Bosentan

Bosentan là thuốc kê đơn thuộc nhóm đối kháng thụ thể endothelin kép, tác động lên cả ETA và ETB. Hoạt chất này được dùng chủ yếu trong tăng áp động mạch phổi — PAH, WHO nhóm 1 — để cải thiện khả năng gắng sức và giảm nguy cơ bệnh diễn tiến xấu ở một số nhóm người bệnh; chỉ định cụ thể khác nhau theo cơ quan quản lý. Tại Liên minh châu Âu, bosentan còn được phê duyệt để giảm số loét đầu chi mới ở người lớn mắc xơ cứng bì hệ thống đang có bệnh loét đầu chi, nhưng không được chứng minh giúp làm lành các vết loét hiện hữu. Thuốc có nguy cơ gây độc gan, giữ nước, giảm hemoglobin và gây hại cho thai, vì vậy cần được bác sĩ chuyên khoa kê đơn, theo dõi men gan định kỳ và đánh giá tương tác thuốc. Nội dung dưới đây chỉ nhằm cung cấp thông tin y khoa, không thay thế chẩn đoán, kê đơn hoặc tư vấn của bác sĩ/dược sĩ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Bosentan là gì? Thuốc đối kháng cạnh tranh cả thụ thể endothelin ETA và ETB.
  • Chỉ định chính: Điều trị một số trường hợp tăng áp động mạch phổi WHO nhóm 1.
  • Chỉ định khác: Tại EU: giảm số loét đầu chi mới trong xơ cứng bì hệ thống đang có bệnh loét đầu chi.
  • Dạng và đường dùng: Viên bao phim hoặc viên phân tán, dùng đường uống.
  • Nguy cơ quan trọng: Độc tính trên gan, giữ nước/phù, giảm hemoglobin, độc tính đối với thai.
  • Theo dõi chính: Men gan trước điều trị và hằng tháng; hemoglobin sau 1 tháng, 3 tháng và định kỳ tiếp theo.
  • Lưu ý: Không tự mua, tự tăng giảm liều hoặc ngừng thuốc.

Hoạt chất Bosentan là gì?

Bosentan là thuốc đối kháng kép thụ thể endothelin, được dùng theo đơn trong điều trị một số dạng tăng áp động mạch phổi. Thuốc không phải là thuốc chữa khỏi PAH và không phù hợp với mọi dạng tăng áp phổi.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Bosentan

CAS 147536-97-8 Công thức C27H29N5O6S

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Bosentan

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Bosentan

Tên IUPAC

4-tert-butyl-N-[6-(2-hydroxyethoxy)-5-(2-methoxyphenoxy)-2-pyrimidin-2-ylpyrimidin-4-yl]benzenesulfonamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Bosentan monohydrat là dạng hydrat được sử dụng trong nhiều chế phẩm; hàm lượng trên nhãn thường được quy đổi tương đương bosentan khan.

Tên Latinh / tên dược điển

Bosentanum

Tên USAN

bosentan

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

147536-97-8

UNII

XUL93R30K2

PubChem CID

104865

RxNorm CUI

75207

Công thức phân tử

C27H29N5O6S

Dược động học của Bosentan

Bosentan được hấp thu qua đường uống, gắn mạnh với protein huyết tương, chuyển hóa chủ yếu tại gan và thải trừ chủ yếu qua mật. Thuốc có hiện tượng tự cảm ứng enzym chuyển hóa, làm nồng độ ở trạng thái dùng lặp lại thấp hơn so với sau liều đầu.

Giai đoạn I: Hấp thu

Nồng độ đỉnh trong huyết tương thường đạt sau khoảng 3–5 giờ. Viên phân tán có Cmax và AUC trung bình thấp hơn viên bao phim lần lượt khoảng 14% và 11% trong nghiên cứu sinh khả dụng tương đối.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối khoảng 50% ở người khỏe mạnh và không bị ảnh hưởng đáng kể bởi thức ăn.

Giai đoạn II: Phân bố

Bosentan gắn trên 98% với protein huyết tương, chủ yếu là albumin. Thuốc không thâm nhập đáng kể vào hồng cầu; thể tích phân bố được báo cáo khoảng 18 lít.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Bosentan được chuyển hóa chủ yếu qua CYP2C9 và CYP3A; CYP2C19 có thể cũng tham gia. Thuốc tạo ba chất chuyển hóa, trong đó một chất còn hoạt tính dược lý và có thể đóng góp khoảng 10–20% tác dụng. Bosentan đồng thời cảm ứng CYP2C9 và CYP3A.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau chuyển hóa tại gan, bosentan được thải trừ chủ yếu qua mật. Dưới 3% liều uống được tìm thấy trong nước tiểu.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải cuối khoảng 5–5,4 giờ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Nhãn thuốc Hoa Kỳ ghi nhận độ thanh thải toàn phần sau một liều tiêm tĩnh mạch khoảng 4 lít/giờ ở người mắc PAH. SmPC châu Âu báo cáo 8,2 lít/giờ sau một liều tiêm tĩnh mạch 250 mg ở đối tượng nghiên cứu; khác biệt có thể liên quan quần thể và thiết kế nghiên cứu.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Mức phơi nhiễm ở người lớn mắc PAH có thể cao khoảng gấp đôi người lớn khỏe mạnh.
  • Thức ăn không ảnh hưởng đáng kể đến sinh khả dụng.
  • Tự cảm ứng enzym làm nồng độ khi dùng lặp lại giảm còn khoảng 50–65% so với sau liều đơn; trạng thái ổn định đạt trong khoảng 3–5 ngày.
  • Suy gan mức độ vừa làm tăng đáng kể mức phơi nhiễm bosentan và chất chuyển hóa có hoạt tính.
  • Suy thận nặng ít ảnh hưởng đến nồng độ bosentan, dù nồng độ các chất chuyển hóa có thể tăng.
  • Dạng viên phân tán và viên bao phim không hoàn toàn tương đương về Cmax và AUC.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Bosentan

Bosentan là thuốc đối kháng cạnh tranh, đặc hiệu đối với thụ thể endothelin ETA và ETB, có ái lực với ETA nhỉnh hơn ETB. Đây là thuốc đối kháng thụ thể endothelin không chọn lọc hoặc đối kháng kép.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Endothelin-1 là chất trung gian nội sinh tác động lên thụ thể ETA và ETB tại nội mô và cơ trơn mạch. Bosentan cạnh tranh tại cả hai thụ thể này, làm giảm các tín hiệu do endothelin-1 điều khiển, trong đó có co mạch và biến đổi mạch máu. Ý nghĩa lâm sàng chính xác của việc phong bế đồng thời cả ETA và ETB chưa được xác định đầy đủ.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Trong các thử nghiệm ở PAH, bosentan làm giảm sức cản mạch máu phổi, cải thiện một số chỉ số huyết động và giảm tỷ lệ diễn tiến lâm sàng xấu so với giả dược ở quần thể nghiên cứu. Mức đáp ứng khác nhau giữa từng người bệnh và thuốc không loại bỏ nguyên nhân nền của bệnh.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Bosentan

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Bosentan

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Bosentan

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Ubrogepant

Bosentan có thể làm giảm phơi nhiễm ubrogepant do cảm ứng CYP3A4.

Mức 2: Tương tác cần thận trọng
Cơ chế:

Bosentan được nhãn Canada liệt kê trong nhóm chất cảm ứng CYP3A4 yếu hoặc trung bình.

Ảnh hưởng:

Có thể giảm hiệu quả cắt cơn; mức giảm cụ thể cho cặp này chưa được định lượng.

Khuyến nghị:

adjust_dose

Xử trí:

Dùng ubrogepant 100 mg; nếu cần, liều thứ hai 100 mg sau ít nhất 2 giờ, không vượt liều tối đa ghi nhãn.

Theo dõi đáp ứng giảm đau, tái phát đau đầu và tổng liều trong 24 giờ.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | UBRELVY (ubrogepant) Prescribing Information, revised 06/2025 | Sections 2.2, 4, 7.1–7.3, 12.3, 17 | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/fda/fdaDrugXsl.cfm?setid=fd9f9458-fd96-4688-be3f-f77b3d1af6ab | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Health Canada | UBRELVY product information; product monograph date 2026-06-24 | https://health-products.canada.ca/dpd-bdpp/info?code=102161&lang=eng | Kiểm tra ngày 2026-08-02
AbbViePro Canada | UBRELVY dosing and drug-interaction information, ©2026 | https://www.abbviepro.ca/en/Neuroscience/ubrelvy/dosing.html | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Thắc mắc về hoạt chất Bosentan

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *