Bambuterol là thuốc giãn phế quản tác dụng kéo dài, thuộc nhóm thuốc chủ vận chọn lọc thụ thể beta-2 adrenergic. Hoạt chất này là tiền chất của terbutaline, sau khi vào cơ thể sẽ được chuyển hóa để tạo tác dụng giãn cơ trơn phế quản. Bambuterol được sử dụng trong quản lý hen phế quản, co thắt phế quản và/hoặc tắc nghẽn đường thở có hồi phục. Thuốc không có vai trò cắt cơn hen cấp đã khởi phát và không nên dùng đơn độc trong điều trị duy trì hen nếu người bệnh cần thuốc chống viêm nền như corticosteroid dạng hít. Người bệnh không nên tự ý mua, tự ý dùng, tăng liều, giảm liều hoặc ngừng thuốc nếu chưa có hướng dẫn của bác sĩ/dược sĩ, đặc biệt khi có bệnh tim mạch, đái tháo đường, suy gan, suy thận hoặc đang chuẩn bị phẫu thuật. (Medicines.org.uk)
Nội dung chính
- Bambuterol là tiền thuốc của terbutaline, tác động trên thụ thể beta-2.
- Bối cảnh dùng liên quan kiểm soát triệu chứng đường thở theo chỉ định bác sĩ.
- Không dùng để xử trí cơn khó thở cấp nếu không được hướng dẫn.
- Có thể gây run tay, hồi hộp, tim nhanh, hạ kali máu hoặc đau đầu.
- Báo bác sĩ về bệnh tim, cường giáp, đái tháo đường, thai kỳ và thuốc đang dùng.
Hoạt chất Bambuterol là gì?
Bambuterol là thuốc giãn phế quản đường uống, tác dụng kéo dài, thuộc nhóm chủ vận beta-2 adrenergic chọn lọc. Thuốc là tiền chất của terbutaline và được dùng trong quản lý hen, co thắt phế quản hoặc tắc nghẽn đường thở có hồi phục theo chỉ định y tế. (Medicines.org.uk)
Bambuterol
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Bambuterol |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Bambuterol |
| Tên IUPAC | [3-[2-(tert-butylamino)-1-hydroxyethyl]-5-(dimethylcarbamoyloxy)phenyl] N,N-dimethylcarbamate |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Bambuterol hydrochloride; bambuterol HCl; tiền chất của terbutaline; bis-dimethylcarbamate của terbutaline. (Medicines.org.uk) |
| Tên Latinh / tên dược điển | bambuterolum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 81732-65-2 |
|---|---|
| UNII | Y1850G1OVC |
| PubChem CID | 54766 |
| RxNorm CUI | 18751 |
| Công thức phân tử | C18H29N3O5 |
Dược động học của Bambuterol
Bambuterol được hấp thu chậm qua đường uống, sau đó chuyển hóa ở gan để tạo terbutaline bằng thủy phân và oxy hóa. Sinh khả dụng của bambuterol khoảng 10%; thời gian bán thải cuối sau liều uống khoảng 9–17 giờ. Terbutaline, chất chuyển hóa có hoạt tính, được thải trừ chủ yếu qua thận, do đó cần thận trọng và giảm liều khởi đầu ở người suy thận. (Medicines.org.uk)
Giai đoạn I: Hấp thu
Trung bình khoảng 17,5% liều uống được hấp thu; khoảng 70–90% lượng hấp thu xảy ra trong 24 giờ đầu. (Medicines.org.uk)
| F · Sinh khả dụng | Khoảng 10% theo SmPC eMC. (Medicines.org.uk) |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Tỷ lệ gắn protein của bambuterol thấp, khoảng 40–50% ở nồng độ điều trị. (Medicines.org.uk)
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Bambuterol được chuyển hóa ở gan; terbutaline được tạo thành thông qua thủy phân và oxy hóa. Ở người xơ gan, khả năng chuyển bambuterol thành terbutaline có thể biến thiên khó dự đoán. (Medicines.org.uk)
Giai đoạn IV: Thải trừ
Dữ liệu định lượng đầy đủ về thải trừ bambuterol trong SmPC tham khảo. SmPC nêu terbutaline được thải trừ chủ yếu qua thận, là cơ sở cho khuyến cáo giảm liều khi GFR ≤ 50 mL/phút. (Medicines.org.uk)
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải cuối của bambuterol sau liều uống khoảng 9–17 giờ. (Medicines.org.uk) |
|---|
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Suy thận làm tăng nguy cơ tích lũy tác dụng liên quan terbutaline nên cần giảm liều khởi đầu khi GFR < hoặc ≤ 50 mL/phút tùy mô tả trong SmPC. Suy gan nặng/xơ gan có thể làm chuyển hóa bambuterol thành terbutaline khó dự đoán, do đó SmPC khuyến cáo không dùng hoặc cân nhắc dùng trực tiếp terbutaline trong thực hành. (Medicines.org.uk)
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Bambuterol
Bambuterol thuộc nhóm thuốc chủ vận beta-2 adrenergic chọn lọc dùng toàn thân, mã ATC R03CC12. Nhóm này có tác dụng làm giãn cơ trơn phế quản nhưng có thể gây tác dụng toàn thân như run, nhức đầu, hồi hộp, tăng nhịp tim, hạ kali máu hoặc tăng đường huyết ở một số người. (FHI ATC DDD)
Phần III: Cơ chế tác dụng
Bambuterol là tiền chất của terbutaline. Sau khi chuyển hóa thành terbutaline, thuốc kích thích chọn lọc thụ thể beta-2 adrenergic, giúp giãn cơ trơn phế quản và hỗ trợ giảm co thắt đường thở. Tác dụng bảo vệ phế quản sau khi dùng bambuterol đường uống liên quan đến việc tạo ra terbutaline. (Medicines.org.uk)
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Các nghiên cứu dược lực học ghi nhận tác dụng giãn phế quản, run và tăng nhịp tim; tác dụng chuyển hóa có thể gồm tăng nhẹ đường huyết, còn tác dụng trên kali huyết thanh được mô tả là không đáng kể trong các nghiên cứu ngắn hạn, nhưng hạ kali máu vẫn là nguy cơ được cảnh báo với nhóm beta-2 agonist, nhất là khi phối hợp thuốc làm giảm kali. (Medicines.org.uk)
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Bambuterol
Chỉ định trong SmPC tham khảo là quản lý hen, co thắt phế quản và/hoặc tắc nghẽn đường thở có hồi phục. Thuốc được dùng như điều trị duy trì/phòng ngừa triệu chứng dự kiến, không dùng để xử trí cơn hen cấp đã khởi phát. (Medicines.org.uk)
Các ứng dụng ngoài chỉ định hoặc đang nghiên cứu có nguồn tin cậy, đủ căn cứ để khuyến nghị trong bài viết này. Không tự ý dùng Bambuterol cho COPD, ho, khó thở hoặc các mục đích khác nếu chưa có chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ là thông tin tham khảo từ SmPC, không thay thế kê đơn. Với người lớn, Bambuterol dạng viên được dùng 1 lần/ngày, ngay trước khi đi ngủ; liều khởi đầu khuyến nghị 10–20 mg, có thể tăng từ 10 mg lên 20 mg sau 1–2 tuần tùy đáp ứng lâm sàng. Người đã dung nạp tốt beta-2 agonist có thể được khuyến nghị khởi đầu và duy trì 20 mg theo SmPC. Người cao tuổi không cần chỉnh liều trong SmPC này. Người suy thận vừa đến nặng, GFR < 50 mL/phút, nên giảm một nửa liều khởi đầu. Trẻ em không nên dùng cho đến khi có đầy đủ dữ liệu lâm sàng. (Medicines.org.uk)
Dùng đường uống, thường 1 lần/ngày trước khi đi ngủ. Nuốt viên với nước; không nhai hoặc nghiền viên theo tờ hướng dẫn người bệnh của Bambec. Khi điều trị hen, Bambuterol chỉ nên dùng khi bác sĩ đã kê thuốc chống viêm nền phù hợp như corticosteroid dạng hít; người bệnh cần tiếp tục thuốc chống viêm ngay cả khi triệu chứng cải thiện. (Medicines.org.uk)
Cần theo dõi mức kiểm soát hen, tần suất thức giấc ban đêm, khò khè, khó thở, tức ngực, nhu cầu thuốc cắt cơn, nhịp tim, hồi hộp, run, chuột rút, dấu hiệu hạ kali máu và đường huyết ở người đái tháo đường. Nếu phác đồ từng hiệu quả nhưng không còn cải thiện triệu chứng, điều này có thể gợi ý bệnh nền xấu đi và cần tái đánh giá điều trị. (Medicines.org.uk)
Cảnh báo và lưu ý về Bambuterol
Quá mẫn với bambuterol hoặc bất kỳ tá dược nào của thuốc. SmPC cũng nêu Bambec hiện không được khuyến nghị cho trẻ em do dữ liệu lâm sàng còn hạn chế. (Medicines.org.uk)
Tác dụng không mong muốn thường mang đặc điểm của thuốc cường giao cảm và có xu hướng phụ thuộc liều. Các phản ứng được ghi nhận gồm run, nhức đầu, bồn chồn, rối loạn giấc ngủ, kích động, chóng mặt, tăng hoạt động, hồi hộp, nhịp tim nhanh, rối loạn nhịp tim, buồn nôn, chuột rút cơ, hạ kali máu, tăng đường huyết, phản ứng quá mẫn, co thắt phế quản nghịch lý và thiếu máu cơ tim hiếm gặp/không rõ tần suất. (Medicines.org.uk)
Cần chú ý phản ứng quá mẫn như phù mạch, mày đay, phát ban, co thắt phế quản, tụt huyết áp hoặc trụy mạch; co thắt phế quản nghịch lý sau dùng thuốc; đau ngực hoặc dấu hiệu thiếu máu cơ tim; rối loạn nhịp tim; hạ kali máu có triệu chứng như yếu cơ, khát, tê bì/kiến bò; và mất kiểm soát hen. Người bệnh cần liên hệ cơ sở y tế khi có triệu chứng nghiêm trọng hoặc khó thở nặng lên. (Medicines.org.uk)
Thận trọng ở người có cường giáp, bệnh tim nặng như bệnh tim thiếu máu cục bộ, loạn nhịp hoặc suy tim nặng, đái tháo đường, bệnh cơ tim phì đại, nguy cơ glôcôm góc đóng, suy gan, suy thận và người chuẩn bị gây mê/phẫu thuật. Không bắt đầu điều trị hoặc tăng liều Bambuterol trong đợt hen cấp; cơn hen nặng cần được xử trí như cấp cứu. Người bệnh cần tiếp tục điều trị chống viêm nền nếu được kê đơn. (Medicines.org.uk)
Quá liều có thể gây nồng độ terbutaline cao với nhức đầu, lo âu, run, buồn nôn, chuột rút cơ, hồi hộp, nhịp tim nhanh, rối loạn nhịp tim, tụt huyết áp, tăng đường huyết, nhiễm toan lactic và hạ kali máu. Quá liều Bambuterol cũng có thể gây ức chế cholinesterase huyết tương kéo dài nhiều ngày. Xử trí phụ thuộc mức độ nặng, có thể gồm than hoạt, rửa dạ dày trong một số trường hợp, theo dõi thăng bằng acid-base, glucose, điện giải, nhịp tim, huyết áp; thuốc chẹn beta chọn lọc tim có thể được cân nhắc cho rối loạn nhịp có ý nghĩa huyết động nhưng phải thận trọng ở người có tiền sử co thắt phế quản. Đây là tình huống cần đánh giá y tế, không tự xử trí tại nhà. (Medicines.org.uk)
Theo tờ hướng dẫn người bệnh của Bambec Tablets, bảo quản thuốc xa tầm nhìn và tầm tay trẻ em, không dùng sau hạn dùng và không bảo quản trên 30°C. Điều kiện bảo quản có thể khác nhau theo từng chế phẩm; cần đọc bao bì và tờ hướng dẫn sử dụng cụ thể. (Medicines.org.uk)
Đối tượng đặc biệt
SmPC eMC nêu Bambec không nên dùng cho trẻ em cho đến khi hoàn tất dữ liệu lâm sàng; tờ hướng dẫn người bệnh cũng ghi Bambec Tablets không nên dùng cho trẻ em. (Medicines.org.uk)
SmPC eMC ghi nhận không cần chỉnh liều ở người cao tuổi. Tuy nhiên, người cao tuổi thường có bệnh kèm và dùng nhiều thuốc, nên vẫn cần bác sĩ/dược sĩ đánh giá tương tác, tim mạch, chức năng gan thận và khả năng dung nạp. (Medicines.org.uk)
SmPC nêu chưa ghi nhận tác dụng gây quái thai trên động vật sau khi dùng bambuterol, nhưng cần thận trọng trong 3 tháng đầu thai kỳ. Beta-agonist dùng cho hen và bệnh phổi cần thận trọng ở cuối thai kỳ do tác dụng làm giãn tử cung; hạ đường huyết thoáng qua đã được báo cáo ở trẻ sinh non sau điều trị beta-2 agonist cho mẹ. Phụ nữ mang thai không nên tự dùng hoặc ngừng thuốc nếu chưa hỏi ý kiến bác sĩ. (Medicines.org.uk)
Chưa rõ bambuterol hoặc các chất chuyển hóa trung gian có bài tiết vào sữa mẹ hay không. Terbutaline, chất chuyển hóa có hoạt tính của bambuterol, có bài tiết vào sữa mẹ, nhưng ở liều điều trị của terbutaline, SmPC cho rằng không dự kiến có ảnh hưởng lên trẻ sơ sinh/trẻ bú mẹ. Quyết định tiếp tục cho bú hay tiếp tục điều trị cần cân nhắc lợi ích cho trẻ và lợi ích điều trị cho mẹ. (Medicines.org.uk)
Không khuyến nghị dùng ở người suy gan đáng kể/suy gan nặng do chuyển hóa bambuterol thành terbutaline có thể khó dự đoán. Ở người xơ gan hoặc các dạng suy gan nặng khác, SmPC khuyến nghị cân nhắc sử dụng trực tiếp terbutaline trong thực hành thay vì bambuterol. (Medicines.org.uk)
SmPC ghi Bambec không có hoặc ảnh hưởng không đáng kể đến khả năng lái xe và vận hành máy móc. Tuy vậy, nếu người bệnh có chóng mặt, run, hồi hộp, rối loạn nhịp hoặc khó chịu sau dùng thuốc, nên tránh lái xe/vận hành máy cho đến khi được tư vấn phù hợp. (Medicines.org.uk)
Tương tác thuốc của Bambuterol
Bambuterol có thể kéo dài tác dụng giãn cơ của suxamethonium/succinylcholine do ức chế cholinesterase huyết tương, trong trường hợp nặng có thể kéo dài thời gian ngừng thở có ý nghĩa lâm sàng. Thuốc chẹn beta, đặc biệt không chọn lọc hoặc dạng nhỏ mắt, có thể làm giảm hoặc mất tác dụng của thuốc kích thích beta. Thuốc lợi tiểu, methylxanthine như theophylline/aminophylline và corticosteroid có thể làm tăng nguy cơ hạ kali máu. Halothane và thuốc mê halogen hóa có thể tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim. Ipratropium dạng khí dung phối hợp với beta-2 agonist có thể liên quan nguy cơ glôcôm góc đóng ở người có yếu tố nguy cơ. (Medicines.org.uk)
Thắc mắc về hoạt chất Bambuterol
Bambuterol là thuốc giãn phế quản đường uống, tác dụng kéo dài, thuộc nhóm chủ vận beta-2 adrenergic chọn lọc. Thuốc là tiền chất của terbutaline và được dùng trong quản lý hen, co thắt phế quản hoặc tắc nghẽn đường thở có hồi phục theo chỉ định bác sĩ. (Medicines.org.uk)
Không. Tờ hướng dẫn người bệnh nêu Bambec không làm giảm cơn hen cấp đã bắt đầu. SmPC cũng khuyến cáo không bắt đầu hoặc tăng liều trong đợt hen cấp; cơn hen nặng cần được xử trí cấp cứu theo phác đồ phù hợp. (Medicines.org.uk)
Trong điều trị hen, người dùng Bambuterol cần được điều trị chống viêm tối ưu, ví dụ corticosteroid dạng hít hoặc thuốc kháng leukotriene, nếu bác sĩ chỉ định. Người bệnh không nên tự ngừng thuốc chống viêm dù triệu chứng có cải thiện. (Medicines.org.uk)
Các tác dụng phụ được ghi nhận gồm run, nhức đầu, bồn chồn, mất ngủ, hồi hộp, nhịp tim nhanh, chuột rút cơ, buồn nôn, chóng mặt, hạ kali máu hoặc tăng đường huyết. Một số phản ứng nghiêm trọng hơn như rối loạn nhịp tim, đau ngực, co thắt phế quản nghịch lý hoặc phản ứng dị ứng cần được đánh giá y tế. (Medicines.org.uk)
Người suy gan nặng/xơ gan thường không được khuyến nghị dùng Bambuterol do chuyển hóa thành terbutaline khó dự đoán. Người suy thận vừa đến nặng cần giảm liều khởi đầu theo SmPC. Cả hai nhóm đều không nên tự dùng thuốc mà cần bác sĩ đánh giá chức năng gan thận và nguy cơ/lợi ích. (Medicines.org.uk)

