Sertraline là thuốc chống trầm cảm kê đơn thuộc nhóm ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc, viết tắt là SSRI. Theo nhãn thuốc tại Hoa Kỳ, sertraline được chỉ định cho người lớn mắc rối loạn trầm cảm chủ yếu, rối loạn ám ảnh cưỡng chế, rối loạn hoảng sợ, rối loạn stress sau sang chấn, rối loạn lo âu xã hội hoặc rối loạn khó chịu tiền kinh nguyệt. Thuốc cũng được phê duyệt điều trị rối loạn ám ảnh cưỡng chế ở trẻ từ 6–17 tuổi.[1][2]
Sertraline thường được dùng một lần mỗi ngày. Thuốc có thể gây buồn nôn, tiêu chảy, run, tăng tiết mồ hôi, thay đổi giấc ngủ và rối loạn chức năng tình dục. Những nguy cơ nghiêm trọng gồm ý nghĩ tự sát ở người trẻ tuổi, hội chứng serotonin, chảy máu, hạ natri máu, co giật và hội chứng ngừng thuốc.[1][2] Không tự bắt đầu, tăng liều, giảm liều hoặc ngừng sertraline khi chưa được bác sĩ hướng dẫn.
Nội dung chính
- Sertraline là thuốc SSRI, làm tăng hoạt tính serotonin trong hệ thần kinh.
- Thường dùng trong trầm cảm, rối loạn lo âu, OCD hoặc PTSD theo chỉ định.
- Không tự tăng, giảm hoặc ngừng thuốc vì có thể gây triệu chứng ngưng thuốc.
- Cần lưu ý buồn nôn, mất ngủ, rối loạn tình dục, ý nghĩ tự hại hoặc hội chứng serotonin.
- Báo bác sĩ về thuốc chống đông, NSAID, thuốc serotonergic, thai kỳ hoặc cho con bú.
Hoạt chất Sertraline là gì?
Sertraline là thuốc chống trầm cảm SSRI. Thuốc tăng hoạt tính serotonergic trong hệ thần kinh trung ương bằng cách ức chế quá trình tái hấp thu serotonin tại tế bào thần kinh.[1]
Sertraline
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Sertraline |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Sertraline |
| Tên IUPAC | (1S,4S)-4-(3,4-dichlorophenyl)-N-methyl-1,2,3,4-tetrahydronaphthalen-1-amine |
| Tên hóa học khác | (1S-cis)-1,2,3,4-tetrahydro-4-(3,4-dichlorophenyl)-N-methyl-1-naphthalenamine |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Sertraline hydrochloride; sertraline HCl. Chất chuyển hóa chính là N-desmethylsertraline, còn được gọi là desmethylsertraline hoặc norsertraline.[1] |
| Tên Latinh / tên dược điển | Sertralinum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 79617-96-2 |
|---|---|
| UNII | QU5Q0C8DA3 |
| PubChem CID | 68617 |
| RxNorm CUI | 36437 |
Dược động học của Sertraline
Sertraline có dược động học tỷ lệ thuận với liều trong khoảng 50–200 mg. Nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt sau khoảng 4,5–8,4 giờ. Thuốc tích lũy khoảng hai lần khi dùng hằng ngày và thường đạt trạng thái ổn định sau khoảng một tuần.[1]
Sertraline được chuyển hóa bước đầu mạnh, liên kết protein huyết tương khoảng 98% và được thải dưới dạng các chất chuyển hóa qua cả nước tiểu lẫn phân.[1]
Giai đoạn I: Hấp thu
Sau khi dùng sertraline một lần mỗi ngày, nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt trong khoảng 4,5–8,4 giờ. Trạng thái ổn định thường đạt sau khoảng một tuần. Viên nén có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn.[1]
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của sertraline. Nhãn Zoloft cho biết sinh khả dụng của một liều viên nén xấp xỉ liều tương đương của dung dịch uống. Thức ăn làm tăng nhẹ Cmax và AUC nhưng không được nhãn xem là thay đổi lớn về hấp thu.[1] |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Sertraline liên kết khoảng 98% với protein huyết tương trong khoảng nồng độ được nghiên cứu.[1]
Thể tích phân bố biểu kiến đã được xác thực trong nhãn thuốc chính thức.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Sertraline trải qua chuyển hóa bước đầu mạnh. Con đường ban đầu chủ yếu là N-demethyl hóa, tạo N-desmethylsertraline — chất chuyển hóa có hoạt tính yếu hơn đáng kể so với sertraline. Sertraline và chất chuyển hóa tiếp tục trải qua khử amin oxy hóa, khử, hydroxyl hóa và liên hợp glucuronide.[1]
Giai đoạn IV: Thải trừ
Trong một nghiên cứu sử dụng sertraline đánh dấu phóng xạ, khoảng 40–45% hoạt tính phóng xạ được thu hồi trong nước tiểu và khoảng 40–45% trong phân trong vòng chín ngày. Không phát hiện sertraline không đổi trong nước tiểu; khoảng 12–14% liều xuất hiện dưới dạng sertraline không đổi trong phân.[1]
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải cuối trung bình của sertraline khoảng 26 giờ. N-desmethylsertraline có thời gian bán thải khoảng 62–104 giờ.[1] |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Giá trị độ thanh thải toàn thân tuyệt đối ở người trưởng thành khỏe mạnh. Ở một nghiên cứu nhỏ, độ thanh thải sertraline trong huyết tương của người cao tuổi thấp hơn khoảng 40% so với nhóm người trẻ. Suy gan nhẹ cũng làm giảm độ thanh thải và tăng mức phơi nhiễm khoảng ba lần.[1] |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố được ghi nhận gồm:
- Suy gan nhẹ làm giảm độ thanh thải và tăng phơi nhiễm sertraline khoảng ba lần.
- Ở người cao tuổi, độ thanh thải có thể thấp hơn và thời gian đạt trạng thái ổn định kéo dài khoảng 2–3 tuần.
- Suy thận từ nhẹ đến nặng, kể cả thẩm tách máu, không làm thay đổi đáng kể dược động học trong nghiên cứu của nhãn.
- Thức ăn làm tăng nhẹ Cmax và AUC.
- Ở trẻ từ 6–17 tuổi, AUC và Cmax hiệu chỉnh theo cân nặng thấp hơn khoảng 22% so với người lớn.[1]
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Sertraline
Sertraline là chất ức chế mạnh và tương đối chọn lọc quá trình tái hấp thu serotonin. Thuốc chỉ có tác dụng rất yếu lên tái hấp thu norepinephrine và dopamine, không có ái lực đáng kể với nhiều thụ thể adrenergic, cholinergic, GABA, histamine hoặc benzodiazepine và không ức chế monoamine oxidase.[1]
Theo hệ thống ATC, sertraline thuộc mã N06AB06 trong nhóm thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc.[3]
Phần III: Cơ chế tác dụng
Sertraline ức chế chất vận chuyển serotonin, làm giảm tái hấp thu serotonin vào tế bào thần kinh trước synapse và tăng hoạt tính serotonergic trong hệ thần kinh trung ương. Cơ chế chính xác tạo hiệu quả điều trị ở từng rối loạn tâm thần chưa được xác định hoàn toàn.[1]
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Ở liều có ý nghĩa lâm sàng, sertraline ức chế hấp thu serotonin vào tiểu cầu người. Thuốc không có tác dụng đáng kể lên nhiều thụ thể thường liên quan đến tác dụng kháng cholinergic, an thần hoặc hạ huyết áp tư thế.[1]
Trong nghiên cứu QT chuyên biệt, liều tạo mức phơi nhiễm cao hơn liều điều trị tối đa làm tăng QTc trung bình; QTc cũng có tương quan với nồng độ sertraline và N-desmethylsertraline. Vì vậy, cần thận trọng ở người có yếu tố nguy cơ kéo dài QT hoặc dùng thuốc kéo dài QT.[1]
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Sertraline
Theo nhãn Hoa Kỳ, sertraline được chỉ định điều trị:
- Rối loạn trầm cảm chủ yếu ở người lớn.
- Rối loạn ám ảnh cưỡng chế ở người lớn và trẻ từ 6–17 tuổi.
- Rối loạn hoảng sợ ở người lớn.
- Rối loạn stress sau sang chấn ở người lớn.
- Rối loạn lo âu xã hội ở người lớn.
- Rối loạn khó chịu tiền kinh nguyệt ở phụ nữ trưởng thành.[1][2]
Sertraline đã được nghiên cứu trong điều trị xuất tinh sớm. Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp năm 2019 ghi nhận sertraline có thể kéo dài thời gian xuất tinh trong âm đạo và cải thiện một số kết quả về mức độ hài lòng, nhưng đồng thời làm tăng nguy cơ tác dụng không mong muốn đường tiêu hóa.[6]
Xuất tinh sớm không phải là chỉ định được phê duyệt trong nhãn Zoloft hoặc nhãn sertraline Hoa Kỳ được sử dụng cho bài này. Đây là sử dụng ngoài chỉ định và không phải hướng dẫn để người bệnh tự dùng.[1][2][6]
Liều dùng và cách sử dụng
Thông tin dưới đây được trích từ nhãn Hoa Kỳ, chỉ nhằm mục đích tham khảo chuyên môn và không phải liều cá nhân hóa:
- Người lớn mắc trầm cảm chủ yếu hoặc OCD: khởi đầu 50 mg một lần mỗi ngày; khoảng điều trị 50–200 mg/ngày.
- Người lớn mắc rối loạn hoảng sợ, PTSD hoặc lo âu xã hội: khởi đầu 25 mg/ngày; có thể tăng đến tối đa 200 mg/ngày.
- Có thể tăng liều từng bước 25–50 mg, với khoảng cách ít nhất một tuần tùy đáp ứng và khả năng dung nạp.
- Trẻ 6–12 tuổi mắc OCD: khởi đầu 25 mg/ngày.
- Trẻ 13–17 tuổi mắc OCD: khởi đầu 50 mg/ngày; liều tối đa theo nhãn là 200 mg/ngày.
- PMDD dùng liên tục: khởi đầu 50 mg/ngày, tối đa 150 mg/ngày.
- PMDD dùng trong pha hoàng thể: khởi đầu 50 mg/ngày, tối đa 100 mg/ngày theo lịch được bác sĩ hướng dẫn.[1][2]
Không tự áp dụng, tăng, giảm hoặc thay đổi lịch dùng. Liều phải do bác sĩ quyết định sau khi đánh giá chẩn đoán, tuổi, chức năng gan, nguy cơ tự sát, thuốc phối hợp và khả năng dung nạp.
Sertraline thường được dùng một lần mỗi ngày, vào khoảng cùng thời điểm. Viên nén có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn.[1]
Dung dịch Zoloft 20 mg/mL phải được pha loãng ngay trước khi uống. Theo đúng nhãn sản phẩm, dung dịch chỉ được trộn với khoảng 120 mL nước, ginger ale, nước ngọt chanh, lemonade hoặc nước cam, sau đó uống ngay; không pha sẵn.[1]
Không ngừng sertraline đột ngột. Khi cần ngừng, liều thường được giảm từ từ dưới sự giám sát của bác sĩ.[1][4]
Tùy tình trạng người bệnh, bác sĩ có thể theo dõi:
- Mức độ trầm cảm, lo âu, thay đổi hành vi và ý nghĩ tự sát.
- Biểu hiện hội chứng serotonin khi mới dùng, tăng liều hoặc phối hợp thuốc serotonergic.
- Chảy máu hoặc bầm tím bất thường.
- Natri máu ở người cao tuổi, người dùng thuốc lợi tiểu hoặc giảm thể tích tuần hoàn.
- Triệu chứng hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ.
- Co giật và yếu tố nguy cơ kéo dài QT.
- Cân nặng và chiều cao ở trẻ em.
- Rối loạn chức năng tình dục.
- Chức năng gan và triệu chứng ngừng thuốc.[1][2]
NICE khuyến cáo lần đánh giá đầu tiên thường trong vòng hai tuần; người từ 18–25 tuổi hoặc có nguy cơ tự sát cần được đánh giá khoảng một tuần sau khi bắt đầu thuốc.[4]
Cảnh báo và lưu ý về Sertraline
Theo nhãn Zoloft tại Hoa Kỳ, chống chỉ định trong các trường hợp:
- Đang dùng MAOI hoặc chưa đủ 14 ngày kể từ khi ngừng MAOI, bao gồm linezolid và xanh methylene đường tĩnh mạch.
- Đang dùng pimozide.
- Quá mẫn với sertraline hoặc thành phần sản phẩm.
- Riêng dung dịch Zoloft: dùng đồng thời disulfiram, do dung dịch chứa alcohol và có thể gây phản ứng disulfiram–alcohol.[1][2]
Phải chờ ít nhất 14 ngày sau khi ngừng sertraline trước khi bắt đầu một MAOI điều trị bệnh tâm thần.[1]
Các tác dụng không mong muốn thường gặp trong các thử nghiệm có đối chứng gồm:
- Buồn nôn.
- Tiêu chảy hoặc phân lỏng.
- Run.
- Khó tiêu.
- Giảm thèm ăn.
- Tăng tiết mồ hôi.
- Rối loạn xuất tinh.
- Giảm ham muốn tình dục.[1][2]
Tùy chỉ định, người bệnh còn có thể gặp buồn ngủ, mất ngủ, kích động, táo bón, chóng mặt, khô miệng, mệt mỏi hoặc đau bụng.[1]
Các phản ứng nghiêm trọng gồm:
- Xuất hiện hoặc tăng ý nghĩ và hành vi tự sát, đặc biệt ở trẻ em, thanh thiếu niên và người trưởng thành trẻ tuổi.
- Hội chứng serotonin.
- Xuất huyết nghiêm trọng.
- Khởi phát hưng cảm hoặc hưng cảm nhẹ.
- Co giật.
- Glôcôm góc đóng.
- Hạ natri máu, có thể dẫn đến lú lẫn, co giật, hôn mê hoặc tử vong.
- Kéo dài QTc và loạn nhịp thất.
- Phản vệ hoặc phù mạch.
- Tổn thương gan nặng đã được báo cáo sau lưu hành.
- Hội chứng ngừng thuốc.
- Rối loạn chức năng tình dục ở nam và nữ.[1][2]
Cần được đánh giá khẩn cấp nếu xuất hiện ý nghĩ tự sát, sốt kèm cứng cơ hoặc lú lẫn, co giật, khó thở, sưng mặt–môi–lưỡi, chảy máu nhiều, đau mắt cấp hoặc nhịp tim bất thường.
Cần thận trọng ở người có:
- Tiền sử ý nghĩ hoặc hành vi tự sát.
- Rối loạn lưỡng cực, hưng cảm hoặc tiền sử gia đình mắc rối loạn lưỡng cực.
- Tiền sử co giật.
- Rối loạn chảy máu hoặc đang dùng thuốc chống đông, chống kết tập tiểu cầu hoặc NSAID.
- Góc tiền phòng hẹp chưa được điều trị.
- Hạ natri máu, dùng thuốc lợi tiểu hoặc giảm thể tích tuần hoàn.
- Suy gan.
- Bệnh tim, QT kéo dài, nhịp tim chậm, hạ kali hoặc hạ magnesi máu.
- Người cao tuổi sử dụng nhiều thuốc.[1][2]
Sertraline có thể gây kết quả dương tính giả với benzodiazepine trong xét nghiệm miễn dịch nước tiểu; khi cần, phải dùng xét nghiệm xác nhận chuyên biệt.[1]
Quá liều sertraline có thể gây co giật khởi phát muộn, thay đổi ý thức đến hôn mê, hội chứng serotonin, tăng huyết áp hoặc hạ huyết áp, kéo dài QRS hoặc QTc và độc tính tim mạch khởi phát muộn.[1][2]
Không có thuốc giải độc đặc hiệu được nêu trong nhãn. Xử trí cần thực hiện tại cơ sở y tế với theo dõi đường thở, hô hấp, tuần hoàn, điện tâm đồ, trạng thái thần kinh và các biến chứng serotonergic. Than hoạt có thể được cân nhắc khi người bệnh đến sớm, theo quyết định của chuyên gia độc chất.[1]
Khi nghi ngờ quá liều, cần gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay; không tự gây nôn hoặc xử trí tại nhà.
Theo nhãn Zoloft, bảo quản ở 20–25°C; cho phép dao động 15–30°C trong điều kiện nhiệt độ phòng kiểm soát. Giữ chai đóng kín và để thuốc ngoài tầm nhìn, tầm với của trẻ em.[1]
Điều kiện bảo quản có thể khác giữa các sản phẩm; cần ưu tiên hướng dẫn trên bao bì và tờ thông tin của đúng thuốc đang sử dụng.
Đối tượng đặc biệt
Nhãn Zoloft xác lập hiệu quả và độ an toàn trong điều trị OCD ở trẻ từ 6–17 tuổi:
- Trẻ 6–12 tuổi: liều khởi đầu theo nhãn 25 mg/ngày.
- Trẻ 13–17 tuổi: liều khởi đầu 50 mg/ngày.
- Liều có thể được điều chỉnh đến tối đa 200 mg/ngày dưới sự giám sát của bác sĩ.[1][2]
Hiệu quả và độ an toàn chưa được xác lập cho trẻ dưới 6 tuổi mắc OCD hoặc cho bệnh nhi ở các chỉ định khác. Các nghiên cứu trầm cảm ở bệnh nhi không đủ để hỗ trợ chỉ định. Cần theo dõi cân nặng và tăng trưởng; thuốc chống trầm cảm có cảnh báo tăng nguy cơ ý nghĩ hoặc hành vi tự sát ở người trẻ.[1][2]
Dữ liệu thử nghiệm không ghi nhận khác biệt tổng thể rõ ràng về hiệu quả hoặc độ an toàn giữa người cao tuổi và người trẻ, nhưng một số người cao tuổi có thể nhạy cảm hơn. Độ thanh thải sertraline có thể thấp hơn khoảng 40%, làm trạng thái ổn định đạt chậm hơn.[1]
Người cao tuổi có nguy cơ hạ natri máu cao hơn, đồng thời thường có suy giảm chức năng gan, tim hoặc sử dụng nhiều thuốc. Việc lựa chọn liều nên thận trọng và bắt đầu ở phần thấp của khoảng liều khi phù hợp.[1]
Các nghiên cứu dịch tễ được nhãn tổng hợp cho thấy phơi nhiễm sertraline trong ba tháng đầu nhìn chung không làm tăng nguy cơ tổng thể của dị tật bẩm sinh lớn so với nguy cơ nền. Một số nghiên cứu ghi nhận tăng các dị tật cụ thể, nhưng kết quả chưa nhất quán và có thể bị ảnh hưởng bởi yếu tố nhiễu.[1][2]
Phơi nhiễm SSRI vào cuối thai kỳ có thể liên quan biến chứng sơ sinh cần nằm viện kéo dài, hỗ trợ hô hấp hoặc nuôi ăn qua ống, hội chứng ngừng thuốc và tăng nguy cơ tăng áp phổi dai dẳng ở trẻ sơ sinh.[1][2]
Dung dịch Zoloft chứa 12% alcohol và không được nhãn khuyến cáo trong thai kỳ.[1] Không tự ngừng sertraline khi phát hiện mang thai; bác sĩ cần cân nhắc nguy cơ của thuốc với nguy cơ tái phát hoặc không điều trị bệnh tâm thần.
Sertraline và các chất chuyển hóa hiện diện ở mức thấp trong sữa mẹ. LactMed ước tính trẻ bú mẹ hoàn toàn thường nhận khoảng 0,5–1% liều của mẹ đã hiệu chỉnh theo cân nặng; sertraline thường không phát hiện được trong huyết thanh trẻ.[5]
Phần lớn các tổ chức chuyên môn được LactMed tổng hợp coi sertraline là một trong những thuốc chống trầm cảm được ưu tiên trong thời kỳ cho con bú. Tuy nhiên, trẻ sinh non có khả năng chuyển hóa kém có thể hiếm khi tích lũy thuốc và xuất hiện triệu chứng giống hội chứng thích nghi hoặc ngừng thuốc.[5]
Cần theo dõi trẻ về bú kém, kích thích, buồn ngủ bất thường, tiêu chảy hoặc tăng cân không phù hợp và trao đổi với bác sĩ nếu xuất hiện triệu chứng.
Theo nhãn Zoloft:
- Suy gan nhẹ, Child-Pugh 5–6: liều khởi đầu và toàn bộ khoảng liều khuyến nghị bằng một nửa so với người có chức năng gan bình thường.
- Suy gan vừa, Child-Pugh 7–9, hoặc nặng, Child-Pugh 10–15: không khuyến cáo sử dụng vì chưa được nghiên cứu đầy đủ và sertraline được chuyển hóa mạnh ở gan.[1][2]
Không tự điều chỉnh liều dựa trên kết quả xét nghiệm. Mức độ suy gan và thuốc phối hợp phải được bác sĩ đánh giá.
Theo nhãn Zoloft, không cần hiệu chỉnh liều ở người suy thận từ nhẹ đến nặng. Trong nghiên cứu bao gồm cả người đang thẩm tách máu, dược động học và liên kết protein của sertraline không thay đổi đáng kể so với người có chức năng thận bình thường.[1]
Quyết định điều trị vẫn cần cân nhắc tuổi, bệnh đồng mắc, chức năng gan và thuốc phối hợp.
Sertraline có thể gây buồn ngủ hoặc ảnh hưởng khả năng ra quyết định, suy nghĩ rõ ràng và phản ứng nhanh. Không lái xe, vận hành máy hoặc thực hiện công việc nguy hiểm cho đến khi biết thuốc ảnh hưởng đến bản thân như thế nào.[1][2]
Hướng dẫn người bệnh của Zoloft khuyến cáo không uống rượu trong thời gian điều trị.[1]
Tương tác thuốc của Sertraline
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Desipramine
Sertraline ức chế CYP2D6 ở mức phụ thuộc liều và có thể làm tăng nồng độ desipramine, thường ít hơn fluoxetine hoặc paroxetine. | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược động học do ức chế CYP2D6, làm giảm thanh thải desipramine. Ảnh hưởng: Các nghiên cứu ghi nhận Cmax tăng khoảng 22–44% và AUC tăng khoảng 23–54% tùy liều và thiết kế nghiên cứu. | Khuyến nghị: adjust_dose Xử trí: Có thể cần giảm liều desipramine, nhất là khi dùng sertraline liều cao hoặc có yếu tố làm giảm CYP2D6; theo dõi nồng độ và độc tính. | Theo dõi nồng độ desipramine, ECG khi có nguy cơ tim mạch, nhịp tim, huyết áp, an thần và tác dụng kháng cholinergic. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Contraindications; Warnings—Serotonin Syndrome; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
|
Desipramine
SSRI có thể làm tăng nồng độ desipramine do ức chế CYP2D6 và đồng thời tăng nguy cơ hội chứng serotonin; mức độ khác nhau đáng kể giữa từng thuốc. Kế thừa từ nhóm: | Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích | Cơ chế: Tương tác phối hợp PK/PD: ức chế CYP2D6 làm giảm thanh thải desipramine và cộng hợp hoạt tính serotonergic. Ảnh hưởng: Có thể tăng độc tính desipramine và hội chứng serotonin; fluoxetine/paroxetine thường gây tăng phơi nhiễm mạnh hơn sertraline. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Ưu tiên rule specific theo từng SSRI. Nếu chưa có rule specific, dùng liều desipramine thận trọng, theo dõi nồng độ và dấu hiệu serotonin. | Theo dõi nồng độ desipramine, ECG khi có nguy cơ, trạng thái tâm thần, nhiệt độ, clonus/tăng phản xạ và tác dụng kháng cholinergic. | Bằng chứng: high Nguồn: DailyMed | Desipramine Hydrochloride tablet | Contraindications; Warnings—Serotonin Syndrome; Precautions—Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/lookup.cfm?setid=6ab5e113-82ef-493d-a4e3-a2756608fa60 | Kiểm tra ngày 2026-08-04 |
|
Zolmitriptan
Phối hợp zolmitriptan với SSRI có thể hiếm gặp gây hội chứng serotonin, một biến cố có thể đe dọa tính mạng. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học do tăng hoạt tính serotonergic; không nhất thiết liên quan đến ức chế CYP1A2 ở mọi SSRI. Ảnh hưởng: Triệu chứng có thể xuất hiện trong vài phút đến vài giờ: kích động/lú lẫn, bất ổn thần kinh tự chủ, tăng thân nhiệt, run, tăng phản xạ, clonus và triệu chứng tiêu hóa. Dữ liệu quan sát cho thấy nguy cơ tuyệt đối thấp. | Khuyến nghị: monitor_closely Xử trí: Không tự động cấm phối hợp. Nếu cần dùng, theo dõi chặt đặc biệt khi bắt đầu điều trị, tăng liều hoặc thêm thuốc serotonergic; ngừng thuốc và xử trí ngay nếu nghi hội chứng serotonin. | Theo dõi trạng thái tâm thần, nhiệt độ, nhịp tim/huyết áp, vã mồ hôi, run, tăng phản xạ, clonus, cứng cơ, buồn nôn, nôn và tiêu chảy. | Bằng chứng: moderate Nguồn: [DailyMed/FDA label] | Zolmitriptan Tablets, current SPL version | Contraindications; Warnings 5.7; Drug Interactions 7.1–7.5; Clinical Pharmacology 12.3 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=5fcdc5d6-38fa-458d-a581-4e3678a9e8fd | Kiểm tra ngày 2026-08-02 |
Thắc mắc về hoạt chất Sertraline
Sertraline là thuốc chống trầm cảm SSRI. Theo nhãn Hoa Kỳ, thuốc được chỉ định điều trị trầm cảm chủ yếu, OCD, rối loạn hoảng sợ, PTSD, lo âu xã hội và PMDD ở người lớn; thuốc cũng được phê duyệt cho OCD ở trẻ từ 6–17 tuổi.[1][2]
Thuốc chỉ được sử dụng theo đơn và không nên tự dùng cho cảm giác buồn, căng thẳng hoặc mất ngủ chưa được chẩn đoán.
Không nên ngừng đột ngột. Việc dừng hoặc giảm liều quá nhanh có thể gây buồn nôn, vã mồ hôi, chóng mặt, kích thích, lo âu, mất ngủ, đau đầu, run, ù tai, cảm giác như điện giật, hưng cảm nhẹ hoặc co giật.[1][2]
Nhãn thuốc và NICE khuyến cáo giảm liều từng bước dưới sự giám sát của bác sĩ. Thời gian giảm thuốc phụ thuộc liều, thời gian điều trị và phản ứng của từng người.[1][4]
Có thể. Một số người bị buồn ngủ hoặc mệt mỏi, trong khi người khác có thể mất ngủ hoặc kích động. Phản ứng khác nhau giữa từng cá nhân.[1][2]
Không lái xe hoặc vận hành máy cho đến khi biết rõ sertraline ảnh hưởng như thế nào.
Sertraline thường được uống một lần mỗi ngày và có thể dùng vào buổi sáng hoặc buổi tối. Nên chọn một thời điểm cố định theo hướng dẫn của bác sĩ; người bị buồn ngủ hoặc mất ngủ có thể cần điều chỉnh thời điểm dùng sau khi trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ.[1]
Viên nén có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn.[1]
Không có câu trả lời chung cho mọi trường hợp. Dữ liệu hiện có không cho thấy tăng rõ ràng nguy cơ tổng thể của dị tật lớn khi dùng trong ba tháng đầu, nhưng phơi nhiễm cuối thai kỳ có thể liên quan biến chứng hô hấp, hội chứng thích nghi sơ sinh hoặc tăng áp phổi dai dẳng ở trẻ.[1][2]
Sertraline đi vào sữa mẹ với lượng thấp và được nhiều chuyên gia coi là một lựa chọn ưu tiên khi cần điều trị trong thời kỳ cho con bú, nhưng trẻ vẫn cần được theo dõi, đặc biệt nếu sinh non.[5]
Không tự ngừng thuốc trong thai kỳ hoặc thời kỳ cho con bú.

