Viêm niệu đạo là tình trạng niêm mạc ống dẫn nước tiểu bị viêm, gây tiểu buốt, ngứa rát trong niệu đạo hoặc chảy dịch ở lỗ tiểu. Bệnh có thể do nhiễm trùng lây qua đường tình dục như lậu, chlamydia và Mycoplasma genitalium, nhưng cũng có thể liên quan Trichomonas, virus, ống thông, hóa chất hoặc chấn thương. Một số người không có triệu chứng vẫn có khả năng truyền tác nhân cho bạn tình. Chẩn đoán cần lấy bệnh sử tình dục kín đáo, khám và làm xét nghiệm khuếch đại axit nucleic trên nước tiểu đầu dòng hoặc mẫu phết; cấy lậu giúp đánh giá đề kháng khi cần. Điều trị dựa trên căn nguyên, dữ liệu kháng thuốc, thai kỳ và vị trí nhiễm, đồng thời xử trí bạn tình để tránh tái nhiễm. Đau bìu, đau vùng chậu, sốt hoặc phát ban lan tỏa cần đánh giá biến chứng.
Viêm niệu đạo là bệnh gì?
Niệu đạo là ống đưa nước tiểu từ bàng quang ra ngoài; viêm niệu đạo xảy ra khi lớp niêm mạc của ống này bị nhiễm trùng hoặc kích thích. Khái niệm được chia thành viêm niệu đạo do lậu và không do lậu, nhưng nhóm không do lậu vẫn có thể do các tác nhân lây truyền qua đường tình dục như chlamydia hoặc Mycoplasma genitalium. Viêm niệu đạo khác viêm bàng quang ở chỗ đau, ngứa và dịch tiết tại lỗ tiểu nổi bật hơn, mặc dù hai tình trạng có thể cùng xuất hiện. Ở phụ nữ, viêm niệu đạo có thể khó nhận biết và đi kèm viêm cổ tử cung; ở nam giới, dịch niệu đạo và tiểu buốt thường rõ hơn. Chẩn đoán căn nguyên giúp chọn thuốc, tư vấn bạn tình và giảm nguy cơ biến chứng sinh sản.
| Tên bệnh | Viêm niệu đạo |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Urethritis |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Viêm ống niệu đạo; viêm niệu đạo do lậu; viêm niệu đạo không do lậu; nongonococcal urethritis; NGU. |
| Mã ICD-10 | Nhóm N34 – Viêm niệu đạo và hội chứng niệu đạo; viêm niệu đạo do tác nhân lây truyền qua đường tình dục có thể cần mã căn nguyên thuộc A50–A64. |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Bệnh Thận – Tiết niệu và sức khỏe tình dục; viêm đường tiểu dưới; chuyên khoa Tiết niệu, Da liễu – Hoa liễu, Sản phụ khoa và Truyền nhiễm. |
| Cơ quan ảnh hưởng | Niệu đạo là vị trí chính; cổ tử cung, tuyến tiền liệt, mào tinh, tinh hoàn, vùng chậu và khớp có thể bị ảnh hưởng tùy tác nhân và biến chứng. |
| Tính chất bệnh | Có thể cấp hoặc kéo dài, do nhiễm trùng hoặc kích ứng không nhiễm trùng; khả năng lây phụ thuộc căn nguyên, trong đó nhiều trường hợp ở người hoạt động tình dục là nhiễm trùng lây qua đường tình dục. |
| Mức độ phổ biến | Khá thường gặp tại cơ sở sức khỏe tình dục, đặc biệt ở người trẻ có hoạt động tình dục. Tần suất phụ thuộc lưu hành lậu, chlamydia và Mycoplasma genitalium; số liệu đại diện toàn Việt Nam còn chưa đồng nhất. |
| Bệnh có lây không? | Tùy nguyên nhân |
| Đường lây | Viêm niệu đạo do lậu, chlamydia, Mycoplasma genitalium hoặc Trichomonas thường lây qua quan hệ âm đạo, hậu môn hoặc miệng không dùng biện pháp bảo vệ. Viêm do ống thông, hóa chất, ma sát hoặc chấn thương không lây. Một số tác nhân có thể truyền từ mẹ sang con khi sinh. |
Tổng quan chuyên môn về Viêm niệu đạo
Tác nhân nhiễm trùng bám vào tế bào biểu mô niệu đạo, nhân lên và kích hoạt bạch cầu di chuyển tới niêm mạc. Dịch nhầy hoặc mủ hình thành từ tế bào viêm, chất tiết và vi sinh vật; phù nề làm dòng tiểu gây bỏng rát. Lậu có thể gây viêm mủ mạnh, chlamydia và Mycoplasma genitalium thường tạo viêm không do lậu với mức độ thay đổi. Nếu không điều trị hoặc tái phơi nhiễm, tác nhân có thể lan lên mào tinh, tuyến tiền liệt hoặc đường sinh dục nữ. Nguyên nhân không nhiễm trùng gây tổn thương trực tiếp mà không có quá trình lây.
Phân loại theo căn nguyên gồm viêm niệu đạo do lậu, viêm niệu đạo không do lậu, viêm do virus hoặc ký sinh trùng và viêm không nhiễm trùng. Viêm không do lậu có thể do chlamydia, Mycoplasma genitalium, Trichomonas vaginalis hoặc chưa xác định được tác nhân. Theo diễn tiến, bệnh được mô tả là đợt đầu, dai dẳng hoặc tái phát; chẩn đoán dai dẳng đòi hỏi bằng chứng viêm khách quan chứ không chỉ còn cảm giác rát. Phân loại này quyết định xét nghiệm, điều trị bạn tình và chiến lược kiểm soát kháng thuốc.
Viêm niệu đạo thường gặp ở người có hoạt động tình dục và tỷ lệ thay đổi theo tuổi, giới, mạng lưới bạn tình, sử dụng bao cao su và mức tiếp cận xét nghiệm. Nhiều trường hợp chlamydia hoặc Mycoplasma genitalium không triệu chứng nên số ca được chẩn đoán thấp hơn số nhiễm thực tế. Lậu kháng thuốc là vấn đề y tế công cộng và làm cho dữ liệu địa phương đặc biệt quan trọng. Không nên suy đoán tỷ lệ mắc cá nhân dựa trên một nghiên cứu quốc tế; Việt Nam cần số liệu giám sát cập nhật theo nhóm dân số.
Tác nhân STI tiếp xúc với niêm mạc niệu đạo khi quan hệ âm đạo, hậu môn hoặc miệng, sau đó xâm nhập biểu mô và gây viêm. Tự lây từ vị trí nhiễm khác hoặc truyền khi sinh có thể xảy ra tùy vi sinh vật. Dụng cụ và hóa chất gây bệnh bằng cách phá vỡ bề mặt niêm mạc chứ không qua lây truyền. Bồn cầu, bắt tay hoặc dùng chung đồ ăn không phải đường lây thông thường của lậu hay chlamydia.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Viêm niệu đạo
Nguyên nhân nhiễm trùng quan trọng gồm Neisseria gonorrhoeae, Chlamydia trachomatis và Mycoplasma genitalium; Trichomonas vaginalis, herpes simplex, adenovirus và các tác nhân khác gặp trong bối cảnh nhất định. Ureaplasma có thể được phát hiện nhưng không phải lúc nào cũng là nguyên nhân triệu chứng. Nguyên nhân không nhiễm gồm ma sát mạnh, thủ dâm gây chấn thương, chất bôi trơn hoặc xà phòng kích ứng, đặt ống thông, thủ thuật và hẹp niệu đạo. Triệu chứng kéo dài sau điều trị còn có thể do tái nhiễm, không tuân thủ, kháng thuốc hoặc hội chứng đau vùng chậu.
- Quan hệ không dùng bao cao su, bạn tình mới hoặc nhiều bạn tình và bạn tình đã được chẩn đoán STI làm tăng nguy cơ nhiễm.
- Tiền sử STI, không xét nghiệm định kỳ trong nhóm nguy cơ và quan hệ khi bạn tình chưa hoàn tất điều trị làm tăng tái nhiễm.
- Ống thông, nội soi niệu đạo, chất tẩy rửa mạnh, ma sát kéo dài và hẹp niệu đạo liên quan các trường hợp không lây.
Nhóm nguy cơ cao gồm người trẻ có hoạt động tình dục, nam quan hệ tình dục đồng giới, người có bạn tình mới hoặc nhiều bạn tình, người bán dâm và bạn tình của người mắc STI. Người dùng ống thông, vừa nội soi hoặc có hẹp niệu đạo dễ bị viêm do dụng cụ. Phụ nữ có thể ít triệu chứng nhưng vẫn có viêm cổ tử cung và biến chứng vùng chậu. Trẻ có biểu hiện nghi STI cần đánh giá y tế và bảo vệ trẻ khẩn trương.
Triệu chứng và dấu hiệu của Viêm niệu đạo
Triệu chứng có thể xuất hiện vài ngày đến vài tuần sau phơi nhiễm, tùy tác nhân, hoặc không xuất hiện. Nam giới thường nhận thấy rát khi tiểu và dịch ở đầu dương vật; phụ nữ có thể chỉ tiểu buốt, tăng tiết âm đạo, chảy máu sau quan hệ hoặc đau vùng chậu khi có viêm cổ tử cung kèm theo. Dịch mủ dày gợi ý lậu nhưng không đủ để kết luận. Cảm giác rát kéo dài sau điều trị không luôn đồng nghĩa còn nhiễm trùng và cần bằng chứng viêm trước khi dùng thêm thuốc.
- Tiểu buốt hoặc nóng rát dọc niệu đạo, thường rõ khi bắt đầu dòng tiểu.
- Dịch ở lỗ tiểu có thể trong, nhầy, nhầy mủ hoặc mủ và thường thấy rõ buổi sáng.
- Ngứa, châm chích hoặc khó chịu trong niệu đạo ngay cả khi không đi tiểu.
- Đỏ, dính hoặc đau quanh lỗ tiểu do niêm mạc và da lân cận bị kích thích.
- Ở phụ nữ, tăng tiết dịch âm đạo hoặc chảy máu bất thường có thể phản ánh viêm cổ tử cung đi kèm.
- Tiểu máu nhẹ hoặc đau khi xuất tinh có thể xuất hiện nhưng cần loại trừ bệnh khác.
- Loét hoặc mụn nước sinh dục gợi ý herpes; viêm kết mạc sau quan hệ miệng có thể gặp với adenovirus.
- Đau khớp, viêm kết mạc và tổn thương da sau chlamydia có thể là viêm khớp phản ứng.
- Đau bìu, sưng mào tinh hoặc đau vùng chậu báo hiệu nhiễm trùng đã lan.
Nên đặt lịch khám: khi có tiểu buốt kèm dịch niệu đạo, sau quan hệ nguy cơ hoặc khi bạn tình được chẩn đoán STI, kể cả chưa có triệu chứng. Cần khám trong ngày: nếu người bệnh đang mang thai, có đau bìu, đau vùng chậu, sốt, tiểu máu hoặc không thể liên hệ lại để nhận kết quả. Cần tái khám sớm: khi triệu chứng còn hoặc tái xuất hiện sau điều trị; bác sĩ sẽ kiểm tra tuân thủ, tái phơi nhiễm và xét nghiệm Mycoplasma genitalium hoặc Trichomonas khi phù hợp.
- Đau bìu dữ dội khởi phát đột ngột, tinh hoàn nằm cao hoặc buồn nôn: đến cấp cứu để loại trừ xoắn tinh hoàn.
- Sốt cao, đau vùng chậu nặng, nôn hoặc choáng: cần xử trí khẩn vì có thể viêm vùng chậu nặng hoặc nhiễm trùng lan rộng.
- Phát ban lan tỏa kèm đau – sưng nhiều khớp, đau gân hoặc sốt sau nguy cơ lậu: đi cấp cứu vì có thể nhiễm lậu cầu lan tỏa.
- Không tự lái xe khi choáng và không chờ thuốc tự mua phát huy tác dụng.
Chẩn đoán Viêm niệu đạo
Chẩn đoán gồm xác nhận có viêm niệu đạo và tìm căn nguyên. Bác sĩ hỏi kín đáo về thời điểm phơi nhiễm, loại quan hệ, bao cao su, vị trí tiếp xúc, triệu chứng của bạn tình và thuốc đã dùng. NAAT trên nước tiểu đầu dòng hoặc mẫu phết được dùng để phát hiện lậu và chlamydia; xét nghiệm khác dựa trên nguy cơ và diễn tiến. Dịch tiết, bạch cầu trên nhuộm hoặc bạch cầu trong nước tiểu đầu dòng hỗ trợ chứng minh viêm. Triệu chứng đơn độc không đủ làm căn cứ lặp lại kháng sinh.
Khám quan sát lỗ niệu đạo, đặc điểm dịch, tổn thương da, hạch bẹn và dấu hiệu chấn thương. Ở nam giới, bác sĩ khám bìu, mào tinh và tinh hoàn khi có đau; ở phụ nữ, khám phụ khoa giúp đánh giá viêm cổ tử cung hoặc bệnh viêm vùng chậu. Khám trực tràng chỉ thực hiện khi nghi tuyến tiền liệt hoặc đau vùng chậu. Người bệnh có quyền được giải thích, bảo mật thông tin và đề nghị người hỗ trợ phù hợp trong quá trình khám.
NAAT từ nước tiểu đầu dòng hoặc mẫu phết là xét nghiệm chính cho lậu và chlamydia; mẫu cần lấy trước khi dùng kháng sinh nếu tình trạng cho phép. Cấy lậu được thực hiện khi NAAT dương tính trong bối cảnh cần kháng sinh đồ, nghi thất bại hoặc giám sát đề kháng. Mycoplasma genitalium được xét nghiệm khi viêm không do lậu dai dẳng hoặc tái phát; Trichomonas được cân nhắc theo nhóm nguy cơ. Xét nghiệm HIV, giang mai, viêm gan và thai được đề nghị theo đánh giá tình dục.
Hình ảnh học không cần cho viêm niệu đạo đơn thuần. Siêu âm bìu được dùng khi đau hoặc sưng để phân biệt viêm mào tinh với xoắn tinh hoàn. Siêu âm vùng chậu hỗ trợ khi nghi bệnh viêm vùng chậu, áp-xe hoặc thai ngoài tử cung. Chụp niệu đạo hoặc nội soi chỉ cân nhắc khi có dòng tiểu yếu, chấn thương, hẹp niệu đạo, áp-xe hoặc triệu chứng kéo dài không giải thích được.
Viêm niệu đạo được chứng minh bằng dịch nhầy – mủ hoặc mủ, bạch cầu trên nhuộm dịch niệu đạo, hoặc bạch cầu/men esterase bạch cầu trong nước tiểu đầu dòng theo ngưỡng phòng xét nghiệm. NAAT xác định tác nhân lậu hoặc chlamydia; kết quả cần diễn giải theo vị trí lấy mẫu và thời gian sau phơi nhiễm. Chẩn đoán viêm tái phát cần bằng chứng viêm khách quan, kiểm tra dùng thuốc và khả năng tái phơi nhiễm. Cảm giác rát còn lại mà không có viêm không tự động là chỉ định điều trị thêm.
Điều trị Viêm niệu đạo
Mục tiêu là điều trị tác nhân, giảm triệu chứng, ngăn biến chứng và cắt chuỗi lây truyền. Ưu tiên điều trị hướng căn nguyên dựa trên NAAT và cấy; điều trị kinh nghiệm được cân nhắc khi biểu hiện rõ, nguy cơ cao hoặc khó bảo đảm theo dõi. Bác sĩ đồng thời tư vấn kiêng quan hệ, thông báo và xử trí bạn tình, xét nghiệm STI khác và lịch xét nghiệm lại. Viêm do hóa chất hoặc dụng cụ cần loại bỏ tác nhân thay vì kháng sinh.
Thuốc được chọn theo tác nhân: ceftriaxone là nền tảng trong điều trị lậu; doxycycline thường được dùng cho chlamydia và viêm niệu đạo không do lậu; Mycoplasma genitalium cần chiến lược theo kháng macrolide khi có thể, thường gồm điều trị theo giai đoạn. Trichomonas và herpes cần nhóm thuốc khác. Thai kỳ, dị ứng và đề kháng địa phương làm thay đổi lựa chọn. Không tự sao chép đơn của bạn tình hoặc dùng azithromycin liều đơn cho mọi trường hợp.
Viêm niệu đạo thông thường không cần thủ thuật. Dẫn lưu được cân nhắc nếu hình thành áp-xe quanh niệu đạo hoặc tuyến phụ; ống thông trên xương mu có thể cần khi niệu đạo bị tổn thương nặng và không thể dẫn lưu qua đường tự nhiên. Nội soi chỉ dùng khi nghi dị vật, hẹp, chấn thương hoặc biến chứng cấu trúc. Mọi can thiệp cần lấy mẫu vi sinh khi phù hợp.
Phẫu thuật dành cho hậu quả cấu trúc như hẹp niệu đạo tái diễn, rò hoặc tổn thương do chấn thương, không phải điều trị đầu tay cho viêm nhiễm cấp. Tạo hình niệu đạo được cân nhắc sau khi nhiễm trùng đã kiểm soát và vị trí hẹp được đánh giá đầy đủ. Kết quả phụ thuộc chiều dài tổn thương, mô sẹo, bệnh nền và tiền sử thủ thuật; nong lặp lại không phải lựa chọn tối ưu cho mọi trường hợp.
Uống đủ, tránh xà phòng thơm hoặc chất bôi trơn gây kích ứng và mặc đồ thông thoáng giúp giảm khó chịu. Thuốc giảm đau thông thường có thể dùng nếu phù hợp nhưng không thay thế kháng sinh khi có nhiễm trùng. Dịch niệu đạo nên được xử lý bằng rửa nhẹ, không nặn ép. Tư vấn không kỳ thị, hỗ trợ thông báo bạn tình và cung cấp bao cao su là phần quan trọng của chăm sóc.
Người bệnh cần nhận kết quả xét nghiệm và được thông báo nếu phải đổi thuốc theo căn nguyên hoặc đề kháng. Theo dõi hết dịch, giảm tiểu buốt, tác dụng phụ và việc bạn tình đã được xử trí. Nhiễm chlamydia, lậu hoặc Trichomonas thường cần xét nghiệm lại sau một khoảng thời gian để phát hiện tái nhiễm theo hướng dẫn. Triệu chứng dai dẳng phải tái khám; không kéo dài kháng sinh chỉ vì còn cảm giác kích thích.
Liệu trình phụ thuộc tác nhân và thường kéo dài từ một lần dùng tại cơ sở đến nhiều ngày; bài này không cung cấp liều cá nhân. Triệu chứng có thể giảm sau vài ngày nhưng cần hoàn tất đúng hướng dẫn và tiếp tục kiêng quan hệ trong thời gian được tư vấn. Viêm do Mycoplasma genitalium hoặc biến chứng có thể cần điều trị nối tiếp và theo dõi lâu hơn. Dai dẳng trên vài tuần cần đánh giá lại chứ không tự lặp đơn.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Ở nam giới, chlamydia hoặc lậu có thể lan gây viêm mào tinh, viêm tuyến tiền liệt và hiếm khi ảnh hưởng sinh sản; hẹp niệu đạo có thể xuất hiện sau viêm nặng. Ở phụ nữ, viêm cổ tử cung kèm theo có thể tiến triển thành bệnh viêm vùng chậu, thai ngoài tử cung hoặc vô sinh. Lậu có thể lan vào máu gây viêm khớp – da. Chlamydia đôi khi liên quan viêm khớp phản ứng. Tái nhiễm thường xảy ra nếu bạn tình chưa điều trị.
Tiên lượng thường tốt khi tác nhân được xác định, điều trị đúng và tránh tái phơi nhiễm. Triệu chứng do viêm có thể kéo dài ngắn sau khi vi sinh vật đã được loại bỏ; điều này cần theo dõi thay vì mặc định thất bại. Kết quả kém hơn khi chậm điều trị biến chứng, nhiễm tác nhân kháng thuốc hoặc bạn tình không được xử trí. Viêm không nhiễm thường cải thiện sau khi loại bỏ chất kích ứng nhưng hẹp niệu đạo cần chuyên khoa.
Tái phát có thể là tái nhiễm từ bạn tình chưa điều trị, phơi nhiễm mới, dùng thuốc không đủ, kháng thuốc hoặc tác nhân chưa được xét nghiệm như Mycoplasma genitalium. Bước đầu là xác nhận còn viêm và hỏi lại việc tuân thủ, không tự chuyển sang kháng sinh khác. Xử trí bạn tình, kiêng quan hệ đúng thời gian và xét nghiệm lại theo lịch giúp giảm vòng lặp nhiễm trùng.
Dùng bao cao su đúng cách cho quan hệ âm đạo, hậu môn và miệng làm giảm nguy cơ nhưng không loại bỏ hoàn toàn. Xét nghiệm định kỳ theo nguy cơ, giảm số bạn tình đồng thời và trao đổi kết quả trước quan hệ hỗ trợ phát hiện sớm. Khi được chẩn đoán, cần thông báo bạn tình gần đây và kiêng quan hệ đến khi cả hai hoàn tất điều trị theo hướng dẫn. Vaccine viêm gan B và HPV phòng các STI tương ứng nhưng không phòng lậu, chlamydia hay Mycoplasma genitalium.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Viêm niệu đạo
Không có thực phẩm chữa khỏi viêm niệu đạo nhiễm trùng. Uống đủ giúp nước tiểu bớt cô đặc và giảm rát ở một số người, nhưng không thay thế điều trị căn nguyên. Rượu có thể làm giảm khả năng tuân thủ và tương tác với một số thuốc; cần hỏi dược sĩ về thuốc cụ thể. Đồ cay hoặc cà phê chỉ cần hạn chế nếu làm khó chịu tăng. Không dùng thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung để trì hoãn xét nghiệm STI.
Hoạt động thường ngày có thể tiếp tục nếu không sốt hoặc đau bìu, nhưng nên tránh đạp xe và hoạt động gây ma sát khi niệu đạo đang kích thích. Quan hệ tình dục phải tạm dừng theo thời gian bác sĩ tư vấn để tránh truyền và tái nhiễm. Ngủ đủ và hạn chế rượu giúp tuân thủ thuốc. Đau bìu hoặc vùng chậu tăng khi vận động là lý do ngừng tập và đi khám.
Ghi ngày dùng thuốc, thời điểm hết dịch, mức tiểu buốt, nhiệt độ và bất kỳ đau bìu hay vùng chậu nào. Lập danh sách bạn tình cần được thông báo và sử dụng dịch vụ thông báo bảo mật nếu có. Không dùng que thử UTI để loại trừ STI vì các xét nghiệm này không tìm lậu hoặc chlamydia. Nếu triệu chứng tái diễn, chuẩn bị thông tin về quan hệ sau điều trị và thuốc đã dùng để bác sĩ chọn xét nghiệm phù hợp.
- Không quan hệ tình dục cho đến khi bản thân và bạn tình hoàn tất xử trí theo hướng dẫn.
- Không tự dùng kháng sinh còn thừa hoặc dùng đơn của người khác.
- Không nặn dịch niệu đạo, đưa vật hoặc hóa chất sát khuẩn vào lỗ tiểu.
- Không xem triệu chứng hết là bằng chứng bạn tình không còn nhiễm.
- Không trì hoãn khám khi đau bìu, sốt, đau vùng chậu hoặc đang mang thai.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Viêm niệu đạo ở trẻ có thể do kích ứng, dị vật, rối loạn tiểu, nhiễm khuẩn thông thường hoặc STI. Khi phát hiện tác nhân lây qua đường tình dục, cơ sở y tế phải đánh giá khả năng xâm hại theo quy trình bảo vệ trẻ, đồng thời tránh hỏi dẫn dắt hoặc làm tổn thương thêm. Mẫu xét nghiệm và thuốc cần phù hợp tuổi, cân nặng và quy định pháp lý. Cha mẹ không tự bôi thuốc hoặc dùng kháng sinh người lớn.
Ở người cao tuổi, khô teo niệu sinh dục, đặt ống thông, hẹp niệu đạo, bệnh tuyến tiền liệt và ung thư có thể gây rát hoặc tiết dịch giống viêm nhiễm. STI vẫn có thể xảy ra và không nên bị bỏ qua vì tuổi. Chức năng thận, tương tác đa thuốc và nguy cơ kéo dài khoảng QT ảnh hưởng lựa chọn kháng sinh. Bác sĩ cần phân biệt viêm niệu đạo với UTI, viêm âm đạo teo và bí tiểu.
Nhiễm lậu hoặc chlamydia trong thai kỳ có thể ảnh hưởng mẹ, thai và trẻ sơ sinh nên cần xét nghiệm và điều trị kịp thời bằng thuốc phù hợp thai kỳ. Một số thuốc thường dùng ngoài thai kỳ không được ưu tiên khi mang thai. Bạn tình phải được xử trí để tránh tái nhiễm và bác sĩ sẽ sắp xếp xét nghiệm kiểm tra hoặc xét nghiệm lại theo tác nhân. Đau bụng, ra máu hoặc sốt cần khám khẩn.
Phần lớn nhiễm trùng vẫn cần được điều trị trong thời gian cho con bú; lựa chọn thuốc phụ thuộc tác nhân, tuổi trẻ và tình trạng sinh non hoặc vàng da. Một số hoạt chất có thể cần theo dõi tiêu chảy, tưa miệng hoặc bú kém. Không tự ngừng cho bú hay ngừng thuốc; bác sĩ và dược sĩ sẽ cân nhắc lợi ích điều trị cho mẹ với mức phơi nhiễm của trẻ. Bạn tình vẫn cần đánh giá như bình thường.
Người sống với HIV hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch có thể mắc cùng các tác nhân và thường được điều trị theo căn nguyên như người khác, nhưng cần đánh giá vị trí nhiễm, tương tác thuốc và STI đồng mắc kỹ hơn. Loét, sốt hoặc triệu chứng lan tỏa có thể nặng hơn. Viêm niệu đạo có thể làm tăng nguy cơ truyền HIV khi chưa kiểm soát. Ngưỡng chuyển chuyên khoa thấp hơn khi điều trị thất bại.
Bệnh thận, gan, rối loạn nhịp, động kinh và thuốc chống đông ảnh hưởng độ an toàn của kháng sinh. Đái tháo đường làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và nấm gây kích ứng. Đau vùng chậu mạn hoặc viêm tuyến tiền liệt có thể duy trì triệu chứng dù xét nghiệm viêm niệu đạo đã âm tính. Bác sĩ cần rà soát toàn bộ thuốc, bao gồm thuốc dự phòng HIV và thuốc tâm thần, để tránh tương tác.
Sau đặt ống thông hoặc nội soi, rát nhẹ có thể do cơ học và thường giảm nhanh. Dịch mủ, sốt, bí tiểu, đau tăng hoặc triệu chứng kéo dài cần cấy và kiểm tra tổn thương. Giảm thời gian lưu ống thông, bôi trơn đúng và kỹ thuật vô khuẩn giúp phòng viêm. Không điều trị dự phòng kéo dài chỉ vì có dụng cụ nếu không có chỉ định.
Câu hỏi thường gặp về Viêm niệu đạo
Không. Nhiều trường hợp ở người có hoạt động tình dục do lậu, chlamydia, Mycoplasma genitalium hoặc Trichomonas và có thể lây cho bạn tình. Tuy nhiên niệu đạo cũng có thể viêm do ống thông, thủ thuật, ma sát, xà phòng, chất bôi trơn hoặc chấn thương; các nguyên nhân này không lây. Triệu chứng không đủ để phân biệt hai nhóm. Bác sĩ dựa vào nguy cơ phơi nhiễm, khám và xét nghiệm NAAT. Cho đến khi có kết quả và hướng dẫn, nên tạm ngừng quan hệ để tránh khả năng truyền nhiễm.
Có. Một số người chỉ tiểu buốt hoặc ngứa nhẹ, và nhiều ca chlamydia hay Mycoplasma genitalium không có triệu chứng rõ. Ở phụ nữ, biểu hiện có thể nằm ở cổ tử cung hoặc vùng chậu hơn là dịch từ niệu đạo. Nếu có quan hệ nguy cơ, bạn tình dương tính hoặc triệu chứng kéo dài, xét nghiệm vẫn cần thiết dù không thấy dịch. Ngược lại, tiểu buốt cũng có thể do UTI, sỏi hoặc kích ứng. NAAT trên mẫu phù hợp giúp xác định căn nguyên thay vì điều trị theo phỏng đoán.
Có thể cần, vì nhiều STI gây viêm niệu đạo không biểu hiện nhưng vẫn truyền được. Khi lậu, chlamydia, Trichomonas hoặc tác nhân khác được xác định hay nghi ngờ, bạn tình trong khoảng thời gian liên quan nên được thông báo, xét nghiệm và điều trị theo hướng dẫn. Nếu chỉ một người dùng thuốc, tái nhiễm rất dễ xảy ra sau quan hệ. Dịch vụ y tế có thể hỗ trợ thông báo bảo mật. Hai bên nên kiêng quan hệ cho đến khi hoàn tất xử trí và đạt điều kiện an toàn được nhân viên y tế tư vấn.
Không nhất thiết. Niêm mạc có thể còn kích thích một thời gian sau khi tác nhân đã được loại bỏ. Tuy vậy triệu chứng dai dẳng cũng có thể do bỏ liều, tái quan hệ với bạn tình chưa điều trị, kháng thuốc, Mycoplasma genitalium, Trichomonas hoặc chẩn đoán khác. Bước đúng là tái khám để xác nhận còn viêm và làm xét nghiệm hướng căn nguyên. Dùng thêm hoặc kéo dài kháng sinh khi chỉ có cảm giác rát, không có bằng chứng viêm, chưa chứng minh đem lại lợi ích và có thể gây hại.
Thời điểm phụ thuộc thuốc và tác nhân, nhưng nguyên tắc là chỉ quan hệ lại khi bản thân cùng bạn tình đã hoàn tất điều trị theo hướng dẫn, đã qua thời gian kiêng được tư vấn và triệu chứng đã hết. Quan hệ sớm làm tăng nguy cơ truyền hoặc tái nhiễm ngay cả khi người kia không có triệu chứng. Bao cao su giảm nguy cơ nhưng không thay thế việc hoàn tất điều trị. Hãy làm theo mốc cụ thể do cơ sở điều trị cung cấp và quay lại nếu dịch hoặc tiểu buốt tái xuất hiện.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

