Penciclovir

Penciclovir là thuốc kháng virus thuộc nhóm chất tương tự deoxynucleoside, chủ yếu được bào chế dưới dạng kem bôi 1% để điều trị herpes môi tái phát. Trong tế bào nhiễm herpes simplex virus, penciclovir được chuyển thành penciclovir triphosphate, chất có khả năng ức chế DNA polymerase của virus và hạn chế quá trình nhân lên của HSV. Nhãn thuốc Hoa Kỳ chỉ định kem penciclovir cho người lớn và trẻ từ 12 tuổi, bôi khoảng mỗi 2 giờ trong thời gian thức, liên tục 4 ngày và bắt đầu càng sớm càng tốt khi xuất hiện cảm giác ngứa ran, đỏ, ngứa hoặc tổn thương. Thuốc không loại bỏ virus khỏi cơ thể và lợi ích trung bình trong thử nghiệm là rút ngắn thời gian tổn thương cùng đau khoảng nửa ngày so với kem nền. Không bôi thuốc vào mắt, trong miệng, mũi, bộ phận sinh dục hoặc các niêm mạc khác. [1][2][4][5]

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 14/07/2026

Nội dung chính

  • Penciclovir là thuốc kháng virus dùng tại chỗ, thường được bôi lên tổn thương herpes môi.
  • Hoạt chất liên quan đến mụn rộp môi do herpes simplex, đặc biệt khi dùng sớm theo hướng dẫn.
  • Cần dùng đúng cách, tránh để thuốc vào mắt và không dùng chung vật dụng bôi thuốc.
  • Có thể gây châm chích, rát, tê hoặc kích ứng nhẹ tại vùng bôi.
  • Báo bác sĩ/dược sĩ nếu tổn thương gần mắt, lan rộng, tái phát thường xuyên, suy giảm miễn dịch hoặc thai kỳ.

Hoạt chất Penciclovir là gì?

Penciclovir là thuốc kháng virus dạng tương tự guanosine. Dạng kem 1% được sử dụng tại chỗ để điều trị herpes môi tái phát bằng cách tạo penciclovir triphosphate trong tế bào nhiễm virus, từ đó ức chế DNA polymerase của HSV và hạn chế virus nhân lên. [1][2]

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Penciclovir

CAS 39809-25-1

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Penciclovir

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Penciclovir

Tên IUPAC

2-amino-9-[4-hydroxy-3-(hydroxymethyl)butyl]-1H-purin-6-one

Tên hóa học khác

2-Amino-1,9-dihydro-9-[4-hydroxy-3-(hydroxymethyl)butyl]-6H-purin-6-one | 9-(4-Hydroxy-3-(hydroxymethyl)butyl)guanine

Tên khác / tên đồng nghĩa

Tên hóa học được ghi trong nhãn FDA: 9-[4-hydroxy-3-(hydroxymethyl)butyl] guanine. Penciclovir đôi khi được viết tắt là PCV trong tài liệu nghiên cứu, nhưng không nên nhầm với penciclovir triphosphate là dạng hoạt động nội bào. [1]

Tên viết tắt

PCV

Tên Latinh / tên dược điển

Penciclovirum

Tên USAN

penciclovir

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

39809-25-1

UNII

359HUE8FJC

PubChem CID

135398748

RxNorm CUI

59839

Dược động học của Penciclovir

Sau khi bôi ngoài da, mức hấp thu penciclovir vào tuần hoàn rất thấp. Trong nghiên cứu trên người tình nguyện, penciclovir không định lượng được trong huyết tương hoặc nước tiểu sau khi dùng liều 180 mg/ngày trên da trầy xước và được băng kín, tương đương khoảng 67 lần liều lâm sàng ước tính. Vì phơi nhiễm toàn thân không đáng kể, các thông số dược động học huyết tương thông thường của kem penciclovir chưa được xác lập đầy đủ. [1][2]

Giai đoạn I: Hấp thu

Penciclovir bôi ngoài da được hấp thu toàn thân ở mức tối thiểu. Nồng độ thuốc không được phát hiện trong huyết tương hoặc nước tiểu của 12 người tình nguyện nam sau khi bôi một lần hoặc lặp lại kem 1% với tổng liều 180 mg penciclovir mỗi ngày. [1]

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng toàn thân tuyệt đối của penciclovir sau khi bôi kem 1%. Các nghiên cứu trong nhãn cho thấy hấp thu toàn thân rất thấp và nồng độ thuốc không định lượng được trong huyết tương ở điều kiện thử nghiệm liều cao. [1][2]

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố, tỷ lệ gắn protein và phân bố mô sau khi bôi kem penciclovir 1%. Trong tế bào nhiễm HSV, dạng hoạt động penciclovir triphosphate được tạo thành và lưu giữ lâu hơn đáng kể so với trong tế bào không nhiễm. [1][2]

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Trong tế bào nhiễm HSV-1 hoặc HSV-2, thymidine kinase của virus chuyển penciclovir thành dạng monophosphate. Các kinase của tế bào tiếp tục phosphoryl hóa thuốc thành penciclovir triphosphate có hoạt tính. Đây là quá trình hoạt hóa nội bào; dữ liệu chuyển hóa toàn thân sau khi bôi ngoài da. [1]

Giai đoạn IV: Thải trừ

Penciclovir không định lượng được trong nước tiểu ở nghiên cứu bôi ngoài da liều cao. Tỷ lệ thải trừ qua thận, phân và các đường khác sau khi dùng kem 1% theo liều điều trị. [1][2]

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải toàn thân sau khi bôi kem penciclovir 1%.

Trong nghiên cứu tế bào, penciclovir triphosphate có thời gian bán thải nội bào khoảng 10 giờ ở tế bào nhiễm HSV-1 và 20 giờ ở tế bào nhiễm HSV-2. SmPC Ireland ghi khoảng 9 giờ ở tế bào nhiễm varicella-zoster virus; ý nghĩa lâm sàng của các thông số nội bào này chưa được xác định đầy đủ. [1][2]

CL · Độ thanh thải toàn phần

.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Ngay cả khi bôi liều cao trên da bị trầy xước và được băng kín, penciclovir vẫn không định lượng được trong huyết tương hoặc nước tiểu. [1][2]
  • Hấp thu toàn thân sau khi bôi ở người dưới 18 tuổi chưa được đánh giá trong nhãn FDA. [1]
  • Ảnh hưởng của diện tích tổn thương lớn, hàng rào da suy giảm nghiêm trọng, suy gan, suy thận hoặc dùng kéo dài hơn 4 ngày.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Penciclovir

  • Nhóm điều trị: thuốc kháng virus dùng ngoài da.
  • Phân nhóm hóa dược: dẫn xuất guanine không vòng, tương tự deoxynucleoside.
  • Đích tác dụng: DNA polymerase của HSV.
  • Mã ATC: D06BB06.
  • Hoạt tính được ghi nhận trong nghiên cứu: HSV-1, HSV-2 và varicella-zoster virus; chỉ định lâm sàng của kem 1% trong các nhãn đối chiếu chỉ giới hạn ở herpes môi. [1][2][3]

Phần III: Cơ chế tác dụng

Penciclovir ban đầu chưa ở dạng hoạt động. Trong tế bào nhiễm herpes simplex virus, thymidine kinase do virus tạo ra phosphoryl hóa thuốc thành penciclovir monophosphate; kinase của tế bào tiếp tục tạo penciclovir triphosphate. Chất chuyển hóa này cạnh tranh với deoxyguanosine triphosphate tại DNA polymerase của HSV, làm giảm tổng hợp DNA và hạn chế sự nhân lên của virus. Nồng độ dạng triphosphate trong tế bào không nhiễm rất thấp, góp phần tạo tính chọn lọc. [1][2]

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Penciclovir có hoạt tính trong nuôi cấy tế bào đối với HSV-1 và HSV-2. Các thử nghiệm ngẫu nhiên trên người khỏe mạnh có herpes môi tái phát cho thấy kem penciclovir làm rút ngắn thời gian tổn thương và đau ở mức khiêm tốn so với kem nền. Nhãn FDA ghi thời gian tổn thương trung bình khoảng 4,5 ngày so với 5 ngày và thời gian đau giảm khoảng nửa ngày. Phân tích gộp hai thử nghiệm báo cáo tổn thương điển hình biến mất nhanh hơn 31% và đau hết nhanh hơn 28%, nhưng các tỷ lệ này không đồng nghĩa mọi người bệnh đều cải thiện tương ứng. [1][4][5]

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Penciclovir

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Penciclovir

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Penciclovir

Chưa có nghiên cứu tương tác thuốc chuyên biệt với Denavir. Do penciclovir hấp thu toàn thân rất ít, tương tác toàn thân được đánh giá là khó xảy ra. Kinh nghiệm thử nghiệm với Vectavir không xác định tương tác khi dùng đồng thời với thuốc bôi hoặc thuốc toàn thân. [1][2]

Dữ liệu về việc bôi đồng thời nhiều sản phẩm trên cùng tổn thương, bao gồm mỹ phẩm, thuốc sát khuẩn hoặc thuốc bôi khác. Không tự phối hợp tại cùng vị trí khi chưa hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ.

Thắc mắc về hoạt chất Penciclovir

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *