Zona thần kinh

Zona thần kinh là bệnh do varicella-zoster virus tái hoạt sau khi người bệnh từng mắc thủy đậu hoặc nhiễm VZV. Virus thức dậy trong hạch thần kinh, gây đau rát, châm chích rồi xuất hiện cụm mụn nước theo một dải da, thường ở một bên thân mình hoặc khuôn mặt và hiếm khi vượt qua đường giữa. Phần lớn tổn thương lành trong vài tuần, nhưng đau thần kinh sau zona có thể kéo dài, nhất là ở người lớn tuổi. Zona ở mắt, tai, hệ thần kinh hoặc người suy giảm miễn dịch có nguy cơ biến chứng nặng. Chẩn đoán sớm và điều trị kháng virus đúng thời điểm có thể giảm triệu chứng cấp và hạn chế tổn thương tiến triển. Người bệnh cũng cần che phủ phát ban để tránh truyền VZV cho người chưa có miễn dịch với thủy đậu.

Chịu trách nhiệm chuyên môn: BS. Dung (BSCKI - Chuyên ngành Cơ xương khớp) Cập nhật lần cuối: 23/07/2026

Zona thần kinh là bệnh gì?

Zona thần kinh là hội chứng đau và phát ban do varicella-zoster virus tái hoạt trong một hạch thần kinh cảm giác. Lần nhiễm VZV đầu tiên gây thủy đậu; sau đó virus không biến mất mà nằm im trong hạch rễ sau hoặc hạch thần kinh sọ. Khi tái hoạt, virus di chuyển dọc dây thần kinh ra da, tạo tổn thương theo một hoặc vài khoanh thần kinh liền kề. Zona khác thủy đậu ở chỗ phát ban thường khu trú một bên và liên quan đau thần kinh, còn thủy đậu là nhiễm nguyên phát với ban toàn thân nhiều giai đoạn. Tên dân gian “giời leo” có thể được dùng cho nhiều viêm da khác, nên không đủ để chẩn đoán. Một số trường hợp có đau theo khoanh thần kinh nhưng không nổi ban, gọi là zoster sine herpete và cần đánh giá chuyên khoa.

Tên bệnh

Zona thần kinh

Tên tiếng Anh

Herpes zoster (Shingles)

Tên khác / tên đồng nghĩa

Bệnh zona; giời leo (tên dân gian, có thể bị dùng cho nhiều loại viêm da); herpes zoster

Mã ICD-10

B02.9 – Zona không có biến chứng; các biến chứng mắt, thần kinh hoặc lan tỏa có mã phân nhóm riêng

Nhóm bệnh / chuyên khoa

Da liễu; bệnh nhiễm virus thần kinh-da do varicella-zoster virus tái hoạt

Cơ quan ảnh hưởng

Dây thần kinh cảm giác và da theo khoanh thần kinh; có thể ảnh hưởng mắt, tai, thần kinh sọ, não, màng não hoặc cơ quan nội tạng

Tính chất bệnh

Bệnh nhiễm virus cấp do VZV tái hoạt sau thủy đậu; có thể truyền VZV cho người chưa miễn dịch nhưng không lây trực tiếp thành zona

Mức độ phổ biến

Thường gặp hơn khi tuổi tăng; nguy cơ cao ở người cao tuổi và người suy giảm miễn dịch. Dữ liệu đại diện toàn quốc tại Việt Nam còn hạn chế

Bệnh có lây không?

Có, theo cơ chế truyền VZV

Đường lây

Người bị zona có thể truyền varicella-zoster virus từ dịch mụn nước cho người chưa từng mắc hoặc chưa có miễn dịch với thủy đậu; người nhận virus sẽ mắc thủy đậu, không phải zona ngay. Lây thường qua tiếp xúc trực tiếp với tổn thương, và nguy cơ cao hơn khi zona lan tỏa. Che kín vùng phát ban, rửa tay và tránh tiếp xúc gần với thai phụ chưa miễn dịch, trẻ sơ sinh hoặc người suy giảm miễn dịch cho đến khi tất cả tổn thương đóng vảy giúp giảm lây.

Tổng quan chuyên môn về Zona thần kinh

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Zona thần kinh

Triệu chứng và dấu hiệu của Zona thần kinh

Chẩn đoán Zona thần kinh

Điều trị Zona thần kinh

Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa

Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Zona thần kinh

Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt

Câu hỏi thường gặp về Zona thần kinh

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *