Atracurium besylate là thuốc giãn cơ xương tác dụng ngoại biên, thuộc nhóm thuốc chẹn thần kinh - cơ không khử cực. Hoạt chất này được dùng đường tiêm tĩnh mạch trong gây mê hoặc chăm sóc hồi sức để hỗ trợ đặt nội khí quản, giãn cơ trong phẫu thuật và hỗ trợ thông khí cơ học khi có chỉ định chuyên môn. Atracurium besylate không có tác dụng gây ngủ, giảm đau hoặc làm mất ý thức, vì vậy chỉ được sử dụng khi có gây mê/an thần phù hợp và có phương tiện kiểm soát đường thở. Bài viết cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ.
Nội dung chính
- Atracurium besylate là thuốc chẹn thần kinh-cơ không khử cực dùng đường tiêm tĩnh mạch.
- Được dùng trong gây mê để hỗ trợ đặt nội khí quản hoặc tạo giãn cơ khi phẫu thuật.
- Chỉ dùng tại cơ sở y tế có khả năng theo dõi và hỗ trợ hô hấp.
- Có thể gây hạ huyết áp, giải phóng histamine, phản ứng dị ứng hoặc kéo dài liệt cơ.
- Báo bác sĩ gây mê về bệnh thần kinh-cơ, dị ứng, thuốc đang dùng, thai kỳ hoặc bệnh hô hấp.
Hoạt chất Atracurium besylate là gì?
Atracurium besylate là hoạt chất giãn cơ xương tác dụng ngoại biên, thuộc nhóm thuốc chẹn thần kinh - cơ không khử cực, dùng trong gây mê hoặc hồi sức để tạo giãn cơ có kiểm soát.
Atracurium besylate
INN Atracurium besylate; Atracurium besilate.
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Atracurium besylate |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Atracurium besylate; Atracurium besilate. |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Atracurium; Atracurium besilate; atracurium besylate injection; atracurium besilate solution for injection/infusion. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Atracurii besilas |
| Tên USAN | atracurium besylate |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 64228-81-5 |
|---|---|
| UNII | 40AX66P76P |
| PubChem CID | 47320 |
| RxNorm CUI | 1219 |
| Công thức phân tử | C65H82N2O18S2 |
Dược động học của Atracurium besylate
Dược động học của Atracurium besylate ở người về cơ bản tuyến tính trong khoảng liều 0,3-0,6 mg/kg. Thuốc bị bất hoạt trong huyết tương qua Hofmann elimination và thủy phân ester, nên thời gian tác dụng không phụ thuộc chủ yếu vào pseudocholinesterase huyết tương hoặc chức năng thận.
Giai đoạn I: Hấp thu
Không có giai đoạn hấp thu đường tiêu hóa trong sử dụng thông thường vì thuốc dùng đường tĩnh mạch.
| F · Sinh khả dụng | Không áp dụng cho đường uống; Atracurium besylate được dùng đường tĩnh mạch trong nhãn/SmPC. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
SmPC ghi thể tích phân bố khoảng 0,16 L/kg và tỷ lệ gắn protein huyết tương khoảng 82%. DailyMed ghi có một phần chuyển qua nhau thai ở người.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Atracurium bị phân hủy chủ yếu qua Hofmann elimination, một quá trình hóa học không enzym ở pH sinh lý và nhiệt độ cơ thể; ngoài ra thuốc bị thủy phân ester bởi esterase không đặc hiệu. Các chất chuyển hóa chính gồm laudanosine và monoquaternary alcohol, không có hoạt tính chẹn thần kinh - cơ.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sự loại bỏ atracurium không phụ thuộc chủ yếu vào chức năng gan hoặc thận. Các chất chuyển hóa có thể thải qua thận và/hoặc chuyển hóa qua gan; nồng độ chất chuyển hóa có thể cao hơn ở bệnh nhân ICU có bất thường gan/thận.
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Nhiệt độ, pH, giảm thân nhiệt trong tuần hoàn ngoài cơ thể, thuốc gây mê hô hấp, thời gian truyền ICU, và tình trạng gan/thận có thể ảnh hưởng đến tốc độ bất hoạt hoặc tích lũy chất chuyển hóa như laudanosine.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Atracurium besylate
Theo ATC, Atracurium thuộc nhóm M03A - thuốc giãn cơ tác dụng ngoại biên; phân nhóm M03AC - các hợp chất amoni bậc bốn khác; mã M03AC04.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Atracurium cạnh tranh với acetylcholine tại thụ thể nicotinic ở bản vận động cơ vân, từ đó ngăn truyền xung thần kinh - cơ và gây giãn cơ. Thuốc không có tác dụng gây mê, giảm đau hoặc làm mất ý thức.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Atracurium là thuốc chẹn thần kinh - cơ không khử cực có thời gian tác dụng trung bình. Sau khi tiêm tĩnh mạch, thuốc tạo giãn cơ dùng cho đặt nội khí quản, phẫu thuật hoặc thông khí có kiểm soát; tác dụng có thể được đảo ngược bằng thuốc kháng cholinesterase khi đã có dấu hiệu hồi phục tự phát.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Atracurium besylate
Chỉ định được phê duyệt: Atracurium besylate được chỉ định như thuốc hỗ trợ gây mê để tạo thuận lợi cho đặt nội khí quản và tạo giãn cơ xương trong phẫu thuật hoặc thông khí cơ học. SmPC cũng mô tả sử dụng như thuốc hỗ trợ gây mê hoặc an thần trong ICU để giãn cơ, đặt nội khí quản và hỗ trợ thông khí cơ học.
Liều dùng và cách sử dụng
Thông tin liều dùng chỉ mang tính tham khảo, người bệnh cần dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ hoặc hướng dẫn của dược sĩ. Liều Atracurium besylate thay đổi theo mục tiêu giãn cơ, kỹ thuật gây mê, tuổi, cân nặng, thuốc dùng kèm và đáp ứng theo theo dõi thần kinh - cơ.
- Người lớn: nhãn/SmPC mô tả liều tiêm tĩnh mạch ban đầu thường trong khoảng 0,3-0,6 mg/kg; nhãn DailyMed thường nêu 0,4-0,5 mg/kg cho đa số bệnh nhân để đặt nội khí quản không khẩn cấp.
- Liều duy trì hoặc truyền liên tục cần cá thể hóa theo đáp ứng và máy kích thích thần kinh ngoại biên; nhu cầu có thể thay đổi rộng giữa các bệnh nhân, đặc biệt trong ICU.
- Trẻ em: dữ liệu nguồn chính thức cho thấy trẻ trên 1 tháng tuổi có thể dùng liều theo cân nặng tương tự người lớn trong một số bối cảnh; trẻ sơ sinh có dữ liệu hạn chế và SmPC không khuyến cáo dùng thường quy.
- Không áp dụng các thông tin trên để tự sử dụng thuốc; Atracurium besylate là thuốc dùng trong môi trường có kiểm soát đường thở và hồi sức.
Atracurium besylate dùng bằng tiêm tĩnh mạch hoặc truyền tĩnh mạch trong môi trường có gây mê/an thần phù hợp. Không trộn trong cùng bơm tiêm với dung dịch kiềm như barbiturate/thiopental vì thuốc bị bất hoạt ở pH cao. Khi truyền, cần cá thể hóa tốc độ theo đáp ứng và theo dõi thần kinh - cơ.
Cần theo dõi thông khí, oxy hóa, huyết áp, nhịp tim, dấu hiệu phản ứng quá mẫn, mức độ chẹn thần kinh - cơ bằng máy kích thích thần kinh ngoại biên khi phù hợp, và khả năng hồi phục trước khi rút hỗ trợ hô hấp hoặc dùng thuốc đảo ngược.
Cảnh báo và lưu ý về Atracurium besylate
Chống chỉ định ở người quá mẫn với atracurium. SmPC ghi chống chỉ định ở người quá mẫn với atracurium, cisatracurium hoặc benzenesulfonic acid. Một số lọ đa liều chứa benzyl alcohol chống chỉ định ở người quá mẫn với benzyl alcohol.
Tác dụng không mong muốn liên quan đến giải phóng histamine có thể gồm đỏ bừng da, hồng ban, ngứa, mày đay, tụt huyết áp, nhịp nhanh, co thắt phế quản hoặc tăng tiết phế quản. Có thể có phản ứng tại vị trí tiêm, block không đủ hoặc kéo dài block.
Các phản ứng nghiêm trọng cần lưu ý gồm phản vệ hoặc phản ứng dạng phản vệ, có thể đe dọa tính mạng; liệt cơ hô hấp nếu dùng sai hoặc hồi phục chưa đủ; tụt huyết áp đáng kể; co thắt phế quản; block kéo dài; hiếm gặp báo cáo co giật ở bệnh nhân ICU dùng truyền kéo dài, nhưng quan hệ nhân quả với laudanosine chưa được xác định chắc chắn.
Atracurium besylate gây liệt cơ hô hấp và chỉ được dùng bởi hoặc dưới sự giám sát của bác sĩ gây mê/hồi sức có phương tiện đặt nội khí quản, hỗ trợ thông khí và thuốc đảo ngược. Thận trọng ở người có bệnh tim mạch, tiền sử dị ứng/hen, bệnh thần kinh - cơ như nhược cơ hoặc hội chứng Eaton-Lambert, rối loạn điện giải/acid-base, bỏng, ICU kéo dài hoặc nguy cơ phản ứng quá mẫn với thuốc chẹn thần kinh - cơ khác.
Quá liều chủ yếu gây liệt cơ kéo dài và hậu quả hô hấp. Xử trí là duy trì đường thở, thông khí áp lực dương và an thần đầy đủ cho đến khi hô hấp tự phát phù hợp; thuốc kháng cholinesterase kèm atropine hoặc glycopyrrolate có thể được dùng khi đã có bằng chứng hồi phục tự phát, theo quyết định của bác sĩ.
Bảo quản ở 2-8°C, không đông lạnh, tránh ánh sáng và giữ trong bao bì ngoài đến khi dùng. Sau khi đưa ra điều kiện nhiệt độ phòng, nhãn DailyMed ghi sử dụng trong vòng 14 ngày dù có đưa lại vào tủ lạnh. Dung dịch đã mở hoặc phần không dùng phải xử lý theo hướng dẫn của cơ sở y tế.
Đối tượng đặc biệt
SmPC mô tả liều ở trẻ trên 1 tháng tuổi tương tự người lớn theo cân nặng; dữ liệu ở trẻ sơ sinh hạn chế và SmPC không khuyến cáo dùng thường quy ở neonate. Việc dùng cho trẻ phải do bác sĩ gây mê/hồi sức quyết định và theo dõi sát.
Nguồn chính thức cho thấy người cao tuổi có thể dùng liều chuẩn trong một số bối cảnh, nhưng nên cân nhắc liều ban đầu ở đầu thấp của khoảng liều và tiêm chậm. Cần theo dõi thần kinh - cơ và huyết động.
Trong thai kỳ, Atracurium besylate chỉ nên dùng khi lợi ích cho mẹ vượt trội nguy cơ tiềm tàng cho thai. DailyMed ghi có một phần chuyển qua nhau thai; SmPC ghi thuốc phù hợp để duy trì giãn cơ khi mổ lấy thai ở liều khuyến cáo vì không qua nhau thai với lượng có ý nghĩa lâm sàng.
Chưa biết Atracurium besylate có bài tiết vào sữa mẹ hay không. Quyết định dùng thuốc và cho bú cần do bác sĩ cân nhắc theo bối cảnh gây mê/hồi sức.
SmPC và DailyMed cho thấy loại bỏ atracurium không phụ thuộc chủ yếu vào chức năng gan. Tuy nhiên, chất chuyển hóa laudanosine được chuyển hóa qua gan và có thể tích lũy hơn ở bệnh nhân ICU có rối loạn gan; cần theo dõi theo bối cảnh lâm sàng.
Nguồn chính thức ghi không cần điều chỉnh liều atracurium ở bệnh nhân suy thận. Tuy nhiên, chất chuyển hóa có thể tích lũy ở người suy thận, đặc biệt khi truyền kéo dài trong ICU, nên cần theo dõi thần kinh - cơ và lâm sàng.
Không phù hợp để tự đánh giá khả năng lái xe/vận hành máy vì Atracurium besylate dùng trong gây mê hoặc hồi sức. Sau gây mê, người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ về thời điểm lái xe, vận hành máy hoặc ra quyết định quan trọng.
Tương tác thuốc của Atracurium besylate
Tác dụng chẹn thần kinh - cơ của Atracurium besylate có thể tăng khi dùng cùng thuốc gây mê hô hấp như halothane, isoflurane hoặc enflurane; một số kháng sinh như aminoglycoside/polymyxin; magnesium sulfate; lithium; procainamide; quinidine; thuốc lợi tiểu hoặc thuốc chẹn kênh calci theo SmPC. Suxamethonium/succinylcholine có thể làm thay đổi khởi phát và độ sâu block; không dùng thuốc giãn cơ khử cực để kéo dài tác dụng của atracurium.
Thắc mắc về hoạt chất Atracurium besylate
Atracurium besylate là thuốc giãn cơ xương tác dụng ngoại biên, thuộc nhóm chẹn thần kinh - cơ không khử cực, dùng trong gây mê/hồi sức để hỗ trợ đặt nội khí quản, giãn cơ trong phẫu thuật hoặc thông khí cơ học.
Không. Atracurium besylate không gây ngủ, không giảm đau và không làm mất ý thức. Thuốc chỉ gây giãn cơ nên phải dùng cùng gây mê/an thần phù hợp và kiểm soát hô hấp.
Không. Đây là thuốc dùng trong môi trường gây mê/hồi sức, có thể gây liệt cơ hô hấp. Người bệnh không tự ý mua, dùng, tăng/giảm liều hoặc ngừng thuốc.
Sự bất hoạt của atracurium chủ yếu qua Hofmann elimination và thủy phân ester, không phụ thuộc chủ yếu vào gan hoặc thận. Tuy nhiên, chất chuyển hóa có thể tích lũy trong một số bối cảnh, nhất là ICU hoặc suy gan/thận.
Các tác dụng cần lưu ý gồm đỏ bừng, tụt huyết áp, co thắt phế quản, phản ứng quá mẫn hoặc phản vệ, block kéo dài và nguy cơ liệt cơ hô hấp nếu dùng sai hoặc hồi phục chưa đầy đủ.

