Dexclorpheniramin

Dexclorpheniramin, tên INN là dexchlorpheniramine, là thuốc kháng histamin H1 thế hệ 1 thường được sử dụng để làm giảm triệu chứng của viêm mũi dị ứng, viêm kết mạc dị ứng, mày đay và một số biểu hiện dị ứng ngoài da. Hoạt chất thường có trong thuốc dưới dạng dexchlorpheniramine maleate. Do có khả năng tác động lên hệ thần kinh trung ương và hoạt tính kháng cholinergic, thuốc có thể gây buồn ngủ, chóng mặt, khô miệng, nhìn mờ, táo bón hoặc bí tiểu. Người sử dụng cần tránh rượu và thận trọng khi lái xe, vận hành máy móc. Dexclorpheniramin không phải thuốc điều trị nguyên nhân của dị ứng và không thay thế epinephrine trong xử trí phản vệ cấp. Liều dùng, độ tuổi sử dụng và tình trạng kê đơn khác nhau theo từng chế phẩm và quốc gia. Không tự ý dùng thuốc, phối hợp thuốc hoặc tăng liều khi chưa hỏi bác sĩ, dược sĩ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Tên tiếng Việt thường gặp: Dexclorpheniramin
  • Tên INN: Dexchlorpheniramine
  • Dạng muối thường dùng: Dexchlorpheniramine maleate
  • Nhóm thuốc: Kháng histamin H1 thế hệ 1, nhóm alkylamine thay thế
  • Mã ATC: R06AB02
  • Công dụng chính: Giảm triệu chứng dị ứng ở mũi, mắt và da
  • Dạng dùng được đối chiếu: Viên nén, dung dịch uống
  • Tác dụng phụ thường gặp: Buồn ngủ, chóng mặt, khô miệng, giảm tập trung
  • Tương tác nổi bật: Thuốc ức chế MAO, rượu, thuốc an thần, opioid và thuốc có tác dụng kháng cholinergic
  • Không dùng để làm gì?: Không dùng đơn độc để điều trị phản vệ cấp hoặc triệu chứng đường hô hấp dưới như cơn hen
  • Lưu ý quan trọng: Có thể làm giảm khả năng lái xe và vận hành máy móc
  • Mã ATC R06AB02 được WHO ATC/DDD Index xếp trong nhóm thuốc kháng histamin dùng toàn thân – alkylamine thay thế.

Hoạt chất Dexclorpheniramin là gì?

Dexclorpheniramin là thuốc kháng histamin H1 thế hệ 1. Thuốc làm giảm tác động của histamine tại thụ thể H1, qua đó giúp kiểm soát một số triệu chứng như hắt hơi, chảy nước mũi, ngứa mũi, ngứa mắt, chảy nước mắt, mày đay và ngứa da.

Thuốc chỉ kiểm soát triệu chứng, không loại bỏ nguyên nhân gây dị ứng và không ngăn cơ thể tiếp tục giải phóng histamine.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Dexclorpheniramin

INN Dexchlorpheniramine

CAS 25523-97-1 Công thức C16H19ClN2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Dexclorpheniramin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Dexchlorpheniramine

Tên IUPAC

(3S)-3-(4-chlorophenyl)-N,N-dimethyl-3-pyridin-2-ylpropan-1-amine

Tên khác / tên đồng nghĩa

Dexchlorpheniramine maleate.; Maleat dexclorpheniramin.; Dexchlorpheniramine maleat.; Dexchlorphéniramine.; Dextro-chlorpheniramine.; Đồng phân d hoặc đồng phân S có hoạt tính của chlorpheniramine.; Cần phân biệt dexchlorpheniramine với chlorpheniramine. Hai tên này có liên quan về cấu trúc nhưng không được tự quy đổi liều hoặc thay thế cho nhau nếu chưa đối chiếu hàm lượng và hướng dẫn của sản phẩm.

Tên Latinh / tên dược điển

Dexchlorpheniraminum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

25523-97-1

UNII

3Q9Q0B929N

PubChem CID

33036

RxNorm CUI

22697

Công thức phân tử

C16H19ClN2

Dược động học của Dexclorpheniramin

Dữ liệu dược động học trực tiếp, đầy đủ và nhất quán dành riêng cho dexchlorpheniramine còn hạn chế. Thông tin sản phẩm Allerclear nêu rằng hấp thu, phân bố, chuyển hóa và thải trừ của dexchlorpheniramine chưa được mô tả riêng đầy đủ; một số thông số được suy luận từ chlorpheniramine vì dexchlorpheniramine là đồng phân có hoạt tính chính của hỗn hợp này.

Do đó, các thông số suy luận từ chlorpheniramine không nên được xem là giá trị dược động học đã được xác lập trực tiếp cho mọi chế phẩm dexchlorpheniramine.

Giai đoạn I: Hấp thu

Dexchlorpheniramine được dùng qua đường uống và thuốc kháng histamin H1 nhóm này nhìn chung được hấp thu qua đường tiêu hóa.

Thông tin sản phẩm Allerclear sử dụng dữ liệu tham chiếu của chlorpheniramine, theo đó:

  • Tác dụng của dạng giải phóng tức thì có thể bắt đầu trong khoảng 30–60 phút.
  • Nồng độ đỉnh của chlorpheniramine đạt sau khoảng 2 giờ.
  • Tác dụng tối đa có thể đạt sau khoảng 6 giờ.
  • Thời gian tác dụng khoảng 4–8 giờ.

Đây là dữ liệu ngoại suy từ chlorpheniramine, không phải thông số trực tiếp được xác lập đầy đủ cho dexchlorpheniramine.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Chưa có đủ dữ liệu.

Chưa xác định được một giá trị sinh khả dụng đường uống trực tiếp, thống nhất cho dexchlorpheniramine từ các nhãn chính thức ưu tiên được đối chiếu.

Giai đoạn II: Phân bố

Dữ liệu phân bố trực tiếp của dexchlorpheniramine: Chưa có đủ dữ liệu..

Theo dữ liệu chlorpheniramine được thông tin sản phẩm Allerclear sử dụng làm tham chiếu:

  • Tỷ lệ liên kết protein khoảng 72%.
  • Thuốc phân bố rộng trong các mô và dịch cơ thể.
  • Có khả năng qua nhau thai và bài tiết vào sữa mẹ.

Các thông số này cần được hiểu là dữ liệu tham chiếu, không phải kết quả nghiên cứu trực tiếp cho mọi chế phẩm dexchlorpheniramine.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Dữ liệu chuyển hóa trực tiếp, chi tiết của dexchlorpheniramine: Chưa có đủ dữ liệu..

Dữ liệu tham chiếu từ chlorpheniramine cho thấy thuốc được chuyển hóa mạnh, có chuyển hóa bước đầu tại niêm mạc dạ dày và gan. Phản ứng N-khử alkyl tạo ra một số chất chuyển hóa được đào thải cùng hoạt chất ban đầu qua nước tiểu.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Dữ liệu thải trừ trực tiếp của dexchlorpheniramine: Chưa có đủ dữ liệu..

Thông tin ngoại suy từ chlorpheniramine cho thấy hoạt chất và các chất chuyển hóa được thải trừ qua nước tiểu. Tốc độ bài tiết có thể chịu ảnh hưởng của pH nước tiểu và lưu lượng nước tiểu.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải được xác định trực tiếp, nhất quán cho dexchlorpheniramine: Chưa có đủ dữ liệu..

Thông tin sản phẩm Allerclear viện dẫn dữ liệu của chlorpheniramine:

  • Khoảng 20–24 giờ ở người trưởng thành khỏe mạnh.
  • Khoảng 10–13 giờ ở trẻ em.

Không nên tự áp dụng các giá trị này để điều chỉnh liều dexchlorpheniramine vì đây là dữ liệu ngoại suy.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Chưa có đủ dữ liệu.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Những yếu tố có thể ảnh hưởng hoặc làm tăng nguy cơ tích lũy, tác dụng phụ gồm:

  • Tuổi cao.
  • Suy gan hoặc suy thận.
  • pH và lưu lượng nước tiểu, dựa trên dữ liệu ngoại suy từ chlorpheniramine.
  • Dùng đồng thời rượu hoặc thuốc ức chế thần kinh trung ương.
  • Dùng đồng thời thuốc có tác dụng kháng cholinergic.
  • Chế phẩm giải phóng tức thì hoặc giải phóng kéo dài.
  • Liều, khoảng cách giữa các liều và thời gian sử dụng.

Thông tin sản phẩm Úc khuyến cáo thận trọng ở người suy gan hoặc suy thận nhưng không đưa ra một công thức điều chỉnh liều chung.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Dexclorpheniramin

Dexchlorpheniramine thuộc nhóm:

  • Thuốc đối kháng thụ thể histamine H1.
  • Thuốc kháng histamin H1 thế hệ 1.
  • Alkylamine thay thế.
  • Thuốc kháng histamin dùng toàn thân.
  • Hoạt chất có tác dụng kháng cholinergic và an thần.

Do có thể gắn với thụ thể H1 ở cả ngoại vi và trung ương, thuốc có khả năng gây buồn ngủ, giảm khả năng tập trung và rối loạn phối hợp vận động.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Dexchlorpheniramine cạnh tranh với histamine tại các vị trí thụ thể H1. Thuốc không ngăn sự giải phóng histamine mà đối kháng tác dụng của histamine đã được giải phóng.

Việc phong bế thụ thể H1 có thể:

  • Giảm giãn mạch và tăng tính thấm thành mạch do histamine.
  • Hạn chế phù, đỏ da và ngứa.
  • Giảm chảy nước mũi, hắt hơi và chảy nước mắt.
  • Giảm một số biểu hiện dị ứng ở da.

Dexchlorpheniramine cũng có hoạt tính kháng cholinergic, góp phần làm khô dịch tiết nhưng đồng thời có thể gây khô miệng, táo bón, nhìn mờ và bí tiểu.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Dexchlorpheniramine là đồng phân d có hoạt tính của chlorpheniramine. Thông tin sản phẩm Allerclear mô tả dexchlorpheniramine có hoạt tính kháng histamin cao và có tác dụng kháng cholinergic.

Các tác dụng dược lực học chính gồm:

  • Đối kháng tác dụng của histamine tại thụ thể H1.
  • Giảm ngứa, đỏ da và phù do histamine.
  • Giảm tiết dịch ở mũi.
  • Gây an thần ở các mức độ khác nhau.
  • Làm giảm sự tỉnh táo và khả năng phối hợp ở một số người.
  • Gây tác dụng giống atropine như khô miệng, giãn đồng tử, nhìn mờ hoặc bí tiểu.

Không tự quy đổi rằng dexchlorpheniramine “mạnh gấp đôi” chlorpheniramine để thay đổi liều vì hàm lượng và hướng dẫn sử dụng đã được thiết kế riêng cho từng sản phẩm.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Dexclorpheniramin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Dexclorpheniramin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Dexclorpheniramin

Các tương tác quan trọng gồm:

  • Thuốc ức chế monoamine oxidase: có thể kéo dài và làm tăng tác dụng kháng cholinergic, an thần và hạ huyết áp; phối hợp được chống chỉ định trong các nhãn được đối chiếu.
  • Rượu: làm tăng buồn ngủ và suy giảm khả năng phản ứng.
  • Thuốc ngủ, thuốc an thần và thuốc gây mê: có thể làm tăng ức chế thần kinh trung ương.
  • Thuốc giảm đau opioid: tăng nguy cơ buồn ngủ sâu và ức chế thần kinh trung ương.
  • Thuốc chống trầm cảm ba vòng: có thể làm tăng hoạt tính kháng muscarinic.
  • Thuốc kháng cholinergic khác: tăng nguy cơ khô miệng, táo bón, nhìn mờ, bí tiểu và lú lẫn.
  • Thuốc chống đông đường uống: thông tin sản phẩm Allerclear ghi nhận thuốc kháng histamin có thể làm giảm tác dụng của một số thuốc chống đông; cần theo dõi theo hướng dẫn chuyên môn.
  • Các thuốc kháng histamin khác: có thể cộng hợp tác dụng an thần và kháng cholinergic.

Người bệnh cần thông báo đầy đủ thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thuốc cảm cúm, thuốc ho, vitamin và sản phẩm thảo dược đang dùng.

Thắc mắc về hoạt chất Dexclorpheniramin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *