Hen nghề nghiệp (Occupational Asthma)

Hen nghề nghiệp là hen mới xuất hiện do tác nhân hoặc điều kiện tại nơi làm việc, khác với hen có sẵn bị công việc làm nặng thêm. Bụi bột mì, enzyme, protein động vật, latex, gỗ, kim loại, isocyanate, chất tẩy rửa, khói hàn và hóa chất khác có thể gây mẫn cảm hoặc kích thích đường thở. Triệu chứng gồm ho, khò khè, khó thở và nặng ngực, đôi khi xuất hiện ngay trong ca, nhiều giờ sau khi rời nơi làm việc hoặc chỉ giảm sau kỳ nghỉ dài.

Chẩn đoán sớm quan trọng vì tiếp tục phơi nhiễm có thể khiến bệnh dai dẳng. Đánh giá cần xác nhận hen bằng xét nghiệm khách quan, lập bệnh sử nghề nghiệp và chứng minh mối liên quan giữa chức năng hô hấp với ngày làm – ngày nghỉ. Biện pháp ưu tiên là loại bỏ tác nhân hoặc giảm phơi nhiễm bằng kiểm soát kỹ thuật; khẩu trang không nên là lớp bảo vệ duy nhất.

Chịu trách nhiệm chuyên môn: BS. Dung (BSCKI - Chuyên ngành Cơ xương khớp) Cập nhật lần cuối: 17/07/2026

Hen nghề nghiệp là bệnh gì?

Hen nghề nghiệp (Occupational Asthma) là bệnh hen được gây ra trực tiếp bởi tác nhân hoặc điều kiện thuộc một môi trường nghề nghiệp cụ thể, không phải bởi các kích thích thông thường ngoài công việc. Người trước đó không mắc hen phát triển triệu chứng và tắc nghẽn đường thở biến thiên sau phơi nhiễm nghề nghiệp. Hai cơ chế chính là hen do chất gây mẫn cảm, thường có thời gian tiềm ẩn từ nhiều tuần đến nhiều năm, và hen do chất kích thích, có thể xuất hiện sau một lần phơi nhiễm nồng độ cao hoặc nhiều lần tiếp xúc.

Tổng quan về Hen nghề nghiệp (Occupational Asthma)
Tổng quan về Hen nghề nghiệp (Occupational Asthma)

Cần phân biệt với hen bị công việc làm nặng thêm: người bệnh đã có hen từ trước, sau đó khói, bụi, lạnh hoặc gắng sức tại nơi làm việc làm triệu chứng tăng. Cả hai thuộc nhóm hen liên quan công việc, nhưng ý nghĩa chẩn đoán, dự phòng và bồi thường có thể khác nhau. Một lịch sử “đỡ vào cuối tuần” chỉ là dấu hiệu sàng lọc; chẩn đoán cần bằng chứng khách quan vì viêm mũi nghề nghiệp, rối loạn thanh quản, viêm phế quản tăng bạch cầu ái toan và bệnh phổi khác có thể gây biểu hiện tương tự.

Tên bệnh

Hen nghề nghiệp

Tên tiếng Anh

Occupational Asthma

Tên khác / tên đồng nghĩa

Hen do nghề nghiệp; asthma caused by work; một phân nhóm của hen liên quan công việc

Mã ICD-10

J45 (hen); ICD-10 WHO không có mã riêng thống nhất cho hen nghề nghiệp, có thể cần bổ sung mã tác nhân hoặc hoàn cảnh nghề nghiệp theo hệ thống áp dụng

Nhóm bệnh / chuyên khoa

Bệnh hô hấp nghề nghiệp; chuyên khoa Hô hấp, Y học lao động và Dị ứng – Miễn dịch

Cơ quan ảnh hưởng

Phế quản và tiểu phế quản; đồng thời có thể ảnh hưởng mũi, mắt, da, khả năng lao động và sức khỏe tâm lý – xã hội

Tính chất bệnh

Bệnh viêm đường thở do nguyên nhân tại nơi làm việc, không lây; có thể do mẫn cảm sau thời gian tiềm ẩn hoặc do chất kích thích

Mức độ phổ biến

Không hiếm nhưng thường bị bỏ sót ở người khởi phát hen khi trưởng thành; tần suất thay đổi theo ngành nghề và mức phơi nhiễm

Bệnh có lây không?

Không

Đường lây

Không áp dụng

Tổng quan chuyên môn về Hen nghề nghiệp

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Hen nghề nghiệp

Triệu chứng và dấu hiệu của Hen nghề nghiệp

Chẩn đoán Hen nghề nghiệp

Điều trị Hen nghề nghiệp

Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa

Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Hen nghề nghiệp

Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt

Câu hỏi thường gặp về Hen nghề nghiệp

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *