Brinzolamid là hoạt chất ức chế enzym carbonic anhydrase II, thường được bào chế dưới dạng hỗn dịch nhỏ mắt 1% để làm giảm áp lực nội nhãn. Hoạt chất này được chỉ định trong các thuốc kê đơn điều trị tăng nhãn áp mắt và glôcôm góc mở, dùng đơn độc hoặc phối hợp với một số thuốc hạ nhãn áp khác tùy nhãn được phê duyệt. Brinzolamid làm giảm quá trình tạo thủy dịch tại thể mi, qua đó góp phần hạ nhãn áp; thuốc không phục hồi những tổn thương thần kinh thị giác đã xảy ra. Mặc dù dùng tại mắt, một phần thuốc vẫn được hấp thu toàn thân và tích lũy trong hồng cầu. Người bệnh không nên tự mua, tự thay đổi số lần nhỏ hoặc ngừng thuốc. Thông tin liều dùng giữa các nhãn FDA và EMA có khác biệt, vì vậy cần tuân thủ đơn thuốc và tờ hướng dẫn của sản phẩm cụ thể.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Brinzolamid, INN: brinzolamide
- Nhóm thuốc: Chất ức chế carbonic anhydrase dùng tại mắt
- Mã ATC: S01EC04
- Dạng phổ biến: Hỗn dịch nhỏ mắt 1%, tương đương 10 mg/ml
- Chỉ định được phê duyệt: Giảm nhãn áp ở người tăng nhãn áp mắt hoặc glôcôm góc mở
- Cơ chế: Ức chế carbonic anhydrase II tại thể mi, làm giảm tạo bicarbonat và giảm tiết thủy dịch
- Tác dụng phụ thường gặp: Nhìn mờ tạm thời, vị đắng hoặc vị bất thường, kích ứng và khó chịu ở mắt
- Lưu ý quan trọng: Có thể gây phản ứng quá mẫn sulfonamide; không khuyến cáo hoặc chống chỉ định ở suy thận nặng tùy nhãn
- Phân loại: Thuốc kê đơn
- Khuyến cáo: Không tự ý dùng, đổi liều hoặc ngừng thuốc; cần theo dõi nhãn áp theo chỉ định bác sĩ
Hoạt chất Brinzolamid là gì?
Brinzolamid là hoạt chất nhỏ mắt kê đơn có tác dụng ức chế carbonic anhydrase II. Thuốc làm giảm quá trình sản xuất thủy dịch và qua đó làm giảm áp lực bên trong mắt.
Brinzolamid
INN Brinzolamide
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Brinzolamid |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Brinzolamide |
| Tên IUPAC | (4R)-4-(ethylamino)-2-(3-methoxypropyl)-1,1-dioxo-3,4-dihydrothieno[3,2-e]thiazine-6-sulfonamide |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Brinzolamid; brinzolamide USP. Không nên nhầm với dorzolamide, acetazolamide hoặc brimonidine. |
| Tên viết tắt | BRZ |
| Tên Latinh / tên dược điển | Brinzolamidum |
| Tên USAN | brinzolamide |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 138890-62-7 |
|---|---|
| UNII | 9451Z89515 |
| PubChem CID | 68844 |
| RxNorm CUI | 194881 |
| Công thức phân tử | C12H21N3O5S3 |
Dược động học của Brinzolamid
Sau khi nhỏ mắt, brinzolamid được hấp thu vào tuần hoàn toàn thân. Do có ái lực cao với carbonic anhydrase II, thuốc phân bố mạnh vào hồng cầu và có thời gian lưu trong máu toàn phần kéo dài. Nồng độ brinzolamid và chất chuyển hóa trong huyết tương thường rất thấp. Thuốc được chuyển hóa một phần và thải trừ chủ yếu qua thận.
Giai đoạn I: Hấp thu
Brinzolamid được hấp thu vào tuần hoàn toàn thân sau khi dùng tại mắt. Việc nhắm nhẹ mắt hoặc ấn vùng lệ – mũi sau khi nhỏ có thể làm giảm lượng thuốc hấp thu toàn thân.
Giai đoạn II: Phân bố
Thuốc phân bố rộng vào hồng cầu do gắn mạnh với carbonic anhydrase II. Chất chuyển hóa N-desethylbrinzolamide cũng tích lũy trong hồng cầu và chủ yếu gắn với carbonic anhydrase I khi có mặt brinzolamid.
Nồng độ thuốc và chất chuyển hóa trong huyết tương thường dưới giới hạn định lượng; tỷ lệ gắn protein huyết tương khoảng 60%.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Chất chuyển hóa chính là N-desethylbrinzolamide. Các chất chuyển hóa với lượng nhỏ hơn gồm N-desmethoxypropyl và O-desmethyl.
Các enzym liên quan đến chuyển hóa gồm CYP3A4 là chủ yếu, cùng CYP2A6, CYP2C8 và CYP2C9. Brinzolamid không được xem là chất ức chế các isoenzym cytochrome P450 này.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Brinzolamid được thải trừ chủ yếu qua thận. Theo SmPC EMA, khoảng 60% được bài tiết qua thận và khoảng 20% liều được tìm thấy trong nước tiểu dưới dạng chất chuyển hóa. Brinzolamid không đổi và N-desethylbrinzolamide là những thành phần chính trong nước tiểu.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải được báo cáo là thời gian bán thải trong máu toàn phần, không phải thời gian tác dụng tại mắt. Nhãn DailyMed ghi khoảng 111 ngày; SmPC EMA ghi trung bình khoảng 24 tuần. Sự khác biệt có thể liên quan đến dữ liệu và phương pháp trình bày của từng hồ sơ quản lý. |
|---|
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
- Chức năng thận giảm có thể làm N-desethylbrinzolamide tích lũy nhiều hơn trong hồng cầu và làm tăng mức ức chế carbonic anhydrase toàn thân.
- Khả năng gắn với carbonic anhydrase trong hồng cầu làm thuốc có thời gian lưu kéo dài.
- Các chất ức chế mạnh CYP3A4 có thể làm giảm chuyển hóa, dù tích lũy đáng kể được đánh giá là ít có khả năng vì thải trừ qua thận là con đường chính.
- Dược động học ở người suy gan chưa được nghiên cứu đầy đủ.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Brinzolamid
Brinzolamid thuộc nhóm thuốc điều trị glôcôm và thuốc co đồng tử, phân nhóm chất ức chế carbonic anhydrase dùng tại chỗ ở mắt.
Hoạt chất có ái lực cao với carbonic anhydrase II, isoenzym carbonic anhydrase chiếm ưu thế tại mắt.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Carbonic anhydrase xúc tác phản ứng tạo và phân hủy acid carbonic. Khi carbonic anhydrase tại các mỏm thể mi bị ức chế, quá trình tạo ion bicarbonat chậm lại, kéo theo giảm vận chuyển natri và nước.
Kết quả là lượng thủy dịch được tiết ra giảm và nhãn áp hạ xuống.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Brinzolamid ức chế carbonic anhydrase II với IC₅₀ in vitro khoảng 3,2 nM và Ki khoảng 0,13 nM. Sau khi dùng tại mắt, thuốc làm giảm hình thành thủy dịch và giảm nhãn áp tăng cao.
Trong các nghiên cứu được ghi trong nhãn FDA, brinzolamid 1% dùng ba lần mỗi ngày làm giảm nhãn áp trung bình khoảng 4–5 mmHg ở người có nhãn áp tăng. Kết quả quần thể nghiên cứu không được dùng để dự đoán mức đáp ứng của từng cá nhân.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Brinzolamid
Chỉ định đã được phê duyệt: giảm nhãn áp tăng cao ở người bệnh:
- Tăng nhãn áp mắt.
- Glôcôm góc mở.
Nhãn EMA quy định sử dụng ở người lớn dưới dạng đơn trị khi thuốc chẹn beta không đáp ứng hoặc chống chỉ định, hoặc phối hợp với thuốc chẹn beta hay chất tương tự prostaglandin. Nhãn FDA cho phép điều trị nhãn áp tăng trong tăng nhãn áp mắt hoặc glôcôm góc mở. Chỉ định cụ thể phải căn cứ tờ hướng dẫn được phê duyệt tại nơi sử dụng.
Một số báo cáo ca bệnh và nghiên cứu quy mô nhỏ đã đánh giá brinzolamid nhỏ mắt trong phù hoàng điểm dạng nang hoặc tổn thương dạng nang võng mạc liên quan đến bệnh võng mạc di truyền, võng mạc tách lớp liên kết nhiễm sắc thể X và vi nhãn cầu sau.
Đây là ứng dụng nghiên cứu hoặc dùng ngoài chỉ định, không phải chỉ định đã được FDA hoặc EMA phê duyệt. Bằng chứng hiện còn hạn chế, chủ yếu từ nghiên cứu hồi cứu, loạt ca hoặc báo cáo ca; không đủ để tự áp dụng trong thực hành.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dùng phụ thuộc nhãn thuốc được phê duyệt:
- Nhãn FDA/DailyMed: nhỏ một giọt vào mắt cần điều trị, ba lần mỗi ngày.
- SmPC EMA: nhỏ một giọt vào túi kết mạc của mắt cần điều trị, hai lần mỗi ngày; một số người có thể được chỉ định ba lần mỗi ngày.
Đây chỉ là thông tin tham khảo từ nhãn quốc tế, không phải hướng dẫn dùng thuốc cá nhân. Người bệnh cần dùng đúng đơn và tờ hướng dẫn của sản phẩm; không tự tăng, giảm số lần nhỏ hoặc ngừng thuốc.
- Lắc kỹ lọ trước mỗi lần dùng vì thuốc là hỗn dịch.
- Rửa tay trước khi nhỏ.
- Không để đầu lọ chạm vào mắt, mi mắt, tay hoặc bề mặt khác.
- Nhỏ đúng số giọt vào túi kết mạc.
- Sau khi nhỏ, nhắm nhẹ mắt hoặc ấn nhẹ vùng lệ – mũi để hạn chế hấp thu toàn thân.
- Nếu dùng nhiều thuốc nhỏ mắt, các nhãn tham chiếu quy định khoảng cách ít nhất 5–10 phút; thuốc mỡ tra mắt dùng sau cùng.
- Tháo kính áp tròng mềm trước khi nhỏ nếu sản phẩm chứa benzalkonium chloride; có thể đeo lại sau ít nhất 15 phút.
- Nếu quên một liều, tiếp tục với liều kế tiếp theo lịch; không tự nhỏ gấp đôi.
Cần tái khám theo lịch để bác sĩ đánh giá:
- Nhãn áp và mức đáp ứng điều trị.
- Thị trường, thần kinh thị giác hoặc các chỉ số glôcôm khác khi có chỉ định.
- Tình trạng giác mạc, đặc biệt ở người có số lượng tế bào nội mô thấp, khô mắt, loạn dưỡng giác mạc hoặc tổn thương giác mạc.
- Dấu hiệu dị ứng, phát ban, tổn thương niêm mạc hoặc phản ứng toàn thân.
- Chức năng thận và nguy cơ rối loạn toan – kiềm ở người có bệnh thận hoặc yếu tố nguy cơ.
Không nên ngừng thuốc chỉ vì chưa nhận thấy triệu chứng, do tăng nhãn áp và glôcôm có thể tiến triển âm thầm.
Cảnh báo và lưu ý về Brinzolamid
Chống chỉ định phải căn cứ tờ hướng dẫn của sản phẩm cụ thể.
Nhãn FDA chống chỉ định khi quá mẫn với bất kỳ thành phần nào của thuốc. SmPC EMA còn liệt kê:
- Quá mẫn với brinzolamid hoặc tá dược.
- Đã biết quá mẫn với sulfonamide.
- Suy thận nặng.
- Nhiễm toan tăng clo huyết.
Nhãn FDA không xếp suy thận nặng vào mục chống chỉ định nhưng ghi không khuyến cáo sử dụng khi độ thanh thải creatinin dưới 30 ml/phút.
Các tác dụng không mong muốn thường được báo cáo gồm:
- Nhìn mờ tạm thời sau khi nhỏ.
- Vị đắng, chua hoặc vị bất thường trong miệng.
- Kích ứng, đau, đỏ hoặc khó chịu ở mắt.
- Cảm giác có dị vật, khô mắt.
- Viêm bờ mi, ngứa mắt, chảy ghèn hoặc chảy nước mắt.
- Đau đầu, viêm mũi.
- Buồn nôn, khô miệng, chóng mặt hoặc khó thở ít gặp hơn.
Tần suất trong thử nghiệm có thể không phản ánh chính xác tần suất trong thực hành. Nhãn DailyMed ghi nhìn mờ và vị bất thường xảy ra ở khoảng 5–10% người tham gia các nghiên cứu; SmPC EMA ghi rối loạn vị giác khoảng 6% và nhìn mờ tạm thời khoảng 5,4%.
Brinzolamid là một sulfonamide và có thể được hấp thu toàn thân. Các phản ứng nghiêm trọng được cảnh báo gồm:
- Hội chứng Stevens–Johnson.
- Hoại tử thượng bì nhiễm độc.
- Phản ứng quá mẫn nặng.
- Phù giác mạc, đặc biệt ở người có ít tế bào nội mô giác mạc.
- Các phản ứng nghiêm trọng đã biết của sulfonamide như rối loạn tạo máu hoặc tổn thương gan tối cấp được đề cập trong cảnh báo nhóm thuốc, dù rất hiếm.
Cần ngừng sử dụng và tìm trợ giúp y tế ngay khi xuất hiện phát ban lan rộng, phồng rộp, bong da, loét miệng, khó thở, sưng mặt, đau mắt dữ dội hoặc giảm thị lực đột ngột.
Thận trọng trong các trường hợp:
- Tiền sử dị ứng sulfonamide.
- Suy thận hoặc có nguy cơ nhiễm toan chuyển hóa.
- Số lượng tế bào nội mô giác mạc thấp, loạn dưỡng giác mạc, khô mắt hoặc giác mạc tổn thương.
- Glôcôm góc đóng cấp vì brinzolamid chưa được nghiên cứu như biện pháp điều trị duy nhất và tình trạng này thường cần can thiệp khẩn cấp khác.
- Glôcôm giả bong bao hoặc glôcôm sắc tố do kinh nghiệm điều trị còn hạn chế.
- Đang dùng chất ức chế carbonic anhydrase đường uống.
- Đeo kính áp tròng mềm khi sản phẩm chứa benzalkonium chloride.
- Có phẫu thuật, chấn thương hoặc nhiễm trùng mắt trong quá trình dùng lọ thuốc nhiều liều.
Mặc dù dùng tại chỗ, phản ứng toàn thân vẫn có thể xảy ra.
Chưa có dữ liệu đầy đủ về quá liều ở người. Quá liều hoặc nuốt nhầm có thể gây mất cân bằng điện giải, nhiễm toan và tác động lên hệ thần kinh.
Xử trí chủ yếu là điều trị triệu chứng và hỗ trợ. Khi có nguy cơ đáng kể, cơ sở y tế có thể theo dõi điện giải, đặc biệt kali, và pH máu. Không tự gây nôn hoặc tự xử trí tại nhà khi đã nuốt một lượng đáng kể.
Điều kiện bảo quản có thể khác giữa các sản phẩm:
- Nhãn DailyMed tham chiếu: bảo quản ở 4–30°C, lắc kỹ trước khi dùng.
- SmPC EMA của Azopt: không yêu cầu điều kiện nhiệt độ đặc biệt và khuyến cáo bỏ lọ sau bốn tuần kể từ lần mở đầu tiên.
Cần ưu tiên hướng dẫn trên bao bì và tờ hướng dẫn sử dụng của sản phẩm đang dùng. Đậy kín nắp, tránh làm nhiễm bẩn đầu nhỏ và để xa tầm tay trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Độ an toàn và hiệu quả ở người từ 0–17 tuổi chưa được xác lập đầy đủ theo SmPC EMA và thuốc không được khuyến cáo dùng thường quy cho nhóm này.
Một nghiên cứu có đối chứng trong ba tháng ở trẻ từ bốn tuần đến năm tuổi không chứng minh rõ hiệu quả hạ nhãn áp; dữ liệu chỉ gồm số lượng nhỏ người bệnh. Trẻ sinh non hoặc có chức năng ống thận chưa trưởng thành có thể có nguy cơ nhiễm toan chuyển hóa cao hơn.
Chỉ sử dụng cho trẻ em khi bác sĩ chuyên khoa mắt đánh giá lợi ích – nguy cơ và kê đơn.
Không ghi nhận khác biệt tổng thể về hiệu quả hoặc độ an toàn giữa người cao tuổi và người trẻ trong nhãn FDA. SmPC EMA không yêu cầu hiệu chỉnh liều chỉ dựa trên tuổi.
Tuy nhiên, người cao tuổi thường có thêm bệnh thận, bệnh giác mạc hoặc dùng nhiều thuốc nên vẫn cần đánh giá riêng.
Chưa có nghiên cứu đầy đủ và có đối chứng ở phụ nữ mang thai. Dữ liệu trên động vật cho thấy độc tính đối với thai khi dùng toàn thân ở mức phơi nhiễm cao.
SmPC EMA không khuyến cáo dùng trong thời kỳ mang thai. Việc sử dụng chỉ nên được bác sĩ quyết định sau khi cân nhắc nhu cầu điều trị và nguy cơ tiềm ẩn; không tự dùng hoặc tự ngừng thuốc khi phát hiện mang thai.
Chưa có dữ liệu xác định brinzolamid có hiện diện trong sữa mẹ sau khi nhỏ mắt hay không, cũng như ảnh hưởng đối với trẻ bú mẹ hoặc quá trình tiết sữa. Thuốc đã được phát hiện trong sữa động vật.
Bác sĩ cần cân nhắc lợi ích của việc cho con bú, nhu cầu điều trị của người mẹ và nguy cơ tiềm ẩn đối với trẻ. Có thể giảm hấp thu toàn thân bằng cách nhắm mắt hoặc ấn nhẹ vùng lệ – mũi sau khi nhỏ, nhưng biện pháp này không thay thế đánh giá y khoa.
Brinzolamid chưa được nghiên cứu đầy đủ ở người suy gan. SmPC EMA không khuyến cáo sử dụng ở nhóm này do thiếu dữ liệu.
Cần để bác sĩ đánh giá mức độ suy gan, các thuốc đang dùng và lựa chọn điều trị phù hợp.
Không khuyến cáo hoặc chống chỉ định ở người suy thận nặng, tùy nhãn quản lý, đặc biệt khi độ thanh thải creatinin dưới 30 ml/phút. Nguyên nhân là brinzolamid và chất chuyển hóa được thải trừ chủ yếu qua thận.
Ở suy thận mức độ trung bình, chất chuyển hóa có thể tích lũy nhiều hơn trong hồng cầu và làm tăng ức chế carbonic anhydrase toàn thân.
Thuốc có thể gây nhìn mờ tạm thời hoặc rối loạn thị giác ngay sau khi nhỏ. Chỉ lái xe hoặc vận hành máy khi thị lực đã trở lại rõ ràng.
Do thuốc được hấp thu toàn thân, không thể loại trừ hoàn toàn ảnh hưởng đến sự tỉnh táo hoặc phối hợp vận động, dù nguy cơ này được ghi nhận rõ hơn với các chất ức chế carbonic anhydrase đường uống.
Tương tác thuốc của Brinzolamid
| Tương tác | Mức độ | Cơ chế / ảnh hưởng | Khuyến nghị / xử trí | Theo dõi | Bằng chứng / nguồn |
|---|---|---|---|---|---|
|
Codeine
Codeine và các opioid có thể làm giảm hiệu quả của thuốc lợi tiểu, dẫn đến giảm bài niệu hoặc kiểm soát huyết áp kém. Kế thừa từ nhóm: | Mức 2: Tương tác cần thận trọng | Cơ chế: Tương tác dược lực học/sinh lý. Opioid có thể kích thích giải phóng hormone chống bài niệu, làm giảm đáp ứng lợi tiểu. Ảnh hưởng: Giảm lượng nước tiểu, giữ dịch, phù hoặc huyết áp không được kiểm soát như mong đợi. | Khuyến nghị: monitor Xử trí: Đánh giá dấu hiệu giảm bài niệu và ảnh hưởng lên huyết áp. Điều chỉnh thuốc lợi tiểu chỉ khi có chỉ định lâm sàng và theo dõi phù hợp. | Lượng nước tiểu; cân nặng; phù; huyết áp; chức năng thận và điện giải khi phù hợp với loại thuốc lợi tiểu. | Bằng chứng: high Nguồn: [DailyMed/FDA] | Codeine Sulfate Tablets, USP | Mục 7 Drug Interactions — Diuretics | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=010905f9-3bcb-4b50-9fe8-a3ad0010f14c | Kiểm tra ngày 2026-08-03 |
Thắc mắc về hoạt chất Brinzolamid
Brinzolamid là hoạt chất ức chế carbonic anhydrase II dùng tại mắt. Thuốc được kê đơn để làm giảm nhãn áp tăng cao ở người tăng nhãn áp mắt hoặc glôcôm góc mở. Brinzolamid không phải kháng sinh và không dùng để điều trị nhiễm trùng mắt.
Không nên. Brinzolamid là thuốc kê đơn, cần được bác sĩ chuyên khoa mắt đánh giá chỉ định, nhãn áp, tình trạng giác mạc, chức năng thận và các thuốc đang dùng. Tự dùng có thể làm chậm xử trí các bệnh mắt cần cấp cứu hoặc làm tăng nguy cơ tác dụng không mong muốn.
Một phần thuốc có thể đi qua ống lệ – mũi xuống vùng mũi họng, tạo vị đắng hoặc vị bất thường. Nhắm nhẹ mắt hoặc ấn vùng lệ – mũi sau khi nhỏ có thể giúp hạn chế hiện tượng này và giảm hấp thu toàn thân.
Brinzolamid có thể được bác sĩ phối hợp với một số thuốc hạ nhãn áp khác. Khi dùng nhiều thuốc nhỏ mắt, cần nhỏ cách nhau theo tờ hướng dẫn của sản phẩm, thường ít nhất 5–10 phút; thuốc mỡ tra mắt dùng sau cùng. Không tự phối hợp với chất ức chế carbonic anhydrase đường uống.
Thông thường, tiếp tục nhỏ liều kế tiếp theo lịch đã được kê và không tự nhỏ gấp đôi để bù. Không vượt quá số lần dùng được bác sĩ hoặc tờ hướng dẫn quy định. Khi thường xuyên quên thuốc hoặc không chắc lịch dùng, nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.

