Viêm gan do thuốc là dạng tổn thương gan xảy ra sau khi dùng thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung. Biểu hiện rất đa dạng: chỉ tăng men gan, mệt, buồn nôn, ngứa, đau bụng, vàng da, hoặc hiếm hơn là suy gan cấp. Bệnh không lây và không thể xác định chỉ bằng một xét nghiệm, vì cùng một kiểu bất thường có thể gặp trong viêm gan virus, tắc mật, thiếu máu gan hoặc viêm gan tự miễn. Chẩn đoán dựa vào thời điểm phơi nhiễm, kiểu men gan, diễn tiến sau khi ngừng tác nhân và loại trừ nguyên nhân cạnh tranh. Xử trí quan trọng nhất thường là dừng tác nhân nghi ngờ dưới hướng dẫn y tế, đánh giá mức độ nặng và tránh dùng lại. Người có vàng da, rối loạn đông máu hoặc thay đổi ý thức cần được chuyển cấp cứu sớm.
Viêm gan do thuốc là bệnh gì?
Viêm gan do thuốc (Drug-induced liver injury) là thuật ngữ phổ thông cho tổn thương gan do thuốc và sản phẩm sức khỏe, thường được gọi là DILI. Khái niệm này rộng hơn viêm gan theo mô học: tác nhân có thể gây hoại tử tế bào gan, ứ mật, viêm hỗn hợp, gan nhiễm mỡ, tổn thương mạch hoặc hội chứng tự miễn.

Có hai cơ chế lớn. Độc tính nội tại có xu hướng liên quan liều và thời gian, điển hình là quá liều một số chất; DILI riêng lẻ xuất hiện khó dự đoán ở một số người dù dùng liều thông thường. Bệnh được xác định bằng mối liên hệ thời gian và loại trừ nguyên nhân khác, không phải bằng một dấu ấn đặc hiệu. Vì nhiều sản phẩm phối hợp hoặc thảo dược không ghi rõ thành phần, việc xác định tác nhân có thể đặc biệt khó.
| Tên bệnh | Viêm gan do thuốc |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Drug-induced liver injury |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | DILI; tổn thương gan do thuốc; viêm gan độc tính; tổn thương gan do thuốc, thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung |
| Mã ICD-10 | K71.6 – Bệnh gan nhiễm độc có viêm gan, chưa được phân loại nơi khác; mã cụ thể có thể thay đổi theo kiểu tổn thương |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Gan - Mật - Tụy; độc chất học lâm sàng; phản ứng có hại của thuốc |
| Cơ quan ảnh hưởng | Gan và đường mật trong gan là vị trí chính; trường hợp nặng có thể ảnh hưởng đông máu, não, thận và tuần hoàn do suy gan cấp. Một số phản ứng kèm da, máu hoặc nhiều cơ quan. |
| Tính chất bệnh | Tổn thương không lây, thường xuất hiện sau phơi nhiễm thuốc, thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung; có thể dự đoán theo liều hoặc xảy ra riêng lẻ, khó dự đoán ở liều điều trị. |
| Mức độ phổ biến | Tương đối hiếm so với số người dùng thuốc nhưng là nguyên nhân quan trọng của suy gan cấp và ngừng lưu hành thuốc. Tần suất phụ thuộc loại tác nhân, kê đơn, sử dụng sản phẩm không rõ thành phần và hệ thống báo cáo cảnh giác dược. |
| Bệnh có lây không? | Không |
| Đường lây | Không áp dụng |
Tổng quan chuyên môn về Viêm gan do thuốc
Tác nhân hoặc chất chuyển hóa có thể gây stress oxy hóa, cạn kiệt năng lượng, rối loạn ty thể, phá màng tế bào, ức chế vận chuyển mật hoặc tạo protein lạ kích hoạt miễn dịch. Độc tính nội tại tăng khi liều vượt khả năng khử độc của gan. DILI riêng lẻ phụ thuộc tương tác giữa cấu trúc thuốc, gene chuyển hóa, HLA, tuổi, bệnh nền và đáp ứng miễn dịch. Tổn thương tế bào giải phóng tín hiệu viêm, làm tăng men gan và bilirubin; nếu khối lượng gan mất nhanh, khả năng tổng hợp yếu đi dẫn đến INR tăng và bệnh não gan. Ở một số kiểu ứ mật hoặc tự miễn, viêm kéo dài sau khi thuốc đã ngừng.
Theo sinh hóa, DILI được chia thành kiểu tế bào gan, ứ mật và hỗn hợp dựa trên tỷ số R giữa ALT và phosphatase kiềm so với giới hạn trên bình thường. Theo cơ chế, có độc tính nội tại dự đoán được và phản ứng riêng lẻ khó dự đoán. Theo diễn tiến, bệnh có thể cấp, kéo dài hoặc trở thành mạn. Phân loại giúp định hướng nguyên nhân cạnh tranh, tiên lượng và thời gian theo dõi, nhưng không thay thế đánh giá nhân quả cho từng thuốc.
Tần suất DILI trong cộng đồng khó đo chính xác vì triệu chứng không đặc hiệu, nhiều ca nhẹ không được báo cáo và định nghĩa khác nhau giữa nghiên cứu. Thuốc kháng sinh, thuốc chống lao, thuốc chống co giật, thuốc ung thư và sản phẩm thảo dược thường xuất hiện trong các hệ thống đăng ký, nhưng danh sách thay đổi theo quốc gia và thói quen kê đơn. Việt Nam có sử dụng đồng thời thuốc tây, thuốc cổ truyền và thực phẩm bổ sung khá phổ biến, nên khai thác đầy đủ mọi sản phẩm là đặc biệt quan trọng.
Bệnh hình thành sau khi hoạt chất được uống, tiêm, truyền, hít hoặc hấp thu qua da rồi được chuyển hóa hoặc bài tiết qua gan. Một số chất gây tổn thương trực tiếp; số khác tạo chất chuyển hóa hoặc kích hoạt miễn dịch. Đây là đường phơi nhiễm độc chất, không phải đường lây giữa người với người.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Viêm gan do thuốc
Nguyên nhân gồm thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thuốc gây mê, sản phẩm thảo dược, thực phẩm bổ sung và đôi khi chất dùng trong thể thao hoặc giảm cân. Một số tác nhân gây độc khi quá liều; số khác gây phản ứng riêng lẻ sau vài ngày đến nhiều tháng. Không nên coi mọi men gan tăng sau dùng thuốc là DILI, vì nhiễm virus, sỏi mật, thiếu máu gan, rượu và bệnh tự miễn thường là nguyên nhân cạnh tranh.
Nguy cơ thay đổi theo từng tác nhân. Tuổi cao, nữ giới, thai kỳ, suy dinh dưỡng, uống rượu, bệnh gan nền, bệnh thận, đa thuốc và biến thể di truyền có thể làm tăng nguy cơ với một số thuốc nhưng không áp dụng cho mọi thuốc. Liều cao, thời gian dài, tương tác thuốc và dùng sản phẩm không rõ thành phần là yếu tố có thể thay đổi. Tiền sử DILI do chính tác nhân là cảnh báo mạnh nhất để tránh dùng lại.
Người đang dùng nhiều thuốc, điều trị lao, ung thư, động kinh, nhiễm trùng kéo dài hoặc tự dùng thảo dược và sản phẩm giảm cân cần được rà soát nguy cơ. Người cao tuổi, người có bệnh gan mạn, suy thận, suy dinh dưỡng hoặc từng bị phản ứng thuốc nặng cần ngưỡng theo dõi thấp hơn. Tuy vậy, DILI riêng lẻ vẫn có thể xảy ra ở người trước đó hoàn toàn khỏe mạnh.
Triệu chứng và dấu hiệu của Viêm gan do thuốc
Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện qua xét nghiệm. Khi có triệu chứng, khởi phát có thể từ vài ngày đến nhiều tháng sau dùng thuốc và đôi khi xuất hiện sau khi đã ngừng. Kiểu tế bào gan thường giống viêm gan cấp; kiểu ứ mật nổi bật ngứa và vàng da kéo dài. Phản ứng quá mẫn có thể kèm sốt, phát ban hoặc tăng bạch cầu ái toan. Mức độ triệu chứng không luôn phản ánh chính xác nguy cơ suy gan.
- Mệt, chán ăn, buồn nôn hoặc nôn xuất hiện sau khi bắt đầu hay tăng một sản phẩm.
- Đau hoặc khó chịu vùng hạ sườn phải nhưng không đặc hiệu.
- Khi bilirubin tích tụ, mắt và da có thể vàng kèm nước tiểu chuyển màu sẫm.
- Ngứa, phân bạc màu hoặc khó chịu kéo dài trong kiểu ứ mật.
- Men gan tăng tình cờ khi xét nghiệm theo dõi thuốc.
- Sốt nhẹ hoặc phát ban trong phản ứng miễn dịch do một số tác nhân.
- Phù mặt, tổn thương niêm mạc, hạch to hoặc tăng bạch cầu ái toan trong hội chứng quá mẫn nặng.
- Đau bụng dữ dội và toan chuyển hóa sau một số ngộ độc đặc hiệu.
- Bệnh não gan, hạ đường huyết và rối loạn đông máu ở suy gan cấp.
- Ứ mật kéo dài, mất ống mật hoặc biểu hiện giống viêm gan tự miễn sau ngừng thuốc.
Nên đặt lịch khám: khi xuất hiện mệt, ngứa, đau bụng hoặc men gan tăng sau một thuốc hay sản phẩm mới. Cần khám trong ngày: khi vàng mắt, nước tiểu sẫm, nôn nhiều, sốt kèm phát ban hoặc không ăn uống được. Cần tái khám sớm: khi đã ngừng tác nhân nhưng xét nghiệm tiếp tục xấu, triệu chứng kéo dài, hoặc cần quyết định thay thế thuốc điều trị bệnh nền.
Gọi 115 hoặc đến cấp cứu nếu có lơ mơ, kích thích, co giật, ngất, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, chảy máu bất thường, vàng da tăng nhanh, đau bụng dữ dội, khó thở, tụt huyết áp, tiểu ít hoặc nghi quá liều. Mang theo vỏ thuốc, danh sách sản phẩm và thời điểm đã dùng. Không tự lái xe khi rối loạn ý thức và không gây nôn hay dùng mẹo giải độc nếu chưa được hướng dẫn.
Chẩn đoán Viêm gan do thuốc
Chẩn đoán bắt đầu bằng một dòng thời gian chi tiết: ngày bắt đầu, tăng liều, ngừng, dùng lại và thời điểm triệu chứng. Bác sĩ xác định kiểu tổn thương, mức độ nặng và loại trừ viêm gan virus, tắc mật, thiếu máu gan, rượu, bệnh tự miễn, Wilson hoặc nhiễm trùng. Công cụ RUCAM có thể hỗ trợ chuẩn hóa đánh giá nhân quả nhưng không thay thế hội chẩn. Cải thiện sau ngừng thuốc làm tăng khả năng, còn dùng lại để thử phản ứng thường không an toàn.
Khám tập trung vào vàng da, phát ban, phù mặt, hạch, đau gan, mất nước, cổ trướng, bầm chảy máu và ý thức. Bác sĩ hỏi mọi thuốc trong sáu tháng gần đây, kể cả thuốc cảm, giảm đau, thuốc nam, bột tập, trà giảm cân và sản phẩm mua trực tuyến. Cũng cần ghi lượng rượu, nghề nghiệp, du lịch, nguy cơ virus và bệnh nền để tránh quy kết nhầm.
ALT, AST, phosphatase kiềm, GGT, bilirubin, albumin và INR xác định kiểu tổn thương cùng chức năng gan. Creatinine, đường huyết, công thức máu và khí máu được dùng khi nặng. Xét nghiệm virus, tự kháng thể, IgG, ceruloplasmin hoặc marker khác được chọn theo bối cảnh. Nồng độ thuốc chỉ hữu ích với một số ngộ độc. Xét nghiệm cần lặp lại để đánh giá xu hướng; một kết quả đơn lẻ không đủ kết luận.
Siêu âm là phương tiện đầu tay để loại trừ tắc mật, sỏi, huyết khối và bất thường cấu trúc. CT hoặc MRI được dùng khi siêu âm chưa giải thích được đau bụng, tắc nghẽn hoặc tổn thương mạch. Hình ảnh thường không chứng minh DILI. Sinh thiết gan được cân nhắc khi diễn tiến kéo dài, nghi tự miễn, chẩn đoán không rõ hoặc cần đánh giá mức độ, nhưng không phải trường hợp nào cũng cần.
DILI được nghi ngờ khi men gan vượt ngưỡng có ý nghĩa, xuất hiện sau phơi nhiễm hợp lý và không có nguyên nhân cạnh tranh thuyết phục. Tỷ số R phân loại kiểu tế bào gan, ứ mật hoặc hỗn hợp dựa trên ALT và phosphatase kiềm tại khởi phát. Hy's law là tín hiệu nguy cơ trong tổn thương tế bào gan kèm bilirubin tăng và không có tắc mật, nhưng không phải công cụ tự chẩn đoán. Đánh giá nhân quả cần chuyên môn và dữ liệu theo thời gian.
Điều trị Viêm gan do thuốc
Ưu tiên đầu tiên là nhận diện và ngừng tác nhân nghi ngờ khi lợi ích–nguy cơ cho phép, đồng thời không làm gián đoạn nguy hiểm một thuốc thiết yếu mà chưa có phương án thay thế. Người nhẹ được theo dõi xét nghiệm sát; người vàng da, INR tăng, bệnh não gan hoặc suy đa cơ quan cần nhập viện và hội chẩn trung tâm gan. Điều trị nguyên nhân đặc hiệu chỉ có cho một số chất. Tái phơi nhiễm chủ động thường tránh vì phản ứng có thể nhanh và nặng hơn.
Không có thuốc giải độc chung cho mọi DILI. N-acetylcysteine là điều trị chuẩn trong ngộ độc paracetamol và có thể được chuyên gia sử dụng ở một số suy gan cấp khác. Một số chất có giải độc hoặc biện pháp tăng thải riêng. Corticosteroid không dùng thường quy, ngoại trừ tình huống chọn lọc như kiểu hình tự miễn hoặc tổn thương do liệu pháp miễn dịch. Thuốc giảm ngứa, chống nôn và điều chỉnh điện giải chỉ là hỗ trợ; mọi lựa chọn cần tránh thêm độc tính gan.
Không có thủ thuật loại bỏ mọi độc chất sau khi đã hấp thu. Than hoạt hoặc kỹ thuật lọc máu chỉ phù hợp với một số ngộ độc và thời điểm cụ thể do trung tâm chống độc quyết định. Sinh thiết gan hỗ trợ chẩn đoán ở ca không điển hình. Các can thiệp hồi sức, thay huyết tương hoặc hỗ trợ gan ngoài cơ thể có thể được dùng tại trung tâm chuyên sâu nhưng không thay thế đánh giá ghép gan khi suy gan tiến triển.
Ghép gan là lựa chọn cứu sống khi suy gan cấp do thuốc không có khả năng hồi phục hoặc bệnh gan mạn do DILI đã mất bù. Quyết định dựa trên ý thức, INR, lactate, chức năng thận, nguyên nhân và tiêu chuẩn của trung tâm. Việc chuyển tuyến phải thực hiện sớm, không chờ đủ mọi xét nghiệm nếu người bệnh xấu nhanh.
Bù dịch, dinh dưỡng, kiểm soát buồn nôn, đường huyết và phòng biến chứng được cá thể hóa. Người bệnh nên ngừng rượu và tránh mọi sản phẩm không cần thiết để giảm gánh chuyển hóa. Hỗ trợ tâm lý cần thiết khi tổn thương liên quan quá liều cố ý. Báo cáo phản ứng có hại cho cơ sở y tế hoặc hệ thống cảnh giác dược giúp phòng ngừa cho người khác.
Lịch xét nghiệm dựa trên mức ALT, bilirubin, INR, triệu chứng và tốc độ thay đổi. Kiểu tế bào gan nặng có thể cần kiểm tra rất thường xuyên; ứ mật kéo dài cần theo dõi ngứa, dinh dưỡng và tiến triển mạn. Danh sách thuốc phải được cập nhật với cảnh báo tác nhân nghi ngờ và chất cùng nhóm. Nếu men gan không cải thiện như dự kiến, bác sĩ xem lại chẩn đoán, sự tuân thủ ngừng thuốc và nguyên nhân cạnh tranh.
Nhiều ca bắt đầu cải thiện trong vài ngày đến vài tuần sau ngừng tác nhân, nhưng bình thường hóa xét nghiệm có thể mất nhiều tháng. Tổn thương ứ mật, mất ống mật hoặc kiểu tự miễn thường kéo dài hơn. Suy gan cấp diễn tiến trong thời gian ngắn và cần xử trí khẩn. Không thể dự đoán ngày hồi phục chỉ từ tên thuốc; xu hướng xét nghiệm và chức năng gan mới quyết định.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Biến chứng nghiêm trọng gồm suy gan cấp, bệnh não gan, rối loạn đông máu, suy thận, nhiễm trùng và tử vong hoặc ghép gan. Một số người phát triển ứ mật kéo dài, mất ống mật, viêm gan tự miễn do thuốc, xơ hóa hoặc bệnh gan mạn. Tái dùng tác nhân có thể gây phản ứng mạnh hơn. Hội chứng quá mẫn nặng còn có thể tổn thương da, thận, phổi và máu.
Phần lớn trường hợp hồi phục khi nhận diện sớm và ngừng đúng tác nhân. Tiên lượng xấu hơn khi bilirubin và INR tăng, có bệnh não gan, suy thận, tổn thương tế bào gan nặng hoặc chậm chuyển tuyến. Kiểu ứ mật thường ít suy gan cấp hơn nhưng triệu chứng và xét nghiệm có thể kéo dài. Tiên lượng phụ thuộc tác nhân, mức độ tổn thương và bệnh nền, không thể suy ra chỉ từ con số men gan.
DILI thường không tự tái phát nếu tránh hoàn toàn tác nhân, nhưng tái phơi nhiễm có thể gây tổn thương nhanh và nặng hơn. Cần lưu tên hoạt chất, tên thương mại, sản phẩm phối hợp và phản ứng trong hồ sơ. Một số chất cùng nhóm có phản ứng chéo nên thuốc thay thế phải được bác sĩ kiểm tra. Men gan tăng lại khi không dùng tác nhân gợi ý còn nguyên nhân khác hoặc tổn thương mạn.
Dùng thuốc đúng chỉ định, không vượt liều, tránh uống rượu cùng thuốc có cảnh báo gan và không phối hợp nhiều sản phẩm trùng hoạt chất. Cung cấp cho bác sĩ danh sách đầy đủ thuốc nam, thực phẩm bổ sung và tiền sử DILI. Mua sản phẩm có nguồn gốc rõ, không dùng hàng giảm cân hoặc tăng cơ không công bố thành phần. Khi thuốc cần theo dõi gan, thực hiện xét nghiệm đúng lịch.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Viêm gan do thuốc
Không có thực phẩm nào giải độc gan thay cho ngừng tác nhân và chăm sóc y tế. Nên ăn dễ dung nạp, đủ năng lượng và protein, chia bữa nếu buồn nôn, uống nước theo hướng dẫn và tránh rượu. Không nhịn ăn kéo dài, không uống nước ép liều lớn hoặc thảo dược thanh lọc. Khi suy gan, suy thận hoặc cổ trướng, chế độ ăn phải được chuyên gia điều chỉnh.
Nghỉ ngơi tương đối khi mệt, vàng da hoặc buồn nôn nhiều; tránh lái xe nếu chóng mặt hay rối loạn ý thức. Khi xét nghiệm cải thiện, có thể trở lại hoạt động nhẹ rồi tăng dần. Tránh tập cường độ cao, mất nước và sử dụng sản phẩm thể thao trong giai đoạn đánh giá vì có thể làm sai lệch triệu chứng hoặc gây thêm tổn thương.
Ghi lại giờ dùng thuốc, liều đã dùng, thời điểm xuất hiện triệu chứng, màu nước tiểu, mức ngứa, số lần nôn và lượng nước tiểu. Chụp nhãn mọi sản phẩm để cung cấp cho bác sĩ. Không dùng máy đo tại nhà thay cho xét nghiệm gan. Nếu vàng da tăng, ngủ gà, bầm chảy máu hoặc không ăn uống được, cần đi viện thay vì chờ lịch tái khám.
- Không tự dùng lại tác nhân nghi ngờ để kiểm tra xem còn phản ứng hay không.
- Không ngừng đột ngột thuốc thiết yếu mà chưa liên hệ người kê đơn hoặc cơ sở y tế.
- Không che giấu thuốc nam, thực phẩm bổ sung, chất giảm cân hoặc sản phẩm tập luyện.
- Không uống thêm rượu hay thuốc giảm đau để xử lý triệu chứng tại nhà.
- Không dựa vào viên bổ gan để trì hoãn xét nghiệm hoặc chuyển cấp cứu.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Trẻ có thể bị DILI do thuốc điều trị nhiễm trùng, động kinh, ung thư hoặc do uống nhầm. Khả năng mô tả triệu chứng hạn chế nên cha mẹ cần chú ý bỏ ăn, nôn, vàng mắt, buồn ngủ và nước tiểu sẫm. Liều độc và giải độc phụ thuộc cân nặng, thời điểm phơi nhiễm và chất cụ thể; phải liên hệ cấp cứu hoặc trung tâm chống độc, không tự gây nôn.
Đa thuốc, suy thận, giảm khối cơ và bệnh gan nền làm việc nhận diện tác nhân khó hơn. Kiểu ứ mật gặp tương đối nhiều với một số thuốc và hồi phục có thể chậm. Cần rà soát toàn bộ đơn, thuốc mua ngoài và sản phẩm bổ sung, đồng thời điều chỉnh thuốc theo chức năng thận gan. Không quy mọi mệt mỏi cho tuổi già.
Men gan tăng trong thai kỳ cần phân biệt DILI với tiền sản giật, HELLP, gan nhiễm mỡ cấp thai kỳ và ứ mật thai kỳ. Không tự ngừng thuốc điều trị bệnh quan trọng, vì cả bệnh nền và thuốc đều ảnh hưởng mẹ–thai. Bác sĩ sản khoa, gan mật và dược lâm sàng cần cùng đánh giá thời điểm phơi nhiễm, khả năng thay thế và an toàn của từng hoạt chất.
Nếu nghi DILI trong thời kỳ cho bú, ưu tiên bảo vệ sức khỏe mẹ và xác định tác nhân. Việc tiếp tục cho bú phụ thuộc mức độ bệnh, thuốc đang dùng, khả năng thuốc vào sữa và phương án thay thế. Không mặc định mọi thuốc gây độc cho trẻ, nhưng cũng không tự dùng lại sản phẩm bị nghi ngờ. Cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ có dữ liệu chuyên biệt về cho con bú.
Người ghép tạng, ung thư hoặc dùng thuốc miễn dịch có nhiều nguyên nhân men gan tăng: DILI, nhiễm virus tái hoạt, thải ghép, xâm nhiễm u hoặc nhiễm trùng. Một số liệu pháp miễn dịch gây viêm gan qua miễn dịch và cần xử trí khác DILI thông thường. Ngưỡng nhập viện và hội chẩn thấp hơn vì diễn tiến có thể nhanh và ngừng thuốc ung thư sai cách cũng gây hại.
Bệnh gan mạn, rượu, MASLD, viêm gan virus, suy thận, suy tim và suy dinh dưỡng có thể thay đổi nguy cơ hoặc khả năng hồi phục. Men gan nền bất thường làm đánh giá khó, nên cần so sánh với kết quả trước điều trị. Điều chỉnh thuốc phải cân bằng nguy cơ gan với kiểm soát bệnh nền; không tự bỏ thuốc tim, chống động kinh, lao hoặc ung thư.
Sau mổ, men gan tăng có thể do tụt huyết áp, thiếu máu gan, tắc mật, nhiễm trùng, dinh dưỡng tĩnh mạch, thuốc mê hoặc kháng sinh. Dòng thời gian quanh phẫu thuật rất quan trọng. Khi có vàng da, INR tăng hoặc suy thận, cần đánh giá nhanh thay vì quy cho tác dụng phụ thông thường. Danh sách thuốc trong gây mê và hậu phẫu phải được xem đầy đủ.
Câu hỏi thường gặp về Viêm gan do thuốc
Mức độ dao động từ tăng men gan nhẹ đến suy gan cấp. Nguy cơ cao hơn khi vàng da đi kèm rối loạn đông máu, lơ mơ, tiểu ít hoặc men gan thay đổi nhanh. Nhiều người hồi phục sau khi ngừng đúng tác nhân, nhưng việc chậm nhận diện hoặc dùng lại có thể làm bệnh nặng hơn. Không nên đánh giá nguy hiểm chỉ qua một con số ALT; bilirubin, INR, ý thức, thận và xu hướng xét nghiệm đều quan trọng.
Đa số trường hợp cải thiện sau ngừng tác nhân, nhưng tốc độ khác nhau. Kiểu tế bào gan có thể giảm men trong vài tuần, còn ứ mật đôi khi kéo dài nhiều tháng. Một nhóm nhỏ tiến triển thành bệnh gan mạn, mất ống mật hoặc suy gan. Nếu xét nghiệm không cải thiện đúng dự kiến, bác sĩ sẽ xem lại tác nhân, bệnh tự miễn, virus, tắc mật và những sản phẩm còn đang dùng. Không có mốc hồi phục chung cho mọi thuốc.
Thông thường nên tránh dùng lại vì phản ứng lần sau có thể xuất hiện nhanh và nghiêm trọng hơn. Tuy nhiên, một số thuốc thiết yếu trong điều trị lao, ung thư hoặc bệnh hiếm có thể được chuyên gia cân nhắc lại khi không có lựa chọn tương đương, với kế hoạch giám sát rất chặt. Người bệnh không tự thử lại tại nhà. Cần lưu cả tên hoạt chất, tên thương mại và ảnh nhãn sản phẩm trong hồ sơ để tránh vô tình tái phơi nhiễm.
Không có sản phẩm bổ gan nào thay thế được việc ngừng tác nhân nghi ngờ, đánh giá mức độ nặng và điều trị nguyên nhân đặc hiệu nếu có. Một số thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung chính là nguồn gây DILI và thành phần có thể không đúng nhãn. Dùng thêm nhiều sản phẩm làm việc xác định thủ phạm khó hơn. Chỉ sử dụng thuốc hỗ trợ khi bác sĩ biết rõ thành phần, lợi ích và nguy cơ tương tác.
Nhập viện thường cần thiết khi vàng da rõ, INR tăng, nôn nhiều, mất nước, đau bụng nặng, suy thận, hạ đường huyết, sốt phát ban nặng hoặc có thay đổi ý thức. Người có bệnh gan nền, thai kỳ, tuổi cao hoặc suy giảm miễn dịch cũng có thể cần theo dõi viện sớm hơn. Nếu nghi quá liều, phải đi cấp cứu ngay và mang theo vỏ thuốc; không chờ xuất hiện vàng da.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

