Exenatide

Exenatide là thuốc peptide chủ vận thụ thể peptide giống glucagon-1 — GLP-1 — dùng đường tiêm dưới da để hỗ trợ kiểm soát glucose máu ở người mắc đái tháo đường type 2. Thuốc có dạng tác dụng ngắn, thường tiêm hai lần mỗi ngày trước bữa ăn, và dạng phóng thích kéo dài, tiêm một lần mỗi tuần.[1][2] Theo nhãn Hoa Kỳ, Byetta được chỉ định cho người lớn, còn Bydureon BCise được chỉ định cho người lớn và trẻ từ 10 tuổi mắc đái tháo đường type 2.[1][2] Exenatide không phải insulin, không dùng để điều trị đái tháo đường type 1 và không được phê duyệt như thuốc quản lý cân nặng.[1][2] Các nguy cơ quan trọng gồm viêm tụy, hạ đường huyết khi phối hợp insulin hoặc sulfonylurea, mất nước gây tổn thương thận, phản ứng tiêu hóa nghiêm trọng và giảm tiểu cầu miễn dịch.[1][2] Đây là thuốc kê đơn; không tự sử dụng, đổi dạng thuốc hoặc điều chỉnh liều.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Exenatide là thuốc đồng vận thụ thể GLP-1 dùng đường tiêm.
  • Thường dùng như một phần kiểm soát đái tháo đường type 2 theo chỉ định.
  • Cần dùng theo hướng dẫn của bác sĩ/dược sĩ, không tự phối hợp thuốc hạ đường huyết.
  • Có thể gây buồn nôn, nôn, hạ đường huyết khi phối hợp thuốc khác hoặc vấn đề tụy.
  • Báo bác sĩ về bệnh thận, bệnh tụy, thuốc đái tháo đường khác, thai kỳ hoặc cho con bú.

Hoạt chất Exenatide là gì?

Exenatide là thuốc peptide mô phỏng tác dụng của hormon incretin GLP-1. Thuốc kích thích tiết insulin khi glucose máu tăng, hạn chế tiết glucagon không thích hợp và làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, qua đó hỗ trợ kiểm soát glucose ở người mắc đái tháo đường type 2.[1][2]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Exenatide

CAS 141758-74-9

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Exenatide

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Exenatide

Tên IUPAC

(4S)-5-[[2-[[(2S,3R)-1-[[(2S)-1-[[(2S,3R)-1-[[(2S)-1-[[(2S)-1-[[(2S)-1-[[(2S)-1-[[(2S)-6-amino-1-[[(2S)-5-amino-1-[[(2S)-1-[[(2S)-1-[[(2S)-1-[[(2S)-1-[[(2S)-1-[[(2S)-1-[[(2S)-1-[[(2S)-1-[[(2S)-1-[[(2S,3S)-1-[[(2S)-1-[[(2S)-1-[[(2S)-1-[[(2S)-6-amino-1-[[(2S)-4-amino-1-[[2-[[2-[(2S)-2-[[(2S)-1-[[(2S)-1-[[2-[[(2S)-1-[(2S)-2-[(2S)-2-[(2S)-2-[[(2S)-1-amino-3-hydroxy-1-oxopropan-2-yl]carbamoyl]pyrrolidine-1-carbonyl]pyrrolidine-1-carbonyl]pyrrolidin-1-yl]-1-oxopropan-2-yl]amino]-2-oxoethyl]amino]-3-hydroxy-1-oxopropan-2-yl]amino]-3-hydroxy-1-oxopropan-2-yl]carbamoyl]pyrrolidin-1-yl]-2-oxoethyl]amino]-2-oxoethyl]amino]-1,4-dioxobutan-2-yl]amino]-1-oxohexan-2-yl]amino]-4-methyl-1-oxopentan-2-yl]amino]-3-(1H-indol-3-yl)-1-oxopropan-2-yl]amino]-4-carboxy-1-oxobutan-2-yl]amino]-3-methyl-1-oxopentan-2-yl]amino]-1-oxo-3-phenylpropan-2-yl]amino]-4-methyl-1-oxopentan-2-yl]amino]-5-carbamimidamido-1-oxopentan-2-yl]amino]-3-methyl-1-oxobutan-2-yl]amino]-1-oxopropan-2-yl]amino]-4-carboxy-1-oxobutan-2-yl]amino]-4-carboxy-1-oxobutan-2-yl]amino]-4-carboxy-1-oxobutan-2-yl]amino]-4-methylsulfanyl-1-oxobutan-2-yl]amino]-1,5-dioxopentan-2-yl]amino]-1-oxohexan-2-yl]amino]-3-hydroxy-1-oxopropan-2-yl]amino]-4-methyl-1-oxopentan-2-yl]amino]-3-carboxy-1-oxopropan-2-yl]amino]-3-hydroxy-1-oxopropan-2-yl]amino]-3-hydroxy-1-oxobutan-2-yl]amino]-1-oxo-3-phenylpropan-2-yl]amino]-3-hydroxy-1-oxobutan-2-yl]amino]-2-oxoethyl]amino]-4-[[2-[[(2S)-2-amino-3-(1H-imidazol-4-yl)propanoyl]amino]acetyl]amino]-5-oxopentanoic acid

Tên khác / tên đồng nghĩa

Không có tên INN khác được xác minh. Byetta, Bydureon và Bydureon BCise là tên thương mại chứa exenatide, không phải tên đồng nghĩa của hoạt chất.[1][2][3][4]

Tên viết tắt

EXE

Tên Latinh / tên dược điển

Exenatidum

Tên USAN

exenatide

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

141758-74-9

UNII

9P1872D4OL

PubChem CID

45588096

RxNorm CUI

60548

Dược động học của Exenatide

Dược động học phụ thuộc dạng bào chế:

  • Exenatide tác dụng ngắn đạt nồng độ tối đa trung vị sau khoảng 2,1 giờ. Độ thanh thải biểu kiến trung bình là 9,1 lít/giờ và thời gian bán thải cuối khoảng 2,4 giờ.[1]
  • Với Bydureon BCise, exenatide được giải phóng dần từ các vi cầu. Nồng độ huyết tương tăng từ từ, đạt trạng thái ổn định vào khoảng tuần thứ 10 và có thể còn được định lượng trong nhiều tuần sau khi ngừng.[2]

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau khi tiêm dưới da dạng tác dụng ngắn, exenatide đạt nồng độ tối đa trung vị sau khoảng 2,1 giờ. Mức phơi nhiễm tăng tương ứng với liều trong khoảng 5–10 microgam.[1]

Sau một liều Bydureon BCise, thuốc được giải phóng ban đầu từ bề mặt vi cầu, sau đó tiếp tục giải phóng từ từ; một đỉnh nồng độ xuất hiện khoảng tuần thứ 6–7. Khi dùng mỗi tuần, trạng thái ổn định đạt khoảng tuần thứ 10.[2]

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố biểu kiến trung bình của exenatide sau một liều tiêm dưới da dạng tác dụng ngắn là khoảng 28,3 lít. Nhãn Bydureon BCise dự kiến thể tích phân bố không thay đổi đáng kể so với dạng tác dụng ngắn.[2]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Exenatide không được chuyển hóa chủ yếu qua hệ enzym cytochrome P450. Sau khi được lọc qua cầu thận, phân tử peptide trải qua quá trình phân giải protein.[1][2]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Exenatide được thải trừ chủ yếu qua lọc cầu thận, sau đó được phân giải bằng enzym protease. Chức năng thận suy giảm có thể làm tăng mức phơi nhiễm và kéo dài thời gian hiện diện của thuốc.[1][2]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải
  • Dạng tác dụng ngắn: thời gian bán thải cuối trung bình khoảng 2,4 giờ; nồng độ thường còn đo được khoảng 10 giờ sau liều.[1]
  • Dạng phóng thích kéo dài: nhãn không trình bày một thời gian bán thải đơn nhất; nồng độ exenatide thường giảm dưới giới hạn định lượng khoảng 10 tuần sau khi ngừng Bydureon BCise.[2]
CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải biểu kiến trung bình của exenatide ở người khoảng 9,1 lít/giờ và không phụ thuộc liều trong khoảng liều điều trị được nghiên cứu.[1][2]

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Chức năng thận là yếu tố quan trọng. Mức phơi nhiễm Bydureon BCise cao hơn khoảng 28% ở người suy thận nhẹ và 69% ở người suy thận vừa so với người có chức năng thận bình thường.[2]

Tuổi, giới tính, chủng tộc và cân nặng không làm thay đổi đáng kể dược động học của Bydureon BCise trong phân tích quần thể. Exenatide chưa được nghiên cứu đầy đủ ở người suy gan, nhưng suy gan không được dự kiến ảnh hưởng lớn vì thuốc được thải trừ chủ yếu qua thận.[1][2]

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Exenatide

Exenatide là chất chủ vận thụ thể GLP-1 thuộc mã ATC A10BJ01.[5] Thuốc thuộc nhóm hạ glucose máu không phải insulin và được dùng bổ trợ chế độ ăn, vận động cùng các thuốc điều trị đái tháo đường phù hợp.[1][2]

Exenatide không phải insulin và không thay thế insulin trong đái tháo đường type 1 hoặc nhiễm toan ceton do đái tháo đường.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Exenatide gắn và hoạt hóa thụ thể GLP-1 ở người. Hoạt hóa thụ thể làm tăng cyclic AMP và các tín hiệu nội bào liên quan, từ đó tăng tổng hợp và giải phóng insulin từ tế bào beta tụy khi nồng độ glucose tăng.[1][2]

Thuốc đồng thời:

  • Giảm tiết glucagon tăng cao không thích hợp trong giai đoạn tăng glucose máu.
  • Làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, giảm tốc độ glucose từ bữa ăn đi vào tuần hoàn.
  • Giảm lượng thức ăn tiêu thụ trong các nghiên cứu, nhưng cơ chế này không đồng nghĩa exenatide được phê duyệt để quản lý cân nặng.[1][2]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Exenatide cải thiện cả glucose lúc đói và glucose sau ăn. Dạng tác dụng ngắn có thể phục hồi một phần đáp ứng tiết insulin pha đầu, vốn thường suy giảm ở người mắc đái tháo đường type 2.[1]

Tác dụng tiết insulin phụ thuộc glucose và giảm khi glucose trở về gần mức bình thường. Exenatide không làm suy giảm đáp ứng glucagon sinh lý trong tình trạng hạ đường huyết. Tuy nhiên, nguy cơ hạ đường huyết tăng khi phối hợp insulin hoặc thuốc kích thích tiết insulin.[1][2]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Exenatide

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Exenatide

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Exenatide

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Chlorpromazine

Liều chlorpromazine cao có thể làm giảm kiểm soát đường huyết và giảm đáp ứng với thuốc điều trị đái tháo đường.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Dược lực học: giảm phóng thích insulin và ảnh hưởng dung nạp glucose.

Ảnh hưởng:

Tăng đường huyết hoặc mất kiểm soát đái tháo đường.

Khuyến nghị:

monitor_closely

Xử trí:

Cảnh báo người bệnh, tăng tự theo dõi đường huyết và chỉnh thuốc đái tháo đường khi cần trong và sau khi ngừng chlorpromazine.

Đường huyết mao mạch, glucose niệu khi áp dụng và HbA1c trong điều trị kéo dài.

Bằng chứng: high
Nguồn:

[eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01
[DailyMed] | Chlorpromazine Hydrochloride Tablets, USP | Warnings/Precautions – CNS depressants, anticoagulants, phenytoin, propranolol, thiazides, metrizamide, lithium, alcohol, guanethidine | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5ae79c1e-f523-4358-9f8b-7382a03d59bc | Kiểm tra ngày 2026-08-01

Thắc mắc về hoạt chất Exenatide

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *