Atazanavir

Atazanavir là thuốc kháng retrovirus thuộc nhóm ức chế protease HIV-1, thường được dùng phối hợp với các thuốc kháng retrovirus khác trong điều trị nhiễm HIV-1. Hoạt chất này không chữa khỏi HIV và không nên được sử dụng đơn độc hoặc tự ý thay đổi liều. Atazanavir có sinh khả dụng chịu ảnh hưởng bởi thức ăn, thuốc làm giảm acid dạ dày và các thuốc ảnh hưởng CYP3A; vì vậy cần được bác sĩ hoặc dược sĩ kiểm tra tương tác trước khi dùng. Các cảnh báo đáng chú ý gồm tăng bilirubin, vàng da/vàng củng mạc, rối loạn dẫn truyền tim, phản ứng da nặng, độc tính gan và sỏi thận. Nội dung dưới đây chỉ nhằm cung cấp thông tin y khoa trung lập, không thay thế tư vấn cá nhân của chuyên gia y tế.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 08/07/2026

Nội dung chính

  • Atazanavir là thuốc kháng HIV thuộc nhóm ức chế protease.
  • Được dùng phối hợp với thuốc kháng retrovirus khác trong điều trị HIV-1 theo kế hoạch điều trị do bác sĩ chỉ định.
  • Không tự dùng, tự ngừng hoặc thay đổi điều trị HIV khi chưa có bác sĩ chuyên khoa.
  • Có thể gây vàng da, rối loạn tiêu hóa, ảnh hưởng gan hoặc tương tác mạnh với thuốc khác.
  • Báo bác sĩ về thuốc đang dùng, bệnh gan, bệnh thận, thai kỳ hoặc cho con bú.

Hoạt chất Atazanavir là gì?

Atazanavir là hoạt chất kháng retrovirus thuộc nhóm ức chế protease HIV-1, được dùng phối hợp với các thuốc kháng retrovirus khác để điều trị nhiễm HIV-1 theo phác đồ chuyên môn.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Atazanavir

CAS 198904-31-3 Công thức C38H52N6O7

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Atazanavir

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Atazanavir

Tên IUPAC

methyl N-[(2S)-1-[2-[(2S,3S)-2-hydroxy-3-[[(2S)-2-(methoxycarbonylamino)-3,3-dimethylbutanoyl]amino]-4-phenylbutyl]-2-[(4-pyridin-2-ylphenyl)methyl]hydrazinyl]-3,3-dimethyl-1-oxobutan-2-yl]carbamate

Tên khác / tên đồng nghĩa

Atazanavir sulfate; BMS-232632; ATV; Reyataz là tên thương mại chứa atazanavir sulfate tại một số thị trường.

Tên viết tắt

ATV

Tên Latinh / tên dược điển

atazanavirum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

198904-31-3

UNII

QZU4H47A3S

PubChem CID

148192

RxNorm CUI

343047

Công thức phân tử

C38H52N6O7

Dược động học của Atazanavir

Atazanavir hấp thu nhanh sau uống, sinh khả dụng tăng khi dùng cùng thức ăn, gắn protein huyết thanh cao và được chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A. Dược động học thay đổi theo việc dùng kèm ritonavir/cobicistat, thức ăn, thuốc làm giảm acid dạ dày, chức năng gan, tình trạng thai kỳ và một số thuốc dùng đồng thời.

Giai đoạn I: Hấp thu

Atazanavir được hấp thu nhanh với Tmax khoảng 2,5 giờ. Thuốc có dược động học không tuyến tính; trạng thái ổn định thường đạt trong khoảng ngày 4 đến ngày 8 khi dùng hằng ngày.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối. Dùng Atazanavir cùng thức ăn làm tăng sinh khả dụng và giảm biến thiên dược động học so với khi dùng lúc đói.

Giai đoạn II: Phân bố

Atazanavir gắn khoảng 86% với protein huyết thanh người, bao gồm alpha-1-acid glycoprotein và albumin. Hoạt chất đã được phát hiện trong dịch não tủy và tinh dịch trong một số nghiên cứu ở người nhiễm HIV.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Atazanavir được chuyển hóa mạnh ở người. Các đường chuyển hóa chính gồm monooxygenation và dioxygenation; nghiên cứu in vitro cho thấy CYP3A tham gia chuyển hóa atazanavir. Atazanavir cũng ức chế UGT1A1, liên quan đến tăng bilirubin gián tiếp.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau liều đơn atazanavir đánh dấu phóng xạ, khoảng 79% tổng hoạt độ phóng xạ được thu hồi trong phân và 13% trong nước tiểu. Thuốc không đổi chiếm khoảng 20% liều trong phân và 7% trong nước tiểu.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Thức ăn, ritonavir hoặc cobicistat, thuốc ức chế/induce CYP3A, thuốc làm giảm acid dạ dày, tenofovir disoproxil fumarate, tình trạng thai kỳ, suy gan, bệnh thận giai đoạn cuối có thẩm tách máu và tiền sử điều trị ARV có thể ảnh hưởng dược động học hoặc khuyến cáo dùng thuốc.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Atazanavir

Theo phân loại ATC, Atazanavir thuộc nhóm J05A - thuốc kháng virus tác động trực tiếp; phân nhóm J05AE - thuốc ức chế protease; mã J05AE08.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Atazanavir ức chế protease đặc hiệu của HIV-1, làm giảm quá trình xử lý các polyprotein Gag và Gag-Pol của virus trong tế bào nhiễm HIV-1. Hậu quả là virion trưởng thành không được hình thành đầy đủ.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng dược lực học chính là ức chế nhân lên của HIV-1 khi dùng trong phác đồ phối hợp. Atazanavir không chữa khỏi HIV. Thuốc có thể kéo dài khoảng PR trên điện tâm đồ và thường gây tăng bilirubin gián tiếp do ức chế UGT1A1.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Atazanavir

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Atazanavir

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Atazanavir

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Colchicine

Atazanavir có thể làm tăng mạnh phơi nhiễm colchicine, dẫn đến độc tính nghiêm trọng hoặc tử vong. Nguy cơ tăng rõ ở người suy thận, suy gan, người cao tuổi hoặc dùng liều colchicine cao.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Dược động học: Atazanavir ức chế CYP3A4 và/hoặc P-glycoprotein, làm giảm chuyển hóa và/hoặc vận chuyển thải colchicine, từ đó tăng phơi nhiễm toàn thân.

Ảnh hưởng:

Có thể xuất hiện tiêu chảy, buồn nôn/nôn, đau bụng sớm; sau đó là yếu cơ, bệnh cơ–thần kinh, tiêu cơ vân, giảm bạch cầu/tiểu cầu hoặc pancytopenia, suy đa cơ quan và rối loạn nhịp.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Ưu tiên tránh phối hợp và chọn thuốc thay thế. Nếu bắt buộc ở người có chức năng gan và thận bình thường, cân nhắc tạm ngừng hoặc giảm liều colchicine đúng theo nhãn sản phẩm; không tự tạo liều ngoài hướng dẫn nguồn. Chống chỉ định phối hợp colchicine với chất ức chế CYP3A4 mạnh hoặc P-gp ở bệnh nhân suy thận hoặc suy gan.

Theo dõi triệu chứng tiêu hóa và thần kinh–cơ; CBC, creatinine/eGFR, AST/ALT và CK khi có nguy cơ hoặc triệu chứng. Ngừng colchicine và đánh giá khẩn nếu yếu/đau cơ, tê bì, sốt, xuất huyết bất thường, tiêu chảy/nôn nặng hoặc dấu hiệu suy cơ quan.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Colchicine tablets, USP – Full Prescribing Information | Sections 2.4, 4, 5.3, 7 and 12.3: CYP3A4/P-gp inhibitors, dose modification and toxicity | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=cc0e205a-697e-d47e-e053-2995a90a154e | Kiểm tra ngày 2026-08-02
Drug Safety / PMC | Colchicine Drug Interaction Errors and Misunderstandings | Evidence-based evaluation and management of CYP3A4/P-gp and myotoxic interactions | https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9754312/ | Kiểm tra ngày 2026-08-02

Thắc mắc về hoạt chất Atazanavir

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *