Viêm bao hoạt dịch mấu chuyển gây đau ở mặt ngoài hông, quanh điểm xương nhô của đầu trên xương đùi. Cách gọi hiện đại thường xếp tình trạng này trong hội chứng đau mấu chuyển lớn vì nguồn đau không chỉ đến từ bao hoạt dịch mà còn có thể liên quan gân cơ mông và dải chậu chày. Người bệnh thường đau khi nằm nghiêng bên tổn thương, bước lên cầu thang, đi bộ lâu, đứng một chân hoặc ngồi bắt chéo chân. Bệnh không lây và đa số không cần phẫu thuật, nhưng đau kéo dài có thể làm giảm giấc ngủ, dáng đi và khả năng vận động. Khám đúng giúp phân biệt với thoái hóa khớp háng, đau cột sống thắt lưng, gãy xương hoặc rách gân; điều chỉnh tải và tập phục hồi phù hợp thường là nền tảng kiểm soát triệu chứng.
Viêm bao hoạt dịch mấu chuyển là bệnh gì?
Viêm bao hoạt dịch mấu chuyển là tình trạng kích ứng hoặc viêm của một hay nhiều túi hoạt dịch nằm giữa mấu chuyển lớn xương đùi với gân cơ mông và dải chậu chày. Các túi này giúp mô mềm trượt trên xương khi đi lại. Tuy nhiên, nghiên cứu hình ảnh cho thấy đau hông ngoài thường không chỉ do bao hoạt dịch; bệnh gân cơ mông nhỡ hoặc cơ mông bé có thể là nguồn đau chính. Vì vậy, thuật ngữ hội chứng đau mấu chuyển lớn được dùng để bao quát viêm bao, bệnh gân và đôi khi hội chứng hông bật ngoài. Bệnh khác với thoái hóa khớp háng, thường gây đau bẹn và hạn chế xoay khớp, cũng khác đau thần kinh tọa vốn có thể kèm tê hoặc đau lan theo rễ. Chẩn đoán đúng vị trí và cấu trúc liên quan giúp tránh tiêm lặp lại hoặc nghỉ bất động không cần thiết.
| Tên bệnh | Viêm bao hoạt dịch mấu chuyển |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Trochanteric bursitis |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Viêm túi hoạt dịch mấu chuyển lớn; đau hông ngoài; hội chứng đau mấu chuyển lớn (Greater trochanteric pain syndrome, GTPS) |
| Mã ICD-10 | M70.6 (nhóm ICD-10); ICD-10-CM dùng M70.60 khi chưa xác định bên, M70.61 bên phải và M70.62 bên trái |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Bệnh mô mềm vùng hông; chuyên khoa Cơ xương khớp, Phục hồi chức năng, Chấn thương chỉnh hình và Y học thể thao |
| Cơ quan ảnh hưởng | Bao hoạt dịch quanh mấu chuyển lớn xương đùi; thường liên quan đồng thời gân cơ mông nhỡ, cơ mông bé, dải chậu chày và các mô mềm hông ngoài |
| Tính chất bệnh | Thường là tình trạng không lây, bán cấp hoặc mạn do quá tải và chèn ép mô mềm; nhiễm khuẩn tại bao mấu chuyển là hiếm nhưng có thể nghiêm trọng |
| Mức độ phổ biến | Khá thường gặp trong nhóm đau hông ngoài, đặc biệt ở phụ nữ trung niên và lớn tuổi; tỷ lệ riêng tại Việt Nam chưa được xác định chắc chắn |
| Bệnh có lây không? | Không |
| Đường lây | Không áp dụng; trường hợp nhiễm khuẩn hiếm có thể liên quan thủ thuật, vết thương, phẫu thuật hoặc lan từ ổ nhiễm trùng lân cận chứ không phải bệnh truyền nhiễm thông thường |
Tổng quan chuyên môn về Viêm bao hoạt dịch mấu chuyển
Tải lặp lại, yếu cơ dạng hông hoặc tư thế khép hông làm gân cơ mông và bao quanh mấu chuyển bị ép giữa xương đùi với dải chậu chày. Vi chấn thương vượt quá khả năng thích nghi của gân gây biến đổi collagen, tăng nhạy cảm đau và phản ứng viêm quanh bao. Đau làm người bệnh giảm chịu lực, thay đổi dáng đi và tiếp tục tăng tải lệch lên vùng hông. Sau ngã hoặc va chạm, xuất huyết và phù tại bao có thể gây đợt cấp. Nhiễm khuẩn hiếm hình thành khi vi sinh vật xâm nhập trực tiếp hoặc lan từ mô lân cận.
Trong thực hành, có thể mô tả theo cấu trúc trội gồm viêm bao mấu chuyển, bệnh gân cơ mông, rách gân dạng hông và hông bật ngoài; các tổn thương có thể cùng tồn tại trong GTPS. Theo thời gian, triệu chứng được xem là cấp, bán cấp hoặc mạn. Phân biệt thể cơ học với nhiễm khuẩn và phân biệt bệnh gân đơn thuần với rách gân có ý nghĩa đối với mức tải tập luyện, chỉ định hình ảnh và khả năng cần can thiệp.
GTPS và đau mấu chuyển lớn thường gặp ở phụ nữ nhiều hơn nam, nổi bật trong nhóm 40–60 tuổi nhưng có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi. Tình trạng này liên quan béo phì, đau thắt lưng, thoái hóa gối và thay đổi cơ học chi dưới trong một số nghiên cứu. Các báo cáo dịch tễ dùng định nghĩa khác nhau giữa “viêm bao hoạt dịch” và GTPS, nên tỷ lệ không hoàn toàn tương đương. Dữ liệu cộng đồng dành riêng cho Việt Nam hiện còn hạn chế.
Bệnh thường hình thành từ chu kỳ quá tải và chèn ép tại vùng mấu chuyển: gân và bao không kịp thích nghi, đau tăng khi chịu lực rồi cơ quanh hông yếu thêm. Không có đường lây. Ở trường hợp nhiễm khuẩn hiếm, vi sinh vật có thể xâm nhập qua thủ thuật, vết mổ, chấn thương xuyên da hoặc lan từ ổ nhiễm gần vùng hông.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Viêm bao hoạt dịch mấu chuyển
- Quá tải cơ học: tăng đột ngột quãng đi, chạy, cầu thang, dốc hoặc đứng lâu.
- Chèn ép mô mềm: nằm nghiêng trên bên đau, bắt chéo chân, đứng dồn trọng lượng một bên.
- Rối loạn gân: bệnh gân hoặc rách gân cơ mông, yếu cơ dạng hông.
- Chấn thương: ngã đập mặt ngoài hông hoặc va chạm trực tiếp.
- Sau can thiệp: thay đổi cơ sinh học sau phẫu thuật hông hoặc vùng chậu; nhiễm khuẩn là nguyên nhân rất hiếm.
Yếu tố có thể điều chỉnh gồm tăng vận động quá nhanh, tư thế nằm đè bên đau, đứng lệch hông, thừa cân, yếu cơ vùng chậu và kỹ thuật chạy chưa phù hợp. Yếu tố khó thay đổi gồm giới nữ, tuổi trung niên hoặc cao tuổi, hình dạng khung chậu và tiền sử bệnh gân. Đau lưng, thoái hóa khớp gối, chênh lệch chiều dài chi hoặc sau thay khớp háng có thể làm thay đổi phân bố tải.
Phụ nữ 40–60 tuổi, người mới tăng đi bộ hoặc chạy, người phải đứng lâu, người có cơ mông yếu, thừa cân, đau thắt lưng hay thoái hóa khớp chi dưới là nhóm thường gặp. Vận động viên chạy đường dài và người sau phẫu thuật vùng hông có thể xuất hiện đau mấu chuyển do thay đổi tải. Người suy giảm miễn dịch hoặc có vết mổ cần chú ý dấu nhiễm khuẩn hiếm.
Triệu chứng và dấu hiệu của Viêm bao hoạt dịch mấu chuyển
Đau thường khởi phát từ từ ở mặt ngoài hông và có thể lan xuống mặt ngoài đùi nhưng hiếm khi xuống quá gối nếu không có bệnh thần kinh đi kèm. Ban đêm đau rõ khi nằm nghiêng, còn ban ngày tăng với đi bộ, cầu thang, đứng một chân hoặc đứng dậy. Một số người đau sau ngã. Sưng hoặc đỏ nhìn thấy không điển hình; nếu xuất hiện cần nghĩ đến chấn thương hoặc nhiễm trùng. Bệnh có thể dao động theo tải và kéo dài nhiều tháng nếu không điều chỉnh.
- Đau hông ngoài: đau khu trú quanh mấu chuyển, ấn vào thường nhạy đau.
- Đau khi nằm nghiêng: áp lực trực tiếp làm gián đoạn giấc ngủ.
- Đau khi chịu lực: tăng lúc leo cầu thang, đi dốc, chạy hoặc đứng lâu.
- Đau khi đứng một chân: cơ dạng hông phải làm việc để giữ chậu thăng bằng.
- Đau khi bắt chéo chân: tư thế khép hông tăng chèn ép gân và bao.
- Yếu hoặc mỏi hông: người bệnh có thể đi khập khiễng khi triệu chứng nặng.
- Cảm giác bật hoặc nghe tiếng lách cách ở mặt ngoài hông khi dải chậu chày trượt qua mấu chuyển.
- Đau đột ngột và yếu dạng hông rõ có thể gợi ý rách gân cơ mông.
- Đỏ, nóng, sưng hoặc sốt là biểu hiện không điển hình, cần loại trừ nhiễm khuẩn.
- Tê, kiến bò hoặc đau lan dưới gối thường hướng nhiều hơn đến bệnh cột sống hoặc thần kinh.
Nên đặt lịch khám: đau kéo dài hơn vài tuần, ảnh hưởng ngủ, đi lại hoặc tái phát nhiều lần. Cần khám trong ngày: đau tăng nhanh, hông ngoài đỏ nóng sưng, có sốt, vết thương, vừa tiêm hoặc vừa phẫu thuật. Cần tái khám sớm: tập phục hồi đúng hướng dẫn nhưng chức năng xấu đi, xuất hiện yếu chân, đi khập khiễng mới hoặc đau chuyển vào vùng bẹn.
Gọi 115 hoặc đến cơ sở cấp cứu nếu đau hông xuất hiện sau ngã mạnh kèm không thể đứng chịu lực, chân biến dạng hoặc ngắn xoay bất thường; hoặc nếu sốt cao, lơ mơ, tụt huyết áp và vùng hông đỏ nóng lan nhanh. Không tự lái xe khi đau nặng hoặc choáng. Không trì hoãn bằng xoa bóp mạnh, bẻ khớp hay đắp thuốc lên vùng nghi nhiễm trùng.
Chẩn đoán Viêm bao hoạt dịch mấu chuyển
Bác sĩ xác định vị trí đau, yếu tố tăng giảm, chấn thương, mức hoạt động, đau lưng và bệnh khớp đi kèm. Chẩn đoán thường là lâm sàng thông qua ấn đau mấu chuyển và các nghiệm pháp tải gân cơ mông. Hình ảnh được dùng khi triệu chứng không điển hình, không đáp ứng, có chấn thương hoặc nghi rách gân. Không nên tự kết luận mọi đau hông ngoài là viêm bao vì thoái hóa khớp háng, bệnh cột sống và gãy xương cần cách xử trí khác.
Bác sĩ quan sát dáng đi, tư thế chậu, khả năng đứng một chân, biên độ xoay khớp háng và sức cơ dạng hông. Ấn quanh mấu chuyển giúp định vị điểm đau. Các nghiệm pháp kháng lực dạng hông, xoay ngoài, FABER và khép hông có thể tái tạo triệu chứng; một cụm kết quả có giá trị hơn một nghiệm pháp riêng lẻ. Khám cột sống, thần kinh và khớp gối giúp tìm nguồn đau khác.
Không cần xét nghiệm máu trong GTPS cơ học điển hình. Công thức máu, CRP hoặc tốc độ lắng máu được cân nhắc khi có sốt, đỏ nóng, nhiễm trùng sau mổ, bệnh viêm hệ thống hoặc nghi khối u. Xét nghiệm không thể chỉ ra riêng bao hay gân là nguồn đau. Chọc hút bao hiếm khi cần và chủ yếu dành cho nghi nhiễm khuẩn hoặc chẩn đoán đặc biệt.
X-quang thường dùng để loại trừ thoái hóa khớp háng, gãy xương, tổn thương xương hoặc vôi hóa. Siêu âm có thể thấy dịch bao, dày gân, rách gân và hỗ trợ tiêm nhưng phụ thuộc người thực hiện. MRI cho hình ảnh toàn diện hơn về gân cơ mông và mô quanh mấu chuyển, thường dành cho đau dai dẳng, yếu rõ hoặc trước khi cân nhắc phẫu thuật. Hình ảnh bất thường phải phù hợp với triệu chứng vì dịch bao có thể xuất hiện ở người không đau.
Không có tiêu chuẩn đơn lẻ tuyệt đối. Chẩn đoán GTPS thường dựa trên đau hông ngoài điển hình, ấn đau mấu chuyển và đau khi tải hoặc kháng lực cơ dạng hông. Tổng quan năm 2024 cho thấy kết hợp nghiệm pháp ấn đau với nghiệm pháp tải gân có thể cải thiện độ tin cậy. Hình ảnh không bắt buộc ở ca điển hình và không nên được dùng tách rời khám lâm sàng để người bệnh tự chẩn đoán.
Điều trị Viêm bao hoạt dịch mấu chuyển
Mục tiêu là giảm đau, giảm chèn ép, phục hồi sức mạnh và khả năng chịu tải của cơ mông, đồng thời điều trị nguyên nhân khác nếu có. Bước đầu gồm giáo dục tư thế, điều chỉnh hoạt động và chương trình tập tiến triển. Thuốc hoặc tiêm chỉ hỗ trợ kiểm soát đau để tham gia phục hồi. Nhập viện hiếm, chủ yếu khi nghi gãy xương, nhiễm khuẩn hoặc biến chứng sau phẫu thuật. Phẫu thuật chỉ dành cho rách gân hoặc đau kháng trị được đánh giá kỹ.
Paracetamol hoặc thuốc chống viêm không steroid có thể dùng ngắn hạn ở người phù hợp, sau khi cân nhắc bệnh dạ dày, thận, tim mạch và thuốc chống đông. Thuốc không sửa được yếu tố cơ học. Tiêm corticosteroid quanh bao có thể giảm đau ngắn hạn ở một số người nhưng lợi ích dài hạn thường kém hơn chương trình giáo dục và tập; tiêm lặp lại có thể ảnh hưởng mô gân. Kháng sinh không có vai trò trừ khi xác định nhiễm khuẩn.
Tiêm corticosteroid có hoặc không hướng dẫn siêu âm được cân nhắc khi đau cản trở phục hồi dù đã điều chỉnh tải, sau khi loại trừ nhiễm trùng và đánh giá nguy cơ. Sóng xung kích ngoài cơ thể có thể hỗ trợ một số trường hợp dai dẳng, nhưng bằng chứng và phác đồ còn không đồng nhất. PRP chưa có chuẩn chế phẩm, kỹ thuật và hiệu quả chắc chắn để dùng thường quy. Mọi thủ thuật đều có nguy cơ đau tăng, chảy máu, nhiễm trùng hoặc không đáp ứng.
Phẫu thuật rất hiếm và chỉ cân nhắc sau thời gian điều trị bảo tồn có cấu trúc mà đau và hạn chế vẫn đáng kể. Tùy tổn thương, bác sĩ có thể sửa gân cơ mông, giải phóng dải chậu chày hoặc cắt bao qua nội soi hay mổ mở. Kết quả phụ thuộc chẩn đoán đúng nguồn đau, mức rách gân, chất lượng cơ và tuân thủ phục hồi. Rủi ro gồm nhiễm trùng, tổn thương thần kinh, yếu kéo dài, huyết khối và tái phát.
Tránh nằm đè bên đau; khi nằm bên đối diện, đặt gối dày giữa hai gối để giữ hông trung tính. Hạn chế bắt chéo chân, đứng “thả” một bên hông và ngồi ghế thấp. Điều chỉnh quãng đi hoặc chạy thay vì ngừng mọi vận động. Chương trình tăng sức mạnh cơ dạng hông, cơ thân và kiểm soát chậu nên tiến triển theo đáp ứng, ưu tiên kỹ thuật hơn số lượng.
Theo dõi đau ban đêm, thời gian đi bộ, khả năng lên cầu thang, đứng một chân, sức cơ và phản ứng trong 24 giờ sau tập. Đau nhẹ khi tập có thể chấp nhận tùy hướng dẫn, nhưng đau tăng kéo dài, đi khập khiễng hơn hoặc giảm chức năng cần điều chỉnh tải. Sau tiêm, theo dõi sốt, đỏ nóng, sưng và đau tăng bất thường. Các thang điểm chức năng có thể giúp đánh giá tiến triển.
Triệu chứng thường cải thiện dần trong nhiều tuần đến vài tháng, không phải vài ngày. Một số chương trình tập có thể tạo thay đổi trong khoảng 8–12 tuần, nhưng bệnh gân mạn, rách gân, đau lưng hoặc tải nghề nghiệp kéo dài làm thời gian hồi phục lâu hơn. Tiêm có thể giảm đau sớm nhưng không bảo đảm hết bệnh. Quay lại chạy hoặc hoạt động nặng cần dựa trên chức năng và phản ứng tải, không theo mốc cố định.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Đau mạn có thể gây mất ngủ, giảm hoạt động, yếu cơ dạng hông và dáng đi bù trừ. Rách gân cơ mông tiến triển có thể làm yếu rõ và đi kiểu Trendelenburg. Tiêm lặp lại có nguy cơ teo mỡ dưới da, đổi màu da, tăng đường huyết tạm thời, nhiễm trùng hoặc tổn thương mô gân. Sau phẫu thuật có thể gặp cứng, yếu, huyết khối và đau tồn lưu. Nhiễm khuẩn bao hiếm nhưng có thể lan rộng.
Đa số người bệnh cải thiện với giáo dục, giảm chèn ép và tập tăng sức mạnh tiến triển, nhưng triệu chứng có thể dao động theo tải. Kết quả tốt hơn khi xác định đúng cấu trúc liên quan và duy trì vận động phù hợp. Đau kéo dài, rách gân lớn, béo phì, đau lưng, thoái hóa nhiều khớp và sợ vận động có thể làm phục hồi chậm. Không thể dự đoán chính xác thời gian hết đau cho từng người.
Đau có thể tái phát khi tăng quãng đi hoặc chạy quá nhanh, nằm nghiêng trở lại, giảm sức mạnh cơ mông hoặc không kiểm soát bệnh khớp đi kèm. Duy trì bài tập sức mạnh, phân bổ ngày tải và nghỉ, thay đổi tư thế ngủ và theo dõi phản ứng sau hoạt động giúp giảm nguy cơ. Tái phát nhiều lần cần đánh giá lại rách gân, cột sống, khớp háng và kỹ thuật vận động.
Tăng khối lượng vận động từ từ, xen kẽ ngày phục hồi và củng cố cơ hông, thân mình là cách phòng quá tải. Tránh đứng dồn một chân lâu, bắt chéo chân và ngủ trực tiếp trên bên dễ đau. Duy trì cân nặng phù hợp và xử lý đau lưng hoặc khớp gối giúp cải thiện cơ học chi dưới. Sau phẫu thuật, tuân thủ phục hồi và chăm sóc vết mổ giúp phòng biến chứng.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Viêm bao hoạt dịch mấu chuyển
Không có thực phẩm nào làm hết viêm bao hoặc bệnh gân. Chế độ ăn cân đối, đủ protein, rau quả và năng lượng phù hợp hỗ trợ duy trì cơ và kiểm soát cân nặng. Người dùng thuốc chống viêm cần tránh tự phối hợp rượu hoặc nhiều thuốc giảm đau. Người đái tháo đường cần theo dõi đường huyết, đặc biệt nếu được tiêm corticosteroid. Không nên dùng thực phẩm chức năng thay cho tập phục hồi.
Không cần nghỉ bất động hoàn toàn. Giảm tạm thời chạy dốc, cầu thang, đi bộ dài và động tác một chân gây đau, sau đó tăng lại từng bước. Bơi hoặc đạp xe nhẹ có thể phù hợp nếu không làm triệu chứng tăng. Tránh kéo giãn mạnh theo hướng khép hông vì tăng chèn ép vùng mấu chuyển. Bài tập sức mạnh cần cá thể hóa và theo dõi phản ứng ngày hôm sau.
Ghi mức đau khi nằm, số lần thức giấc, quãng đi thoải mái và phản ứng 24 giờ sau bài tập. Có thể dùng nhật ký hoạt động để nhận ra ngưỡng tải gây bùng đau. Theo dõi dáng đi và khả năng đứng một chân chỉ nên thực hiện an toàn gần điểm tựa. Không dùng việc tự ấn đau hoặc xem video trực tuyến để khẳng định chẩn đoán.
- Không nằm đè lâu lên bên hông đau hoặc kẹp đầu gối sát nhau khi ngủ.
- Không kéo giãn dải chậu chày mạnh bằng tư thế khép hông nếu làm đau tăng.
- Không tăng đột ngột quãng chạy, số bậc thang hoặc bài tập một chân.
- Không tiêm lặp lại nhiều lần chỉ vì giảm đau ngắn hạn mà chưa phục hồi sức mạnh.
- Không bỏ qua sốt, đỏ nóng, không chịu lực hoặc đau sau chấn thương mạnh.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Tình trạng này không phổ biến ở trẻ em. Đau hông ngoài ở trẻ hoặc thanh thiếu niên cần loại trừ chấn thương, bệnh vùng tăng trưởng, viêm khớp, nhiễm trùng hoặc bệnh lý xương. Trẻ khập khiễng, sốt, đau ban đêm hoặc không chịu lực cần khám sớm. Bài tập và thuốc phải theo tuổi, mức phát triển và hướng dẫn chuyên môn.
Ở người cao tuổi, đau hông ngoài có thể cùng tồn tại với thoái hóa khớp, yếu cơ, loãng xương và nguy cơ té ngã. Cần loại trừ gãy xương sau ngã dù chấn thương có vẻ nhẹ. Chương trình tập nên bắt đầu an toàn, chú trọng thăng bằng và dùng điểm tựa. Thuốc chống viêm, tiêm và phẫu thuật phải cân nhắc bệnh tim thận, thuốc chống đông và đa thuốc.
Thay đổi trọng tâm, dáng đi và tư thế ngủ có thể làm đau hông ngoài trong thai kỳ. Ưu tiên chỉnh tư thế, gối hỗ trợ và bài tập an toàn do chuyên viên hướng dẫn. Thuốc giảm đau và thủ thuật phải được bác sĩ sản khoa hoặc bác sĩ điều trị cân nhắc theo tuổi thai. Đau kèm sốt, sưng đỏ hoặc không chịu lực không nên quy hoàn toàn cho thai kỳ.
Tư thế bế trẻ, cho bú và nằm nghiêng kéo dài có thể tăng chèn ép hông. Nên thay đổi bên, dùng gối đỡ và duy trì bài tập nhẹ. Việc dùng thuốc giảm đau hoặc tiêm cần đánh giá khả năng bài tiết qua sữa và bệnh nền của mẹ. Không mặc định ngừng cho bú khi cần điều trị; quyết định nên cá thể hóa với bác sĩ và dược sĩ.
GTPS cơ học vẫn thường gặp, nhưng người suy giảm miễn dịch có ngưỡng đánh giá nhiễm khuẩn thấp hơn, nhất là sau tiêm hoặc phẫu thuật. Đỏ nóng, sưng, sốt hoặc đau tăng nhanh cần khám ngay cả khi biểu hiện nhẹ. Nhiễm trùng có thể ít sốt và tiến triển nhanh. Can thiệp xâm lấn cần cân nhắc kỹ nguy cơ và phối hợp chuyên khoa.
Thoái hóa khớp háng hoặc gối, đau cột sống thắt lưng, béo phì, đái tháo đường và bệnh viêm khớp có thể làm triệu chứng dai dẳng hoặc làm chẩn đoán phức tạp. Điều trị cần đồng thời cải thiện sức mạnh, tải vận động và kiểm soát bệnh nền. Thuốc chống đông, bệnh thận hoặc tiền sử loét dạ dày ảnh hưởng lựa chọn thuốc và thủ thuật.
Đau mấu chuyển có thể xuất hiện sau thay khớp háng hoặc phẫu thuật vùng chậu do thay đổi cơ học, tổn thương gân dạng hông hoặc kích thích mô mềm. Tuy nhiên, đau mới kèm sốt, rỉ dịch, đỏ nóng, chênh chiều dài chân hoặc giảm chức năng nhanh cần liên hệ cơ sở phẫu thuật để loại trừ nhiễm trùng, trật khớp hoặc biến chứng dụng cụ.
Câu hỏi thường gặp về Viêm bao hoạt dịch mấu chuyển
Không hoàn toàn, nhưng hai tình trạng thường đi cùng nhau. Bao hoạt dịch có thể viêm và gây đau, song nhiều người được gọi là “viêm bao mấu chuyển” thực tế có bệnh gân cơ mông hoặc nhiều cấu trúc cùng bị quá tải. Vì vậy, tên hội chứng đau mấu chuyển lớn được dùng phổ biến hơn trong chuyên môn. Điều này quan trọng vì tập tăng sức mạnh và giảm chèn ép gân thường có vai trò lâu dài, trong khi chỉ dùng thuốc hoặc tiêm vào bao có thể không xử lý hết nguồn đau.
Một số đợt nhẹ giảm khi điều chỉnh hoạt động và tránh nằm đè, nhưng triệu chứng mạn thường cần phục hồi có cấu trúc. Cải thiện thường diễn ra trong nhiều tuần hoặc vài tháng vì gân và cơ cần thời gian thích nghi với tải. Nghỉ hoàn toàn kéo dài có thể làm cơ yếu và khó trở lại vận động. Nếu đau không giảm, ảnh hưởng giấc ngủ hoặc đi lại, bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu có thể đánh giá lại chẩn đoán, kỹ thuật tập và các bệnh đi kèm.
Tiêm corticosteroid có thể giảm đau ngắn hạn ở một số trường hợp, nhất là khi đau cản trở ngủ hoặc tập phục hồi. Tuy nhiên, lợi ích thường giảm theo thời gian và không thay thế chương trình điều chỉnh tải, giáo dục tư thế và tăng sức mạnh cơ mông. Trước tiêm cần loại trừ nhiễm trùng, đánh giá đái tháo đường, thuốc chống đông và tổn thương gân. Tiêm lặp lại nhiều lần có thể gây teo mô, đổi màu da hoặc ảnh hưởng gân, nên quyết định phải được cá thể hóa.
Có thể và thường nên duy trì vận động phù hợp. Mục tiêu là giảm tạm thời các hoạt động làm đau tăng rõ như chạy dốc, cầu thang nhiều hoặc đứng một chân lâu, đồng thời tập sức mạnh cơ hông theo mức chịu được. Đau nhẹ trong tập có thể chấp nhận ở một số chương trình nếu không kéo dài hoặc làm chức năng xấu hơn ngày hôm sau. Bơi, đạp xe nhẹ hoặc đi quãng ngắn có thể là lựa chọn thay thế. Kế hoạch nên điều chỉnh theo phản ứng thực tế.
Đa số không cần phẫu thuật. Can thiệp chỉ được cân nhắc khi người bệnh đã thực hiện điều trị bảo tồn đầy đủ, chẩn đoán được xác nhận và vẫn đau hoặc yếu đáng kể. Những trường hợp rách gân cơ mông lớn, hông bật ngoài dai dẳng hoặc tổn thương cấu trúc rõ có thể cần sửa gân, giải phóng dải chậu chày hay cắt bao. Trước quyết định, bác sĩ thường xem xét MRI, bệnh nền, mục tiêu vận động và khả năng tuân thủ phục hồi sau mổ.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

