Dexamethasone là một glucocorticoid tổng hợp tác dụng kéo dài, có đặc tính chống viêm, chống dị ứng và ức chế miễn dịch mạnh. Hoạt chất được sử dụng trong nhiều tình trạng đáp ứng với corticosteroid, chẳng hạn bệnh viêm, dị ứng nặng, một số bệnh tự miễn, phù não và một số phác đồ điều trị ung thư. Chỉ định cụ thể phụ thuộc vào dạng bào chế, đường dùng, quốc gia và tờ hướng dẫn của từng sản phẩm. Dexamethasone là thuốc kê đơn và có thể gây nhiều tác dụng không mong muốn, đặc biệt khi dùng liều cao hoặc kéo dài, gồm tăng nguy cơ nhiễm trùng, tăng đường huyết, loãng xương, rối loạn tâm thần, tăng nhãn áp và ức chế tuyến thượng thận. Người bệnh không được tự ý dùng, tăng giảm liều hoặc ngừng thuốc đột ngột. Thông tin dưới đây chỉ nhằm mục đích tham khảo, không thay thế chẩn đoán và hướng dẫn của bác sĩ, dược sĩ.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Dexamethasone
- Nhóm thuốc: Glucocorticoid tổng hợp, corticosteroid tác dụng kéo dài
- Tác dụng chính: Chống viêm, chống dị ứng, ức chế miễn dịch
- Mã ATC đường toàn thân: H02AB02
- Dạng thường gặp: Viên uống, dung dịch uống, dung dịch tiêm, thuốc nhỏ mắt, hỗn dịch mắt và implant nội nhãn
- Phân loại: Thuốc kê đơn; phân loại cụ thể phụ thuộc từng sản phẩm và quốc gia
- Bán thải huyết tương: Khoảng 3–4 giờ trong các SmPC được đối chiếu
- Bán thải sinh học: Khoảng 36–54 giờ
- Nguy cơ quan trọng: Nhiễm trùng, tăng đường huyết, xuất huyết tiêu hóa, loãng xương, rối loạn tâm thần, đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp và suy tuyến thượng thận
- Lưu ý đặc biệt: Không tự ý ngừng đột ngột sau khi dùng kéo dài
- Mã ATC H02AB02 áp dụng cho dexamethasone dùng toàn thân. Các chế phẩm dùng tại mắt, tai, mũi hoặc da có thể được phân loại bằng mã ATC khác tùy đường dùng và thành phần phối hợp.
Hoạt chất Dexamethasone là gì?
Dexamethasone là corticosteroid tổng hợp thuộc nhóm glucocorticoid. Thuốc mô phỏng một phần tác dụng của các hormone glucocorticoid tự nhiên do vỏ tuyến thượng thận sản xuất, qua đó làm giảm phản ứng viêm, dị ứng và miễn dịch.
Dexamethasone
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Dexamethasone |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Dexamethasone |
| Tên IUPAC | (8S,9R,10S,11S,13S,14S,16R,17R)-9-fluoro-11,17-dihydroxy-17-(2-hydroxyacetyl)-10,13,16-trimethyl-6,7,8,11,12,14,15,16-octahydrocyclopenta[a]phenanthren-3-one |
| Tên hóa học khác | Pregna-1,4-diene-3,20-dione, 9-fluoro-11,17,21-trihydroxy-16-methyl-, (11beta,16alpha)- | 9-Fluoro-11beta,17,21-trihydroxy-16alpha-methylpregna-1,4-diene-3,20-dione |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Dexamethasonum.; Dexamethasone base.; Các dạng muối hoặc este dùng trong chế phẩm gồm dexamethasone sodium phosphate và dexamethasone acetate. Các dạng này không được tự động quy đổi hàm lượng nếu chưa đối chiếu cách ghi hàm lượng trên nhãn sản phẩm. |
| Tên viết tắt | DEX |
| Tên Latinh / tên dược điển | Dexamethasonum |
| Tên USAN | dexamethasone |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 50-02-2 |
|---|---|
| UNII | 7S5I7G3JQL |
| PubChem CID | 5743 |
| RxNorm CUI | 3264 |
| Công thức phân tử | C22H29FO5 |
Nhóm thuốc và phân loại dược học
Dược động học của Dexamethasone
Dexamethasone được hấp thu tốt qua đường uống, phân bố rộng đến các mô, qua nhau thai và có thể bài tiết một lượng nhỏ vào sữa mẹ. Thuốc được chuyển hóa chủ yếu ở gan, một phần tại thận; dexamethasone và các chất chuyển hóa được đào thải phần lớn qua nước tiểu.
Giai đoạn I: Hấp thu
Dexamethasone được hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn tại dạ dày và ruột non sau khi uống. Nồng độ đỉnh trong máu thường đạt sau khoảng 60–120 phút, nhưng có sự khác biệt đáng kể giữa các cá thể.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng đường uống được một SmPC ghi nhận khoảng 80–90%. Thông số có thể thay đổi giữa người bệnh và dạng bào chế. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Dexamethasone phân bố nhanh đến nhiều mô. Khoảng 77% thuốc gắn với protein huyết tương, chủ yếu là albumin. Tỷ lệ thuốc tự do có thể tăng khi giảm albumin máu. Thuốc qua được nhau thai và có thể xuất hiện trong sữa mẹ.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Dexamethasone được chuyển hóa chủ yếu tại gan và một phần tại thận. CYP3A4 tham gia chuyển hóa; đồng thời dexamethasone có thể cảm ứng CYP3A4 và làm thay đổi nồng độ của một số thuốc dùng đồng thời.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Dexamethasone tự do và các chất chuyển hóa liên hợp glucuronide hoặc sulfate được bài tiết chủ yếu qua thận và nước tiểu.
| t½ · Thời gian bán thải | Cần phân biệt hai khái niệm:
|
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Chưa có đủ dữ liệu. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
- Suy gan nặng hoặc xơ gan có thể kéo dài thời gian bán thải và làm tăng tác dụng.
- Suy giáp có thể làm giảm thanh thải corticosteroid; cường giáp có thể làm tăng thanh thải.
- Thuốc cảm ứng CYP3A4 như rifampicin, phenytoin, carbamazepine và barbiturate có thể làm giảm tác dụng dexamethasone.
- Thuốc ức chế CYP3A4 như ketoconazole, itraconazole, clarithromycin, ritonavir hoặc cobicistat có thể làm tăng nồng độ và tác dụng phụ toàn thân.
- Estrogen có thể làm giảm chuyển hóa ở gan và kéo dài tác dụng.
- Giảm albumin máu có thể làm tăng phần thuốc tự do.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Dexamethasone
Dexamethasone là glucocorticoid tổng hợp tác dụng kéo dài, có tác dụng chống viêm, chống dị ứng, ức chế miễn dịch và chống tăng sinh. Hoạt tính mineralocorticoid của thuốc rất thấp, vì vậy dexamethasone không phải lựa chọn đơn độc phù hợp để thay thế đầy đủ cả glucocorticoid và mineralocorticoid ở người suy vỏ thượng thận.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Dexamethasone khuếch tán vào tế bào và gắn với thụ thể glucocorticoid trong bào tương. Phức hợp thuốc – thụ thể đi vào nhân tế bào, điều hòa phiên mã các gene nhạy cảm với corticosteroid. Kết quả là giảm hình thành, giải phóng và hoạt động của các chất trung gian gây viêm; giảm chức năng và sự di chuyển của tế bào viêm; đồng thời ức chế một phần hoạt động của lympho T và đại thực bào.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Dexamethasone có tác dụng glucocorticoid mạnh và kéo dài, gồm:
- Giảm viêm và phù nề.
- Giảm phản ứng dị ứng.
- Ức chế miễn dịch.
- Ảnh hưởng đến chuyển hóa carbohydrate, protein và lipid.
- Ức chế bài tiết ACTH và có thể gây ức chế trục hạ đồi – tuyến yên – tuyến thượng thận.
- Ít giữ natri và nước hơn hydrocortisone ở liều chống viêm tương đương.
Các tác dụng toàn thân và nguy cơ bất lợi phụ thuộc đáng kể vào liều, thời gian điều trị và tình trạng người bệnh.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Dexamethasone
Chỉ định được phê duyệt khác nhau giữa từng dạng thuốc và quốc gia. Các nhãn đường toàn thân được đối chiếu ghi nhận dexamethasone trong những nhóm tình trạng sau:
- Dị ứng nặng không đáp ứng đầy đủ với điều trị thông thường.
- Một số bệnh da viêm hoặc tự miễn nặng.
- Một số bệnh thấp khớp và tự miễn như viêm khớp dạng thấp, viêm cột sống dính khớp, viêm đa cơ, viêm da cơ và lupus ban đỏ hệ thống.
- Đợt nặng của một số bệnh hô hấp đáp ứng corticosteroid.
- Giai đoạn nặng của viêm ruột từng vùng hoặc viêm loét đại tràng.
- Một số bệnh huyết học.
- Hội chứng thận hư chọn lọc.
- Phù não, đặc biệt phù liên quan khối u não, với vai trò điều trị hỗ trợ.
- Một số rối loạn nội tiết như tăng sản thượng thận bẩm sinh hoặc suy vỏ thượng thận, nhưng hydrocortisone hoặc cortisone thường được ưu tiên trong điều trị thay thế.
- Điều trị hỗ trợ hoặc giảm nhẹ trong một số bệnh ung thư.
- Điều trị đa u tủy có triệu chứng kết hợp với thuốc khác đối với sản phẩm Neofordex được EMA phê duyệt.
- Các tình trạng viêm tại mắt hoặc tai đối với chế phẩm chuyên khoa tương ứng.
Không phải mọi chỉ định trên đều áp dụng cho tất cả sản phẩm dexamethasone. Cần kiểm tra tờ hướng dẫn sử dụng của đúng dạng thuốc được kê.
- COVID-19: WHO khuyến nghị corticosteroid toàn thân liều thấp cho người mắc COVID-19 nặng hoặc nguy kịch, thường trong 7–10 ngày; WHO không khuyến nghị dùng corticosteroid cho COVID-19 không nặng. Việc sử dụng dexamethasone có được xem là đúng chỉ định hay ngoài chỉ định còn phụ thuộc nhãn thuốc và quy định của từng quốc gia. Người bệnh không được tự dùng dexamethasone để điều trị COVID-19 tại nhà.
- Các ứng dụng ngoài chỉ định khác phụ thuộc hướng dẫn chuyên khoa, độ tuổi, đường dùng và quốc gia; không được xem như chỉ định chính thức của mọi sản phẩm.
- Danh mục thử nghiệm lâm sàng đang tuyển: Chưa có đủ dữ liệu.
Liều dùng và cách sử dụng
Không có một liều dexamethasone chung cho mọi bệnh. Liều phụ thuộc chỉ định, mức độ nặng, đường dùng, tuổi, đáp ứng, thời gian điều trị và thuốc phối hợp.
Một số khoảng liều trong nhãn chính thức được đối chiếu:
- Nhãn đường uống của DailyMed ghi liều khởi đầu ở người lớn có thể dao động từ 0,75–9 mg/ngày, tùy bệnh.
- Ở trẻ em, nhãn này ghi khoảng liều khởi đầu 0,02–0,3 mg/kg/ngày, chia 3–4 lần, tùy chỉ định.
- Một SmPC dung dịch tiêm ghi liều tiêm bắp hoặc tĩnh mạch thường dao động 0,4–20 mg/ngày, nhưng một số tình trạng cấp tính sử dụng phác đồ rất khác.
Các con số trên chỉ phản ánh khoảng liều trong một số nhãn thuốc, không phải hướng dẫn để tự điều trị. Một số bệnh sử dụng liều thấp hơn, cao hơn, liều duy nhất hoặc phác đồ giảm liều riêng. Liều phải do bác sĩ xác định và cần đối chiếu đúng sản phẩm.
- Dùng đúng liều, đúng thời điểm và đúng thời gian ghi trong đơn.
- Viên uống thường được dùng trong hoặc sau bữa ăn, với đủ nước. Một số phác đồ ưu tiên uống vào buổi sáng để gần với nhịp sinh học tự nhiên.
- Không tự ý uống bù gấp đôi khi quên liều.
- Không tự ý ngừng đột ngột sau khi dùng liều cao hoặc kéo dài; bác sĩ có thể phải giảm liều từng bước.
- Dung dịch tiêm, tiêm nội khớp, tiêm vào tổn thương hoặc implant nội nhãn chỉ được thực hiện bởi nhân viên y tế có chuyên môn.
- Nồng độ và cách biểu thị dexamethasone base, dexamethasone phosphate hoặc dexamethasone sodium phosphate có thể khác nhau; không tự quy đổi giữa các chế phẩm.
Tùy liều và thời gian điều trị, bác sĩ có thể theo dõi:
- Dấu hiệu nhiễm trùng hoặc tái hoạt lao, viêm gan B, thủy đậu, sởi và nhiễm ký sinh trùng.
- Huyết áp, cân nặng, phù và tình trạng tim mạch.
- Đường huyết, đặc biệt ở người đái tháo đường hoặc có nguy cơ.
- Điện giải, nhất là kali khi dùng liều cao hoặc phối hợp thuốc làm mất kali.
- Triệu chứng tiêu hóa, xuất huyết hoặc thủng đường tiêu hóa.
- Thay đổi tâm trạng, mất ngủ, trầm cảm, hưng cảm, ảo giác hoặc ý nghĩ tự sát.
- Mật độ xương và nguy cơ loãng xương khi dùng kéo dài.
- Thị lực, nhãn áp, đục thủy tinh thể; nhãn thuốc khuyến cáo đánh giá mắt khi có triệu chứng hoặc dùng kéo dài.
- Tốc độ tăng trưởng ở trẻ em.
- Chức năng trục hạ đồi – tuyến yên – tuyến thượng thận khi giảm hoặc ngừng thuốc sau điều trị kéo dài.
Cảnh báo và lưu ý về Dexamethasone
Chống chỉ định có thể khác nhau giữa các chế phẩm. Đối với dexamethasone đường toàn thân, các chống chỉ định quan trọng trong nhãn được đối chiếu gồm:
- Quá mẫn với dexamethasone hoặc bất kỳ tá dược nào của sản phẩm.
- Nhiễm nấm toàn thân đối với một số sản phẩm đường toàn thân.
- Không tiêm vào khớp, bao hoạt dịch, gân hoặc tổn thương đang có nhiễm trùng cấp.
- Vaccine sống hoặc vaccine sống giảm độc lực chống chỉ định ở người đang dùng liều corticosteroid gây ức chế miễn dịch.
- Chế phẩm dùng tại mắt có các chống chỉ định riêng, chẳng hạn một số nhiễm virus, nấm hoặc vi khuẩn tại mắt; cần đối chiếu đúng nhãn sản phẩm.
Tác dụng không mong muốn phụ thuộc mạnh vào liều và thời gian sử dụng nên nhiều nhãn không thể xác định chính xác tần suất. Các phản ứng có thể gặp gồm:
- Tăng cảm giác ngon miệng, tăng cân, mặt tròn kiểu Cushing.
- Khó ngủ, bồn chồn, thay đổi tâm trạng, đau đầu hoặc chóng mặt.
- Khó chịu dạ dày, buồn nôn, nấc.
- Tăng đường huyết, giảm dung nạp glucose.
- Giữ natri, phù, tăng huyết áp và giảm kali máu.
- Mỏng da, dễ bầm tím, chậm lành vết thương, mụn do steroid.
- Yếu cơ, teo cơ và giảm mật độ xương.
- Tăng nguy cơ nhiễm trùng hoặc che lấp triệu chứng nhiễm trùng.
- Rối loạn kinh nguyệt.
- Tăng nhãn áp, nhìn mờ hoặc đục thủy tinh thể khi dùng kéo dài.
Cần liên hệ cơ sở y tế nếu xuất hiện dấu hiệu gợi ý:
- Phản vệ, khó thở, co thắt phế quản, tụt huyết áp.
- Nhiễm trùng nặng, sốt kéo dài hoặc tái hoạt nhiễm trùng tiềm ẩn.
- Suy tuyến thượng thận, đặc biệt sau khi ngừng thuốc quá nhanh.
- Xuất huyết hoặc thủng đường tiêu hóa.
- Rối loạn tâm thần nặng, hưng cảm, ảo giác, trầm cảm hoặc ý nghĩ tự sát.
- Tăng nhãn áp, mất thị lực, đục thủy tinh thể hoặc bệnh lý võng mạc thanh dịch trung tâm.
- Viêm tụy.
- Loãng xương, hoại tử vô mạch, gãy xương hoặc đứt gân.
- Rối loạn nhịp tim liên quan giảm kali máu.
- Huyết khối.
- Hội chứng ly giải khối u ở người mắc một số bệnh ác tính huyết học.
- Dùng liều thấp nhất có hiệu quả trong thời gian ngắn nhất phù hợp với mục tiêu điều trị.
- Không ngừng đột ngột sau điều trị kéo dài vì nguy cơ suy tuyến thượng thận và hội chứng cai corticosteroid.
- Corticosteroid có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, làm nặng nhiễm trùng hiện có, tái hoạt nhiễm trùng tiềm ẩn và che lấp dấu hiệu bệnh.
- Thận trọng ở người có lao tiềm ẩn, viêm gan B, nhiễm giun lươn, nhiễm nấm hoặc suy giảm miễn dịch.
- Tránh tiếp xúc với người mắc thủy đậu hoặc sởi nếu chưa có miễn dịch; cần liên hệ bác sĩ ngay khi có phơi nhiễm.
- Thận trọng ở người loét dạ dày – tá tràng, viêm túi thừa, viêm loét đại tràng nặng hoặc vừa phẫu thuật nối ruột.
- Theo dõi chặt ở người đái tháo đường, tăng huyết áp, suy tim, loãng xương, glaucoma, bệnh tâm thần, động kinh hoặc nhược cơ.
- Dexamethasone có thể gây nhìn mờ, tăng nhãn áp, đục thủy tinh thể và nhiễm trùng mắt thứ phát.
- Nguy cơ tác dụng phụ tăng theo liều, thời gian dùng và số lần dùng trong ngày.
Ngộ độc cấp dexamethasone không thường được mô tả rõ trong các nhãn thuốc. Quá liều kéo dài có thể làm tăng các tác dụng bất lợi nội tiết, chuyển hóa và điện giải như hội chứng Cushing, tăng đường huyết, tăng huyết áp, giữ nước, giảm kali và ức chế tuyến thượng thận.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu. Xử trí chủ yếu là điều trị triệu chứng, hỗ trợ và theo dõi tại cơ sở y tế. Không tự gây nôn hoặc tự xử trí quá liều tại nhà.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc từng dạng thuốc:
- Một nhãn viên uống quy định bảo quản ở 20–25°C, trong bao bì kín, tránh ánh sáng và xa tầm tay trẻ em.
- Một SmPC khác yêu cầu giữ trong bao bì gốc để tránh ánh sáng và độ ẩm, không yêu cầu nhiệt độ đặc biệt.
- Dung dịch uống, thuốc tiêm, thuốc nhỏ mắt và implant có yêu cầu riêng về nhiệt độ, ánh sáng, vô khuẩn và thời gian sử dụng sau khi mở.
Luôn tuân theo điều kiện ghi trên bao bì và tờ hướng dẫn của đúng sản phẩm; không dùng thuốc quá hạn, biến màu, có cặn hoặc bao bì hư hỏng.
Đối tượng đặc biệt
Dexamethasone có thể được sử dụng cho trẻ em trong một số chỉ định đã được xác lập, nhưng liều phải dựa trên bệnh, cân nặng hoặc diện tích cơ thể và được bác sĩ quyết định. Dùng kéo dài có thể ức chế tăng trưởng, ảnh hưởng chuyển hóa xương và gây suy tuyến thượng thận. Cần theo dõi chiều cao, cân nặng, phát triển, nhiễm trùng và các tác dụng toàn thân.
Ở trẻ sinh non, một SmPC cảnh báo nguy cơ ảnh hưởng phát triển thần kinh lâu dài khi dùng dexamethasone sớm, liều tương đối cao để điều trị bệnh phổi mạn.
Người cao tuổi có nguy cơ cao hơn đối với loãng xương, gãy xương, tăng huyết áp, tăng đường huyết, nhiễm trùng, yếu cơ, đục thủy tinh thể và glaucoma. Cần cân nhắc kỹ lợi ích – nguy cơ, dùng liều thấp nhất có hiệu quả và theo dõi sát các bệnh nền cùng thuốc phối hợp.
Dexamethasone qua được nhau thai. Trong thai kỳ, đặc biệt ba tháng đầu, chỉ nên sử dụng sau khi bác sĩ đánh giá lợi ích cho mẹ so với nguy cơ đối với thai.
Điều trị kéo dài có thể liên quan nguy cơ chậm phát triển thai. Dùng corticosteroid liều đáng kể gần cuối thai kỳ có thể gây ức chế hoặc teo vỏ thượng thận của thai, vì vậy trẻ sơ sinh có thể cần được theo dõi dấu hiệu suy thượng thận. Không tự bắt đầu hoặc ngừng dexamethasone khi đang mang thai.
Dexamethasone và các corticosteroid toàn thân có thể bài tiết vào sữa mẹ. Liều cao hoặc điều trị kéo dài có khả năng ảnh hưởng đến tăng trưởng và sự sản xuất corticosteroid nội sinh của trẻ.
Bác sĩ cần cân nhắc mức độ cần thiết của thuốc, liều, thời gian điều trị và lợi ích của việc cho con bú. Trong một số trường hợp dùng liều cao, có thể cần tạm ngừng cho trẻ bú, nhưng người mẹ không nên tự quyết định.
Dexamethasone được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Suy gan nặng hoặc xơ gan có thể kéo dài thời gian bán thải và làm tăng tác dụng corticosteroid; một số người có thể cần liều thấp hơn. Việc điều chỉnh phải dựa trên đáp ứng lâm sàng, tác dụng phụ và hướng dẫn của sản phẩm.
Một SmPC ghi nhận suy giảm chức năng thận không ảnh hưởng đáng kể đến độ thanh thải dexamethasone. Tuy nhiên, người suy thận vẫn cần được theo dõi phù, huyết áp, điện giải, nhiễm trùng, đường huyết và tá dược của từng chế phẩm. Không tự kết luận rằng suy thận luôn không cần điều chỉnh liều.
Chưa có nghiên cứu đầy đủ về ảnh hưởng trực tiếp của dexamethasone lên khả năng lái xe và vận hành máy móc. Tuy nhiên, thuốc có thể gây chóng mặt, nhìn mờ, mất ngủ, thay đổi tâm trạng hoặc rối loạn tâm thần. Không nên lái xe hoặc vận hành máy nếu xuất hiện các triệu chứng ảnh hưởng sự tỉnh táo hoặc thị lực.
Tương tác thuốc của Dexamethasone
Các tương tác đáng chú ý gồm:
- Thuốc cảm ứng CYP3A4: rifampicin, phenytoin, carbamazepine, barbiturate và một số thuốc khác có thể làm giảm nồng độ dexamethasone.
- Thuốc ức chế CYP3A4: ketoconazole, itraconazole, erythromycin, clarithromycin, ritonavir và cobicistat có thể làm tăng tác dụng phụ corticosteroid.
- Thuốc chống đông coumarin/warfarin: tác dụng chống đông có thể tăng hoặc giảm; cần theo dõi chỉ số đông máu.
- Thuốc điều trị đái tháo đường: dexamethasone có thể làm tăng đường huyết và giảm hiệu quả kiểm soát đường.
- Thuốc lợi tiểu, amphotericin B, thuốc nhuận tràng hoặc glycoside tim: có thể làm tăng nguy cơ giảm kali và rối loạn nhịp.
- NSAID, aspirin và salicylate: tăng nguy cơ loét hoặc xuất huyết tiêu hóa.
- Cyclosporine và các thuốc ức chế miễn dịch: tăng nguy cơ nhiễm trùng; đã có báo cáo co giật khi phối hợp cyclosporine.
- Fluoroquinolone: có thể làm tăng nguy cơ viêm hoặc đứt gân.
- Vaccine: có thể giảm đáp ứng miễn dịch; vaccine sống không được dùng khi đang dùng liều corticosteroid ức chế miễn dịch.
- Dexamethasone cảm ứng CYP3A4: có thể làm giảm nồng độ của một số thuốc là cơ chất CYP3A4.
Danh sách trên chưa bao gồm mọi tương tác. Người bệnh cần cung cấp đầy đủ thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, vitamin và sản phẩm thảo dược đang dùng cho bác sĩ hoặc dược sĩ.
Thắc mắc về hoạt chất Dexamethasone
Dexamethasone là corticosteroid tổng hợp thuộc nhóm glucocorticoid. Thuốc làm giảm viêm, dị ứng và hoạt động miễn dịch, được sử dụng trong nhiều bệnh khác nhau tùy dạng bào chế và chỉ định được phê duyệt. Đây là thuốc kê đơn, không nên tự mua hoặc tự dùng.
Không. Dexamethasone là corticosteroid, không phải kháng sinh và không trực tiếp tiêu diệt vi khuẩn. Thuốc còn có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng hoặc che lấp triệu chứng nhiễm trùng. Trong một số bệnh nhiễm trùng, dexamethasone chỉ được dùng kèm điều trị kháng nhiễm phù hợp theo chỉ định của bác sĩ.
Không nên tự ý ngừng thuốc, đặc biệt sau khi dùng liều cao hoặc dùng kéo dài. Ngừng đột ngột có thể làm bệnh tái phát và gây suy tuyến thượng thận. Bác sĩ có thể yêu cầu giảm liều từng bước trước khi ngừng hoàn toàn.
Có thể. Dexamethasone có thể làm tăng cảm giác thèm ăn, giữ nước, thay đổi phân bố mỡ và gây tăng cân, đặc biệt khi dùng liều cao hoặc kéo dài. Không phải người dùng nào cũng gặp và mức độ phụ thuộc liều, thời gian điều trị cùng cơ địa.
Không. WHO chỉ khuyến nghị corticosteroid toàn thân cho người mắc COVID-19 nặng hoặc nguy kịch dưới sự theo dõi y tế và không khuyến nghị cho bệnh không nặng. Dùng không đúng đối tượng có thể gây hại, làm tăng đường huyết, tăng nguy cơ nhiễm trùng và che lấp diễn biến bệnh.

