Hội chứng Zollinger-Ellison

Hội chứng Zollinger-Ellison là tình trạng một hoặc nhiều u gastrinoma, thường nằm ở tá tràng hoặc tụy, tiết quá nhiều hormone gastrin khiến dạ dày sản xuất acid vượt mức. Acid dư gây loét dạ dày tá tràng tái phát, đau thượng vị, trào ngược, tiêu chảy và đôi khi sụt cân; ổ loét có thể xuất hiện nhiều vị trí, khó lành hoặc biến chứng chảy máu, thủng và hẹp môn vị. Khoảng 20–25% trường hợp liên quan hội chứng đa u nội tiết type 1 (MEN1), vì vậy tiền sử gia đình, tăng calci máu và các u nội tiết khác cần được xem xét. Chẩn đoán dựa trên gastrin máu lúc đói được diễn giải cùng độ acid/pH dạ dày, xét nghiệm kích thích khi cần và hình ảnh định vị u như CT, MRI, siêu âm nội soi hoặc PET thụ thể somatostatin. Thuốc ức chế bơm proton kiểm soát acid, còn điều trị khối u phụ thuộc vị trí, giai đoạn và MEN1.

Chịu trách nhiệm chuyên môn: BS. Dung (BSCKI - Chuyên ngành Cơ xương khớp) Cập nhật lần cuối: 19/07/2026

Hội chứng Zollinger-Ellison là bệnh gì?

Hội chứng Zollinger-Ellison là tập hợp biểu hiện do gastrinoma tiết gastrin không thích hợp, làm tế bào thành dạ dày tăng tiết acid mạnh. Gastrinoma là một dạng u thần kinh nội tiết chức năng, thường phát sinh trong “tam giác gastrinoma” quanh tá tràng–đầu tụy nhưng có thể ở vị trí khác.

Tổng quan về Hội chứng Zollinger-Ellison
Tổng quan về Hội chứng Zollinger-Ellison

Cần phân biệt hội chứng với tăng gastrin thứ phát do dùng thuốc ức chế acid, viêm teo dạ dày hoặc giảm acid: trong các tình trạng này gastrin tăng để bù, còn ZES có tăng gastrin trong bối cảnh dạ dày vẫn rất acid. Bệnh có hai bối cảnh chính: rải rác và liên quan MEN1. Gastrinoma có khả năng ác tính; mức độ nguy hiểm phụ thuộc kiểm soát acid và hành vi của khối u, không chỉ mức gastrin.

Tên bệnh

Hội chứng Zollinger-Ellison

Tên tiếng Anh

Zollinger–Ellison syndrome

Tên khác / tên đồng nghĩa

ZES, hội chứng tăng gastrin do gastrinoma; gastrinoma là khối u gây hội chứng, không hoàn toàn đồng nghĩa với các triệu chứng của ZES.

Mã ICD-10

E16.4 (Increased secretion of gastrin; bao gồm Zollinger–Ellison syndrome trong ICD-10-CM; u thần kinh nội tiết cần mã bổ sung theo vị trí và hành vi u).

Nhóm bệnh / chuyên khoa

Tiêu hóa – nội tiết tiêu hóa và u thần kinh nội tiết tụy–tá tràng.

Cơ quan ảnh hưởng

Gastrinoma thường ở tá tràng hoặc tụy; acid dư ảnh hưởng dạ dày, tá tràng và thực quản, có thể gây tiêu chảy và kém hấp thu; u ác tính có thể lan gan, hạch, xương hoặc cơ quan khác.

Tính chất bệnh

Hội chứng nội tiết không lây do u tiết gastrin; thường mạn tính, có tiềm năng ác tính và có thể xuất hiện rải rác hoặc liên quan hội chứng di truyền MEN1.

Mức độ phổ biến

Hiếm gặp. Bệnh dễ bị bỏ sót vì triệu chứng giống loét dạ dày tá tràng, trào ngược và tiêu chảy thông thường.

Bệnh có lây không?

Không.

Đường lây

Không áp dụng; khoảng một phần tư trường hợp có thể liên quan MEN1 di truyền trội trên nhiễm sắc thể thường, nhưng hội chứng không lây qua tiếp xúc.

Tổng quan chuyên môn về Hội chứng Zollinger-Ellison

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Hội chứng Zollinger-Ellison

Triệu chứng và dấu hiệu của Hội chứng Zollinger-Ellison

Chẩn đoán Hội chứng Zollinger-Ellison

Điều trị Hội chứng Zollinger-Ellison

Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa

Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Hội chứng Zollinger-Ellison

Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt

Câu hỏi thường gặp về Hội chứng Zollinger-Ellison

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *