Famciclovir

Famciclovir là thuốc kháng virus đường uống và là tiền chất của penciclovir. Sau khi vào cơ thể, thuốc được chuyển hóa nhanh thành penciclovir, sau đó ức chế DNA polymerase của virus trong tế bào nhiễm bệnh. Famciclovir có hoạt tính đối với virus Herpes simplex type 1, type 2 và Varicella-zoster virus. Tùy theo nhãn thuốc và hướng dẫn chuyên môn, thuốc được sử dụng trong điều trị zona, herpes môi tái phát, herpes sinh dục và một số đợt herpes tái phát ở người nhiễm HIV. Thuốc không loại bỏ virus herpes tiềm ẩn khỏi cơ thể và không bảo đảm ngăn lây truyền cho người khác. Liều famciclovir phải được điều chỉnh theo chỉ định, thời điểm khởi trị và chức năng thận. Dùng liều quá cao ở người suy thận có thể gây suy thận cấp và tăng nguy cơ phản ứng thần kinh. Đây là thuốc kê đơn; không tự dùng, dùng lại đơn cũ hoặc thay đổi liều khi chưa trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Thuốc kháng virus toàn thân, chất tương tự nucleosid; tiền chất đường uống của penciclovir.
  • Virus đích: HSV-1, HSV-2 và VZV.
  • Chỉ định thường gặp: Zona, herpes môi tái phát, herpes sinh dục và một số nhiễm herpes tái phát ở người nhiễm HIV, tùy nhãn thuốc.
  • Cách dùng: Có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn; điều trị thường hiệu quả hơn khi bắt đầu sớm.
  • Cảnh báo nổi bật: Phải giảm liều theo chức năng thận; dùng liều không phù hợp có thể gây suy thận cấp.
  • Tác dụng phụ thường gặp: Đau đầu, buồn nôn; có thể gặp chóng mặt, nôn, đau bụng, tiêu chảy hoặc phát ban.
  • Lưu ý: Thuốc không chữa khỏi hoàn toàn herpes và không loại trừ nguy cơ lây truyền.

Hoạt chất Famciclovir là gì?

Famciclovir là thuốc kháng virus đường uống, được chuyển hóa trong cơ thể thành penciclovir có hoạt tính. Thuốc ức chế sự sao chép của HSV-1, HSV-2 và VZV trong tế bào nhiễm virus.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Famciclovir

CAS 104227-87-4 Công thức C14H19N5O4

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Famciclovir

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Famciclovir

Tên IUPAC

[2-(acetyloxymethyl)-4-(2-aminopurin-9-yl)butyl] acetate

Tên hóa học khác

9-(4-Acetoxy-3-(acetoxymethyl)but-1-yl)-2-aminopurine | 1,3-Propanediol, 2-(2-(2-amino-9H-purin-9-yl)ethyl)-, diacetate (ester)

Tên khác / tên đồng nghĩa

Famciclovirum; tiền chất của penciclovir. “Famciclovir” là tên hoạt chất được sử dụng nhất quán trong các nhãn chính thức đã đối chiếu.

Tên viết tắt

FCV

Tên Latinh / tên dược điển

Famciclovirum

Tên USAN

famciclovir

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

104227-87-4

UNII

QIC03ANI02

PubChem CID

3324

RxNorm CUI

68099

Công thức phân tử

C14H19N5O4

Dược động học của Famciclovir

Famciclovir được hấp thu nhanh qua đường uống và chuyển hóa rộng rãi thành penciclovir. Sinh khả dụng tuyệt đối của penciclovir khoảng 77%. Penciclovir gắn protein huyết tương dưới 20%, được thải trừ chủ yếu qua thận bằng lọc cầu thận và bài tiết tích cực qua ống thận. Thời gian bán thải huyết tương khoảng 2–3 giờ khi chức năng thận bình thường.

Giai đoạn I: Hấp thu

Sau khi uống, famciclovir được hấp thu và chuyển hóa nhanh thành penciclovir. Nồng độ đỉnh của penciclovir ở người khỏe mạnh thường đạt sau khoảng 0,9 giờ. Thức ăn có thể làm giảm nồng độ đỉnh và làm chậm thời điểm đạt đỉnh nhưng không làm thay đổi đáng kể tổng mức phơi nhiễm, vì vậy thuốc có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối của penciclovir là 77 ± 8% sau khi uống famciclovir 500 mg trong nghiên cứu dược động học được trình bày trên nhãn DailyMed.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố của penciclovir được báo cáo khoảng 1,08 ± 0,17 lít/kg sau khi dùng penciclovir đường tĩnh mạch. Penciclovir gắn protein huyết tương dưới 20% trong khoảng nồng độ đã nghiên cứu.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Famciclovir được khử acetyl và oxy hóa để tạo penciclovir. Chuyển hóa này không phụ thuộc đáng kể vào hệ cytochrom P450; bước oxy hóa từ 6-deoxy penciclovir thành penciclovir có sự tham gia của aldehyde oxidase.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Penciclovir được thải trừ chủ yếu dưới dạng không đổi qua thận. Sau một liều famciclovir đánh dấu phóng xạ, khoảng 73% hoạt tính phóng xạ được thu hồi trong nước tiểu và 27% trong phân trong vòng 72 giờ; bài tiết tích cực qua ống thận góp phần đáng kể vào quá trình thải trừ.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải huyết tương của penciclovir khoảng 2,3 giờ sau khi uống famciclovir 500 mg và khoảng 2,7–2,8 giờ ở người mắc zona. Khi chức năng thận giảm nặng, thời gian bán thải có thể tăng rõ rệt; nhãn ghi nhận trung bình khoảng 13,4 giờ ở nhóm có độ thanh thải creatinin dưới 20 ml/phút.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn phần trung bình của penciclovir là 36,6 ± 6,3 lít/giờ sau khi dùng penciclovir đường tĩnh mạch. Độ thanh thải qua thận sau một liều uống famciclovir 500 mg là 27,7 ± 7,6 lít/giờ ở người tình nguyện khỏe mạnh.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Suy thận làm giảm độ thanh thải và kéo dài thời gian bán thải của penciclovir. Ở người cao tuổi, AUC của penciclovir cao hơn khoảng 30–40% và độ thanh thải qua thận thấp hơn khoảng 20–22%, phần lớn liên quan đến chức năng thận. Suy gan nhẹ hoặc vừa không làm thay đổi đáng kể AUC nhưng có thể làm giảm nồng độ đỉnh và làm chậm thời điểm đạt đỉnh. Ảnh hưởng của suy gan nặng chưa được đánh giá đầy đủ.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Famciclovir

Famciclovir thuộc nhóm chất tương tự nucleosid purin kháng virus. Hoạt chất là tiền chất giúp tăng khả năng hấp thu đường uống của penciclovir, một chất ức chế DNA polymerase của virus herpes.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Trong tế bào nhiễm virus, penciclovir được thymidine kinase của virus phosphoryl hóa thành penciclovir monophosphate, sau đó được enzym của tế bào chuyển thành penciclovir triphosphate. Chất chuyển hóa này cạnh tranh với deoxyguanosine triphosphate, ức chế DNA polymerase và làm ngừng kéo dài chuỗi DNA của virus.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Penciclovir triphosphate tồn tại tương đối lâu trong tế bào nhiễm virus: khoảng 10 giờ ở tế bào nhiễm HSV-1, 20 giờ ở HSV-2 và 7 giờ ở VZV trong nghiên cứu nuôi cấy. Nồng độ chất chuyển hóa có hoạt tính trong tế bào không nhiễm rất thấp. Kháng thuốc chủ yếu liên quan đến thay đổi thymidine kinase hoặc DNA polymerase của virus; nhiều chủng HSV kháng acyclovir cũng kháng chéo penciclovir.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Famciclovir

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Famciclovir

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Famciclovir

Probenecid có thể làm tăng nồng độ penciclovir do cạnh tranh thải trừ qua thận; cần theo dõi dấu hiệu độc tính, đặc biệt ở người suy thận.

Raloxifene ức chế mạnh aldehyde oxidase trong nghiên cứu in vitro và có thể làm giảm quá trình chuyển famciclovir thành penciclovir, từ đó ảnh hưởng hiệu quả kháng virus; mức độ tương tác trên lâm sàng chưa được xác định đầy đủ.

Các nghiên cứu trên nhãn không ghi nhận tương tác dược động học có ý nghĩa lâm sàng với digoxin, zidovudine, emtricitabine, allopurinol, cimetidine, theophylline, promethazine hoặc thuốc kháng acid được khảo sát. Tuy nhiên, danh sách này không loại trừ mọi tương tác có thể xảy ra.

Thắc mắc về hoạt chất Famciclovir

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *