Viêm ruột thừa cấp là tình trạng ruột thừa bị viêm đột ngột, thường liên quan đến tắc nghẽn bên trong lòng ruột thừa. Đau bụng có thể khởi đầu quanh rốn rồi chuyển xuống hố chậu phải, tăng khi đi lại, ho hoặc hít sâu; người bệnh cũng có thể chán ăn, buồn nôn, sốt nhẹ hay rối loạn đại tiện. Biểu hiện không phải lúc nào cũng điển hình, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và phụ nữ mang thai. Nếu không được đánh giá kịp thời, ruột thừa có thể hoại tử, thủng, tạo áp xe ruột thừa hoặc gây viêm phúc mạc. Chẩn đoán dựa trên bệnh sử, khám bụng, xét nghiệm và siêu âm, CT hoặc MRI tùy đối tượng. Điều trị sớm giúp kiểm soát nhiễm trùng, giảm biến chứng và lựa chọn phương án phẫu thuật hay điều trị không mổ phù hợp.
Viêm ruột thừa cấp là bệnh gì?
Viêm ruột thừa cấp (Acute appendicitis) là phản ứng viêm xảy ra ở ruột thừa, một túi nhỏ dạng ngón tay nối với manh tràng ở vùng bụng dưới bên phải. Khi lòng ruột thừa bị bít hoặc dẫn lưu kém, áp lực bên trong tăng, tuần hoàn thành ruột thừa suy giảm và vi khuẩn đường ruột có thể phát triển mạnh.

Bệnh được chia thực hành thành thể không biến chứng và thể biến chứng như hoại tử, thủng, đám quánh hoặc áp xe. Khái niệm này khác với đau hố chậu phải, vì đau tại vị trí đó còn có thể do sỏi niệu quản, viêm hạch mạc treo, bệnh Crohn, viêm túi thừa hoặc bệnh phụ khoa. Viêm ruột thừa cũng không đồng nghĩa với mọi trường hợp phải mổ ngay lập tức; bác sĩ cần đánh giá mức độ, hình ảnh, nguy cơ thủng và khả năng theo dõi để chọn điều trị.
| Tên bệnh | Viêm ruột thừa cấp |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Acute appendicitis |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Viêm ruột thừa; viêm mỏm ruột thừa cấp |
| Mã ICD-10 | K35 (nhóm mã viêm ruột thừa cấp; mã chi tiết phụ thuộc có thủng, viêm phúc mạc hoặc áp xe) |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Bệnh ngoại khoa tiêu hóa; cấp cứu bụng; bệnh của ruột thừa |
| Cơ quan ảnh hưởng | Ruột thừa là cơ quan bị viêm chính; manh tràng, phúc mạc và các mô quanh hố chậu phải có thể bị ảnh hưởng khi bệnh tiến triển. |
| Tính chất bệnh | Bệnh cấp tính, không lây, thường do tắc lòng ruột thừa và có thể chuyển từ viêm khu trú sang thủng, áp xe hoặc viêm phúc mạc. |
| Mức độ phổ biến | Thường gặp trong cấp cứu ngoại khoa bụng, có thể xảy ra ở mọi tuổi nhưng hay gặp ở thanh thiếu niên và người trưởng thành trẻ. |
| Bệnh có lây không? | Không |
| Đường lây | Không áp dụng |
Tổng quan chuyên môn về Viêm ruột thừa cấp
Quá trình thường bắt đầu bằng tắc lòng ruột thừa do sỏi phân, tăng sản mô lympho, hiếm hơn là ký sinh trùng hoặc khối u. Dịch nhầy tiếp tục được tiết làm lòng ruột thừa căng, gây đau tạng quanh rốn. Áp lực tăng cản trở dẫn lưu bạch huyết và tĩnh mạch, tạo phù nề và thiếu máu thành ruột. Vi khuẩn đường ruột xâm nhập thành ruột thừa, phản ứng viêm lan đến phúc mạc thành khiến đau khu trú hố chậu phải. Nếu thiếu máu kéo dài, thành ruột thừa có thể hoại tử và thủng; nhiễm trùng sau đó được khu trú thành đám quánh, áp xe hoặc lan rộng thành viêm phúc mạc.
Trong thực hành, viêm ruột thừa cấp thường được phân thành không biến chứng khi chưa có hoại tử, thủng, áp xe hay viêm phúc mạc; và biến chứng khi có một hoặc nhiều đặc điểm này. Bác sĩ phẫu thuật còn có thể mô tả mức độ sung huyết, mủ, hoại tử hoặc thủng trong mổ. Phân loại giúp quyết định thời điểm can thiệp, thời gian kháng sinh sau mổ và nhu cầu dẫn lưu hoặc theo dõi biến chứng.
Viêm ruột thừa cấp xuất hiện trên toàn thế giới và là một trong các nguyên nhân thường gặp nhất của đau bụng cấp cần can thiệp ngoại khoa. Bệnh hay gặp ở tuổi thiếu niên và thập niên 20, nam có thể nhỉnh hơn nữ, nhưng trẻ nhỏ và người cao tuổi vẫn mắc. Ở hai nhóm tuổi cực đoan, chẩn đoán thường khó hơn và nguy cơ phát hiện muộn cao hơn. Dữ liệu dịch tễ đại diện toàn quốc tại Việt Nam còn hạn chế, vì vậy không nên suy diễn tỷ lệ từ một bệnh viện cho toàn dân số.
Bệnh hình thành bên trong ruột thừa chứ không lây từ người sang người. Tắc nghẽn làm dịch và vi khuẩn bị giữ lại, viêm lan qua các lớp thành ruột thừa rồi kích thích phúc mạc lân cận. Khi thành ruột thừa thủng, dịch nhiễm khuẩn có thể thoát vào ổ bụng và tạo ổ mủ khu trú hoặc nhiễm trùng lan tỏa.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Viêm ruột thừa cấp
Nguyên nhân trực tiếp thường là tắc nghẽn lòng ruột thừa, nhưng ở nhiều người không xác định được vật gây tắc rõ ràng. Các cơ chế được ghi nhận gồm sỏi phân, mô lympho sưng sau nhiễm trùng, dị vật, ký sinh trùng và hiếm hơn là u ruột thừa hoặc manh tràng. Tình trạng tắc tạo môi trường thuận lợi cho tăng áp lực và nhiễm khuẩn thứ phát; ăn uống hay vận động thông thường không được xem là nguyên nhân đơn độc.
Yếu tố không thay đổi được gồm tuổi trẻ, giới nam và tiền sử gia đình có người từng viêm ruột thừa. Một số nghiên cứu quan sát gợi ý chế độ ăn ít chất xơ hoặc táo bón có liên quan, nhưng chưa đủ để khẳng định quan hệ nhân quả cho từng cá nhân. Không có biện pháp lối sống nào loại bỏ hoàn toàn nguy cơ; điều quan trọng là nhận biết đau bụng tiến triển và đi khám sớm.
Trẻ nhỏ, người cao tuổi, thai phụ và người suy giảm miễn dịch dễ có biểu hiện không điển hình nên có nguy cơ chẩn đoán muộn. Người đang dùng corticosteroid, thuốc ức chế miễn dịch hoặc thuốc giảm đau mạnh có thể ít sốt hay ít phản ứng đau. Người có bệnh viêm ruột, u vùng manh tràng hoặc tiền sử triệu chứng tái diễn cần được đánh giá nguyên nhân nền nếu hình ảnh không điển hình.
Triệu chứng và dấu hiệu của Viêm ruột thừa cấp
Bệnh thường khởi phát trong vài giờ đến một ngày với đau bụng tăng dần, sau đó xuất hiện chán ăn, buồn nôn hoặc sốt. Trình tự cổ điển là đau quanh rốn chuyển xuống hố chậu phải, nhưng không phải ai cũng có đầy đủ. Trẻ nhỏ có thể quấy khóc, bỏ ăn; người cao tuổi có thể đau nhẹ; thai phụ có thể đau cao hơn do tử cung đẩy ruột thừa. Một số người tiêu chảy, táo bón hoặc tiểu khó, khiến bệnh dễ nhầm với rối loạn tiêu hóa hay tiết niệu.
- Đau bụng tăng dần: thường khởi đầu mơ hồ quanh rốn rồi khu trú ở bụng dưới bên phải.
- Đau tăng khi vận động: ho, đi lại, xóc xe hoặc hít sâu có thể làm đau rõ hơn.
- Chán ăn: là triệu chứng thường đi cùng cơn đau và có thể xuất hiện sớm.
- Buồn nôn hoặc nôn: thường xảy ra sau khi đau bắt đầu, nhưng trình tự có thể thay đổi.
- Sốt nhẹ: phản ánh tình trạng viêm; sốt cao hoặc rét run gợi ý biến chứng hơn.
- Căng chướng hoặc rối loạn đại tiện: có thể táo bón, tiêu chảy nhẹ hay khó trung tiện.
- Đau hông lưng hoặc tiểu buốt khi ruột thừa nằm sau manh tràng và kích thích đường tiết niệu.
- Đau vùng chậu, mót rặn hoặc tiêu chảy nổi bật khi đầu ruột thừa hướng xuống tiểu khung.
- Đau bụng lan tỏa ngay từ đầu ở trẻ nhỏ hoặc khi ruột thừa đã thủng.
- Khối đau hố chậu phải xuất hiện muộn, có thể liên quan đám quánh hoặc áp xe quanh ruột thừa.
Nên khám sớm: đau bụng mới xuất hiện, tăng dần, kèm chán ăn hoặc buồn nôn. Cần khám trong ngày: đau khu trú hố chậu phải, sốt, nôn nhiều, khó đi lại vì đau hoặc triệu chứng kéo dài vài giờ không giảm. Cần tái khám sớm: đã được theo dõi đau bụng nhưng cơn đau đổi vị trí, tăng cường độ, xuất hiện sốt hoặc không ăn uống được.
- Gọi 115 hoặc đến cơ sở cấp cứu khi đau bụng dữ dội tăng nhanh, bụng cứng hoặc đau lan khắp bụng.
- Cấp cứu ngay nếu có lơ mơ, da lạnh, chóng mặt, ngất, thở nhanh, tim đập nhanh hoặc tiểu rất ít.
- Không tự lái xe khi đau nhiều, nôn liên tục hay có dấu hiệu choáng; nhờ người đưa đi hoặc gọi xe cấp cứu.
- Không trì hoãn để thử thuốc giảm đau mạnh, thuốc xổ, đắp nóng hay mẹo dân gian khi nghi viêm ruột thừa.
Chẩn đoán Viêm ruột thừa cấp
Chẩn đoán dựa trên sự kết hợp giữa diễn tiến đau, triệu chứng kèm theo, khám bụng, xét nghiệm và hình ảnh. Bác sĩ có thể dùng thang điểm lâm sàng để ước lượng nguy cơ nhưng không dùng điểm số đơn độc để tự kết luận. Khi khả năng thấp, người bệnh có thể được theo dõi và khám lại; khi nguy cơ trung bình hoặc biểu hiện không điển hình, siêu âm, CT hay MRI giúp xác nhận và tìm chẩn đoán khác. Không nên tự ấn mạnh bụng hoặc dựa vào vị trí đau để loại trừ bệnh.
Bác sĩ hỏi thời điểm khởi phát, đường di chuyển của cơn đau, nôn, sốt, đại tiểu tiện, kỳ kinh, khả năng mang thai, thuốc đang dùng và tiền sử phẫu thuật. Khám tập trung vào dấu hiệu sinh tồn, mất nước, mức độ đau khi di chuyển và phản ứng thành bụng. Tùy tình huống có thể khám hô hấp, tiết niệu, vùng chậu hoặc trực tràng để loại trừ nguyên nhân khác; các nghiệm pháp gây đau chỉ do nhân viên y tế thực hiện.
Công thức máu và CRP giúp đánh giá phản ứng viêm nhưng kết quả bình thường không loại trừ hoàn toàn viêm ruột thừa sớm. Điện giải, chức năng thận hỗ trợ đánh giá mất nước và chuẩn bị dùng thuốc cản quang hay phẫu thuật. Tổng phân tích nước tiểu giúp phân biệt nhiễm trùng tiểu hoặc sỏi, dù viêm ruột thừa vẫn có thể gây vài bất thường nhẹ. Xét nghiệm thai được thực hiện ở người có khả năng mang thai trước khi chọn hình ảnh hoặc can thiệp.
Siêu âm không dùng bức xạ và thường là lựa chọn đầu ở trẻ em, người trẻ và thai phụ, nhưng phụ thuộc người thực hiện và vị trí ruột thừa. CT bụng chậu, thường có thuốc cản quang khi phù hợp, cho thấy ruột thừa viêm, sỏi phân, thủng, áp xe và nhiều nguyên nhân đau khác. MRI là lựa chọn hữu ích khi cần tránh tia ion hóa, đặc biệt trong thai kỳ hoặc khi siêu âm chưa kết luận. Kết quả hình ảnh luôn được đối chiếu với lâm sàng.
Không có một tiêu chuẩn đơn nhất áp dụng cho mọi người bệnh. Chẩn đoán được xác lập khi biểu hiện lâm sàng phù hợp và hình ảnh cho thấy ruột thừa giãn, thành dày, mỡ quanh ruột thừa viêm hoặc dấu hiệu biến chứng. Các thang điểm như Alvarado, AIR hoặc Adult Appendicitis Score hỗ trợ phân tầng nguy cơ trong môi trường y tế, không phải công cụ tự chẩn đoán tại nhà. Ở người bệnh nguy cơ cao, hội chẩn ngoại khoa có thể được tiến hành song song với xét nghiệm.
Điều trị Viêm ruột thừa cấp
Mục tiêu là kiểm soát nhiễm trùng, ngăn thủng và xử lý nguồn viêm. Người bệnh thường được nhịn ăn, truyền dịch, giảm đau, chống nôn và dùng kháng sinh theo đánh giá của bác sĩ. Phẫu thuật cắt ruột thừa là hướng điều trị phổ biến cho cả thể không biến chứng và biến chứng. Điều trị không mổ bằng kháng sinh có thể được cân nhắc ở một số trường hợp không biến chứng đã xác nhận, không có sỏi phân hoặc nguy cơ cao, với điều kiện theo dõi chặt và hiểu khả năng tái phát.
Kháng sinh được dùng trước phẫu thuật và kéo dài sau mổ khi có hoại tử, thủng, áp xe hoặc viêm phúc mạc. Phác đồ thường cần bao phủ vi khuẩn đường ruột Gram âm và kỵ khí; lựa chọn hoạt chất phụ thuộc mức độ bệnh, dị ứng, chức năng gan thận, thai kỳ, tình hình kháng thuốc và kết quả cấy nếu có. Thuốc giảm đau, chống nôn và dịch truyền giúp ổn định người bệnh nhưng không thay thế kiểm soát nguồn nhiễm. Không tự mua kháng sinh để trì hoãn khám.
Dẫn lưu qua da dưới hướng dẫn siêu âm hoặc CT có thể được dùng khi viêm ruột thừa đã tạo áp xe khu trú phù hợp về kích thước và vị trí. Thủ thuật giúp lấy mủ, giảm tải nhiễm trùng và cung cấp bệnh phẩm nuôi cấy, nhưng không áp dụng cho mọi ổ dịch và có nguy cơ chảy máu, tổn thương tạng hoặc dẫn lưu không hết.
Cắt ruột thừa nội soi thường được ưu tiên nhờ quan sát toàn ổ bụng, vết mổ nhỏ và phục hồi sớm; mổ mở vẫn cần khi giải phẫu khó, dính nhiều hoặc tình trạng không cho phép nội soi. Trong thể thủng, bác sĩ đồng thời rửa hoặc hút dịch nhiễm và kiểm soát ổ mủ. Quyết định thời điểm mổ dựa trên mức độ bệnh, ổ áp xe, tình trạng toàn thân, nguồn lực và kinh nghiệm phẫu thuật.
Chăm sóc hỗ trợ gồm bù dịch, điều chỉnh điện giải, kiểm soát đau và buồn nôn, dự phòng huyết khối khi có chỉ định và dinh dưỡng trở lại theo khả năng dung nạp. Sau mổ, vận động sớm, tập thở và chăm sóc vết mổ giúp giảm biến chứng. Người bệnh cần được hướng dẫn cách nhận biết sốt, đau tăng, nôn hoặc dịch bất thường từ vết mổ.
Bác sĩ theo dõi mạch, huyết áp, nhiệt độ, đau bụng, khả năng ăn uống, trung tiện và kết quả xét nghiệm viêm. Sau điều trị không mổ, tái đau, sốt hoặc nôn cần được đánh giá lại vì có thể thất bại điều trị hoặc tái phát. Sau phẫu thuật, cần liên hệ cơ sở y tế khi vết mổ đỏ lan, chảy mủ, bụng chướng tăng, tiêu chảy kéo dài hoặc không thể uống nước.
Thời gian nằm viện và hồi phục thay đổi theo thể bệnh, phương pháp điều trị, tuổi và bệnh nền. Viêm ruột thừa không biến chứng sau nội soi thường hồi phục nhanh hơn thể thủng hoặc áp xe; trường hợp biến chứng có thể cần kháng sinh, dẫn lưu và theo dõi lâu hơn. Không nên ấn định ngày trở lại lao động nặng khi chưa được bác sĩ phẫu thuật đánh giá.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Biến chứng trước điều trị gồm hoại tử, thủng ruột thừa, đám quánh, áp xe, viêm phúc mạc, nhiễm trùng huyết và tắc ruột do viêm. Sau mổ có thể gặp nhiễm trùng vết mổ, áp xe trong ổ bụng, liệt ruột, dính ruột hoặc hiếm hơn tổn thương cơ quan lân cận. Nguy cơ tăng khi chẩn đoán muộn, người bệnh cao tuổi, suy giảm miễn dịch hoặc có bệnh nền nặng.
Đa số người bệnh hồi phục tốt khi được chẩn đoán và kiểm soát nguồn viêm kịp thời. Tiên lượng kém thuận lợi hơn khi ruột thừa đã thủng, nhiễm trùng lan tỏa, có sốc nhiễm trùng hoặc người bệnh có dự trữ sinh lý thấp. Sau cắt ruột thừa hoàn toàn, viêm ruột thừa không tái phát; tuy nhiên vẫn có thể xuất hiện các vấn đề hậu phẫu cần theo dõi.
Tái phát chủ yếu liên quan điều trị không mổ bằng kháng sinh hoặc xử trí bảo tồn đám quánh, áp xe mà chưa cắt ruột thừa. Nguy cơ không giống nhau ở mọi người và có thể tăng khi còn sỏi phân hoặc triệu chứng lặp lại. Bác sĩ sẽ cân nhắc theo dõi, nội soi đại tràng ở nhóm phù hợp hoặc cắt ruột thừa theo kế hoạch dựa trên tuổi, hình ảnh và nghi ngờ khối u.
Không có biện pháp chắc chắn ngăn viêm ruột thừa. Chế độ ăn đủ chất xơ, uống đủ nước và duy trì nhu động ruột có lợi cho sức khỏe tiêu hóa nhưng chưa được chứng minh loại bỏ nguy cơ bệnh. Phòng biến chứng dựa vào đi khám sớm khi đau bụng tăng dần, không tự dùng thuốc xổ hoặc kháng sinh và tuân thủ tái khám sau điều trị bảo tồn.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Viêm ruột thừa cấp
Trước khi được loại trừ viêm ruột thừa, người bệnh có thể được yêu cầu nhịn ăn để chuẩn bị gây mê hoặc can thiệp. Sau mổ, thức ăn được bắt đầu từ nước, món mềm rồi tăng dần theo khả năng dung nạp và nhu động ruột. Không cần kiêng một nhóm thực phẩm lâu dài sau hồi phục, nhưng nên hạn chế rượu và món khó tiêu trong giai đoạn còn buồn nôn hoặc dùng thuốc.
Trong cơn đau cấp, nghỉ ngơi và tránh tự lái xe hoặc vận động mạnh. Sau nội soi, đi lại nhẹ sớm thường có lợi, sau đó tăng hoạt động theo mức đau và hướng dẫn của bác sĩ. Nâng vật nặng, tập bụng hoặc lao động gắng sức cần trì hoãn đến khi vết mổ lành và được xác nhận an toàn, đặc biệt sau mổ mở hoặc bệnh biến chứng.
Theo dõi nhiệt độ, mức đau, khả năng uống nước, nôn, đại tiện và tình trạng vết mổ nếu đã phẫu thuật. Ghi lại thời điểm đau, thuốc đã dùng và thay đổi triệu chứng để cung cấp cho bác sĩ. Theo dõi tại nhà không phù hợp khi đau tăng, sốt, bụng cứng, nôn liên tục, lơ mơ hoặc tiểu ít; các dấu hiệu này cần đánh giá cấp cứu.
- Không dùng thuốc xổ hoặc thụt tháo khi đang đau bụng chưa rõ nguyên nhân.
- Không tự uống kháng sinh để che triệu chứng và trì hoãn chẩn đoán.
- Không đắp nóng mạnh lên bụng hoặc cố ấn tìm điểm đau.
- Không ăn uống nhiều khi có khả năng cần gây mê hoặc phẫu thuật.
- Không tự ngừng thuốc được bác sĩ kê sau mổ nếu chưa trao đổi.
- Không bỏ tái khám khi điều trị bảo tồn bằng kháng sinh hoặc dẫn lưu.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Trẻ nhỏ có thể không mô tả được cơn đau, chỉ quấy khóc, bỏ ăn, nôn, sốt hoặc đi khom người. Bệnh dễ tiến triển đến thủng vì chẩn đoán muộn; siêu âm thường là hình ảnh đầu tiên và CT chỉ cân nhắc khi cần. Cha mẹ không nên ép ăn, cho thuốc xổ hay chờ đến khi trẻ đau khu trú rõ mới đưa đi khám.
Người cao tuổi có thể đau ít, sốt nhẹ hoặc xét nghiệm viêm không nổi bật dù bệnh đã biến chứng. CT thường có vai trò quan trọng vì cần phân biệt với viêm túi thừa, thiếu máu ruột hoặc u manh tràng. Bệnh tim phổi, suy thận, thuốc chống đông và suy giảm chức năng ảnh hưởng lựa chọn gây mê, phẫu thuật và hồi phục.
Thai kỳ làm vị trí đau thay đổi và buồn nôn dễ bị nhầm với triệu chứng thai nghén. Siêu âm hoặc MRI thường được ưu tiên để hạn chế bức xạ; không nên trì hoãn hình ảnh cần thiết khi nguy cơ biến chứng cao. Điều trị cần phối hợp ngoại khoa, sản khoa và gây mê, cân bằng nguy cơ của nhiễm trùng, phẫu thuật và tuổi thai.
Viêm ruột thừa và phẫu thuật không mặc định yêu cầu ngừng cho con bú. Bác sĩ lựa chọn thuốc gây mê, giảm đau và kháng sinh dựa trên lợi ích–nguy cơ, tuổi của trẻ và mức độ phơi nhiễm qua sữa. Người mẹ nên thông báo đang cho bú và không tự bỏ thuốc hoặc ngừng cho bú kéo dài nếu chưa được tư vấn.
Người suy giảm miễn dịch có thể ít sốt, ít tăng bạch cầu và phản ứng đau mờ nhạt, trong khi nguy cơ nhiễm trùng nặng cao hơn. Ngưỡng chỉ định hình ảnh, cấy dịch và nhập viện thường thấp hơn. Kháng sinh cần cá thể hóa theo vi khuẩn kháng thuốc, nhiễm nấm, thuốc đang dùng và khả năng lành vết thương.
Đái tháo đường, bệnh tim phổi, suy thận, xơ gan, béo phì và bệnh viêm ruột có thể làm tăng nguy cơ biến chứng hoặc thay đổi biểu hiện. Thuốc chống đông, thuốc ức chế miễn dịch và tình trạng suy dinh dưỡng ảnh hưởng kế hoạch mổ, kiểm soát chảy máu và nhiễm trùng. Mọi điều chỉnh thuốc nền cần do bác sĩ điều trị quyết định.
Sau cắt ruột thừa, đau thường giảm dần và nhu động ruột trở lại theo thời gian. Cần giữ vết mổ sạch, dùng thuốc theo đơn, vận động nhẹ và tránh nâng nặng. Sốt trở lại, đau tăng sau giai đoạn đã đỡ, bụng chướng, nôn, không trung tiện hoặc vết mổ chảy mủ có thể báo hiệu biến chứng hậu phẫu.
Câu hỏi thường gặp về Viêm ruột thừa cấp
Viêm ruột thừa cấp có thể nguy hiểm nếu ruột thừa hoại tử hoặc thủng, làm nhiễm trùng lan vào ổ bụng. Biến chứng gồm áp xe, viêm phúc mạc và nhiễm trùng huyết. Mức độ không thể đánh giá chỉ bằng cường độ đau, vì trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người suy giảm miễn dịch đôi khi biểu hiện nhẹ. Đau bụng tăng dần, khu trú bên phải, kèm sốt, nôn hoặc khó đi lại cần được khám trong ngày; đau lan khắp bụng, lơ mơ hay choáng cần cấp cứu.
Phẫu thuật cắt ruột thừa vẫn là phương án điều trị phổ biến và dứt điểm, đặc biệt khi có biến chứng, sỏi phân, triệu chứng tiến triển hoặc khó theo dõi. Một số trường hợp viêm ruột thừa không biến chứng được xác nhận bằng hình ảnh có thể cân nhắc kháng sinh đơn thuần sau khi trao đổi lợi ích, nguy cơ thất bại và tái phát. Quyết định không nên tự đưa ra tại nhà vì cần loại trừ thủng, áp xe và các nguyên nhân đau bụng khác.
Viêm ruột thừa không phải bệnh truyền nhiễm và không lây qua ăn uống, tiếp xúc, ho hay dùng chung đồ. Bệnh thường hình thành khi lòng ruột thừa bị tắc và vi khuẩn vốn có trong đường ruột phát triển tại chỗ. Một số nhiễm trùng tiêu hóa có thể làm mô lympho sưng và góp phần khởi phát, nhưng điều đó không biến viêm ruột thừa thành bệnh lây. Người sống cùng không cần cách ly; vệ sinh tay và an toàn thực phẩm vẫn cần cho sức khỏe chung.
Sau mổ, thức ăn thường được bắt đầu khi người bệnh tỉnh, không nôn và ruột hoạt động trở lại. Có thể dùng nước, cháo, súp hoặc món mềm rồi tăng dần đến chế độ bình thường. Ưu tiên đủ đạm, rau quả và nước để hỗ trợ lành vết thương, nhưng lượng chất xơ cần tăng từ từ nếu còn đầy bụng. Hạn chế rượu, bữa quá nhiều dầu mỡ và thực phẩm gây khó chịu cá nhân; không có danh sách kiêng bắt buộc lâu dài cho mọi người.
Sau khi ruột thừa được cắt hoàn toàn, viêm ruột thừa thông thường không tái phát. Người điều trị bằng kháng sinh hoặc dẫn lưu áp xe mà chưa cắt ruột thừa vẫn có khả năng tái viêm, vì nguồn tắc nghẽn có thể còn tồn tại. Mức nguy cơ phụ thuộc hình ảnh, sỏi phân, tuổi và triệu chứng về sau. Khi đau hố chậu phải xuất hiện lại, cần khám thay vì tự dùng lại đơn cũ; bác sĩ có thể đề nghị chụp kiểm tra hoặc phẫu thuật theo kế hoạch.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

