Eplerenone là thuốc đối kháng chọn lọc thụ thể mineralocorticoid, còn được gọi là thuốc đối kháng aldosterone. Thuốc làm giảm tác động của aldosterone tại thận, tim và mạch máu, qua đó hạn chế giữ natri, giữ nước và những tác động bất lợi của aldosterone lên hệ tim mạch. Theo nhãn thuốc Hoa Kỳ, eplerenone được dùng điều trị tăng huyết áp ở người lớn và cải thiện khả năng sống còn ở người bệnh ổn định bị suy tim có phân suất tống máu giảm sau nhồi máu cơ tim cấp. [1]
Eplerenone có thể gây tăng kali máu, đặc biệt ở người suy thận, đái tháo đường, có protein niệu hoặc đang dùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin, thuốc chống viêm không steroid hay thuốc ức chế CYP3A4. Trước và trong điều trị cần theo dõi kali, creatinin và chức năng thận. Người bệnh không được tự dùng chất bổ sung kali, muối ăn chứa kali hoặc tự điều chỉnh liều thuốc. [1][2]
Nội dung chính
- Eplerenone là thuốc đối kháng aldosterone, có tác dụng lợi tiểu giữ kali ở mức chọn lọc.
- Thuốc thường được dùng trong tăng huyết áp và một số tình huống suy tim sau nhồi máu cơ tim.
- Cần dùng đúng chỉ định; xét nghiệm kali và chức năng thận có thể cần được theo dõi.
- Nguy cơ đáng chú ý là tăng kali máu, hạ huyết áp và tương tác với thuốc ức chế CYP3A.
- Hãy báo bác sĩ/dược sĩ nếu đang dùng thuốc lợi tiểu, thuốc tim mạch hoặc có bệnh thận.
Hoạt chất Eplerenone là gì?
Eplerenone là thuốc chẹn tác động của aldosterone tại thụ thể mineralocorticoid. Aldosterone bình thường làm tăng tái hấp thu natri và nước, đồng thời tăng đào thải kali tại thận. Việc chẹn thụ thể này giúp giảm huyết áp và hạn chế những tác động bất lợi của aldosterone lên tim và mạch máu. [1]
Thuốc có tính chọn lọc đối với thụ thể mineralocorticoid cao hơn spironolactone, nhưng vẫn có nguy cơ gây tăng kali máu và suy giảm chức năng thận. [1]
Eplerenone
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Eplerenone |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Eplerenone |
| Tên IUPAC | methyl (1R,2S,9R,10R,11S,14R,15S,17R)-2,15-dimethyl-5,5'-dioxospiro[18-oxapentacyclo[8.8.0.0^{1,17}.0^{2,7}.0^{11,15}]octadec-6-ene-14,2'-oxolane]-9-carboxylate |
| Tên hóa học khác | 9,11alpha-Epoxy-17-hydroxy-3-oxo-17alpha-pregn-4-ene-7alpha,21-dicarboxylic acid, gamma-lactone, methyl ester |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Tên biệt dược gốc được ghi nhận tại Hoa Kỳ là Inspra. Eplerenone đôi khi được mô tả là chất chẹn aldosterone chọn lọc hoặc thuốc đối kháng thụ thể mineralocorticoid chọn lọc. [1] |
| Tên Latinh / tên dược điển | Eplerenonum |
| Tên USAN | eplerenone |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 107724-20-9 |
|---|---|
| UNII | 6995V82D0B |
| PubChem CID | 443872 |
| RxNorm CUI | 298869 |
Dược động học của Eplerenone
Eplerenone được hấp thu qua đường tiêu hóa, đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 1,5–2 giờ và có sinh khả dụng tuyệt đối khoảng 69%. Thuốc liên kết protein huyết tương khoảng 50%, được chuyển hóa chủ yếu bởi CYP3A4 và không có chất chuyển hóa có hoạt tính được xác định trong huyết tương người. [1]
Khoảng 67% liều đánh dấu phóng xạ được bài tiết qua nước tiểu và 32% qua phân. Thời gian bán thải khoảng 3–6 giờ và trạng thái ổn định thường đạt được trong vòng 2 ngày. [1]
Giai đoạn I: Hấp thu
Nồng độ đỉnh trung bình trong huyết tương đạt sau khoảng 1,5–2 giờ. Nồng độ đỉnh và diện tích dưới đường cong tăng tỷ lệ thuận với liều trong phạm vi 25–100 mg; ở liều trên 100 mg, mức tăng thấp hơn tỷ lệ thuận. Trạng thái ổn định đạt được trong khoảng 2 ngày. [1]
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của eplerenone sau khi uống viên 100 mg khoảng 69%. Thức ăn không ảnh hưởng đáng kể đến mức hấp thu, vì vậy thuốc có thể được dùng cùng hoặc không cùng thức ăn. [1] |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Eplerenone liên kết với protein huyết tương khoảng 50%, chủ yếu với alpha-1-acid glycoprotein. Thể tích phân bố biểu kiến ở trạng thái ổn định khoảng 42–90 lít. Thuốc không gắn ưu tiên vào hồng cầu. [1]
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Eplerenone được chuyển hóa chủ yếu tại gan qua CYP3A4. Chưa xác định được chất chuyển hóa có hoạt tính trong huyết tương người. Thuốc ức chế mạnh hoặc vừa CYP3A4 có thể làm tăng đáng kể nồng độ eplerenone. [1]
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sau một liều eplerenone đánh dấu phóng xạ, khoảng 67% liều được bài tiết qua nước tiểu và khoảng 32% qua phân. Dưới 5% liều được tìm thấy dưới dạng thuốc không đổi trong nước tiểu và phân. [1]
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải của eplerenone khoảng 3–6 giờ. [1] |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải huyết tương biểu kiến của eplerenone khoảng 10 lít/giờ. Độ thanh thải có thể bị ảnh hưởng bởi tuổi cao, suy thận nặng, suy gan mức độ vừa, suy tim và các thuốc tác động lên CYP3A4. [1] |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến mức phơi nhiễm eplerenone gồm:
- Tuổi cao: ở trạng thái ổn định, AUC tăng khoảng 45% và nồng độ đỉnh tăng khoảng 22% so với người trẻ. [1]
- Suy thận nặng: AUC và nồng độ đỉnh được ghi nhận tăng lần lượt khoảng 38% và 24%. [1]
- Suy gan mức độ vừa, Child–Pugh B: AUC tăng khoảng 42%. [1]
- Suy tim ổn định: AUC và nồng độ đỉnh tăng lần lượt khoảng 38% và 30%. [1]
- Thuốc ức chế CYP3A4 làm tăng nồng độ eplerenone.
- Nước bưởi chùm làm tăng mức phơi nhiễm khoảng 25%. [1]
- St. John’s wort làm giảm AUC khoảng 30%. [1]
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Eplerenone
Eplerenone thuộc nhóm thuốc lợi tiểu giữ kali và đối kháng aldosterone, mã ATC C03DA04. [4]
Trong điều trị suy tim, eplerenone được xếp vào nhóm thuốc đối kháng thụ thể mineralocorticoid cùng với spironolactone. Nhóm này là một thành phần của điều trị nội khoa theo hướng dẫn cho người bệnh suy tim có phân suất tống máu giảm khi chức năng thận và kali cho phép. [2]
Phần III: Cơ chế tác dụng
Eplerenone gắn vào thụ thể mineralocorticoid và ngăn aldosterone hoạt hóa thụ thể này. Thụ thể mineralocorticoid có ở thận, tim, mạch máu, não và các mô khác. [1]
Tại thận, việc đối kháng aldosterone làm giảm tái hấp thu natri và nước, đồng thời giảm bài tiết kali. Tại tim và mạch máu, thuốc hạn chế một số tác động của aldosterone liên quan đến tái cấu trúc, xơ hóa và tiến triển suy tim. [1][6][7]
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Eplerenone làm tăng hoạt tính renin huyết tương và nồng độ aldosterone do làm mất cơ chế phản hồi âm của aldosterone đối với quá trình tiết renin. Sự tăng renin và aldosterone này không vượt qua được tác dụng chẹn thụ thể của thuốc. [1]
Thuốc không gây thay đổi nhất quán về nhịp tim, khoảng PR, độ rộng QRS hoặc khoảng QT ở người khỏe mạnh trong các nghiên cứu dược động học. [1]
Trong thử nghiệm EPHESUS ở người bệnh sau nhồi máu cơ tim có phân suất tống máu thất trái không quá 40% và suy tim hoặc đái tháo đường, eplerenone bổ sung vào điều trị tiêu chuẩn làm giảm nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân. [1][6]
Thử nghiệm EMPHASIS-HF cho thấy eplerenone làm giảm nguy cơ tử vong tim mạch hoặc nhập viện do suy tim ở người bệnh suy tim tâm thu có triệu chứng nhẹ, nhưng phạm vi này cần được phân biệt với chỉ định cụ thể trên nhãn Hoa Kỳ. [2][7]
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Eplerenone
Chỉ định theo nhãn thuốc Hoa Kỳ:
- Cải thiện khả năng sống còn ở người trưởng thành ổn định bị suy tim có triệu chứng, phân suất tống máu thất trái không quá 40%, sau nhồi máu cơ tim cấp. [1]
- Điều trị tăng huyết áp ở người lớn, dùng đơn độc hoặc phối hợp với thuốc hạ huyết áp khác. [1]
Theo hướng dẫn AHA/ACC/HFSA năm 2022, thuốc đối kháng thụ thể mineralocorticoid như eplerenone hoặc spironolactone được khuyến nghị cho người bệnh suy tim có phân suất tống máu giảm và triệu chứng NYHA II–IV để giảm bệnh suất và tử vong, khi eGFR trên 30 mL/phút/1,73 m² và kali huyết thanh dưới 5,0 mEq/L. Đây là khuyến nghị theo hướng dẫn chuyên môn, không đồng nghĩa toàn bộ trường hợp đều nằm trong chỉ định cụ thể của nhãn Hoa Kỳ. [2]
Trong tăng aldosterone nguyên phát, hướng dẫn Endocrine Society năm 2025 khuyến nghị điều trị bằng thuốc đối kháng thụ thể mineralocorticoid cho bệnh hai bên, chưa xác định bên tiết aldosterone hoặc không phù hợp phẫu thuật. Eplerenone là một lựa chọn trong nhóm này; sử dụng cho tăng aldosterone nguyên phát là ngoài chỉ định theo nhãn Hoa Kỳ được tham khảo. [1][3]
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ nhãn thuốc và hướng dẫn chuyên môn, chỉ có tính tham khảo, không dùng để tự điều trị:
Suy tim có phân suất tống máu giảm sau nhồi máu cơ tim:
- Khởi đầu 25 mg, uống một lần mỗi ngày.
- Tăng đến 50 mg một lần mỗi ngày, tốt nhất trong vòng 4 tuần nếu dung nạp và kali cho phép. [1]
- Khi kali 5,5–5,9 mEq/L, nhãn thuốc hướng dẫn giảm liều hoặc giãn khoảng cách dùng.
- Khi kali từ 6,0 mEq/L trở lên, tạm ngừng; có thể cân nhắc dùng lại 25 mg cách ngày khi kali giảm dưới 5,5 mEq/L. [1]
Tăng huyết áp:
- Khởi đầu 50 mg một lần mỗi ngày.
- Nếu đáp ứng chưa đủ, có thể tăng đến 50 mg hai lần mỗi ngày.
- Liều trên 100 mg/ngày không được khuyến cáo vì không làm tăng thêm hiệu quả hạ huyết áp nhưng làm tăng nguy cơ tăng kali máu. [1]
Khi dùng đồng thời thuốc ức chế CYP3A4 mức độ vừa:
- Suy tim sau nhồi máu cơ tim: không vượt quá 25 mg một lần mỗi ngày.
- Tăng huyết áp: khởi đầu 25 mg một lần mỗi ngày; tối đa 25 mg hai lần mỗi ngày. [1]
Liều cho tăng aldosterone nguyên phát phải do bác sĩ chuyên khoa cá thể hóa dựa trên huyết áp, kali, chức năng thận và renin; đây là sử dụng ngoài chỉ định theo nhãn Hoa Kỳ. [1][3]
- Uống thuốc cùng hoặc không cùng thức ăn. [1]
- Dùng vào cùng thời điểm mỗi ngày để hạn chế quên liều.
- Không tự dùng chất bổ sung kali hoặc muối thay thế chứa kali.
- Không tự phối hợp với spironolactone, amiloride, triamterene hoặc thuốc lợi tiểu giữ kali khác.
- Báo cho bác sĩ nếu có tiêu chảy hoặc nôn kéo dài vì mất nước có thể làm thay đổi chức năng thận và kali.
- Không tự tăng, giảm hoặc ngừng thuốc khi chưa được bác sĩ đánh giá.
- Nếu quên liều, không uống gấp đôi; cách xử trí cụ thể cần tuân theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc tờ thông tin sản phẩm.
Cần theo dõi:
- Kali huyết thanh trước khi bắt đầu điều trị.
- Kali trong tuần đầu và sau một tháng kể từ khi bắt đầu hoặc điều chỉnh liều.
- Kali định kỳ trong thời gian điều trị. [1]
- Creatinin, độ thanh thải creatinin hoặc eGFR.
- Huyết áp, triệu chứng chóng mặt và hạ huyết áp.
- Dấu hiệu tăng kali như yếu cơ, tê bì, tim đập chậm hoặc không đều.
- Kali và creatinin trong vòng 3–7 ngày sau khi bắt đầu thuốc ức chế CYP3A4 mức độ vừa, ACEI, ARB hoặc NSAID. [1]
- Ở người điều trị tăng aldosterone nguyên phát: theo dõi thêm renin và đáp ứng huyết áp để hướng dẫn chỉnh liều. [3]
Cảnh báo và lưu ý về Eplerenone
Chống chỉ định đối với tất cả người bệnh:
- Kali huyết thanh trên 5,5 mEq/L khi bắt đầu điều trị.
- Độ thanh thải creatinin không quá 30 mL/phút.
- Dùng đồng thời thuốc ức chế mạnh CYP3A4 như ketoconazole, itraconazole, clarithromycin, ritonavir hoặc nelfinavir. [1]
Chống chỉ định bổ sung khi dùng để điều trị tăng huyết áp:
- Đái tháo đường type 2 kèm microalbumin niệu.
- Creatinin huyết thanh trên 2,0 mg/dL ở nam hoặc trên 1,8 mg/dL ở nữ.
- Độ thanh thải creatinin dưới 50 mL/phút.
- Dùng đồng thời chất bổ sung kali hoặc thuốc lợi tiểu giữ kali như spironolactone, amiloride hoặc triamterene. [1]
Các tác dụng không mong muốn được ghi nhận gồm:
- Tăng kali máu.
- Tăng creatinin hoặc suy giảm chức năng thận.
- Chóng mặt.
- Đau đầu.
- Hạ huyết áp.
- Tiêu chảy, buồn nôn hoặc đau bụng.
- Mệt mỏi.
- Ho.
- Đau ngực hoặc khó thở có thể liên quan bệnh nền tim mạch và cần được đánh giá.
- Vú to ở nam và xuất huyết âm đạo bất thường đã được ghi nhận nhưng ít phổ biến hơn các tác dụng nội tiết liên quan spironolactone. [1]
Sau khi thuốc lưu hành, phát ban và phù mạch đã được báo cáo. [1]
Các phản ứng nghiêm trọng gồm:
- Tăng kali máu nặng, có thể gây yếu cơ, rối loạn dẫn truyền tim, loạn nhịp hoặc ngừng tim. [1]
- Suy giảm chức năng thận hoặc tổn thương thận cấp, đặc biệt khi mất nước hoặc phối hợp thuốc tác động lên hệ renin–angiotensin và NSAID. [1]
- Hạ huyết áp có triệu chứng hoặc ngất.
- Phù mạch với sưng mặt, môi, lưỡi hoặc đường thở. [1]
Người bệnh cần được đánh giá khẩn cấp nếu có khó thở, sưng mặt hoặc lưỡi, yếu cơ rõ, đánh trống ngực, nhịp tim bất thường, ngất hoặc giảm lượng nước tiểu.
- Nguy cơ tăng kali cao hơn ở người suy thận, đái tháo đường, có protein niệu hoặc đang dùng ACEI, ARB, NSAID hay thuốc ức chế CYP3A4 mức độ vừa. [1]
- Không bắt đầu điều trị nếu kali vượt quá ngưỡng chống chỉ định.
- Kiểm tra chức năng thận và kali sau khi bắt đầu hoặc tăng liều.
- Tránh tự dùng chất bổ sung kali và muối ăn chứa kali.
- Thận trọng khi có tiêu chảy, nôn, mất nước hoặc bệnh cấp tính làm giảm tưới máu thận.
- Ở người cao tuổi, nguy cơ tăng kali có thể cao hơn do độ thanh thải creatinin giảm.
- Eplerenone không được loại bỏ bằng thẩm tách máu. [1]
- Eplerenone có thể ảnh hưởng khả năng sinh sản ở nam giới dựa trên dữ liệu động vật; ý nghĩa ở người chưa được xác định. [1]
Biểu hiện được dự đoán của quá liều eplerenone là hạ huyết áp và tăng kali máu. Chưa có trường hợp quá liều ở người được mô tả trong nhãn thuốc tham khảo. [1]
Xử trí gồm:
- Theo dõi huyết áp, điện tâm đồ, kali, creatinin và chức năng thận.
- Điều trị hỗ trợ khi hạ huyết áp.
- Điều trị tăng kali máu theo phác đồ cấp cứu thích hợp.
- Eplerenone không được loại bỏ bằng thẩm tách máu.
- Thuốc gắn đáng kể với than hoạt tính, nhưng việc dùng than hoạt phải do nhân viên y tế quyết định. [1]
Người nghi ngờ quá liều cần đến ngay cơ sở cấp cứu, không tự gây nôn.
Bảo quản ở 25°C; cho phép dao động trong khoảng 15–30°C theo điều kiện nhiệt độ phòng được kiểm soát. Giữ thuốc trong bao bì kín và ngoài tầm với của trẻ em. Điều kiện của từng sản phẩm phải tuân theo nhãn đi kèm. [1]
Đối tượng đặc biệt
Độ an toàn và hiệu quả của eplerenone trong điều trị tăng huyết áp ở trẻ em chưa được xác lập. Trong một nghiên cứu 10 tuần ở trẻ 4–16 tuổi, eplerenone với mức phơi nhiễm tương tự người lớn không làm giảm huyết áp hiệu quả. [1]
Thuốc chưa được nghiên cứu cho điều trị suy tim ở trẻ em. Không có liều dùng nhi khoa được phê duyệt trong nhãn Hoa Kỳ được tham khảo. [1]
Người cao tuổi có mức phơi nhiễm eplerenone cao hơn và nguy cơ tăng kali lớn hơn do chức năng thận giảm theo tuổi. Cần đánh giá độ thanh thải creatinin hoặc eGFR thay vì chỉ dựa vào creatinin huyết thanh. [1]
Trong nghiên cứu suy tim sau nhồi máu cơ tim, tỷ lệ tác dụng không mong muốn tổng thể tương tự người trẻ, nhưng tăng kali được ghi nhận nhiều hơn ở người từ 65 tuổi trở lên. Phân tích phân nhóm ở người trên 75 tuổi không cho thấy lợi ích rõ ràng; kết quả này cần được diễn giải thận trọng. [1]
Dữ liệu từ các báo cáo ca sử dụng eplerenone trong thai kỳ chưa đủ để xác định nguy cơ dị tật, sẩy thai hoặc kết cục bất lợi đối với mẹ và thai. [1]
Trong nghiên cứu trên động vật, không ghi nhận tác dụng gây quái thai ở mức phơi nhiễm cao hơn nhiều lần so với người; tuy nhiên, giảm trọng lượng thai, tăng tiêu thai và mất thai sau làm tổ được ghi nhận ở liều cao nhất. [1]
Tăng huyết áp hoặc suy tim trong thai kỳ cũng có thể gây nguy cơ nghiêm trọng cho mẹ và thai. Việc dùng eplerenone chỉ được quyết định sau khi bác sĩ sản khoa và tim mạch đánh giá lợi ích–nguy cơ. Không tự bắt đầu hoặc ngừng thuốc khi mang thai.
Nhãn thuốc cho biết chưa có dữ liệu đầy đủ về sự hiện diện của eplerenone trong sữa mẹ, ảnh hưởng đối với trẻ bú hoặc ảnh hưởng đến tiết sữa. Eplerenone có trong sữa chuột. [1]
LactMed ghi nhận dữ liệu từ một cặp mẹ–trẻ cho thấy eplerenone được bài tiết vào sữa với lượng thấp. Do dữ liệu còn hạn chế, thuốc chỉ nên được sử dụng trong thời kỳ cho con bú khi có chỉ định và cần theo dõi trẻ cẩn thận. [5]
Có thể theo dõi trẻ về bú kém, tăng cân không phù hợp, mất nước, yếu cơ hoặc nhịp tim bất thường.
Ở người suy gan mức độ vừa, Child–Pugh B, AUC eplerenone ở trạng thái ổn định tăng khoảng 42%, trong khi nồng độ đỉnh tăng khoảng 3,6%. [1]
Nhãn thuốc không đưa ra một mức hiệu chỉnh liều cố định riêng cho suy gan mức độ nhẹ hoặc vừa. Tuy nhiên, cần thận trọng và theo dõi kali, huyết áp cùng chức năng thận. Dữ liệu ở suy gan nặng.
Eplerenone chống chỉ định cho tất cả chỉ định khi độ thanh thải creatinin không quá 30 mL/phút. [1]
Riêng trong điều trị tăng huyết áp, thuốc còn chống chỉ định khi độ thanh thải creatinin dưới 50 mL/phút hoặc creatinin huyết thanh trên 2,0 mg/dL ở nam và trên 1,8 mg/dL ở nữ. [1]
Trong hướng dẫn điều trị suy tim có phân suất tống máu giảm, thuốc đối kháng thụ thể mineralocorticoid thường chỉ được bắt đầu khi eGFR trên 30 mL/phút/1,73 m² và kali dưới 5,0 mEq/L, với theo dõi sát sau đó. [2]
Eplerenone không được loại bỏ bằng thẩm tách máu. [1]
Eplerenone không được ghi nhận gây ảnh hưởng trực tiếp nhất quán lên hệ thần kinh trung ương, nhưng có thể gây chóng mặt hoặc hạ huyết áp. Người bệnh không nên lái xe, vận hành máy hoặc làm việc trên cao khi có chóng mặt, yếu, choáng váng hoặc chưa biết thuốc ảnh hưởng đến mình như thế nào. [1]
Tương tác thuốc của Eplerenone
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Valacyclovir
Dữ liệu dược cảnh giác ghi tín hiệu tăng tổn thương thận cấp khi valacyclovir được dùng cùng thuốc ức chế hệ renin–angiotensin, có hoặc không kèm NSAID. Kế thừa từ nhóm: | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Tương tác dược lực học giả định: ACE inhibitor/ARB/renin inhibitor có thể giảm áp lực lọc cầu thận và lượng nước tiểu, làm tăng nguy cơ tích lũy/kết tinh acyclovir; cơ chế tương tác trực tiếp chưa được chứng minh. Ảnh hưởng: Phân tích JADER cho thấy ROR AKI tăng có ý nghĩa khi phối hợp valacyclovir với RAS inhibitor; tín hiệu tăng thêm khi đồng thời có NSAID. Dữ liệu báo cáo tự phát không cho phép tính tỷ lệ mắc. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Không bắt buộc ngừng RAS inhibitor ở mọi bệnh nhân. Đánh giá chức năng thận và thể tích tuần hoàn; tạm ngừng/điều chỉnh thuốc theo phác đồ 'sick day' của cơ sở khi mất nước hoặc AKI; tránh thêm NSAID nếu có thể. | Creatinine/eGFR, kali, huyết áp, lượng nước tiểu, cân nặng và dấu hiệu mất nước; kiểm tra sớm nếu cao tuổi, CKD, suy tim, nôn/tiêu chảy hoặc dùng liều valacyclovir cao. | Bằng chứng: low Nguồn: Frontiers/PMC | Risk Evaluation for AKI induced by valacyclovir, analgesics, and RAS inhibitors | JADER analysis—RAS inhibitors | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6694181/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
|
Chlorpromazine
Chlorpromazine có thể tăng tác dụng hạ huyết áp của nhiều thuốc hạ huyết áp và làm tăng hạ huyết áp tư thế. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Dược lực học: giãn mạch và phong bế alpha-adrenergic cộng hợp. Ảnh hưởng: Chóng mặt, ngất, té ngã hoặc hạ huyết áp có triệu chứng. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Theo dõi khi bắt đầu hoặc tăng liều; cân nhắc giảm liều một hoặc cả hai thuốc. | Huyết áp nằm/đứng, mạch, triệu chứng chóng mặt và té ngã. | Bằng chứng: high Nguồn: [eMC SmPC] | Chlorpromazine 100mg Tablets | Mục 4.5 – Interactions | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3476/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
|
Rituximab
Thuốc hạ huyết áp có thể làm tăng mức độ hạ huyết áp xảy ra trong hoặc quanh thời điểm truyền rituximab. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tác dụng hạ huyết áp của thuốc dùng nền có thể cộng hợp với hạ huyết áp liên quan phản ứng truyền rituximab. Ảnh hưởng: Có thể xuất hiện hạ huyết áp có triệu chứng, chóng mặt, ngất hoặc mất ổn định huyết động trong truyền. | Khuyến nghị: separate_timing Xử trí: Đối với rituximab truyền tĩnh mạch, SmPC khuyến cáo cân nhắc tạm ngừng thuốc hạ huyết áp 12 giờ trước truyền; quyết định cần cá thể hóa theo nguy cơ tim mạch. | Huyết áp trước truyền và định kỳ trong truyền; theo dõi chóng mặt, ngất và dấu hiệu mất ổn định huyết động. | Bằng chứng: high Nguồn: eMC | MabThera SmPC | Consider withholding antihypertensive medicines 12 hours before rituximab infusion because hypotension may occur | https://www.medicines.org.uk/emc/product/3801/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-01 |
Thắc mắc về hoạt chất Eplerenone
Eplerenone là thuốc đối kháng chọn lọc thụ thể mineralocorticoid, có tác dụng chẹn aldosterone. Thuốc được dùng điều trị tăng huyết áp và một số trường hợp suy tim có phân suất tống máu giảm. [1][2]
Cả hai đều là thuốc đối kháng thụ thể mineralocorticoid và đều có nguy cơ gây tăng kali máu. Eplerenone chọn lọc hơn đối với thụ thể mineralocorticoid nên thường ít gây tác dụng liên quan androgen và progesterone hơn spironolactone. Tuy nhiên, hai thuốc không được tự thay thế cho nhau vì chỉ định, liều, tương tác và chi phí có thể khác nhau. [1][3]
Có. Kali phải được kiểm tra trước khi bắt đầu, trong tuần đầu, sau một tháng kể từ khi bắt đầu hoặc điều chỉnh liều và định kỳ về sau. Cần kiểm tra sớm hơn khi thêm ACEI, ARB, NSAID hoặc thuốc ức chế CYP3A4. [1]
Không tự dùng chất bổ sung kali hoặc muối thay thế chứa kali. Phối hợp có thể gây tăng kali máu nghiêm trọng. Riêng khi eplerenone được dùng điều trị tăng huyết áp, nhãn thuốc chống chỉ định dùng đồng thời chất bổ sung kali. [1]
Việc sử dụng phụ thuộc mức chức năng thận và chỉ định. Thuốc chống chỉ định khi độ thanh thải creatinin không quá 30 mL/phút; trong điều trị tăng huyết áp còn chống chỉ định khi độ thanh thải creatinin dưới 50 mL/phút. Người suy thận có nguy cơ tăng kali cao và phải được bác sĩ đánh giá, theo dõi xét nghiệm chặt chẽ. [1][2]

