Vecuronium

Vecuronium là thuốc chẹn thần kinh–cơ không khử cực thuộc nhóm aminosteroid, có thời gian tác dụng trung bình và chỉ dùng đường tĩnh mạch. Thuốc cạnh tranh với acetylcholine tại thụ thể nicotinic ở bản vận động, gây giãn hoặc liệt cơ xương để hỗ trợ đặt nội khí quản, phẫu thuật và thông khí cơ học. Vecuronium không gây mê, không làm mất ý thức và không giảm đau; người bệnh phải được gây mê hoặc an thần đầy đủ trong toàn bộ thời gian phong bế.

Thuốc được thải trừ chủ yếu qua mật và một phần qua thận. Suy gan, bệnh đường mật, suy thận, hạ thân nhiệt, rối loạn điện giải và nhiều thuốc phối hợp có thể kéo dài tác dụng. Vecuronium chỉ được sử dụng bởi nhân viên chuyên môn tại nơi có phương tiện đặt nội khí quản, thông khí nhân tạo và hồi sức. Hướng dẫn ASA khuyến cáo theo dõi định lượng thần kinh–cơ và xác nhận tỷ số train-of-four đạt ít nhất 0,9 trước khi rút ống nội khí quản.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Hoạt chất: Vecuronium, thường dùng dưới dạng vecuronium bromide.
  • Nhóm dược lý: Thuốc chẹn thần kinh–cơ không khử cực, cấu trúc aminosteroid, thời gian tác dụng trung bình.
  • Vai trò: Hỗ trợ đặt nội khí quản, giãn cơ trong phẫu thuật và thông khí cơ học.
  • Không có tác dụng: Không gây mất ý thức, an thần, quên hoặc giảm đau.
  • Đường dùng: Tiêm bolus hoặc truyền tĩnh mạch sau khi hoàn nguyên.
  • Thải trừ: Chủ yếu qua mật; một phần được chuyển hóa tại gan và đào thải qua thận.
  • Nguy cơ quan trọng: Liệt cơ hô hấp, ngừng thở, phong bế tồn dư, phản vệ, sai sót dùng thuốc và yếu cơ khi dùng kéo dài.
  • Đảo ngược: Sugammadex có thể đảo ngược phong bế do Vecuronium; neostigmine dùng khi đã có hồi phục tự phát thích hợp.
  • Theo dõi: Theo dõi định lượng và xác nhận train-of-four ≥0,9 trước khi rút ống nội khí quản.
  • Tự sử dụng: Tuyệt đối không sử dụng ngoài cơ sở có đủ điều kiện gây mê và hồi sức.

Hoạt chất Vecuronium là gì?

Vecuronium là thuốc gây giãn hoặc liệt cơ xương bằng cách chẹn dẫn truyền thần kinh–cơ. Thuốc không làm mất ý thức, không giảm đau và không gây quên. Vì vậy, Vecuronium chỉ được sử dụng khi người bệnh đã được gây mê hoặc an thần và giảm đau đầy đủ.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Vecuronium

CAS 86029-43-8

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Vecuronium

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Vecuronium

Tên IUPAC

[(2S,3S,5S,8R,9S,10S,13S,14S,16S,17R)-17-acetyloxy-10,13-dimethyl-16-(1-methylpiperidin-1-ium-1-yl)-2-piperidin-1-yl-2,3,4,5,6,7,8,9,11,12,14,15,16,17-tetradecahydro-1H-cyclopenta[a]phenanthren-3-yl] acetate

Tên khác / tên đồng nghĩa

Vecuronium bromide là dạng muối được sử dụng trong chế phẩm tiêm. Vecuronium cation hoặc vecuronium ion là tên chỉ phần hoạt tính mang điện dương. Norcuron và Vecuronium SUN là tên sản phẩm hoặc biệt dược, không phải tên đồng nghĩa hóa học.

Tên viết tắt

VEC

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

86029-43-8

UNII

5438723848

PubChem CID

39765

RxNorm CUI

1546399

Dược động học của Vecuronium

Sau khi tiêm tĩnh mạch, Vecuronium phân bố nhanh chủ yếu trong khoang dịch ngoại bào. Thuốc được chuyển hóa ở mức độ thấp tại gan thành 3-hydroxy hoặc 3-desacetyl vecuronium, một chất chuyển hóa vẫn có hoạt tính chẹn thần kinh–cơ. Thuốc mẹ và chất chuyển hóa được đào thải chủ yếu qua mật và một phần qua nước tiểu.

SmPC ghi nhận thể tích phân bố ở trạng thái ổn định khoảng 0,18–0,51 L/kg, độ thanh thải huyết tương 3,0–6,4 mL/phút/kg và thời gian bán thải 36–117 phút. Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận thời gian bán thải khoảng 65–75 phút ở người bệnh phẫu thuật khỏe mạnh và một số người suy thận được nghiên cứu.

Giai đoạn I: Hấp thu

Không có giai đoạn hấp thu qua đường tiêu hóa hoặc mô vì thuốc chỉ được sử dụng đường tĩnh mạch. Sau liều đặt nội khí quản thông thường, đáp ứng co cơ bắt đầu giảm sau khoảng một phút; điều kiện đặt nội khí quản thường đạt trong khoảng 90 giây đến 3 phút, tùy nhãn, kỹ thuật gây mê và người bệnh.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Do được tiêm trực tiếp vào tĩnh mạch, toàn bộ liều đã tiêm có mặt trong tuần hoàn hệ thống trước khi phân bố và thải trừ. Không áp dụng khái niệm sinh khả dụng hấp thu như đối với thuốc uống.

Giai đoạn II: Phân bố

Vecuronium chủ yếu phân bố trong khoang dịch ngoại bào. Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định khoảng 0,18–0,51 L/kg trong SmPC; nhãn Hoa Kỳ ghi khoảng 0,3–0,4 L/kg. Khoảng 60–80% thuốc gắn với protein huyết tương ở các liều lâm sàng được nghiên cứu.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Mức độ chuyển hóa của Vecuronium tương đối thấp. Tại gan, thuốc có thể tạo 3-hydroxy vecuronium, còn được gọi là 3-desacetyl vecuronium. Chất chuyển hóa này có hoạt lực chẹn thần kinh–cơ khoảng một nửa hoặc hơn so với thuốc mẹ trong dữ liệu được nhãn mô tả và có thể góp phần gây phong bế kéo dài khi sử dụng lâu ngày, đặc biệt nếu chức năng thận hoặc gan suy giảm.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Mật là đường thải trừ chính. SmPC ước tính khoảng 40–60% liều được bài tiết vào mật trong vòng 24 giờ dưới dạng các hợp chất monoquaternary; khoảng 95% lượng này là Vecuronium không đổi và dưới 5% là 3-hydroxy vecuronium. Khoảng 20–30% liều được bài tiết qua nước tiểu trong vòng 24 giờ.

Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận tỷ lệ thu hồi qua nước tiểu khoảng 3–35% và bài tiết qua mật khoảng 25–50% trong những điều kiện nghiên cứu khác nhau.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải
  • Thời gian bán thải phân bố: khoảng 1,2–1,4 phút theo SmPC; một nhãn Hoa Kỳ ghi khoảng 4 phút.
  • Thời gian bán thải thải trừ: khoảng 36–117 phút theo SmPC.
  • Nhãn Hoa Kỳ ghi giá trị điển hình khoảng 65–75 phút ở người bệnh phẫu thuật khỏe mạnh và người suy thận được nghiên cứu.
  • Bệnh gan, bệnh đường mật, tuổi cao và một số tình trạng lâm sàng có thể kéo dài thời gian bán thải.
CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải huyết tương của Vecuronium ở người lớn khoảng 3,0–6,4 mL/phút/kg theo SmPC; nhãn Hoa Kỳ ghi khoảng 3–4,5 mL/phút/kg. Độ thanh thải có thể giảm ở người cao tuổi, bệnh gan, tắc mật, suy thận hoặc tình trạng làm kéo dài thời gian tuần hoàn.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể làm thay đổi dược động học hoặc đáp ứng gồm:

  • Bệnh gan hoặc đường mật làm giảm thải trừ qua mật và có thể kéo dài tác dụng.
  • Suy thận có thể giảm độ thanh thải hoặc làm tăng nhạy cảm với thuốc và chất chuyển hóa.
  • Người cao tuổi hoặc người có tuần hoàn chậm có thể khởi phát tác dụng chậm và kéo dài hơn.
  • Hạ thân nhiệt làm tăng và kéo dài phong bế.
  • Béo phì có thể gây quá liều tương đối nếu tính liều theo cân nặng thực tế; SmPC khuyến cáo dựa trên cân nặng lý tưởng khi cân nặng vượt đáng kể mức lý tưởng.
  • Bỏng có thể gây kháng thuốc chẹn thần kinh–cơ không khử cực.
  • Suy dinh dưỡng, giảm protein máu, mất nước, toan máu, tăng CO₂, hạ kali, tăng magnesium hoặc hạ calci có thể tăng tác dụng.
  • Thuốc mê bay hơi, kháng sinh và nhiều thuốc phối hợp có thể thay đổi mức độ hoặc thời gian phong bế.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Vecuronium

Vecuronium thuộc nhóm thuốc chẹn thần kinh–cơ cạnh tranh, không khử cực, có cấu trúc aminosteroid và thời gian tác dụng trung bình. Ở liều lâm sàng, thuốc không có hoạt tính phong bế hạch hoặc tác dụng kháng muscarinic, kháng phế vị đáng kể.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Vecuronium cạnh tranh với acetylcholine tại các thụ thể nicotinic trên bản vận động của cơ vân. Việc ngăn acetylcholine gắn và hoạt hóa thụ thể làm gián đoạn dẫn truyền thần kinh–cơ, gây liệt cơ mềm, bao gồm cả cơ hô hấp. Không giống thuốc khử cực như suxamethonium, Vecuronium thường không gây rung giật bó cơ trước khi liệt.

Phong bế có thể được đảo ngược bằng sugammadex thông qua tạo phức với Vecuronium hoặc bằng thuốc ức chế acetylcholinesterase khi đã xuất hiện hồi phục tự phát thích hợp.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Liều ED90 trong gây mê cân bằng được nhãn Hoa Kỳ ước tính trung bình khoảng 0,057 mg/kg. Liều 0,08–0,1 mg/kg thường tạo điều kiện đặt nội khí quản trong khoảng 2,5–3 phút và mức phong bế tối đa trong khoảng 3–5 phút. SmPC ghi nhận điều kiện đặt nội khí quản tốt đến rất tốt trong khoảng 90–120 giây với liều 80–100 microgam/kg.

Thời gian hồi phục đến 25% đáp ứng co cơ thường khoảng 24–60 phút tùy tài liệu và điều kiện gây mê; hồi phục đến khoảng 95% thường mất 45–80 phút. Liều cao hơn rút ngắn thời gian khởi phát nhưng kéo dài thời gian tác dụng.

Vecuronium ít gây giải phóng histamine đáng kể trong các nghiên cứu có đối chứng và thường ít ảnh hưởng huyết động ở liều lâm sàng, nhưng phản vệ, hạ huyết áp và nhịp tim nhanh vẫn có thể xảy ra.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Vecuronium

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Vecuronium

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Vecuronium

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Clindamycin

Clindamycin có thể góp phần kéo dài phong bế thần kinh–cơ do vecuronium; bằng chứng người còn rất hạn chế và có yếu tố gây nhiễu.

Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Tương tác dược lực học cộng hợp trên dẫn truyền thần kinh–cơ. Báo cáo ca có cả gentamicin nên không thể quy hoàn toàn hiệu ứng cho clindamycin.

Ảnh hưởng:

Có thể kéo dài liệt và chậm hồi phục hô hấp sau gây mê.

Khuyến nghị:

avoid_combination

Xử trí:

Tránh phối hợp khi có thể. Nếu bắt buộc, chuẩn độ vecuronium theo theo dõi định lượng và sẵn sàng hỗ trợ thông khí; không suy diễn một mức chỉnh liều cố định từ báo cáo ca.

TOF/peripheral nerve stimulator, thông khí, SpO₂, sức cơ và thời gian hồi phục.

Bằng chứng: very_low
Nguồn:

DailyMed/FDA | Clindamycin phosphate injection – Prescribing Information (revised 04/2026) | Drug Interactions: avoid neuromuscular blocking agents; monitor with strong CYP3A4/CYP3A5 inhibitors or inducers | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=44fa506b-90ac-42de-831b-5f3f1a500fc0 | Kiểm tra ngày 2026-08-03
PubMed | Prolongation of neuromuscular blocking effect of vecuronium by antibiotics | Human case report involving clindamycin and gentamicin; confounding noted | PMID: 2889390; https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2889390/ | Kiểm tra ngày 2026-08-03

Thắc mắc về hoạt chất Vecuronium

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *