Ifosfamide

Ifosfamide là thuốc hóa trị gây độc tế bào thuộc nhóm alkyl hóa, có cấu trúc liên quan đến cyclophosphamide. Đây là tiền dược cần được enzym cytochrome P450 tại gan chuyển hóa thành các chất có hoạt tính. Chất chuyển hóa isophosphoramide mustard tạo liên kết chéo trong ADN, cản trở quá trình sao chép và dẫn đến chết tế bào ung thư. Tại Hoa Kỳ, Ifosfamide được phê duyệt phối hợp với các thuốc chống ung thư khác cho hóa trị bước ba ở người lớn mắc ung thư tế bào mầm tinh hoàn. Các tài liệu quản lý tại khu vực khác mô tả thuốc trong nhiều phác đồ điều trị bệnh ác tính. Ifosfamide chỉ được truyền tĩnh mạch tại cơ sở ung bướu, phải phối hợp mesna và bù dịch đầy đủ để giảm độc tính đường tiết niệu. Thuốc có thể gây ức chế tủy xương, bệnh não, suy thận, viêm bàng quang xuất huyết, độc tính tim – phổi và ảnh hưởng khả năng sinh sản.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Ifosfamide là thuốc chống ung thư alkyl hóa và là tiền dược cần được hoạt hóa tại gan.
  • Mã ATC của Ifosfamide là L01AA06.
  • Chỉ định được FDA phê duyệt là phối hợp trong hóa trị bước ba ung thư tế bào mầm tinh hoàn ở người lớn.
  • Thuốc phải được dùng cùng mesna và bù ít nhất 2 lít dịch uống hoặc truyền mỗi ngày theo nhãn Hoa Kỳ để giảm độc tính bàng quang.
  • Độc tính nổi bật gồm ức chế tủy, bệnh não, tổn thương ống thận, hội chứng Fanconi và viêm bàng quang xuất huyết.
  • Bệnh não có thể xuất hiện trong vài giờ đến vài ngày và có thể dẫn đến hôn mê hoặc tử vong.
  • Thuốc có khả năng gây hại cho thai và ảnh hưởng lâu dài hoặc không hồi phục đến khả năng sinh sản.
  • Liều phải được bác sĩ ung bướu cá thể hóa theo phác đồ, diện tích cơ thể, chức năng cơ quan và độc tính.

Hoạt chất Ifosfamide là gì?

Ifosfamide là thuốc hóa trị alkyl hóa có khả năng làm tổn thương ADN của tế bào. Thuốc ở dạng ban đầu chưa có đầy đủ hoạt tính gây độc tế bào và phải được enzym ở gan chuyển hóa thành các chất có hoạt tính.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Ifosfamide

CAS 3778-73-2 Công thức C7H15Cl2N2O2P

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Ifosfamide

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Ifosfamide

Tên IUPAC

N,3-bis(2-chloroethyl)-2-oxo-1,3,2λ5-oxazaphosphinan-2-amine

Tên khác / tên đồng nghĩa

Ifosphamide; Iphosphamid; isophosphamide; Ifomide; Iso-Endoxan; Isoendoxan; mã viết tắt IFO, IFF hoặc IFX; PubChem CID 3690.

Tên viết tắt

IFO

Tên Latinh / tên dược điển

Ifosfamidum

Tên USAN

ifosfamide

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

3778-73-2

UNII

UM20QQM95Y

PubChem CID

3690

RxNorm CUI

5657

Công thức phân tử

C7H15Cl2N2O2P

Dược động học của Ifosfamide

Ifosfamide có dược động học phụ thuộc liều và thời gian. Thuốc được phân bố gần tương ứng tổng lượng nước cơ thể, ít gắn protein huyết tương, chuyển hóa mạnh tại gan thành cả chất có hoạt tính và chất gây độc, sau đó đào thải chủ yếu qua nước tiểu. Việc dùng nhiều ngày liên tiếp có thể làm tăng độ thanh thải và rút ngắn thời gian bán thải.

Giai đoạn I: Hấp thu

Không áp dụng theo nghĩa hấp thu qua đường tiêu hóa vì Ifosfamide được dùng bằng đường tĩnh mạch. Nồng độ trong huyết tương phụ thuộc liều, tốc độ truyền và phác đồ truyền.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Do được truyền trực tiếp vào tĩnh mạch, lượng thuốc được đưa vào tuần hoàn hệ thống có sinh khả dụng 100%. Chỉ số này không phản ánh tỷ lệ thuốc được chuyển hóa thành chất có hoạt tính vì mức độ hoạt hóa tại gan biến thiên đáng kể giữa các người bệnh.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố gần với tổng lượng nước cơ thể. Sau khi truyền 1,5 g/m² mỗi ngày, thể tích phân bố trung vị được ghi nhận khoảng 0,64 L/kg vào ngày đầu và 0,72 L/kg vào ngày thứ năm. Ifosfamide ít liên kết với protein huyết tương; thuốc và các chất chuyển hóa có hoạt tính liên kết đáng kể với hồng cầu.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Ifosfamide được chuyển hóa mạnh tại gan qua hệ cytochrome P450. Quá trình oxy hóa vòng tạo 4-hydroxyifosfamide và chất chuyển hóa alkyl hóa có hoạt tính isophosphoramide mustard. Acrolein được tạo ra có liên quan đến độc tính bàng quang. Quá trình khử chloroethyl tạo các chất chuyển hóa ít hoạt tính hơn và giải phóng chloroacetaldehyde, chất có liên quan đến độc tính thần kinh và thận.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Thuốc và các chất chuyển hóa được đào thải chủ yếu qua thận. Sau liều Ifosfamide đánh dấu phóng xạ 5 g/m², khoảng 70–86% hoạt tính phóng xạ được thu hồi trong nước tiểu dưới dạng thuốc hoặc chất chuyển hóa. Tỷ lệ thuốc không đổi trong nước tiểu phụ thuộc liều và phác đồ.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải cuối phụ thuộc liều và lịch truyền. Sau liều đơn 3,8–5 g/m², thời gian bán thải trung bình khoảng 15 giờ; ở mức 1,6–2,4 g/m²/ngày, thời gian bán thải khoảng 7 giờ. Khi truyền lặp lại trong năm ngày, giá trị trung vị có thể giảm từ 7,2 xuống 4,6 giờ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Trong một nghiên cứu truyền 1,5 g/m² mỗi ngày trong năm ngày, độ thanh thải trung vị tăng từ khoảng 66 mL/phút vào ngày đầu lên 115 mL/phút vào ngày thứ năm. Sự thay đổi này phản ánh dược động học phụ thuộc thời gian và khả năng tự cảm ứng chuyển hóa.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Suy thận có thể làm thuốc và chất chuyển hóa tích lũy, tăng độc tính thần kinh, thận và huyết học.
  • Suy gan có thể làm giảm hoạt hóa thuốc hoặc thay đổi tỷ lệ tạo chất chuyển hóa độc.
  • Thuốc cảm ứng CYP3A4 có thể làm tăng hình thành cả chất chuyển hóa có hoạt tính và chất gây độc.
  • Thuốc ức chế CYP3A4 có thể làm giảm hoạt hóa, ảnh hưởng hiệu quả và thay đổi sự hình thành chất chuyển hóa độc.
  • Tuổi cao có thể làm tăng thời gian bán thải, một phần liên quan đến thay đổi thể tích phân bố và chức năng thận.
  • Dược động học biến thiên đáng kể giữa các người bệnh.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Ifosfamide

Ifosfamide thuộc nhóm chất alkyl hóa kiểu nitrogen mustard, phân nhóm oxazaphosphorine. Thuốc có quan hệ cấu trúc với cyclophosphamide nhưng khác về chuyển hóa, phổ độc tính và tỷ lệ tạo các chất chuyển hóa thần kinh – thận.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Sau khi được hoạt hóa tại gan, chất chuyển hóa isophosphoramide mustard alkyl hóa vị trí N-7 của guanine và tạo liên kết chéo giữa hoặc trong các chuỗi ADN. Các liên kết này cản trở tách chuỗi và sao chép ADN, dẫn đến tổn thương không thể sửa chữa và chết tế bào.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Ifosfamide gây độc tế bào bằng cách alkyl hóa ADN và tạo liên kết chéo ADN–ADN. SmPC mô tả tác dụng rõ ở giai đoạn cuối pha S và đầu pha G2 của chu kỳ tế bào. Thuốc không hoàn toàn đặc hiệu cho tế bào ung thư nên cũng có thể tổn thương tủy xương, biểu mô đường tiêu hóa, nang tóc, tế bào mầm và mô thận.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Ifosfamide

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Ifosfamide

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Ifosfamide

  • Thuốc cảm ứng CYP3A4 như carbamazepine, phenytoin, phenobarbital, rifampicin, corticosteroid hoặc St. John’s wort có thể làm tăng hình thành chất chuyển hóa có hoạt tính và chất gây độc.
  • Thuốc ức chế CYP3A4 như ketoconazole, itraconazole, fluconazole hoặc một số thuốc chống ung thư có thể thay đổi hoạt hóa và hiệu quả của Ifosfamide.
  • Cisplatin, carboplatin, aminoglycoside, amphotericin B hoặc acyclovir có thể làm tăng độc tính thận.
  • Anthracycline và xạ trị vùng tim có thể tăng độc tính tim.
  • Amiodarone hoặc yếu tố kích thích dòng bạch cầu có thể làm tăng nguy cơ độc tính phổi trong một số bối cảnh.
  • Thuốc an thần, opioid, thuốc kháng histamin và thuốc tác động thần kinh trung ương có thể làm nặng rối loạn ý thức.
  • Warfarin có thể gây tăng INR và chảy máu.
  • Vaccine sống có thể gây nhiễm trùng ở người suy giảm miễn dịch; đáp ứng với vaccine có thể giảm.
  • Tamoxifen phối hợp hóa trị có thể làm tăng nguy cơ huyết khối.
  • Ifosfamide có thể làm tăng tác dụng hạ đường huyết của sulfonylurea.
  • Rượu có thể làm nặng buồn nôn, nôn và ảnh hưởng thần kinh.

Thắc mắc về hoạt chất Ifosfamide

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *