Áp xe ruột thừa là một ổ mủ khu trú hình thành quanh ruột thừa, thường sau khi ruột thừa viêm bị thủng nhưng dịch nhiễm trùng được mạc nối và quai ruột bao lại. Người bệnh có thể đau hố chậu phải kéo dài nhiều ngày, sốt, rét run, chán ăn, sụt sức hoặc sờ thấy vùng bụng căng đau; đôi khi cơn đau ban đầu giảm rồi sốt và đau quay trở lại. Đây là viêm ruột thừa biến chứng, có nguy cơ lan thành viêm phúc mạc, nhiễm trùng huyết hoặc tạo đường rò. CT bụng chậu thường giúp xác định kích thước, vị trí và khả năng dẫn lưu; siêu âm hoặc MRI được lựa chọn trong một số nhóm. Điều trị có thể gồm kháng sinh, dẫn lưu qua da, phẫu thuật sớm hoặc phẫu thuật theo kế hoạch, tùy tình trạng toàn thân, giải phẫu ổ mủ và năng lực chuyên môn.
Áp xe ruột thừa là bệnh gì?
Áp xe ruột thừa (Appendiceal abscess) là một khoang chứa mủ hình thành cạnh ruột thừa, thường là hậu quả của viêm ruột thừa hoại tử hoặc thủng. Thay vì dịch nhiễm khuẩn lan tự do khắp ổ bụng, mạc nối, phúc mạc và các quai ruột dính lại để giới hạn vùng viêm.

Sự khu trú này có thể làm triệu chứng bớt dữ dội hơn viêm phúc mạc lan tỏa, nhưng ổ mủ vẫn là nguồn nhiễm trùng cần điều trị. Áp xe khác với đám quánh ruột thừa: đám quánh là khối viêm dính chưa chắc có khoang mủ rõ, còn áp xe thường thấy ổ dịch có thành trên siêu âm hoặc CT. Tình trạng cũng khác với áp xe sau cắt ruột thừa, dù nguyên tắc kiểm soát nguồn nhiễm có điểm tương đồng.
| Tên bệnh | Áp xe ruột thừa |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Appendiceal abscess |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Áp xe quanh ruột thừa; periappendiceal abscess; ổ mủ ruột thừa |
| Mã ICD-10 | K35.1 (viêm ruột thừa cấp có áp xe phúc mạc theo ICD-10 WHO) |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Biến chứng nhiễm trùng ngoại khoa tiêu hóa; nhiễm trùng trong ổ bụng khu trú |
| Cơ quan ảnh hưởng | Ruột thừa và mô quanh manh tràng là vị trí chính; phúc mạc, mạc nối, hồi tràng, đại tràng phải và thành bụng có thể tham gia bao khu trú ổ mủ. |
| Tính chất bệnh | Tình trạng cấp hoặc bán cấp, không lây, thường xuất hiện sau viêm ruột thừa thủng được các mô lân cận khu trú lại. |
| Mức độ phổ biến | Ít gặp hơn viêm ruột thừa không biến chứng nhưng là biến chứng quan trọng, thường liên quan chẩn đoán muộn hoặc biểu hiện không điển hình. |
| Bệnh có lây không? | Không |
| Đường lây | Không áp dụng |
Tổng quan chuyên môn về Áp xe ruột thừa
Viêm làm thành ruột thừa thiếu máu và thủng, giải phóng vi khuẩn cùng chất chứa đường ruột vào vùng hố chậu phải. Mạc nối lớn, manh tràng và các quai hồi tràng phản ứng bằng cách dính lại quanh chỗ thủng, tạo hàng rào tạm thời. Bạch cầu, mô hoại tử và dịch viêm tích tụ thành mủ; áp lực trong ổ tăng có thể làm ổ áp xe mở rộng, xâm lấn cơ thắt lưng chậu, thành bụng hoặc vỡ vào phúc mạc. Kháng sinh giảm tải vi khuẩn nhưng khả năng thấm vào khoang mủ có thể hạn chế, vì vậy một số trường hợp cần dẫn lưu.
Có thể mô tả áp xe theo vị trí quanh manh tràng, trong tiểu khung, sau phúc mạc hoặc giữa các quai ruột; theo kích thước; và theo việc có đường dẫn lưu an toàn hay không. Về lâm sàng, bác sĩ phân biệt người bệnh ổn định với nhiễm trùng khu trú và người bệnh có viêm phúc mạc lan tỏa hoặc sốc. Phân loại này quyết định khả năng điều trị kháng sinh, dẫn lưu qua da, nội soi phẫu thuật hay mổ mở.
Áp xe xuất hiện ở một phần người bệnh viêm ruột thừa biến chứng, đặc biệt khi đến viện muộn, chẩn đoán khó hoặc ruột thừa nằm vị trí bất thường. Trẻ nhỏ và người cao tuổi dễ phát hiện muộn vì triệu chứng không điển hình. Tỷ lệ thay đổi theo khả năng tiếp cận chẩn đoán hình ảnh, tiêu chí định nghĩa và mô hình chuyển tuyến; chưa có số liệu đại diện toàn quốc tại Việt Nam để đưa ra ước tính chắc chắn.
Dịch nhiễm khuẩn thoát qua vị trí thủng của ruột thừa vào mô lân cận. Cơ thể cố khu trú bằng mạc nối và quai ruột, sau đó hình thành khoang mủ có vỏ viêm. Ổ mủ có thể lan theo khoang sau phúc mạc, xuống tiểu khung hoặc vỡ vào ổ bụng; đây là đường tiến triển nội tại, không phải đường lây giữa người với người.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Áp xe ruột thừa
Nguyên nhân chủ yếu là viêm ruột thừa cấp tiến triển đến hoại tử và thủng. Sỏi phân có thể duy trì tắc nghẽn và làm tăng nguy cơ thất bại điều trị bảo tồn. Hiếm hơn, ổ mủ liên quan khối u ruột thừa, u manh tràng, bệnh Crohn hoặc dị vật. Áp xe sau phẫu thuật cắt ruột thừa là một thực thể khác, thường do nhiễm trùng tồn lưu hoặc kiểm soát nguồn chưa đầy đủ.
Nguy cơ tăng khi đau bụng kéo dài trước khi đến viện, biểu hiện bị che lấp bởi thuốc, ruột thừa nằm sau manh tràng hoặc người bệnh không thể mô tả triệu chứng. Tuổi rất nhỏ, tuổi cao, đái tháo đường, suy giảm miễn dịch và hạn chế tiếp cận y tế làm tăng khả năng chẩn đoán muộn. Sỏi phân và ruột thừa hoại tử là các yếu tố liên quan biến chứng nhưng chỉ được xác định qua hình ảnh hoặc phẫu thuật.
Trẻ dưới tuổi học đường, người cao tuổi, thai phụ, người dùng corticosteroid hoặc thuốc ức chế miễn dịch cần ngưỡng nghi ngờ thấp hơn. Người đã có cơn đau hố chậu phải vài ngày rồi sốt kéo dài, hoặc đau giảm tạm thời sau đó tái nặng, cần được đánh giá ổ áp xe. Người trên trung niên có ổ áp xe không điển hình cần loại trừ tổn thương u sau khi nhiễm trùng ổn định.
Triệu chứng và dấu hiệu của Áp xe ruột thừa
Áp xe ruột thừa thường biểu hiện sau vài ngày đau bụng, với cơn đau khu trú dai dẳng hơn là di chuyển điển hình. Sốt, mệt, chán ăn và sụt khả năng vận động có thể nổi bật; đôi khi người bệnh đã tự dùng kháng sinh nên sốt không cao. Ổ áp xe tiểu khung có thể gây tiêu chảy, mót rặn hoặc tiểu khó, còn ổ sau manh tràng có thể đau hông lưng. Biểu hiện toàn thân nặng gợi ý ổ mủ không còn được khu trú.
- Đau hố chậu phải kéo dài: thường liên tục, tăng khi đi lại hoặc thay đổi tư thế.
- Sốt và rét run: có thể dao động, đặc biệt khi ổ mủ lớn hoặc dẫn lưu kém.
- Chán ăn, buồn nôn: phản ánh viêm kéo dài và rối loạn nhu động ruột.
- Mệt, khát nước, nhịp tim nhanh: liên quan nhiễm trùng và giảm ăn uống.
- Căng đau hoặc khối vùng bụng phải: không phải lúc nào cũng sờ thấy và không nên tự ấn mạnh.
- Rối loạn đại tiểu tiện: xuất hiện khi ổ mủ kích thích trực tràng hoặc bàng quang.
- Đau háng hoặc khó duỗi hông khi ổ áp xe lan gần cơ thắt lưng chậu.
- Ho hoặc đau ngực phải do ổ nhiễm cao kích thích cơ hoành, hiếm gặp.
- Rò mủ ra da, vào ruột hoặc bàng quang khi áp xe tồn tại lâu và ăn mòn mô.
- Vàng da nhẹ hoặc rối loạn ý thức trong nhiễm trùng nặng, đặc biệt ở người cao tuổi.
Nên đặt lịch khám khẩn: đau bụng phải kéo dài sau một cơn nghi viêm ruột thừa, dù cường độ đã giảm. Cần khám trong ngày: sốt dai dẳng, rét run, không ăn uống được, bụng có vùng căng đau hoặc triệu chứng trở lại sau khi dùng kháng sinh. Cần tái khám sớm: đang điều trị bảo tồn nhưng sốt không giảm, lượng dịch dẫn lưu thay đổi bất thường hoặc đau tăng.
- Gọi 115 khi đau chuyển từ khu trú sang lan toàn bụng, bụng cứng hoặc người bệnh không thể cử động vì đau.
- Đến cấp cứu ngay nếu có lú lẫn, thở nhanh, tụt huyết áp, da lạnh, ngất hoặc lượng nước tiểu giảm rõ.
- Không tự lái xe khi đang sốt cao, chóng mặt, đau nhiều hoặc nôn liên tục.
- Không chờ ổ mủ tự vỡ và không chọc, xoa bóp hay đắp thuốc lên vùng bụng đau.
Chẩn đoán Áp xe ruột thừa
Bác sĩ nghĩ đến áp xe khi triệu chứng viêm ruột thừa kéo dài, sốt dai dẳng hoặc khám thấy khối đau. Xét nghiệm đánh giá mức viêm, chức năng cơ quan và nguy cơ nhiễm trùng huyết; hình ảnh xác định có ổ dịch hay chỉ là đám quánh. CT thường cung cấp bản đồ giải phẫu tốt nhất ở người lớn không mang thai, đồng thời giúp lập kế hoạch đường dẫn lưu. Chẩn đoán phải phân biệt với áp xe phần phụ, viêm túi thừa, bệnh Crohn và u manh tràng.
Khám tập trung vào dấu hiệu sinh tồn, tình trạng mất nước, tri giác và phản ứng phúc mạc. Bác sĩ đánh giá vùng đau, khối căng, khả năng duỗi hông, nhu động ruột và dấu hiệu nhiễm trùng ngoài ổ bụng. Khám vùng chậu hoặc trực tràng chỉ thực hiện khi có chỉ định để đánh giá ổ áp xe thấp. Không nên tự kiểm tra khối bụng bằng ấn sâu vì có thể làm đau và không giúp xác định chẩn đoán.
Công thức máu, CRP và đôi khi procalcitonin hỗ trợ đánh giá mức độ viêm và xu hướng đáp ứng. Điện giải, chức năng thận, gan, đông máu và lactate được dùng khi người bệnh nặng hoặc chuẩn bị can thiệp. Cấy máu cân nhắc khi sốt kèm hạ huyết áp, thở nhanh, lú lẫn hoặc nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc. Nếu dẫn lưu hay phẫu thuật, dịch mủ thường được lấy để nuôi cấy nhằm điều chỉnh kháng sinh.
CT bụng chậu cho thấy ổ dịch có thành, khí, sỏi phân, vị trí ruột thừa và liên quan với ruột hoặc mạch máu; thuốc cản quang có thể làm rõ thành áp xe khi không chống chỉ định. Siêu âm hữu ích ở trẻ em, người gầy, thai phụ và cho hướng dẫn dẫn lưu một số ổ nông. MRI tránh tia ion hóa nhưng thời gian thực hiện và khả năng tiếp cận khác nhau. Hình ảnh lặp lại chỉ cần khi diễn tiến không phù hợp hoặc nghi còn ổ mủ.
Chẩn đoán thường yêu cầu bằng chứng hình ảnh của ổ dịch khu trú quanh ruột thừa hoặc manh tràng, đi kèm biểu hiện nhiễm trùng và tiền sử phù hợp. Dấu khí trong ổ, thành tăng quang, phản ứng mỡ và ruột thừa viêm hỗ trợ chẩn đoán nhưng không phải lúc nào cũng có đầy đủ. Không dùng kích thước đơn lẻ để quyết định dẫn lưu; bác sĩ còn xem xét triệu chứng, đường tiếp cận, độ đặc của mủ và đáp ứng kháng sinh.
Điều trị Áp xe ruột thừa
Điều trị hướng tới ổn định tuần hoàn, kháng khuẩn thích hợp và kiểm soát nguồn mủ. Người bệnh ổn định với ổ áp xe được khu trú có thể được điều trị bằng kháng sinh, kết hợp dẫn lưu qua da khi ổ mủ phù hợp. Phẫu thuật sớm được cân nhắc khi viêm phúc mạc lan tỏa, thất bại điều trị bảo tồn, không có đường dẫn lưu an toàn hoặc ê-kíp có kinh nghiệm xử lý nội soi phức tạp. Kế hoạch cắt ruột thừa sau đó cần cá thể hóa.
Kháng sinh thường được truyền tĩnh mạch ban đầu để bao phủ vi khuẩn đường ruột Gram âm và kỵ khí, sau đó thu hẹp theo cấy và đáp ứng. Lựa chọn phụ thuộc nhiễm trùng cộng đồng hay bệnh viện, dị ứng, chức năng thận gan, thai kỳ và nguy cơ vi khuẩn đa kháng. Thuốc giảm đau, chống nôn và dịch truyền hỗ trợ ổn định. Kháng sinh đơn thuần không nên kéo dài vô hạn nếu sốt, đau hoặc chỉ số viêm không cải thiện.
Dẫn lưu qua da dưới hướng dẫn CT hoặc siêu âm được cân nhắc khi ổ mủ đủ lớn, có đường tiếp cận tránh ruột và mạch máu, và người bệnh không có viêm phúc mạc lan tỏa. Ống dẫn lưu cần được chăm sóc, theo dõi lượng và tính chất dịch; tắc ống, chảy máu, rò ruột hoặc còn ổ ngăn là các hạn chế. Không tự rút ống khi chưa được bác sĩ xác nhận.
Phẫu thuật có thể gồm cắt ruột thừa, dẫn lưu mủ và xử lý mô hoại tử; nội soi được ưu tiên tại trung tâm có kinh nghiệm nhưng đôi khi phải chuyển mổ mở. Trong viêm dính nặng, việc bóc tách có nguy cơ tổn thương ruột hoặc phải cắt một đoạn manh tràng. Sau điều trị bảo tồn thành công, cắt ruột thừa theo kế hoạch không bắt buộc cho mọi người, nhưng có thể được đề nghị khi tái phát, còn sỏi phân hoặc nghi u.
Người bệnh được bù dịch, điều chỉnh điện giải, kiểm soát đường huyết, giảm đau và hỗ trợ dinh dưỡng. Khi có ống dẫn lưu, điều dưỡng theo dõi vị trí, da quanh chân ống và lượng dịch từng ngày. Vận động sớm, tập thở, dự phòng huyết khối và phục hồi dinh dưỡng giúp giảm biến chứng do nằm viện kéo dài.
Theo dõi bao gồm nhiệt độ, mạch, huyết áp, đau, ăn uống, lượng nước tiểu, bạch cầu, CRP và dịch dẫn lưu. Đáp ứng tốt thường thể hiện bằng giảm sốt, giảm đau và cải thiện xét nghiệm; nếu không, cần tìm ổ mủ chưa dẫn lưu, tắc ống, vi khuẩn kháng thuốc hoặc chẩn đoán khác. Sau xuất viện, lịch tái khám được dùng để xem xét chụp lại, nội soi đại tràng hoặc phẫu thuật kế hoạch.
Điều trị thường dài hơn viêm ruột thừa không biến chứng vì cần thời gian kiểm soát ổ mủ và phục hồi viêm. Thời gian kháng sinh phụ thuộc mức độ kiểm soát nguồn, diễn tiến lâm sàng và kết quả cấy, không nên tự kéo dài. Ống dẫn lưu chỉ được rút khi lượng dịch giảm, ổ áp xe xẹp và bác sĩ đánh giá an toàn; hồi phục hoàn toàn có thể kéo dài nhiều tuần.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Ổ áp xe có thể vỡ gây viêm phúc mạc, nhiễm trùng huyết, sốc, tắc ruột hoặc hình thành nhiều ổ mủ. Lan sau phúc mạc có thể ảnh hưởng cơ thắt lưng chậu; ăn mòn mô có thể tạo rò vào ruột, bàng quang hoặc da. Biến chứng điều trị gồm chảy máu, tổn thương ruột khi dẫn lưu, nhiễm trùng vết mổ, áp xe tồn lưu và dính ruột.
Tiên lượng thường tốt khi ổ nhiễm được nhận diện, dẫn lưu hoặc phẫu thuật đúng lúc và người bệnh đáp ứng kháng sinh. Nguy cơ nặng tăng ở người có sốc, nhiều ổ áp xe, bệnh nền nặng, suy giảm miễn dịch hoặc kiểm soát nguồn chậm. Sau ổn định, cần hoàn tất đánh giá nguyên nhân để tránh bỏ sót u và thống nhất kế hoạch theo dõi tái phát.
Sau điều trị bảo tồn, viêm ruột thừa hoặc áp xe có thể tái xuất hiện vì ruột thừa vẫn còn. Nguy cơ cao hơn khi có sỏi phân, cơn đau lặp lại hoặc hình ảnh còn bất thường. Không phải mọi người đều cần cắt ruột thừa định kỳ; bác sĩ cân nhắc tuổi, triệu chứng, nguy cơ mổ và khả năng theo dõi, đồng thời chú ý loại trừ bệnh ác tính ở nhóm phù hợp.
Không có cách chắc chắn phòng áp xe ngoài việc chẩn đoán và điều trị viêm ruột thừa sớm. Người đau bụng tăng dần không nên tự uống kháng sinh hoặc thuốc giảm đau kéo dài để chờ bệnh tự hết. Sau điều trị bảo tồn, tuân thủ tái khám, chăm sóc ống dẫn lưu và quay lại ngay khi sốt hoặc đau tái phát giúp phòng vỡ ổ mủ và nhiễm trùng lan rộng.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Áp xe ruột thừa
Giai đoạn nhiễm trùng nặng hoặc trước can thiệp có thể cần nhịn ăn theo chỉ định. Khi ruột hoạt động, chế độ ăn được khởi động từng bước với thức ăn dễ tiêu, đủ đạm và năng lượng để bù sụt cân. Nếu có rò ruột, liệt ruột hoặc phẫu thuật rộng, kế hoạch dinh dưỡng cần chuyên gia xây dựng; không tự kiêng kéo dài vì dễ suy dinh dưỡng.
Trong thời gian sốt và có ống dẫn lưu, vận động nhẹ có giám sát giúp giảm mất cơ nhưng phải tránh kéo căng hoặc gập ống. Sau xuất viện, tăng quãng đi bộ dần, nghỉ khi mệt và không nâng nặng cho đến khi ổ nhiễm ổn định. Trở lại công việc phụ thuộc mức độ can thiệp, thể lực và vị trí ống dẫn lưu chứ không theo một mốc cố định.
Đo nhiệt độ, theo dõi đau, khả năng ăn uống, đại tiện và lượng dịch nếu còn ống dẫn lưu. Ghi màu, mùi và thể tích dịch theo hướng dẫn, giữ túi thấp hơn vị trí đặt ống và bảo vệ ống khỏi bị kéo. Sốt trở lại, dịch đột ngột ngừng kèm đau tăng, chảy máu, rò phân hoặc ống tuột là lý do liên hệ cơ sở điều trị ngay.
- Không tự chọc, nặn hoặc xoa bóp vùng bụng có khối đau.
- Không rút, kẹp hoặc bơm rửa ống dẫn lưu khi chưa được hướng dẫn.
- Không tự đổi hoặc kéo dài kháng sinh dựa trên màu dịch.
- Không ăn uống trước thủ thuật nếu bệnh viện đã yêu cầu nhịn.
- Không bỏ hẹn chụp kiểm tra hoặc đánh giá nguyên nhân sau khi ổ áp xe xẹp.
- Không xem giảm đau tạm thời là bằng chứng ổ mủ đã khỏi.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Ở trẻ em, áp xe thường liên quan viêm ruột thừa được phát hiện muộn và có thể biểu hiện bằng sốt, mệt, đi khom hoặc tiêu chảy. Siêu âm được ưu tiên, CT hay MRI dùng khi cần xác định sâu hơn. Chiến lược kháng sinh, dẫn lưu và thời điểm cắt ruột thừa cần do nhóm ngoại nhi quyết định dựa trên kích thước ổ mủ, tuổi và khả năng theo dõi.
Người cao tuổi có thể ít đau nhưng dễ nhiễm trùng huyết và suy cơ quan. CT giúp đồng thời tìm ung thư manh tràng hoặc ruột thừa, vốn có thể gây tắc và áp xe. Sau điều trị bảo tồn, đánh giá đại tràng hoặc theo dõi hình ảnh thường được cân nhắc kỹ hơn; phẫu thuật phải tính đến suy yếu, thuốc chống đông và bệnh tim phổi.
Áp xe trong thai kỳ cần phối hợp ngoại khoa, sản khoa, chẩn đoán hình ảnh và gây mê. Siêu âm hoặc MRI giúp định vị mà không dùng tia ion hóa; CT vẫn có thể cần khi lợi ích vượt nguy cơ. Dẫn lưu, kháng sinh và phẫu thuật được chọn theo tình trạng mẹ, tuổi thai, vị trí ổ mủ và dấu hiệu đe dọa thai.
Cho con bú thường có thể tiếp tục trong quá trình điều trị, nhưng từng kháng sinh, thuốc giảm đau và thuốc cản quang cần được kiểm tra mức phù hợp. Người mẹ nên báo cho đội điều trị tuổi và tình trạng sức khỏe của trẻ. Không tự bỏ liều, không dùng lại thuốc cũ và không ngừng cho bú dài ngày nếu chưa có khuyến cáo cụ thể.
Áp xe có thể tiến triển nhanh, nhiều ổ hoặc do vi khuẩn và nấm không thường gặp ở người suy giảm miễn dịch. Biểu hiện viêm có thể mờ nên cần hình ảnh và cấy dịch sớm hơn. Điều trị đòi hỏi xem xét thuốc ức chế miễn dịch, nguy cơ kháng thuốc, giảm bạch cầu và khả năng lành vết thương; quyết định phải cá thể hóa.
Đái tháo đường, xơ gan, suy thận, bệnh tim, suy dinh dưỡng và béo phì làm tăng rủi ro gây mê, nhiễm trùng và chậm lành. Chức năng thận ảnh hưởng liều kháng sinh và thuốc cản quang; thuốc chống đông ảnh hưởng dẫn lưu hoặc phẫu thuật. Kiểm soát bệnh nền được thực hiện song song với xử lý ổ mủ, không nên tự ngừng thuốc.
Sau mổ hoặc dẫn lưu, đau và sốt phải có xu hướng giảm. Vết mổ, chân ống, nhu động ruột và lượng dịch được theo dõi hằng ngày. Đau tăng trở lại, sốt muộn, bụng chướng, tiêu chảy nặng hoặc dịch có mùi phân gợi ý ổ nhiễm tồn lưu hay rò. Phục hồi chậm hơn phẫu thuật ruột thừa không biến chứng và cần tái khám đúng lịch.
Câu hỏi thường gặp về Áp xe ruột thừa
Áp xe ruột thừa cần được đánh giá tại bệnh viện vì đây là ổ nhiễm trùng trong ổ bụng. Người bệnh ổn định, ổ mủ khu trú có thể không phải mổ khẩn ngay, nhưng vẫn cần kháng sinh, theo dõi và đôi khi dẫn lưu. Khi đau lan khắp bụng, bụng cứng, sốt cao, lú lẫn, thở nhanh, tụt huyết áp hoặc tiểu ít, ổ áp xe có thể đã vỡ hoặc gây nhiễm trùng huyết; lúc đó phải gọi 115 hoặc đến cấp cứu ngay.
Một số ổ áp xe nhỏ, khu trú và người bệnh ổn định có thể đáp ứng với kháng sinh và theo dõi sát. Tuy nhiên, khoang mủ thường khó được thuốc thấm đầy đủ; ổ lớn, nhiều ngăn, sốt kéo dài hoặc chỉ số viêm không giảm có thể cần dẫn lưu hay phẫu thuật. Bác sĩ dựa vào CT, tình trạng huyết động, bệnh nền và đường tiếp cận để quyết định. Không tự uống kháng sinh tại nhà vì điều này có thể làm triệu chứng mờ đi trong khi ổ mủ vẫn tiến triển.
Bác sĩ can thiệp dùng siêu âm hoặc CT để chọn đường an toàn, gây tê và đưa một ống nhỏ qua da vào ổ mủ. Dịch được hút, gửi nuôi cấy và ống có thể lưu lại để dẫn lưu liên tục. Người bệnh cần giữ ống không bị kéo, ghi lượng dịch và tái khám để kiểm tra ổ áp xe. Dẫn lưu không phù hợp khi không có đường đi an toàn, mủ quá đặc hoặc người bệnh có viêm phúc mạc lan tỏa cần phẫu thuật.
Không phải mọi người đều cần cắt ruột thừa theo kế hoạch sau điều trị bảo tồn thành công. Quyết định phụ thuộc tuổi, khả năng tái phát, còn sỏi phân, triệu chứng lặp lại, nguy cơ phẫu thuật và nghi ngờ khối u. Ở người lớn tuổi hoặc hình ảnh không điển hình, bác sĩ có thể đề nghị nội soi đại tràng, chụp kiểm tra hoặc phẫu thuật để loại trừ tổn thương tắc nghẽn. Người bệnh nên tham dự đầy đủ các hẹn theo dõi dù đã hết đau và hết sốt.
Áp xe hoặc viêm ruột thừa có thể tái phát khi ruột thừa vẫn còn sau điều trị kháng sinh và dẫn lưu. Sỏi phân, cơn đau tái diễn hoặc bất thường tồn tại trên hình ảnh làm nguy cơ đáng lưu ý hơn. Không có cách tại nhà dự đoán chính xác ai sẽ tái phát. Khi xuất hiện lại đau hố chậu phải, sốt, chán ăn hoặc mệt bất thường, cần khám sớm và không dùng lại đơn kháng sinh trước đó nếu chưa được bác sĩ đánh giá.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

