Ciprofibrate là thuốc hạ lipid máu kê đơn thuộc nhóm fibrate và có hoạt tính chủ vận thụ thể PPAR-alpha. Thuốc được sử dụng bổ trợ cho chế độ ăn, vận động và giảm cân trong điều trị tăng triglyceride máu nặng, có hoặc không kèm HDL cholesterol thấp. Ciprofibrate cũng có thể được chỉ định trong rối loạn lipid máu hỗn hợp khi statin bị chống chỉ định hoặc người bệnh không dung nạp statin.[1][5]
Liều người lớn trong SmPC Anh là 100 mg một lần mỗi ngày và không được vượt quá mức này. Ciprofibrate có thể gây đau cơ, bệnh cơ hoặc tiêu cơ vân; nguy cơ tăng khi dùng cùng statin, fibrate khác, khi suy thận, suy giáp, lạm dụng rượu hoặc trên 70 tuổi.[1] Thuốc không phải lựa chọn để người bệnh tự mua hoặc tự điều chỉnh mỡ máu.
Nội dung chính
- Thuốc hạ lipid máu nhóm fibrate, chủ vận PPAR-alpha.[1][5]
- Tăng triglyceride máu nặng; rối loạn lipid máu hỗn hợp khi statin chống chỉ định hoặc không dung nạp.[1]
- 100 mg một lần mỗi ngày; không vượt quá 100 mg/ngày.[1]
- SmPC khuyến cáo 100 mg cách ngày và theo dõi chặt.[1]
- Đau cơ, bệnh cơ, tiêu cơ vân, tổn thương gan, sỏi mật và phản ứng phổi hiếm gặp.[1]
- Fibrate khác, statin, warfarin, thuốc hạ đường huyết và estrogen.[1]
- Chống chỉ định theo SmPC được trích dẫn.[1]
- Không khuyến cáo vì an toàn và hiệu quả chưa được xác lập.[1]
- NICE không khuyến cáo dùng fibrate thường quy chỉ nhằm phòng ngừa bệnh tim mạch.[3]
Hoạt chất Ciprofibrate là gì?
Ciprofibrate là thuốc hạ lipid máu nhóm fibrate. Thuốc được dùng cùng chế độ ăn và các biện pháp không dùng thuốc để giảm triglyceride và điều chỉnh một số dạng rối loạn lipid máu.[1][2]
Ciprofibrate
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Ciprofibrate |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Ciprofibrate |
| Tên IUPAC | 2-[4-(2,2-dichlorocyclopropyl)phenoxy]-2-methylpropanoic acid |
| Tên hóa học khác | Propanoic acid, 2-[4-(2,2-dichlorocyclopropyl)phenoxy]-2-methyl- |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Các tên hoặc mã từng được ghi nhận gồm Lipanor, Modalim và WIN-35833.[5] |
| Tên Latinh / tên dược điển | Ciprofibratum |
| Tên USAN | ciprofibrate |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 52214-84-3 |
|---|---|
| UNII | F8252JGO9S |
| PubChem CID | 2763 |
| RxNorm CUI | 21149 |
Dược động học của Ciprofibrate
Ciprofibrate được hấp thu nhanh sau khi uống, thường đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau 1–4 giờ. Thuốc có thời gian bán thải dài, khoảng 38–86 giờ ở người điều trị kéo dài. Trong vòng 72 giờ, khoảng 30–75% liều được bài tiết qua nước tiểu dưới dạng ciprofibrate không đổi hoặc dạng liên hợp.[1]
Giai đoạn I: Hấp thu
Ciprofibrate được hấp thu dễ dàng qua đường tiêu hóa. Sau liều đơn 100 mg ở người tình nguyện, nồng độ đỉnh được ghi nhận trong khoảng 21–36 microgam/mL và thường xuất hiện sau 1–4 giờ.[1]
Ảnh hưởng định lượng của thức ăn lên hấp thu.
| F · Sinh khả dụng | Giá trị sinh khả dụng tuyệt đối qua đường uống. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Ciprofibrate gắn mạnh với protein huyết tương; đặc điểm này góp phần vào tương tác với thuốc chống đông đường uống như warfarin.[1]
Tỷ lệ gắn protein chính xác và thể tích phân bố biểu kiến trong tài liệu chính thức được trích dẫn.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Một phần ciprofibrate được chuyển thành dạng liên hợp trước khi thải qua nước tiểu.[1]
Enzym và tỷ lệ đóng góp của từng con đường chuyển hóa.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Khoảng 30–75% liều đơn được thu hồi trong nước tiểu sau 72 giờ dưới dạng ciprofibrate không đổi hoặc dạng liên hợp. Ciprofibrate không được loại bỏ hiệu quả bằng thẩm tách.[1]
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải cuối ở người điều trị kéo dài khoảng 38–86 giờ. Trong dữ liệu được SmPC trích dẫn, thời gian bán thải khoảng 81,1 giờ ở người có chức năng thận bình thường, 116,7 giờ ở suy thận vừa và 171,9 giờ ở suy thận nặng.[1] |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Giá trị độ thanh thải toàn thân tuyệt đối. Suy thận làm giảm thải trừ và kéo dài đáng kể thời gian bán thải của ciprofibrate.[1] |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Suy thận là yếu tố được xác minh rõ nhất: mức độ suy thận càng nặng, thời gian bán thải ciprofibrate càng kéo dài.[1]
Ảnh hưởng định lượng của suy gan, giới tính, thức ăn và kiểu gen chuyển hóa.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Ciprofibrate
Ciprofibrate là một chất chủ vận thụ thể nhân PPAR-alpha và được xếp vào nhóm thuốc làm giảm lipid huyết — fibrate, mã ATC C10AB08.[1][4][5]
Phần III: Cơ chế tác dụng
Ciprofibrate hoạt hóa PPAR-alpha, qua đó điều hòa biểu hiện các gen tham gia chuyển hóa acid béo và lipoprotein. Tác động của nhóm fibrate làm tăng quá trình phân giải lipid giàu triglyceride, giảm VLDL và triglyceride; ciprofibrate đồng thời có thể giảm LDL và làm tăng HDL cholesterol.[1][5]
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
SmPC mô tả ciprofibrate làm giảm LDL và VLDL, từ đó giảm triglyceride và cholesterol liên quan đến các phân đoạn này, đồng thời làm tăng HDL cholesterol.[1]
Tài liệu sản phẩm lưu ý fibrate có thể làm giảm một số biến cố bệnh mạch vành nhưng chưa chứng minh giảm tử vong do mọi nguyên nhân trong phòng ngừa tim mạch nguyên phát hoặc thứ phát. NICE không khuyến cáo dùng fibrate thường quy chỉ để phòng ngừa bệnh tim mạch.[1][3]
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Ciprofibrate
Theo SmPC Anh, ciprofibrate được chỉ định bổ trợ cho chế độ ăn và các biện pháp không dùng thuốc trong:
- Tăng triglyceride máu nặng, có hoặc không kèm HDL cholesterol thấp.
- Rối loạn lipid máu hỗn hợp khi statin bị chống chỉ định hoặc không được dung nạp.[1]
Đây là chỉ định theo nhãn quản lý được trích dẫn, không đồng nghĩa ciprofibrate phù hợp với mọi trường hợp tăng cholesterol hoặc triglyceride.
Ciprofibrate đã được nghiên cứu về ảnh hưởng đối với chức năng nội mô, lipid máu sau ăn và stress oxy hóa ở người mắc đái tháo đường type 2. Đây là các kết quả nghiên cứu về tác động tim mạch–chuyển hóa, không phải chỉ định riêng được phê duyệt trong SmPC Anh.[1][8]
Liều dùng và cách sử dụng
Thông tin dưới đây được trích từ SmPC Anh, chỉ nhằm tham khảo chuyên môn và không phải liều cá nhân hóa:
- Người lớn: 100 mg một lần mỗi ngày.
- Không được vượt quá 100 mg/ngày.
- Người cao tuổi: liều như người lớn nhưng cần lưu ý các cảnh báo và yếu tố nguy cơ bệnh cơ.
- Suy thận vừa: 100 mg cách ngày và theo dõi chặt.
- Suy thận nặng: không sử dụng.
- Trẻ em: không khuyến cáo.[1]
Liều từ 200 mg/ngày trở lên liên quan nguy cơ tiêu cơ vân cao. Không tự tăng liều khi xét nghiệm mỡ máu chưa đạt mục tiêu.[1]
Dùng bằng đường uống, theo đúng liều bác sĩ kê. Ciprofibrate là biện pháp bổ trợ, không thay thế chế độ ăn phù hợp, vận động, kiểm soát cân nặng và xử lý các nguyên nhân thứ phát của rối loạn lipid máu.[1][2]
Không tự phối hợp với statin hoặc fibrate khác. Nếu sau vài tháng không đạt mức giảm lipid thỏa đáng, bác sĩ cần đánh giá lại nguyên nhân, tuân thủ và lựa chọn điều trị thay thế thay vì tự tăng liều.[1]
Nội dung theo dõi có thể gồm:
- Hồ sơ lipid để đánh giá đáp ứng.
- AST, ALT và các dấu hiệu tổn thương gan; SmPC khuyến cáo kiểm tra chức năng gan mỗi ba tháng trong 12 tháng đầu.
- CPK ngay khi xuất hiện đau, yếu hoặc nhạy cảm cơ không giải thích được.
- Chức năng thận, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc có bệnh thận.
- INR nếu dùng đồng thời thuốc chống đông đường uống.
- Đường huyết nếu đang dùng insulin hoặc thuốc hạ glucose máu.
- Triệu chứng sỏi mật, tổn thương phổi hoặc phản ứng quá mẫn.[1]
Cảnh báo và lưu ý về Ciprofibrate
Theo SmPC được trích dẫn, chống chỉ định ciprofibrate trong các trường hợp:
- Suy gan nặng.
- Suy thận nặng.
- Mang thai, nghi ngờ mang thai hoặc đang cho con bú.
- Dùng đồng thời một fibrate khác.
- Quá mẫn với ciprofibrate hoặc thành phần của sản phẩm.[1]
Các phản ứng đã được ghi nhận gồm:
- Đau đầu, chóng mặt, buồn ngủ hoặc chóng mặt kiểu xoay.
- Buồn nôn, nôn, tiêu chảy, khó tiêu và đau bụng.
- Phát ban, ngứa, mày đay, rụng tóc, eczema hoặc nhạy cảm ánh sáng.
- Đau cơ và tăng creatine phosphokinase.
- Mệt mỏi.
- Rối loạn cương.
- Xét nghiệm chức năng gan bất thường.[1]
Tần suất cụ thể của từng phản ứng cần được đối chiếu với bảng tác dụng không mong muốn của đúng sản phẩm.
Các phản ứng nghiêm trọng hoặc có ý nghĩa lâm sàng gồm:
- Bệnh cơ, viêm cơ và tiêu cơ vân, có thể kèm myoglobin niệu hoặc tổn thương thận.
- Tổn thương gan kiểu ứ mật hoặc tổn thương tế bào gan.
- Sỏi mật.
- Giảm tiểu cầu.
- Viêm phổi hoặc xơ phổi.
- Phản ứng dị ứng nặng với khó thở hoặc sưng mặt, môi, lưỡi và họng.[1][2]
Đau hoặc yếu cơ không giải thích được, nước tiểu sẫm màu, vàng da, khó thở hay sưng mặt–họng cần được đánh giá y tế ngay.
Nguy cơ bệnh cơ tăng ở người:
- Suy thận hoặc giảm albumin máu, như trong hội chứng thận hư.
- Suy giáp.
- Lạm dụng rượu.
- Trên 70 tuổi.
- Có tiền sử cá nhân hoặc gia đình mắc bệnh cơ di truyền.
- Từng bị độc tính cơ với fibrate khác.
- Đang dùng statin.[1]
Cần loại trừ hoặc điều trị các nguyên nhân thứ phát của rối loạn lipid máu như suy giáp trước khi bắt đầu thuốc. Ngừng điều trị theo quyết định chuyên môn nếu chẩn đoán bệnh cơ, CPK vượt quá năm lần giới hạn trên bình thường, AST hoặc ALT vượt quá ba lần giới hạn trên bình thường hoặc có tổn thương gan ứ mật.[1]
Các báo cáo quá liều ciprofibrate còn hiếm và chưa ghi nhận hội chứng đặc hiệu. Không có thuốc giải độc đặc hiệu.[1]
Xử trí chủ yếu là điều trị triệu chứng và hỗ trợ tại cơ sở y tế. Rửa dạ dày có thể được cân nhắc khi thích hợp. Ciprofibrate không được loại bỏ bằng thẩm tách.[1] Khi nghi ngờ quá liều, cần liên hệ cấp cứu hoặc cơ sở y tế; không tự gây nôn.
SmPC của Ciprofibrate 100mg Tablets tại Anh không quy định điều kiện bảo quản đặc biệt.[1]
Điều kiện bảo quản của sản phẩm lưu hành tại Việt Nam cần tuân theo đúng nhãn và tờ hướng dẫn đi kèm vì bao bì, nhà sản xuất và dữ liệu độ ổn định có thể khác nhau.
Đối tượng đặc biệt
Không khuyến cáo dùng ciprofibrate cho trẻ em vì độ an toàn và hiệu quả chưa được xác lập trong SmPC được trích dẫn.[1]
Không tự sử dụng liều người lớn hoặc chia viên cho trẻ.
SmPC sử dụng liều như người lớn cho người cao tuổi nhưng yêu cầu tuân thủ các cảnh báo và thận trọng. Tuổi trên 70 là một yếu tố làm tăng nguy cơ bệnh cơ; chức năng thận cần được đánh giá trước và trong điều trị khi phù hợp.[1]
Ciprofibrate chống chỉ định trong thai kỳ hoặc khi nghi ngờ mang thai theo SmPC được trích dẫn. Chưa có dữ liệu sử dụng ở phụ nữ mang thai; nghiên cứu động vật ghi nhận dấu hiệu độc tính ở liều cao.[1]
Người đang dùng thuốc và phát hiện có thai cần liên hệ bác sĩ, không tự tiếp tục hoặc ngừng thuốc mà không được đánh giá.
Ciprofibrate chống chỉ định trong thời kỳ cho con bú. Thuốc được bài tiết vào sữa của chuột đang cho con bú và chưa có dữ liệu sử dụng ở người cho con bú.[1]
Suy gan nặng là chống chỉ định. Ở người suy chức năng gan mức độ khác, cần sử dụng thận trọng và kiểm tra chức năng gan định kỳ, khoảng mỗi ba tháng trong 12 tháng đầu theo SmPC.[1]
Thuốc cần được ngừng theo đánh giá của bác sĩ nếu AST hoặc ALT tăng trên ba lần giới hạn trên bình thường hoặc xuất hiện tổn thương gan ứ mật.[1]
Chế độ hiệu chỉnh liều định lượng cho suy gan nhẹ hoặc vừa.
Theo SmPC:
- Suy thận vừa: giảm còn 100 mg cách ngày và theo dõi cẩn thận.
- Suy thận nặng: chống chỉ định.[1]
Suy thận kéo dài thời gian bán thải ciprofibrate; mức được ghi nhận khoảng 116,7 giờ ở suy thận vừa và 171,9 giờ ở suy thận nặng.[1]
SmPC không nêu ngưỡng độ thanh thải creatinine hoặc eGFR để định nghĩa “vừa” và “nặng”; bác sĩ cần phân loại theo hồ sơ lâm sàng và hướng dẫn áp dụng tại nơi điều trị.
Chóng mặt, buồn ngủ và mệt mỏi hiếm khi được báo cáo. Người gặp các triệu chứng này không nên lái xe, vận hành máy hoặc thực hiện công việc cần sự tỉnh táo cho đến khi triệu chứng hết.[1][2]
Tương tác thuốc của Ciprofibrate
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Colchicine
Colchicine phối hợp fibrate có thể làm tăng nguy cơ myopathy và rhabdomyolysis. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học do độc tính cơ cộng hợp; nguy cơ tăng khi suy thận hoặc có thuốc tương tác khác. Ảnh hưởng: Đau/yếu cơ, tăng CK, tiêu cơ vân và tổn thương thận cấp thứ phát. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Cân nhắc lợi ích–nguy cơ, dùng lựa chọn khác khi phù hợp và theo dõi triệu chứng cơ; ưu tiên rule exact-pair cho gemfibrozil/fenofibrate. | Triệu chứng cơ, CK khi có triệu chứng và chức năng thận. | Bằng chứng: moderate Nguồn: DailyMed | Colchicine tablets, USP – Full Prescribing Information | Sections 2.4, 4, 5.3, 7 and 12.3: CYP3A4/P-gp inhibitors, dose modification and toxicity | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=cc0e205a-697e-d47e-e053-2995a90a154e | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
Thắc mắc về hoạt chất Ciprofibrate
Ciprofibrate là thuốc hạ lipid máu nhóm fibrate. Theo SmPC Anh, thuốc được dùng cùng chế độ ăn và vận động để điều trị tăng triglyceride máu nặng hoặc rối loạn lipid máu hỗn hợp khi statin bị chống chỉ định hoặc không dung nạp.[1]
Thuốc không được dùng để thay thế chế độ ăn, vận động hoặc tự điều trị một kết quả xét nghiệm mỡ máu bất thường.
Không phải trong mọi trường hợp. SmPC chỉ nêu ciprofibrate cho rối loạn lipid máu hỗn hợp khi statin bị chống chỉ định hoặc không dung nạp.[1] NICE không khuyến cáo dùng fibrate thường quy chỉ nhằm phòng ngừa bệnh tim mạch.[3]
Việc lựa chọn statin, fibrate hoặc thuốc hạ lipid khác phụ thuộc loại rối loạn lipid, nguy cơ tim mạch và bệnh đồng mắc.
Không nên tự phối hợp. Dùng ciprofibrate cùng statin làm tăng nguy cơ bệnh cơ, tiêu cơ vân và myoglobin niệu. SmPC xếp đây là phối hợp không được khuyến cáo; chỉ bác sĩ mới có thể cân nhắc trong trường hợp đặc biệt sau khi đánh giá lợi ích–nguy cơ và kế hoạch theo dõi.[1]
Đau, yếu hoặc nhạy cảm cơ không giải thích được có thể là dấu hiệu bệnh cơ hoặc tiêu cơ vân. Người bệnh cần báo ngay cho bác sĩ để kiểm tra CPK và chức năng thận. SmPC yêu cầu ngừng thuốc theo đánh giá chuyên môn nếu xác định bệnh cơ hoặc CPK tăng trên năm lần giới hạn trên bình thường.[1]
Yếu cơ nhiều, nước tiểu sẫm màu hoặc giảm lượng nước tiểu cần được đánh giá khẩn cấp.
Không. Mang thai, nghi ngờ mang thai và cho con bú là các chống chỉ định trong SmPC được trích dẫn vì chưa có dữ liệu đầy đủ ở người.[1]
Người đang điều trị và dự định mang thai cần trao đổi với bác sĩ để lựa chọn biện pháp kiểm soát lipid phù hợp hơn.

