Nisoldipine là thuốc chẹn kênh canxi nhóm dihydropyridine, được sử dụng đường uống để điều trị tăng huyết áp ở người lớn. Thuốc ức chế dòng ion canxi đi vào tế bào cơ trơn mạch máu, làm giãn tiểu động mạch, giảm sức cản mạch ngoại vi và hạ huyết áp. Nisoldipine có thể được sử dụng đơn độc hoặc phối hợp với thuốc hạ huyết áp khác. [1]
Nisoldipine hiện được bào chế chủ yếu dưới dạng viên giải phóng kéo dài dùng một lần mỗi ngày. Thuốc phải được nuốt nguyên viên và uống lúc đói. Bữa ăn nhiều chất béo và sản phẩm chứa bưởi chùm có thể làm thay đổi mạnh nồng độ thuốc. Nisoldipine cũng có nhiều tương tác liên quan CYP3A4 và có thể gây phù ngoại biên, đau đầu, chóng mặt, đánh trống ngực hoặc hạ huyết áp. Người bệnh không được tự đổi dạng bào chế, tự tăng liều hoặc nghiền viên thuốc. [1]
Nội dung chính
- Nisoldipine là thuốc chẹn kênh canxi nhóm dihydropyridine, giúp giãn mạch.
- Thuốc thường liên quan đến kiểm soát tăng huyết áp trong điều trị dài hạn.
- Cần dùng theo hướng dẫn của bác sĩ/dược sĩ và không tự ngừng khi huyết áp đã ổn.
- Tác dụng phụ có thể gồm nhức đầu, đỏ bừng, chóng mặt, phù chân và tương tác qua CYP3A.
- Báo bác sĩ nếu có bệnh tim, bệnh gan, dùng thuốc huyết áp khác hoặc đang mang thai.
Hoạt chất Nisoldipine là gì?
Nisoldipine là thuốc chẹn kênh canxi tác dụng chủ yếu trên cơ trơn mạch máu. Thuốc làm giãn các tiểu động mạch, giảm sức cản mạch ngoại vi và hạ huyết áp. [1]
Nisoldipine không phải thuốc điều trị cấp cứu cơn tăng huyết áp và không nên được tự sử dụng để xử trí huyết áp tăng đột ngột.
Nisoldipine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Nisoldipine |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Nisoldipine |
| Tên IUPAC | 3-O-methyl 5-O-(2-methylpropyl) 2,6-dimethyl-4-(2-nitrophenyl)-1,4-dihydropyridine-3,5-dicarboxylate |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Nisoldipin; nisoldipine extended-release; tên biệt dược gốc được ghi nhận tại Hoa Kỳ là Sular. [1] |
| Tên Latinh / tên dược điển | Nisoldipinum |
| Tên USAN | nisoldipine |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 63675-72-9 |
|---|---|
| UNII | 4I8HAB65SZ |
| PubChem CID | 4499 |
| RxNorm CUI | 7435 |
Dược động học của Nisoldipine
Nisoldipine được hấp thu tương đối tốt nhưng có sinh khả dụng tuyệt đối thấp do chuyển hóa trước khi vào tuần hoàn, đặc biệt tại thành ruột. Với công thức Sular hiện hành, nồng độ đỉnh đạt trung bình sau khoảng 9 giờ. Thuốc liên kết protein rất cao, được chuyển hóa mạnh và bài tiết chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa. [1]
Dược động học tỷ lệ thuận với liều trong phạm vi liều lâm sàng của công thức giải phóng kéo dài. Trạng thái tích lũy khi dùng nhiều liều có thể dự đoán từ dữ liệu liều đơn.
Giai đoạn I: Hấp thu
Nisoldipine được hấp thu qua đường tiêu hóa. Với Sular, thời gian đạt nồng độ đỉnh trung bình khoảng 9,2 ± 5,1 giờ. Thức ăn nhiều chất béo làm thay đổi đáng kể quá trình giải phóng và hấp thu thuốc. [1]
Bưởi chùm ức chế chuyển hóa nisoldipine tại ruột, làm nồng độ đỉnh trung bình tăng khoảng 3 lần và AUC gần gấp đôi; mức tăng ở từng người có thể lớn hơn. [1]
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của nisoldipine khoảng 5%. Sinh khả dụng thấp chủ yếu do chuyển hóa trước hệ thống ở thành ruột và gan. [1] Bữa ăn nhiều chất béo có thể làm nồng độ đỉnh tăng đến khoảng 245%, trong khi tổng mức phơi nhiễm giảm khoảng 25% đối với công thức Sular. Vì vậy, thuốc phải được uống lúc đói. [1] |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Nisoldipine liên kết rất mạnh với protein huyết tương, với tỷ lệ thuốc không liên kết dưới 1% trong phạm vi nồng độ được nghiên cứu. [1]
Thể tích phân bố biểu kiến chính xác của nisoldipine trong nhãn thuốc được tham khảo.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Nisoldipine được chuyển hóa mạnh, chủ yếu qua CYP3A4 tại thành ruột và gan. Con đường chuyển hóa chính gồm hydroxyl hóa nhóm ester isobutyl và tạo nhiều chất chuyển hóa trong nước tiểu. [1]
Một chất chuyển hóa hydroxyl hóa được phát hiện trong huyết tương với nồng độ gần tương đương thuốc mẹ nhưng chỉ có khoảng 10% hoạt tính của nisoldipine. [1]
Giai đoạn IV: Thải trừ
Khoảng 60–80% liều uống được bài tiết qua nước tiểu, chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa; chỉ có lượng vết nisoldipine không đổi trong nước tiểu. Tổng cộng khoảng 87% liều đánh dấu phóng xạ được thu hồi trong nước tiểu và phân. [1]
Thận không phải đường thải trừ quan trọng của nisoldipine dạng không đổi. [1]
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải cuối của nisoldipine trong công thức Sular khoảng 13,7 ± 4,3 giờ. Một số công thức giải phóng kéo dài khác ghi nhận khoảng 7–12 giờ, cho thấy thông số có thể phụ thuộc công thức bào chế. [1] |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Giá trị thanh thải toàn thân chính xác của nisoldipine trong nhãn thuốc được tham khảo. Thanh thải phụ thuộc chủ yếu vào chuyển hóa trước hệ thống và chuyển hóa tại gan. Thanh thải có thể giảm rõ ở người xơ gan và khi dùng thuốc ức chế CYP3A4. [1] |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố ảnh hưởng đáng kể gồm:
- Công thức giải phóng kéo dài và hàm lượng sản phẩm.
- Bữa ăn nhiều chất béo.
- Bưởi chùm và nước ép bưởi chùm.
- Thuốc ức chế hoặc cảm ứng CYP3A4.
- Tuổi cao: nồng độ thuốc ở người cao tuổi có thể cao gấp 2–3 lần người trẻ.
- Xơ gan: nồng độ thuốc có thể cao gấp 4–5 lần người khỏe mạnh.
- Phenytoin có thể làm nồng độ nisoldipine giảm xuống mức không phát hiện được.
- Cimetidine có thể làm AUC và nồng độ đỉnh tăng khoảng 30–45%. [1]
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Nisoldipine
Nisoldipine thuộc nhóm chẹn kênh canxi dihydropyridine tác dụng kéo dài, mã ATC C08CA07. Thuốc ưu tiên tác động lên cơ trơn mạch hơn cơ tim ở liều điều trị. [1][3]
Hướng dẫn tăng huyết áp AHA/ACC năm 2025 xem thuốc chẹn kênh canxi dihydropyridine tác dụng kéo dài là một trong các nhóm thuốc có thể được lựa chọn để bắt đầu điều trị tăng huyết áp, tùy nguy cơ tim mạch và bệnh đồng mắc. Khuyến nghị này áp dụng cho nhóm thuốc, không đồng nghĩa nisoldipine phù hợp với mọi người bệnh. [2]
Phần III: Cơ chế tác dụng
Nisoldipine ức chế dòng ion canxi đi qua kênh canxi type L trên màng tế bào cơ trơn mạch máu. Khi lượng canxi nội bào giảm, quá trình co cơ trơn bị hạn chế, dẫn đến giãn tiểu động mạch. [1]
Tác dụng hạ huyết áp chủ yếu xuất phát từ giảm sức cản mạch ngoại vi. Thuốc có thể gây tăng nhịp tim phản xạ thoáng qua, đặc biệt với công thức giải phóng nhanh. [1]
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Sau một liều, nisoldipine làm giảm sức cản mạch hệ thống và huyết áp, có thể kèm tăng nhịp tim thoáng qua. Khi sử dụng kéo dài, thuốc tạo mức giảm sức cản mạch bền vững và duy trì tác dụng hạ huyết áp trong khoảng liều 24 giờ của công thức giải phóng kéo dài. [1]
Mức giảm huyết áp liên quan đến liều và mức huyết áp ban đầu. Tỷ lệ phù ngoại biên cũng tăng theo liều. [1]
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Nisoldipine
Chỉ định được phê duyệt theo nhãn thuốc Hoa Kỳ:
- Điều trị tăng huyết áp ở người lớn.
- Có thể dùng đơn độc hoặc phối hợp với thuốc hạ huyết áp khác. [1]
Thuốc chẹn kênh canxi dihydropyridine tác dụng kéo dài là một trong các nhóm thuốc khởi trị được đề cập trong hướng dẫn tăng huyết áp AHA/ACC năm 2025. Việc lựa chọn nisoldipine cụ thể phải dựa trên bệnh đồng mắc, nguy cơ tương tác, khả năng dung nạp và sản phẩm sẵn có. [2]
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây được trích từ nhãn Sular giải phóng kéo dài và chỉ có tính tham khảo:
- Liều khởi đầu thông thường ở người lớn: 17 mg uống một lần mỗi ngày.
- Có thể tăng thêm 8,5 mg sau mỗi tuần hoặc khoảng thời gian dài hơn, tùy đáp ứng huyết áp và khả năng dung nạp.
- Liều duy trì thông thường: 17–34 mg một lần mỗi ngày.
- Không khuyến cáo dùng trên 34 mg một lần mỗi ngày đối với công thức Sular hiện hành.
- Người trên 65 tuổi hoặc suy chức năng gan: liều khởi đầu không quá 8,5 mg một lần mỗi ngày. [1]
Một số công thức nisoldipine giải phóng kéo dài khác sử dụng hệ hàm lượng và liều khác. Không được tự chuyển đổi giữa công thức 8,5/17/34 mg và công thức 20/30/40 mg. [1][5]
- Uống một lần mỗi ngày vào thời điểm cố định.
- Uống khi bụng đói: ít nhất 1 giờ trước hoặc 2 giờ sau bữa ăn.
- Nuốt nguyên viên với nước.
- Không cắn, nhai, nghiền, bẻ hoặc chia viên giải phóng kéo dài.
- Tránh bưởi chùm, nước ép bưởi chùm và sản phẩm chứa bưởi chùm trước và sau liều thuốc.
- Không tự đổi hàm lượng hoặc công thức giải phóng kéo dài.
- Không uống bù gấp đôi khi quên liều; cách xử trí cần theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc tờ thông tin sản phẩm cụ thể.
- Không tự ngừng thuốc chỉ vì huyết áp đã giảm. [1]
Có thể cần theo dõi:
- Huyết áp trước và trong giai đoạn điều chỉnh liều.
- Huyết áp tư thế khi có chóng mặt hoặc choáng váng.
- Nhịp tim và triệu chứng đánh trống ngực.
- Phù mắt cá chân, phù chân và thay đổi cân nặng.
- Đau ngực hoặc thay đổi tần suất đau thắt ngực, đặc biệt khi mới dùng hoặc tăng liều.
- Dấu hiệu suy tim ở người có rối loạn chức năng thất.
- Chức năng gan ở người có bệnh gan.
- Danh sách thuốc dùng kèm để phát hiện tương tác CYP3A4. [1]
Cảnh báo và lưu ý về Nisoldipine
Nisoldipine chống chỉ định ở người có tiền sử quá mẫn với nisoldipine hoặc thuốc chẹn kênh canxi nhóm dihydropyridine. [1]
Chống chỉ định hoặc giới hạn sử dụng bổ sung theo từng sản phẩm, bệnh đồng mắc và thuốc dùng kèm.
Các tác dụng không mong muốn thường gặp trong thử nghiệm lâm sàng gồm:
- Phù ngoại biên: khoảng 22% ở nhóm nisoldipine so với 10% ở nhóm giả dược.
- Đau đầu: khoảng 22% so với 15%.
- Chóng mặt.
- Cảm giác nóng bừng hoặc giãn mạch.
- Đánh trống ngực.
- Đau ngực.
- Buồn nôn.
- Phát ban.
- Viêm họng hoặc viêm xoang được báo cáo trong nghiên cứu nhưng chưa chắc có quan hệ nhân quả với thuốc. [1]
Phù ngoại biên và có thể cả chóng mặt có xu hướng tăng theo liều. [1]
Các phản ứng nghiêm trọng hoặc cần đánh giá y tế sớm gồm:
- Hạ huyết áp quá mức, choáng váng hoặc ngất.
- Đau thắt ngực tăng về tần suất, thời gian hoặc mức độ.
- Nhồi máu cơ tim, đặc biệt ở người có bệnh động mạch vành tắc nghẽn nặng khi mới bắt đầu hoặc tăng liều.
- Phản ứng quá mẫn toàn thân với phù mạch, khó thở, đau tức ngực, nhịp tim nhanh, hạ huyết áp hoặc phát ban.
- Suy tim hoặc triệu chứng ứ dịch ở người có chức năng thất suy giảm. [1]
Khó thở, sưng mặt hoặc lưỡi, ngất hoặc đau ngực mới xuất hiện cần được xử trí khẩn cấp.
- Theo dõi huyết áp cẩn thận khi bắt đầu và tăng liều vì có thể xảy ra hạ huyết áp quá mức.
- Thận trọng ở người có bệnh động mạch vành nặng vì đau thắt ngực hoặc nhồi máu cơ tim có thể tăng khi bắt đầu hoặc điều chỉnh liều.
- Độ an toàn ở người suy tim chưa được xác lập đầy đủ; thận trọng khi có suy tim hoặc rối loạn chức năng thất, nhất là khi phối hợp thuốc chẹn beta.
- Người cao tuổi và người suy gan cần dùng liều khởi đầu thấp hơn.
- Tránh thức ăn nhiều chất béo gần thời điểm uống thuốc.
- Tránh bưởi chùm.
- Không nghiền hoặc bẻ viên giải phóng kéo dài.
- Một số hàm lượng có thể chứa chất tạo màu; cần kiểm tra tá dược nếu có tiền sử dị ứng với chất màu hoặc aspirin. [1]
Chưa có nhiều kinh nghiệm lâm sàng được công bố về quá liều nisoldipine. Biểu hiện dự kiến nổi bật là giãn mạch mạnh và hạ huyết áp nặng, có thể kèm nhịp tim nhanh phản xạ hoặc rối loạn tuần hoàn. [1]
Xử trí tại cơ sở y tế có thể gồm:
- Theo dõi tim mạch và hô hấp.
- Đặt người bệnh ở tư thế hỗ trợ tuần hoàn.
- Truyền dịch và dùng thuốc vận mạch khi có chỉ định.
- Cân nhắc truyền calci theo đánh giá của bác sĩ.
- Điều trị triệu chứng và hỗ trợ.
Nisoldipine liên kết protein rất cao nên thẩm tách máu ít có khả năng mang lại lợi ích. Nhãn thuốc nêu lọc huyết tương có thể được cân nhắc, nhưng dữ liệu lâm sàng còn hạn chế. [1]
Bảo quản ở 20–25°C; cho phép dao động trong khoảng 15–30°C theo điều kiện nhiệt độ phòng có kiểm soát. Bảo vệ thuốc khỏi ánh sáng và độ ẩm, giữ trong bao bì kín, cản sáng và ngoài tầm với của trẻ em. [1]
Đối tượng đặc biệt
Độ an toàn và hiệu quả của nisoldipine ở trẻ em chưa được xác lập. Không có liều dùng nhi khoa được phê duyệt trong nhãn Sular được tham khảo. [1]
Người trên 65 tuổi có thể đạt nồng độ nisoldipine cao gấp 2–3 lần người trẻ. Việc lựa chọn liều phải thận trọng, thường bắt đầu ở mức thấp nhất do người cao tuổi dễ có suy giảm chức năng gan, thận hoặc tim và sử dụng nhiều thuốc. [1]
Với công thức Sular, liều khởi đầu được khuyến cáo không vượt quá 8,5 mg một lần mỗi ngày. Huyết áp cần được theo dõi chặt khi điều chỉnh liều. [1]
Chưa có nghiên cứu đầy đủ và được kiểm soát tốt về nisoldipine ở phụ nữ mang thai. Các nghiên cứu trên động vật không ghi nhận độc tính thai ở liều không gây độc cho mẹ, nhưng ghi nhận tăng mất thai sau làm tổ, giảm trọng lượng thai hoặc nhau thai và một số bất thường ở liều gây độc cho mẹ. [1]
Nisoldipine chỉ nên được cân nhắc trong thai kỳ khi bác sĩ xác định lợi ích tiềm năng lớn hơn nguy cơ đối với thai. Không tự bắt đầu, thay đổi hoặc ngừng thuốc khi mang thai. [1]
Chưa xác định nisoldipine có bài tiết vào sữa mẹ hay không. Nhãn thuốc yêu cầu cân nhắc giữa việc ngừng cho con bú và ngừng thuốc dựa trên tầm quan trọng của điều trị đối với người mẹ. [1]
LactMed ghi nhận chưa có dữ liệu về nồng độ thuốc trong sữa, nồng độ ở trẻ hoặc ảnh hưởng đối với trẻ bú mẹ và đề xuất ưu tiên một thuốc khác có dữ liệu an toàn tốt hơn khi phù hợp. [4]
Nisoldipine được chuyển hóa mạnh tại gan. Ở người xơ gan, nồng độ thuốc có thể cao gấp 4–5 lần người khỏe mạnh. [1]
Với công thức Sular, người suy chức năng gan nên bắt đầu với liều không quá 8,5 mg một lần mỗi ngày và được theo dõi huyết áp chặt khi điều chỉnh liều. Cần đặc biệt thận trọng trong suy gan nặng. [1]
Thải trừ nisoldipine không đổi qua thận không phải con đường quan trọng. Dược động học của Sular không thay đổi đáng kể ở người suy thận nhẹ đến vừa, do đó nhãn thuốc không yêu cầu hiệu chỉnh liều chỉ dựa trên suy thận mức độ này. [1]
Dữ liệu và khuyến cáo liều cụ thể ở suy thận nặng hoặc người đang lọc máu. Nisoldipine liên kết protein cao nên không được dự kiến loại bỏ hiệu quả bằng thẩm tách máu. [1]
Nisoldipine có thể gây chóng mặt, hạ huyết áp, choáng váng, nhìn bất thường hoặc buồn ngủ ở một số người. Không nên lái xe, vận hành máy móc hoặc làm việc trên cao khi đang có triệu chứng hoặc cho đến khi biết thuốc ảnh hưởng như thế nào. [1]
Tương tác thuốc của Nisoldipine
Nisoldipine là cơ chất của CYP3A4. Nhãn thuốc khuyến cáo nói chung nên tránh phối hợp với các thuốc ức chế hoặc cảm ứng CYP3A4. [1]
Tương tác đáng chú ý:
- Phenytoin làm nồng độ nisoldipine giảm xuống mức không phát hiện được; nên tránh phối hợp và cân nhắc thuốc hạ huyết áp khác.
- Cimetidine làm AUC và nồng độ đỉnh tăng khoảng 30–45%.
- Bưởi chùm làm nồng độ đỉnh trung bình tăng khoảng 3 lần và AUC gần gấp đôi.
- Quinidine làm AUC nisoldipine giảm khoảng 26%; nisoldipine giải phóng nhanh làm nồng độ quinidine tăng khoảng 20%.
- Tương tác dược động học với atenolol hoặc propranolol không nhất quán; tác dụng hạ huyết áp có thể tăng khi phối hợp.
- Không phát hiện tương tác đáng kể với warfarin hoặc digoxin trong các nghiên cứu được ghi trên nhãn. [1]
Danh sách này không đầy đủ. Bác sĩ hoặc dược sĩ cần kiểm tra toàn bộ thuốc kê đơn, không kê đơn, thảo dược và thực phẩm bổ sung.
Thắc mắc về hoạt chất Nisoldipine
Nisoldipine là thuốc chẹn kênh canxi nhóm dihydropyridine dùng điều trị tăng huyết áp. Thuốc làm giãn tiểu động mạch và giảm sức cản mạch ngoại vi, từ đó giúp hạ huyết áp. [1]
Nisoldipine giải phóng kéo dài nên được uống lúc đói, ít nhất 1 giờ trước hoặc 2 giờ sau bữa ăn. Bữa ăn nhiều chất béo có thể làm nồng độ đỉnh của thuốc tăng mạnh. Viên phải được nuốt nguyên, không nghiền hoặc bẻ. [1]
Không nên. Bưởi chùm và nước ép bưởi chùm có thể ức chế chuyển hóa nisoldipine, làm nồng độ thuốc tăng đáng kể và tăng nguy cơ hạ huyết áp, đau đầu, chóng mặt hoặc phù. [1]
Có thể. Phù ngoại biên là một trong những tác dụng phụ thường gặp nhất và có xu hướng tăng khi dùng liều cao hơn. Người bệnh nên báo bác sĩ nếu phù nhiều, tăng cân nhanh, khó thở hoặc phù chỉ ở một bên chân. [1]
Không nên tự phối hợp. Phenytoin có thể cảm ứng CYP3A4 và làm nồng độ nisoldipine giảm xuống mức không phát hiện được, khiến tác dụng hạ huyết áp không còn đáng tin cậy. Nhãn thuốc khuyến cáo tránh phối hợp và cân nhắc thuốc hạ huyết áp khác. [1]

