Iloprost

Iloprost là chất tổng hợp tương tự prostacyclin PGI2, có tác dụng giãn mạch phổi và mạch hệ thống, đồng thời ức chế kết tập tiểu cầu. Dạng dung dịch khí dung Ventavis được sử dụng để điều trị tăng áp động mạch phổi nhóm 1 nhằm cải thiện khả năng gắng sức, triệu chứng và hạn chế diễn tiến xấu. Tại châu Âu, chỉ định tập trung vào người lớn mắc tăng áp phổi nguyên phát thuộc phân độ chức năng NYHA III. Dạng đậm đặc pha truyền tĩnh mạch có thể được dùng cho thiếu máu chi dưới mạn tính nặng có nguy cơ cắt cụt khi tái thông mạch không phù hợp hoặc thất bại, và hiện tượng Raynaud nặng kèm tổn thương dinh dưỡng tiến triển. Iloprost có thời gian tác dụng ngắn, có thể gây hạ huyết áp, ngất, chảy máu, ho và co thắt phế quản. Thuốc kê đơn phải được khởi trị, chỉnh liều và theo dõi bởi bác sĩ có kinh nghiệm.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Iloprost là chất tương tự prostacyclin tổng hợp, có tác dụng giãn động mạch phổi và mạch hệ thống.
  • Hoạt chất còn ức chế kết tập, kết dính và phản ứng giải phóng của tiểu cầu.
  • Mã ATC đầy đủ là B01AC11.
  • Dạng hít được dùng cho tăng áp động mạch phổi; dạng truyền tĩnh mạch có chỉ định khác tùy nhãn sản phẩm.
  • Liều hít thường bắt đầu bằng 2,5 microgam, sau đó tăng lên 5 microgam nếu dung nạp; dùng 6–9 lần mỗi ngày.
  • Truyền tĩnh mạch thường được chuẩn độ trong khoảng 0,5–2,0 nanogam/kg/phút, truyền sáu giờ mỗi ngày.
  • Các nguy cơ quan trọng gồm hạ huyết áp, ngất, chảy máu, co thắt phế quản và phù phổi.
  • Không được tự đổi thiết bị khí dung, nồng độ, đường dùng hoặc tốc độ truyền.

Hoạt chất Iloprost là gì?

Iloprost là chất tương tự tổng hợp của prostacyclin, một chất tự nhiên tham gia điều hòa trương lực mạch và chức năng tiểu cầu. Thuốc làm giãn mạch phổi và mạch hệ thống, giúp giảm sức cản mạch, đồng thời hạn chế kết tập tiểu cầu.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Iloprost

CAS 78919-13-8 Công thức C22H32O4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Iloprost

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Iloprost

Tên khác / tên đồng nghĩa

Iloprost trometamol; iloprost tromethamine; prostacyclin analogue; mã PubChem CID 5311181; hỗn hợp hai đồng phân không đối quang 4R và 4S với tỷ lệ xấp xỉ 53:47.

Tên viết tắt

ILO

Tên Latinh / tên dược điển

Iloprostum

Tên USAN

iloprost

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

78919-13-8

UNII

JED5K35YGL

PubChem CID

5311181

RxNorm CUI

40138

Công thức phân tử

C22H32O4

Dược động học của Iloprost

Iloprost có thời gian lưu trong huyết tương ngắn và được chuyển hóa nhanh. Sau khi hít liều 5 microgam, nồng độ đỉnh huyết tương thường đạt khoảng 100–200 picogam/mL vào cuối lần hít và giảm xuống dưới giới hạn định lượng trong khoảng 30 phút đến hai giờ. Sau truyền tĩnh mạch, thuốc có dược động học tuyến tính trong khoảng 1–3 nanogam/kg/phút, liên kết protein khoảng 60%, chuyển hóa chủ yếu qua beta-oxy hóa và thải chất chuyển hóa phần lớn qua nước tiểu.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau khi hít 5 microgam Iloprost, nồng độ đỉnh trong huyết thanh khoảng 100–200 picogam/mL được ghi nhận vào cuối lần khí dung. Nồng độ giảm nhanh với thời gian bán thải biểu kiến sau hít khoảng 5–25 phút và thường không còn định lượng được sau 30 phút đến hai giờ.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của Iloprost dạng hít chưa được xác định. Đối với đường truyền tĩnh mạch, thuốc được đưa trực tiếp vào tuần hoàn hệ thống nên sinh khả dụng tại thời điểm truyền được xem là hoàn toàn.

Giai đoạn II: Phân bố

Sau truyền tĩnh mạch, thể tích phân bố biểu kiến ở trạng thái ổn định khoảng 0,6–0,8 L/kg. Khoảng 60% Iloprost liên kết với protein huyết tương, chủ yếu là albumin; mức gắn kết không phụ thuộc nồng độ trong khoảng điều trị được nghiên cứu.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Iloprost được chuyển hóa mạnh, chủ yếu thông qua beta-oxy hóa chuỗi bên carboxyl. Chất chuyển hóa chính là tetranor-iloprost, xuất hiện trong nước tiểu ở dạng tự do và liên hợp và không có hoạt tính dược lý trong nghiên cứu động vật. Chuyển hóa phụ thuộc cytochrome P450 chỉ đóng vai trò nhỏ.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau truyền tĩnh mạch Iloprost đánh dấu phóng xạ, khoảng 81% tổng hoạt tính được thu hồi; khoảng 68% qua nước tiểu và 12% qua phân. Thuốc không đổi hầu như không được thải trừ; phần lớn được bài tiết dưới dạng chất chuyển hóa.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Sau truyền tĩnh mạch, quá trình thải trừ thường có hai pha với thời gian bán thải trung bình khoảng 3–5 phút và 15–30 phút. Nhãn Hoa Kỳ mô tả thời gian bán thải khoảng 20–30 phút. Sau khi kết thúc truyền, nồng độ thuốc giảm xuống dưới 10% trạng thái ổn định trong khoảng hai giờ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn phần ở người có chức năng gan và thận bình thường khoảng 20 mL/kg/phút. Độ thanh thải giảm còn khoảng 10 mL/kg/phút ở một số người xơ gan và giảm đáng kể ở người suy thận giai đoạn cuối cần thẩm tách.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Suy gan làm giảm chuyển hóa và độ thanh thải Iloprost, dẫn đến tăng mức phơi nhiễm.
  • Suy thận cần thẩm tách làm giảm đáng kể độ thanh thải.
  • Nồng độ, thiết bị khí dung, kiểu thở và thời gian hít ảnh hưởng lượng thuốc được phân phối.
  • Người bệnh không nên tự đổi thiết bị khí dung vì đặc tính tạo hạt và tốc độ phân phối thuốc khác nhau.
  • Giới tính không có ý nghĩa lâm sàng rõ đối với dược động học; dữ liệu chuyên biệt ở người cao tuổi còn hạn chế.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Iloprost

Iloprost thuộc nhóm thuốc ức chế kết tập tiểu cầu không phải heparin theo hệ thống ATC, đồng thời được phân loại lâm sàng là chất tương tự prostacyclin và thuốc giãn mạch. Trong điều trị tăng áp động mạch phổi, dạng hít hướng tác dụng giãn mạch chủ yếu đến tuần hoàn phổi; dạng truyền tĩnh mạch tạo tác dụng hệ thống rõ hơn.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Iloprost bắt chước hoạt tính của prostacyclin PGI2. Hoạt hóa đường truyền tín hiệu prostacyclin làm tăng cyclic AMP trong tế bào cơ trơn mạch và tiểu cầu, dẫn đến giãn động mạch và tĩnh mạch, đồng thời ức chế kết tập, kết dính và phản ứng giải phóng của tiểu cầu. Thuốc còn có thể làm giảm tăng tính thấm mao mạch, kích thích khả năng tiêu sợi huyết nội sinh và điều hòa một số phản ứng viêm.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng dược lực học được ghi nhận gồm:

  • Giãn động mạch phổi và mạch hệ thống.
  • Giảm sức cản mạch phổi và cải thiện huyết động trong thời gian ngắn sau hít.
  • Ức chế kết tập và kết dính tiểu cầu.
  • Giãn tiểu động mạch và tiểu tĩnh mạch.
  • Cải thiện tuần hoàn vi mạch và giảm tăng tính thấm mao mạch.
  • Tác dụng giãn mạch phổi sau mỗi lần hít thường kéo dài khoảng một đến hai giờ, giải thích nhu cầu sử dụng nhiều lần trong ngày.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Iloprost

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Iloprost

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Iloprost

  • Thuốc hạ huyết áp, thuốc giãn mạch, thuốc chẹn beta, thuốc chẹn kênh calci và thuốc ức chế men chuyển có thể làm tăng nguy cơ hạ huyết áp.
  • Thuốc chống đông đường uống, heparin, thuốc tiêu sợi huyết và thuốc chống kết tập tiểu cầu như aspirin, clopidogrel hoặc ticlopidine có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.
  • Cần theo dõi lâm sàng chặt khi phối hợp với nhiều thuốc ảnh hưởng đông máu.
  • Truyền Iloprost không làm thay đổi đáng kể dược động học của digoxin trong dữ liệu được ghi nhận.
  • Aspirin không làm thay đổi độ thanh thải của Iloprost, nhưng phối hợp vẫn có thể tăng nguy cơ chảy máu do tác dụng dược lực học.

Thắc mắc về hoạt chất Iloprost

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *