc về hoạt chất Tranylcypromine

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *