Doxycyclin

Doxycyclin, tên INN là doxycycline, là kháng sinh thuộc nhóm tetracyclin có tác dụng chủ yếu bằng cách ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn. Thuốc được sử dụng trong điều trị một số nhiễm khuẩn đường hô hấp, nhiễm Chlamydia, bệnh do Rickettsia, Borrelia, bệnh than, mụn trứng cá và phòng sốt rét trong những trường hợp phù hợp. Doxycyclin chỉ có tác dụng với các tác nhân nhạy cảm và không điều trị cảm lạnh hoặc các bệnh do virus. Thuốc phải được uống với nhiều nước khi người bệnh đang ngồi hoặc đứng; không nên uống ngay trước khi nằm vì có thể gây viêm, loét thực quản. Các chế phẩm chứa sắt, calci, magnesi, nhôm, kẽm hoặc bismuth có thể làm giảm hấp thu thuốc. Doxycyclin cũng có thể gây buồn nôn, tiêu chảy, nhạy cảm ánh sáng, phản ứng da nghiêm trọng hoặc tăng áp lực nội sọ. Người bệnh không nên tự mua hoặc dùng lại kháng sinh từ đơn thuốc cũ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Hoạt chất: Doxycyclin; tên INN: doxycycline
  • Nhóm thuốc: Kháng sinh tetracyclin, chủ yếu có tác dụng kìm khuẩn
  • Mã ATC: J01AA02
  • Cơ chế: Gắn vào tiểu đơn vị 30S của ribosome, ức chế tổng hợp protein vi khuẩn
  • Chỉ định: Một số nhiễm khuẩn hô hấp, tiết niệu, Chlamydia, Rickettsia, Borrelia, mụn trứng cá và phòng sốt rét
  • Liều người lớn thường gặp: Ngày đầu 200 mg, sau đó thường 100 mg/ngày; nhiễm khuẩn nặng có thể dùng 100 mg mỗi 12 giờ
  • Cách uống: Uống với nhiều nước khi ngồi hoặc đứng; không uống ngay trước khi nằm
  • Tương tác hấp thu: Sắt, calci, magnesi, nhôm, kẽm và bismuth có thể làm giảm hấp thu
  • Cảnh báo nổi bật: Viêm thực quản, nhạy cảm ánh sáng, tiêu chảy do C. difficile, tăng áp lực nội sọ
  • Trẻ dưới 8 tuổi: Thường tránh; có thể được chỉ định trong một số bệnh nặng như nhiễm Rickettsia
  • Thai kỳ: Thường tránh, đặc biệt trong nửa sau thai kỳ; ngoại lệ cần đánh giá chuyên khoa
  • Suy thận: Thông thường không tích lũy đáng kể và thường không cần chỉnh liều chỉ do suy thận
  • Liều và chỉ định khác nhau theo bệnh, tuổi, cân nặng, kháng sinh đồ, dạng bào chế và hướng dẫn điều trị tại từng thời điểm.

Hoạt chất Doxycyclin là gì?

Doxycyclin là kháng sinh tetracyclin bán tổng hợp có phổ tác dụng trên nhiều vi khuẩn Gram dương, Gram âm và một số tác nhân không điển hình như Chlamydia, Mycoplasma, Rickettsia và Borrelia. Thuốc chủ yếu ngăn vi khuẩn phát triển thay vì tiêu diệt trực tiếp ngay lập tức.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Doxycyclin

INN Doxycycline

CAS 564-25-0

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Doxycyclin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Doxycycline

Tên IUPAC

(4S,4aR,5S,5aR,6R,12aR)-4-(dimethylamino)-1,5,10,11,12a-pentahydroxy-6-methyl-3,12-dioxo-4a,5,5a,6-tetrahydro-4H-tetracene-2-carboxamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Doxycycline.; Doxycycline hyclate hoặc doxycyclin hyclat.; Doxycycline monohydrate hoặc doxycyclin monohydrat.; Doxycycline hydrochloride hemiethanolate hemihydrate là tên hóa học liên quan đến dạng hyclat.; Doxycycline hyclate và doxycycline monohydrate là các dạng muối hoặc dạng hydrat khác nhau; hàm lượng trên nhãn thường được biểu thị theo lượng doxycycline tương đương.

Tên Latinh / tên dược điển

Doxycyclinum

Tên USAN

doxycycline

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

564-25-0

UNII

N12000U13O

PubChem CID

54671203

RxNorm CUI

3640

Dược động học của Doxycyclin

Doxycyclin được hấp thu gần như hoàn toàn sau khi uống, đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 2–3 giờ. Thuốc có độ tan trong lipid cao, được phân bố vào nhiều mô và dịch cơ thể, tập trung trong mật và thải qua cả phân lẫn nước tiểu. Thời gian bán thải huyết thanh khoảng 18–22 giờ và không thay đổi đáng kể ở người suy thận nặng.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau liều uống 200 mg ở người trưởng thành khỏe mạnh, nồng độ đỉnh trung bình khoảng 2,6 microgam/mL được ghi nhận sau khoảng 2 giờ. Dạng viên hoặc viên nang có thể đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 2–3 giờ. Thức ăn có thể làm giảm nhẹ tốc độ hoặc mức hấp thu tùy chế phẩm.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Doxycyclin được hấp thu gần như hoàn toàn sau khi uống. Tỷ lệ sinh khả dụng tuyệt đối được áp dụng thống nhất cho mọi dạng bào chế: Chưa có đủ dữ liệu.

Thức ăn nhiều chất béo hoặc sữa có thể làm giảm nhẹ nồng độ đỉnh của một số chế phẩm, nhưng ảnh hưởng đến tổng mức phơi nhiễm thường nhỏ hơn so với nhiều tetracyclin khác.

Giai đoạn II: Phân bố

Doxycyclin có độ tan trong lipid cao và phân bố vào nhiều mô, dịch cơ thể. Thuốc tập trung trong mật và có thể đi qua nhau thai cũng như được bài tiết vào sữa mẹ. Tỷ lệ gắn protein huyết tương chính xác được áp dụng thống nhất cho mọi chế phẩm: Chưa có đủ dữ liệu.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Doxycyclin tương đối ổn định trong huyết thanh người. Phần lớn thuốc được thải trừ dưới dạng còn hoạt tính; chuyển hóa không phải con đường thải trừ chiếm ưu thế.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Doxycyclin được tập trung trong mật và bài tiết với nồng độ cao qua phân và nước tiểu ở dạng có hoạt tính sinh học. Ở người có chức năng thận bình thường, khoảng 40% liều có thể được bài tiết qua thận trong 72 giờ. Tỷ lệ này giảm đáng kể ở suy thận nặng nhưng thời gian bán thải huyết thanh không thay đổi rõ rệt.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải huyết thanh khoảng 18–22 giờ. Thẩm tách máu không làm thay đổi đáng kể thời gian bán thải và không có hiệu quả đáng kể trong loại bỏ thuốc khi quá liều.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn thân chuẩn hóa ở người trưởng thành: Chưa có đủ dữ liệu.

Phân tích dược động học quần thể ở trẻ em từ 2–18 tuổi không ghi nhận khác biệt có ý nghĩa lâm sàng rõ rệt về độ thanh thải chuẩn hóa giữa các nhóm tuổi được nghiên cứu.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Sắt, nhôm, calci, magnesi, kẽm và bismuth tạo phức với thuốc, làm giảm hấp thu.
  • Thức ăn có thể làm giảm nhẹ nồng độ đỉnh tùy chế phẩm.
  • Barbiturat, carbamazepin và phenytoin có thể rút ngắn thời gian bán thải.
  • Uống nhiều rượu kéo dài có thể làm giảm thời gian bán thải.
  • Suy thận làm giảm bài tiết qua nước tiểu nhưng thường không kéo dài đáng kể thời gian bán thải.
  • Suy gan hoặc sử dụng thuốc có độc tính gan có thể làm tăng nguy cơ tác dụng bất lợi và cần thận trọng.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Doxycyclin

  • Kháng sinh tetracyclin dùng toàn thân.
  • Kháng sinh chủ yếu có tác dụng kìm khuẩn.
  • Chất ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn.
  • Mã ATC J01AA02.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Doxycyclin đi vào tế bào vi khuẩn nhạy cảm và gắn thuận nghịch vào tiểu đơn vị 30S của ribosome. Sự gắn kết này ngăn aminoacyl-tRNA tiếp cận vị trí nhận trên phức hợp mRNA–ribosome, từ đó ức chế quá trình tổng hợp protein cần thiết cho sự phát triển và nhân lên của vi khuẩn. Kháng chéo với các tetracyclin khác có thể xảy ra.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Doxycyclin có hoạt tính kìm khuẩn trên nhiều tác nhân nhạy cảm. Hiệu quả phụ thuộc vào mức độ nhạy cảm của vi khuẩn, nồng độ thuốc tại vị trí nhiễm khuẩn, khả năng tuân thủ và tình hình kháng thuốc tại địa phương. Thuốc không có tác dụng với virus gây cảm lạnh hoặc cúm.

Một số chế phẩm doxycycline liều thấp, giải phóng biến đổi được sử dụng nhờ tác dụng chống viêm trong rosacea nhưng không đạt nồng độ kháng khuẩn tương đương chế phẩm điều trị nhiễm khuẩn.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Doxycyclin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Doxycyclin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Doxycyclin

Làm giảm hấp thu doxycyclin

  • Thuốc kháng acid chứa nhôm, calci hoặc magnesi.
  • Chế phẩm sắt.
  • Chế phẩm kẽm.
  • Bismuth.
  • Một số sản phẩm bổ sung khoáng chất.

Không nên uống đồng thời; cần tách thời điểm theo hướng dẫn chuyên môn.

Thuốc chống đông

Doxycyclin có thể kéo dài thời gian prothrombin và làm tăng tác dụng của warfarin hoặc thuốc chống đông tương tự. Có thể cần theo dõi INR và điều chỉnh liều thuốc chống đông.

Thuốc chống động kinh và chất cảm ứng enzym

Barbiturat, carbamazepin và phenytoin có thể làm giảm thời gian bán thải và nồng độ doxycyclin.

Retinoid toàn thân

Không nên phối hợp với isotretinoin hoặc retinoid toàn thân khác do cả hai nhóm đều liên quan đến tăng áp lực nội sọ.

Các tương tác khác

  • Methoxyflurane phối hợp tetracyclin đã liên quan đến suy thận nghiêm trọng.
  • Doxycyclin có thể làm tăng nồng độ ciclosporin.
  • Phối hợp với penicillin có thể làm giảm tác dụng diệt khuẩn trong một số trường hợp.
  • Một số nhãn ghi nhận khả năng làm giảm hiệu quả thuốc tránh thai đường uống; người dùng nên hỏi bác sĩ về biện pháp tránh thai bổ sung.
  • Rượu sử dụng kéo dài có thể làm giảm thời gian bán thải của thuốc.

Thắc mắc về hoạt chất Doxycyclin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 6 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *