Trượt chỏm xương đùi ở trẻ em là tình trạng chỏm xương đùi dịch chuyển qua sụn tăng trưởng so với cổ xương đùi, thường xảy ra ở trẻ tiền dậy thì hoặc dậy thì. Trẻ có thể đau háng, đùi hoặc chỉ đau gối, đi khập khiễng, bàn chân xoay ra ngoài và giảm xoay trong khớp háng. Bệnh không lây nhưng có thể tiến triển âm thầm; nếu tiếp tục chịu lực, mức trượt có thể tăng và làm tổn thương mạch máu nuôi chỏm đùi. Khi nghi ngờ, trẻ cần ngừng chịu lực và được khám chỉnh hình khẩn, vì điều trị chuẩn thường là phẫu thuật cố định sớm chứ không phải tập luyện hoặc thuốc đơn thuần. X-quang hai khớp háng giúp xác nhận chẩn đoán và đánh giá bên đối diện. Phát hiện sớm làm giảm nguy cơ hoại tử chỏm đùi, tiêu sụn khớp, chèn ép đùi–ổ cối và thoái hóa khớp háng về lâu dài.
Trượt chỏm xương đùi ở trẻ em là bệnh gì?
Trượt chỏm xương đùi ở trẻ em, viết tắt SCFE, là rối loạn tại sụn tăng trưởng đầu trên xương đùi. Chỏm xương đùi thường vẫn nằm trong ổ cối, còn cổ và thân xương đùi dịch chuyển ra trước và xoay ngoài, khiến trên hình ảnh có cảm giác chỏm trượt xuống dưới và ra sau. Bệnh không phải trật khớp háng do chấn thương và cũng không phải gãy cổ xương đùi thông thường, dù cơ chế xảy ra qua một vùng sụn yếu tương tự tổn thương sụn tăng trưởng. SCFE có thể tiến triển chậm trong nhiều tuần hoặc bùng lên đột ngột. Vì biến dạng tăng khi tiếp tục chịu lực và mạch nuôi chỏm có thể bị tổn thương, đây là chẩn đoán cần chuyển chỉnh hình sớm; xoa bóp, kéo nắn hoặc chỉ uống thuốc không giải quyết được sự mất ổn định.
| Tên bệnh | Trượt chỏm xương đùi ở trẻ em |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Slipped capital femoral epiphysis |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | SCFE; slipped upper femoral epiphysis; SUFE; trượt đầu trên xương đùi qua sụn tăng trưởng |
| Mã ICD-10 | M93.0 — mã nhóm slipped upper femoral epiphysis (nontraumatic); cần chọn mã chi tiết theo cấp/mạn, độ ổn định, bên và một hay hai khớp háng |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Bệnh cơ xương khớp trẻ em; chỉnh hình nhi; tổn thương sụn tăng trưởng đầu trên xương đùi |
| Cơ quan ảnh hưởng | Sụn tăng trưởng đầu trên xương đùi, chỏm–cổ xương đùi và khớp háng; thứ phát có thể ảnh hưởng sụn khớp và dáng đi |
| Tính chất bệnh | Tình trạng không lây, có thể cấp, mạn hoặc cấp trên nền mạn; cần xử trí chỉnh hình sớm để ngăn trượt tiến triển |
| Mức độ phổ biến | Không phổ biến trong dân số chung nhưng là một trong những bệnh khớp háng quan trọng nhất ở thiếu niên; thường gặp hơn ở trẻ thừa cân |
| Bệnh có lây không? | Không |
| Đường lây | Không áp dụng |
Tổng quan chuyên môn về Trượt chỏm xương đùi ở trẻ em
Trong giai đoạn dậy thì, sụn tăng trưởng đầu trên xương đùi trở nên tương đối yếu và có hướng nghiêng chịu lực cắt. Trọng lượng cơ thể cùng lực cơ tác động lên vùng này; béo phì làm tải cơ học tăng, còn một số rối loạn nội tiết hoặc bệnh thận có thể làm sụn tăng trưởng yếu thêm. Tổn thương xảy ra ở lớp phì đại của sụn, làm đầu xương và hành xương mất liên kết. Khi trượt tiến triển, cổ xương đùi biến dạng, vận động háng bị cản và mạch máu có thể bị kéo hoặc tổn thương, dẫn đến hoại tử chỏm và thoái hóa sụn.
SCFE được phân loại thực hành theo khả năng chịu lực của Loder: ổn định khi trẻ còn đứng hoặc đi được, kể cả cần nạng; không ổn định khi không thể chịu lực. Phân loại theo thời gian gồm cấp, mạn và cấp trên nền mạn. Mức độ trượt có thể được đo bằng góc Southwick hoặc mô tả nhẹ, vừa, nặng. Các phân loại ảnh hưởng nguy cơ biến chứng và kỹ thuật mổ, nhưng không được dùng để trì hoãn chuyển viện khi trẻ không chịu lực hoặc đau tăng nhanh.
SCFE thường xuất hiện trong giai đoạn tăng trưởng nhanh, trung bình sớm hơn ở bé gái và muộn hơn ở bé trai. Béo phì là yếu tố nguy cơ mạnh nhất được ghi nhận; bé trai thường mắc nhiều hơn. Một tỷ lệ đáng kể có thể ảnh hưởng cả hai háng, đồng thời hoặc trong thời gian theo dõi sau bên đầu tiên. Tần suất thay đổi theo nhóm dân cư và khu vực; dữ liệu Việt Nam còn hạn chế, nên đánh giá nguy cơ cá thể quan trọng hơn áp dụng một tỷ lệ chung.
Quá trình hình thành không qua đường lây nhiễm mà qua mất ổn định cơ học của sụn tăng trưởng. Lực nén và lực cắt lặp lại làm các lớp sụn tách dần; hành xương trượt ra trước và xoay ngoài trong khi chỏm giữ trong ổ cối. Tải tiếp tục có thể tăng độ trượt, gây biến dạng cam ở cổ đùi và làm căng mạch máu. Cố định sớm chặn chuỗi tiến triển này nhưng không luôn đảo ngược biến dạng đã hình thành.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Trượt chỏm xương đùi ở trẻ em
Phần lớn trường hợp được xem là vô căn do kết hợp tải cơ học và sự yếu sinh lý của sụn tăng trưởng trong dậy thì. Béo phì, tăng trưởng nhanh và hình thái xương làm lực cắt tăng. SCFE ngoài độ tuổi điển hình hoặc ở trẻ nhẹ cân có thể liên quan suy giáp, rối loạn tuyến yên, điều trị hormone tăng trưởng, bệnh thận mạn và rối loạn chuyển hóa xương. Chấn thương nhỏ có thể làm bệnh đang âm thầm trở nên có triệu chứng nhưng không loại trừ cơ chế nền.
Yếu tố khó thay đổi: tuổi dậy thì, giới nam, tiền sử gia đình, hình thái sụn tăng trưởng và một số nguồn gốc dân cư. Yếu tố có thể tác động: béo phì và tải cơ học quá lớn. Bệnh nội tiết, bệnh thận mạn, xạ trị vùng chậu hoặc thuốc ảnh hưởng tăng trưởng xương là yếu tố y khoa cần nhận diện; việc xử lý chúng cần chuyên khoa, không phải tự điều chỉnh tại nhà.
Trẻ khoảng 10–16 tuổi, đặc biệt thừa cân, đi khập khiễng hoặc đau háng–đùi–gối không do chấn thương rõ là nhóm nguy cơ điển hình. Trẻ dưới 10 tuổi, trên 16 tuổi, nhẹ cân hoặc có tầm vóc bất thường vẫn có thể mắc nhưng nên được khảo sát nội tiết và chuyển hóa. Trẻ đã bị một bên cần theo dõi háng đối diện, nhất là khi còn nhiều tiềm năng tăng trưởng.
Triệu chứng và dấu hiệu của Trượt chỏm xương đùi ở trẻ em
SCFE có thể khởi phát âm ỉ trong nhiều tuần với đau sau hoạt động, hoặc xuất hiện cấp sau một động tác nhỏ. Đau thường ở háng nhưng có thể quy chiếu đến đùi hay gối, nên dễ chẩn đoán muộn. Trẻ đi khập khiễng, bàn chân xoay ra ngoài và mất xoay trong háng. Khi trượt không ổn định, đau đột ngột và không thể chịu lực. Bất kỳ cải thiện tạm thời sau nghỉ cũng không loại trừ bệnh.
- Đau háng hoặc vùng bẹn, tăng khi đứng, đi bộ hoặc chơi thể thao.
- Đau mặt trước đùi hay đau gối dù khám gối có thể gần như bình thường.
- Đi khập khiễng, bước chân ngắn và bàn chân bên bệnh xoay ra ngoài.
- Giảm xoay trong, dạng và gấp khớp háng.
- Chân tự xoay ngoài khi bác sĩ gấp háng, còn gọi là dấu Drehmann.
- Đau kéo dài nhiều tuần hoặc tháng trong thể ổn định.
- Đau cấp sau một cú trượt ngã nhẹ dù trước đó đã có khập khiễng âm thầm.
- Chân bên bệnh có vẻ ngắn hơn do trượt nặng.
- Teo cơ đùi khi bệnh kéo dài.
- Triệu chứng hai bên, đôi khi bên còn lại chỉ có thay đổi hình ảnh sớm.
- Không đau rõ nhưng dáng đi xoay ngoài và biên độ háng bất thường.
Nên khám sớm: trẻ dậy thì đau háng, đùi hoặc gối không giải thích được, nhất là khi đi khập khiễng. Cần khám trong ngày: đau tăng, bàn chân xoay ngoài rõ, biên độ háng giảm hoặc trẻ phải dùng tay hỗ trợ khi đứng. Cần tái khám sớm: sau mổ xuất hiện đau mới, khó chịu lực, sốt, vết mổ bất thường hoặc đau bên háng đối diện.
SCFE không ổn định là cấp cứu chỉnh hình. Gọi 115 hoặc đến cơ sở cấp cứu khi trẻ đột ngột đau háng/đùi/gối dữ dội, không thể đứng chịu lực, chân xoay ngoài hoặc ngắn đi sau một cử động nhỏ. Giữ trẻ nằm hoặc ngồi, không cho đi lại, không kéo nắn và không thử các bài kiểm tra vận động. Không tự lái xe khi tình trạng nặng; trì hoãn có thể làm trượt tăng và giảm tưới máu chỏm đùi.
Chẩn đoán Trượt chỏm xương đùi ở trẻ em
Khi nghi SCFE, bác sĩ cho trẻ ngừng chịu lực, khai thác thời gian đau và khám háng nhẹ nhàng. X-quang khung chậu hai bên ở tư thế thẳng là nền tảng; tư thế chân ếch thường dùng cho thể ổn định nhưng tránh ở trường hợp không ổn định vì thao tác có thể làm trượt thêm. MRI có thể phát hiện sớm khi X-quang chưa rõ. Đánh giá nội tiết, thận hoặc chuyển hóa được cân nhắc nếu tuổi, cân nặng hay biểu hiện không điển hình.
Bác sĩ quan sát dáng đi, hướng bàn chân và khả năng chịu lực; sau đó so sánh tầm gấp, dạng và xoay trong hai háng. Dấu xoay ngoài bắt buộc khi gấp háng gợi ý SCFE. Khám gối đơn thuần không đủ vì đau có thể quy chiếu. Ở thể không ổn định, bác sĩ hạn chế thao tác để tránh làm tổn thương thêm và ưu tiên bất động, giảm đau cùng hình ảnh khẩn.
Không có xét nghiệm máu chẩn đoán SCFE. TSH, FT4, chức năng thận, canxi, phosphat hoặc các xét nghiệm nội tiết khác được chỉ định khi trẻ quá nhỏ/quá lớn, nhẹ cân, tầm vóc bất thường, có bệnh thận hoặc biểu hiện hai bên. Xét nghiệm tiền phẫu đánh giá công thức máu, đông máu và tình trạng gây mê tùy cơ sở. Kết quả xét nghiệm không thay thế X-quang và đánh giá chỉnh hình.
X-quang thẳng khung chậu và hình nghiêng thích hợp cho thấy sụn tăng trưởng rộng, đường Klein không cắt qua phần chỏm như bình thường, hành xương dịch chuyển và góc trượt tăng. Chụp cả hai bên giúp so sánh và phát hiện tổn thương đối diện. MRI nhạy với phù sụn tăng trưởng ở giai đoạn tiền trượt; CT ít dùng do bức xạ và chủ yếu phục vụ lập kế hoạch biến dạng phức tạp.
Chẩn đoán xác định khi triệu chứng và khám phù hợp với hình ảnh trượt qua sụn tăng trưởng đầu trên xương đùi. Độ ổn định dựa vào khả năng chịu lực trước điều trị, không dựa riêng độ lớn trên phim. Góc Southwick và các dấu X-quang hỗ trợ phân mức, nhưng mọi SCFE đã xác nhận đều cần hội chẩn chỉnh hình. Không nên dùng đường Klein đơn độc để tự loại trừ bệnh giai đoạn sớm.
Điều trị Trượt chỏm xương đùi ở trẻ em
Nguyên tắc đầu tiên là ngừng chịu lực ngay khi nghi ngờ, tránh nắn thô bạo và chuyển chỉnh hình. Mục tiêu phẫu thuật là ổn định sụn tăng trưởng, ngăn trượt tiếp và bảo tồn mạch nuôi chỏm. Thể ổn định thường được cố định tại chỗ; thể không ổn định cần xử trí khẩn với kỹ thuật được chọn theo mức trượt và kinh nghiệm phẫu thuật viên. Sau đó phải theo dõi hoại tử, tiêu sụn, biến dạng và háng đối diện.
Thuốc giảm đau và chống viêm chỉ hỗ trợ triệu chứng trước và sau mổ, không thể làm chỏm tự trở về hay ngăn sụn tăng trưởng trượt. Lựa chọn thuốc cần cân nhắc tuổi, cân nặng, chức năng thận, dạ dày, hen và kế hoạch phẫu thuật. Thuốc điều trị suy giáp hoặc bệnh chuyển hóa được chuyên khoa kê khi tìm thấy nguyên nhân phối hợp. Không trì hoãn chuyển viện để thử thuốc.
Ngay khi nghi ngờ, trẻ được hỗ trợ bằng cáng hoặc xe lăn và không chịu lực. Kéo nắn kín không phải thao tác gia đình hoặc cơ sở không chuyên nên thực hiện vì có thể tổn thương mạch máu. Sau cố định, nạng, vật lý trị liệu và tăng chịu lực từng bước được dùng theo X-quang. Cố định dự phòng háng đối diện chỉ cân nhắc ở nhóm nguy cơ cao, không áp dụng thường quy cho mọi trẻ.
Cố định tại chỗ bằng một hoặc nhiều vít qua sụn tăng trưởng là phương pháp phổ biến cho SCFE ổn định, nhằm ngăn trượt thêm cho đến khi sụn đóng. SCFE không ổn định hoặc biến dạng nặng có thể cần giảm chỉnh mở hay thủ thuật phức tạp hơn tại trung tâm chuyên sâu, với cân bằng giữa phục hồi hình thái và nguy cơ hoại tử. Biến dạng tồn lưu gây chèn ép có thể cần nội soi hoặc tạo hình xương sau khi sụn ổn định.
Trước mổ, ưu tiên bất động tương đối, không chịu lực và hỗ trợ tâm lý cho trẻ. Sau mổ, hướng dẫn dùng nạng, chăm sóc vết mổ, tập tầm vận động và tăng sức mạnh theo từng giai đoạn giúp phục hồi. Quản lý cân nặng bằng chế độ gia đình bền vững làm giảm tải cho cả hai háng. Trẻ có bệnh nội tiết hoặc thận cần phối hợp bác sĩ nhi, nội tiết và dinh dưỡng.
Theo dõi bằng khám và X-quang để xác nhận vít ổn định, sụn tăng trưởng đóng và phát hiện hoại tử chỏm, tiêu sụn hoặc trượt bên đối diện. Ghi nhận đau, khả năng chịu lực, tầm vận động, độ dài chân và dấu chèn ép. Liên hệ bác sĩ ngay khi đau tăng đột ngột, sốt, vết mổ chảy dịch, bàn chân tê lạnh hoặc xuất hiện đau ở háng/gối bên còn lại.
Phẫu thuật thường được thực hiện sớm sau chẩn đoán; thời gian không chịu lực và dùng nạng thay đổi theo độ ổn định, kỹ thuật mổ và X-quang. Theo dõi biến chứng có thể kéo dài 18–24 tháng hoặc đến khi sụn tăng trưởng đóng, đôi khi lâu hơn nếu có biến dạng. Trở lại thể thao không theo một mốc cố định mà dựa trên liền sụn, sức mạnh, tầm vận động và nguy cơ chèn ép.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Biến chứng nghiêm trọng gồm hoại tử vô mạch chỏm đùi, đặc biệt ở thể không ổn định, và tiêu sụn khớp gây đau cùng cứng háng. Biến dạng cổ–chỏm tồn lưu có thể gây chèn ép đùi–ổ cối, rách sụn viền và thoái hóa sớm. Các vấn đề khác gồm chênh chiều dài chân, trượt bên đối diện, nhiễm trùng, gãy quanh vít hoặc kích ứng dụng cụ. Nguy cơ giảm nhưng không mất hoàn toàn khi điều trị sớm.
SCFE ổn định được phát hiện sớm và cố định đúng thường có chức năng dài hạn tốt. Tiên lượng xấu hơn khi trẻ không chịu lực, trượt nặng, chẩn đoán muộn hoặc xuất hiện hoại tử và tiêu sụn. Cố định ngăn tiến triển nhưng không bảo đảm loại bỏ mọi biến dạng đã có; một số người cần phẫu thuật bổ sung vì chèn ép khi lớn. Theo dõi đến trưởng thành xương giúp quản lý nguy cơ hai bên.
Sau khi sụn tăng trưởng bên bệnh được cố định và đóng, trượt lại tại đúng vị trí hiếm hơn nhưng có thể xảy ra nếu cố định mất vững hoặc sụn còn phát triển. Nguy cơ quan trọng hơn là SCFE ở háng đối diện trong thời gian tiếp theo. Đau mới, khập khiễng hoặc xoay ngoài ở bất kỳ bên nào cần khám ngay thay vì chờ lịch hẹn.
Không thể phòng mọi trường hợp. Duy trì cân nặng phù hợp có thể giảm tải cơ học; phát hiện và điều trị bệnh nội tiết hoặc thận giúp xử lý yếu tố nền. Phòng biến chứng quan trọng nhất là nhận biết đau háng–đùi–gối kèm khập khiễng, ngừng chịu lực và chuyển chuyên khoa sớm. Không có vaccine hoặc bài tập nào chứng minh ngăn sụn tăng trưởng trượt.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Trượt chỏm xương đùi ở trẻ em
Không có thực phẩm đưa chỏm đùi trở lại vị trí. Trẻ cần khẩu phần cân đối, đủ protein, canxi và vitamin D cho tăng trưởng và liền xương sau mổ. Với trẻ thừa cân, mục tiêu là thay đổi thói quen toàn gia đình, tránh đồ uống nhiều đường và khẩu phần năng lượng dư nhưng không áp dụng ăn kiêng cấp tốc. Bệnh thận hoặc nội tiết đòi hỏi kế hoạch dinh dưỡng riêng của chuyên khoa.
Khi nghi hoặc đã xác nhận SCFE, trẻ không được chịu lực cho đến khi bác sĩ cho phép. Sau mổ, tăng hoạt động từng bước từ nạng, bài tập tầm vận động đến sức mạnh và thăng bằng. Chạy, nhảy và môn va chạm chỉ trở lại sau khi sụn ổn định, sức mạnh phục hồi và hình ảnh an toàn. Không thử đi bộ để “xem còn đau không” trước khi được đánh giá.
Gia đình theo dõi mức đau, khả năng dùng nạng, vết mổ, sưng, sốt, màu sắc và cảm giác bàn chân. Ghi nhận đau háng, đùi hoặc gối bên đối diện và thay đổi hướng bàn chân. Không tự kiểm tra bằng cách xoay háng mạnh. Mọi mất chịu lực mới hoặc đau tăng đột ngột cần liên hệ khẩn, không chờ xem có tự giảm sau nghỉ.
- Không cho trẻ tiếp tục đi bộ, chạy hoặc chơi thể thao khi nghi SCFE.
- Không kéo nắn chân, ép xoay háng hoặc thử tư thế chân ếch ở trẻ không chịu lực.
- Không trì hoãn chuyển chỉnh hình để chườm, xoa bóp hoặc dùng thuốc tại nhà.
- Không tự bỏ nạng hay tăng chịu lực sau mổ chỉ vì đau đã giảm.
- Không bỏ qua đau gối ở trẻ dậy thì thừa cân khi kèm khập khiễng hoặc bàn chân xoay ngoài.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
SCFE là bệnh của sụn tăng trưởng nên hầu như chỉ gặp ở trẻ và thanh thiếu niên. Trẻ có thể mô tả đau mơ hồ ở gối hoặc đùi, khiến chẩn đoán chậm. Bất kỳ trẻ dậy thì khập khiễng không rõ nguyên nhân đều cần khám háng. Điều trị, gây mê, dùng nạng và quản lý cân nặng phải phù hợp phát triển thể chất, tâm lý và môi trường học đường.
SCFE mới không xảy ra sau khi sụn tăng trưởng đóng. Người cao tuổi có tiền sử SCFE có thể đau do biến dạng chỏm–cổ đùi, chèn ép và thoái hóa khớp háng. Đánh giá tập trung vào chức năng, X-quang, nguy cơ té ngã và bệnh nền; lựa chọn có thể từ vật lý trị liệu đến thay khớp. Không nên nhầm đau háng cấp ở người già với “tái phát SCFE”.
SCFE hiếm nhưng có thể xảy ra ở thiếu niên mang thai nếu sụn tăng trưởng chưa đóng và có yếu tố nguy cơ; đau háng hoặc gối kèm khập khiễng cần đánh giá khẩn. Chẩn đoán hình ảnh và phẫu thuật được phối hợp giữa chỉnh hình, sản khoa và gây mê để bảo vệ mẹ và thai. Không trì hoãn điều trị chỉ vì mang thai, đồng thời không tự dùng thuốc chống viêm.
SCFE thường đã được điều trị trước tuổi cho con bú. Nếu người mẹ có di chứng hoặc vừa phẫu thuật ở tuổi vị thành niên, thuốc giảm đau, kháng sinh và kế hoạch vận động cần được xem xét theo tình trạng bú mẹ. Không mặc định ngừng cho bú; bác sĩ sẽ cân nhắc từng hoạt chất. Tư thế bế trẻ cần tránh xoắn háng và tuân thủ giới hạn chịu lực.
Suy giảm miễn dịch không phải yếu tố điển hình gây SCFE, nhưng đau háng ở nhóm này phải loại trừ nhiễm trùng và hoại tử do thuốc. Sốt có thể mờ nhạt, vì vậy cần khám sớm và xét nghiệm phù hợp. Nếu SCFE được xác nhận, nguy cơ nhiễm trùng sau mổ và liền vết thương cần quản lý cá thể hóa.
Bệnh nội tiết như suy giáp, suy tuyến yên, rối loạn hormone tăng trưởng và bệnh thận mạn có liên quan SCFE không điển hình. Down syndrome và rối loạn chuyển hóa xương cũng cần được cân nhắc trong bối cảnh phù hợp. Điều trị phải phối hợp chỉnh hình với chuyên khoa nền; kiểm soát bệnh nền không thay thế cố định sụn tăng trưởng đã trượt.
Sau cố định, trẻ cần giữ vết mổ sạch, dùng nạng đúng kỹ thuật và tuân thủ giới hạn chịu lực. Báo ngay khi sốt, đỏ lan, chảy dịch, đau tăng, tê chân hoặc mất khả năng vận động. Tái khám và X-quang đánh giá vị trí vít, đóng sụn và biến chứng; chương trình phục hồi cùng thời điểm trở lại trường, thể thao được điều chỉnh riêng.
Câu hỏi thường gặp về Trượt chỏm xương đùi ở trẻ em
SCFE cần được đánh giá chỉnh hình khẩn, đặc biệt khi trẻ không thể đứng hoặc đi. Trượt không ổn định có nguy cơ làm tổn thương mạch nuôi chỏm và dẫn đến hoại tử. Khi nghi ngờ, cho trẻ ngừng chịu lực, dùng cáng hoặc xe lăn và đến cơ sở có khả năng chẩn đoán hình ảnh cùng phẫu thuật chỉnh hình. Không kéo nắn hoặc để trẻ tự đi thử. Thể ổn định vẫn cần điều trị sớm vì mức trượt có thể tăng theo thời gian.
Đau từ khớp háng có thể được cảm nhận ở mặt trước đùi hoặc gối do các đường thần kinh cảm giác chung, gọi là đau quy chiếu. Vì vậy, một trẻ chỉ than đau gối nhưng đi khập khiễng, bàn chân xoay ngoài hoặc giảm xoay trong háng vẫn có thể mắc SCFE. Khám gối và X-quang gối đơn thuần có thể bỏ sót bệnh. Bác sĩ cần khám khớp háng ở trẻ dậy thì có đau gối không giải thích được.
Không. Thuốc có thể giảm đau và vật lý trị liệu hỗ trợ phục hồi sau khi ổn định, nhưng không thể ngăn sụn tăng trưởng đã mất vững tiếp tục trượt. Phương pháp điều trị chính là phẫu thuật cố định, thường bằng vít, để giữ chỏm đến khi sụn đóng. Cố gắng tập vận động hoặc tiếp tục chịu lực trước mổ có thể làm mức trượt tăng. Kỹ thuật cụ thể tùy độ ổn định, mức biến dạng và chuyên môn của phẫu thuật viên.
Nhiều trẻ có thể trở lại hoạt động, nhưng thời điểm phụ thuộc độ trượt, biến chứng, tầm vận động, sức mạnh và tình trạng sụn tăng trưởng trên X-quang. Trẻ thường cần nạng và tăng chịu lực từng bước trước khi chạy nhảy. Nếu còn biến dạng gây chèn ép hoặc đau, chuyên khoa có thể yêu cầu phục hồi lâu hơn hoặc can thiệp bổ sung. Không nên dùng việc hết đau làm tiêu chí duy nhất để trở lại thi đấu.
Có. SCFE có thể xảy ra ở cả hai háng, đồng thời hoặc trong những tháng sau bên đầu tiên, nhất là trẻ còn tăng trưởng nhiều, béo phì hoặc có bệnh nội tiết. Bác sĩ sẽ chụp và theo dõi háng đối diện; cố định dự phòng chỉ dành cho nhóm nguy cơ chọn lọc sau cân nhắc lợi ích và rủi ro. Gia đình cần báo ngay khi trẻ đau háng, đùi, gối hoặc khập khiễng ở bên còn lại.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

