Tràn máu màng phổi là tình trạng máu tích tụ giữa phổi và thành ngực, làm phổi khó nở và đồng thời gây mất máu trong lồng ngực. Tình trạng này thường xuất hiện sau chấn thương ngực, gãy xương sườn, vết thương xuyên thấu hoặc biến chứng của thủ thuật; hiếm hơn, máu có thể xuất hiện tự phát do bệnh mạch máu, khối u hay rối loạn đông máu. Người bệnh có thể đau ngực, khó thở, tim đập nhanh, da lạnh hoặc choáng, nhưng lượng máu nhỏ đôi khi chỉ được phát hiện trên siêu âm, X-quang hay CT. Tràn máu lượng lớn là cấp cứu vì có thể gây xẹp phổi, thiếu oxy và sốc mất máu. Chẩn đoán sớm, hồi sức phù hợp, dẫn lưu màng phổi và kiểm soát nguồn chảy máu giúp giảm nguy cơ máu đông tồn lưu, nhiễm trùng khoang màng phổi và dày dính màng phổi.
Tràn máu màng phổi là bệnh gì?
Tràn máu màng phổi (Hemothorax) là sự hiện diện của máu trong khoang màng phổi, khoảng ảo nằm giữa lá màng phổi phủ phổi và lá lót thành ngực. Máu ở vị trí này không tham gia tuần hoàn mà chiếm chỗ, làm giảm khả năng giãn nở của phổi và có thể đẩy các cấu trúc trong trung thất khi lượng máu rất lớn. Khái niệm này khác với xuất huyết trong nhu mô phổi, ho ra máu hoặc bầm dập phổi; các tình trạng đó có thể cùng xuất hiện nhưng vị trí chảy máu và cách xử trí khác nhau. Tràn máu thường do chấn thương làm rách phổi, mạch liên sườn hoặc mạch lớn, song cũng có thể xảy ra sau đặt catheter, sinh thiết, phẫu thuật, dùng thuốc ảnh hưởng đông máu hoặc do bệnh lý mạch máu và khối u. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc tốc độ chảy máu, lượng máu, tổn thương phối hợp và khả năng bù trừ của người bệnh.

| Tên bệnh | Tràn máu màng phổi |
|---|---|
| Tên tiếng Anh | Hemothorax |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Tràn máu khoang màng phổi; huyết màng phổi |
| Mã ICD-10 | J94.2 áp dụng cho tràn máu màng phổi không do chấn thương; trường hợp do chấn thương cần chọn thêm mã tổn thương lồng ngực phù hợp với cơ chế và lần khám. |
| Nhóm bệnh / chuyên khoa | Bệnh màng phổi; cấp cứu hô hấp, ngoại lồng ngực và chấn thương |
| Cơ quan ảnh hưởng | Khoang màng phổi và phổi; mất máu nhiều còn có thể làm giảm tưới máu tim, não, thận và các cơ quan khác. |
| Tính chất bệnh | Thường khởi phát cấp, không lây; mức độ từ lượng máu nhỏ ổn định đến xuất huyết ồ ạt gây suy hô hấp hoặc sốc. |
| Mức độ phổ biến | Không phải bệnh phổ biến trong cộng đồng nhưng là biến chứng quan trọng của chấn thương ngực, thủ thuật xâm lấn và một số bệnh mạch máu hoặc đông máu. |
| Bệnh có lây không? | Không |
| Đường lây | Không áp dụng |
Tổng quan chuyên môn về Tràn máu màng phổi
Khi mạch máu hoặc mô phổi bị tổn thương, máu chảy vào khoang màng phổi. Áp lực và thể tích dịch tăng làm phổi bên tổn thương bị ép nhỏ, giảm thông khí và gây mất cân bằng thông khí–tưới máu. Đồng thời, máu rời khỏi hệ tuần hoàn làm giảm tiền tải, giảm cung lượng tim và có thể dẫn đến sốc. Máu đọng kích hoạt đông máu, tạo fibrin và cục đông; nếu không được lấy hết, cục máu tổ chức hóa, hạn chế phổi nở và tạo môi trường cho vi khuẩn phát triển. Trong tràn máu ồ ạt, suy hô hấp và suy tuần hoàn có thể tiến triển song song, nên việc đánh giá sinh lý người bệnh quan trọng hơn chỉ nhìn vào một con số thể tích.
Có thể phân loại theo nguyên nhân thành tràn máu do chấn thương, do thủ thuật và tự phát không do chấn thương. Trong thực hành cấp cứu, bác sĩ còn mô tả lượng máu nhỏ, trung bình hoặc lớn; thuật ngữ tràn máu màng phổi ồ ạt thường dùng khi có chảy máu rất nhiều kèm ảnh hưởng huyết động hoặc lượng máu dẫn lưu đạt ngưỡng cần cân nhắc phẫu thuật. Một nhóm quan trọng khác là tràn máu tồn lưu, nghĩa là cục máu hoặc dịch vẫn còn đáng kể sau dẫn lưu ban đầu. Cách phân loại giúp quyết định theo dõi, kích thước ống dẫn lưu, thời điểm nội soi lồng ngực và nhu cầu mở ngực.
Phần lớn trường hợp được ghi nhận trong bối cảnh chấn thương ngực kín hoặc xuyên thấu và thường đi kèm gãy xương sườn, tràn khí màng phổi hoặc dập phổi. Tần suất thay đổi theo cơ chế tai nạn, hệ thống cấp cứu và nhóm bệnh được nghiên cứu nên không thể suy rộng một tỷ lệ duy nhất cho cộng đồng. Người lớn tuổi có xương giòn, bệnh tim phổi hoặc dùng thuốc chống đông dễ có hậu quả nặng hơn sau chấn thương tưởng như không lớn. Dữ liệu dịch tễ riêng cho Việt Nam còn hạn chế và chủ yếu đến từ các cơ sở chấn thương hoặc ngoại lồng ngực.
Không có đường lây hoặc đường xâm nhập như bệnh truyền nhiễm. Máu hình thành trong khoang màng phổi khi một cấu trúc chứa máu bị rách, thấm hoặc vỡ; nguồn có thể từ thành ngực, nhu mô phổi, cơ hoành, trung thất hay mạch máu lớn. Sau thủ thuật, tổn thương có thể do kim, dây dẫn, ống thông hoặc thao tác phẫu thuật. Ở người dùng thuốc chống đông, một tổn thương nhỏ cũng có thể chảy kéo dài.
Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Tràn máu màng phổi
Do chấn thương: gãy xương sườn làm rách mạch liên sườn, dập hoặc rách phổi, vết thương xuyên ngực và tổn thương mạch lớn. Do thủ thuật: đặt đường truyền tĩnh mạch trung tâm, chọc dò màng phổi, sinh thiết, dẫn lưu hoặc phẫu thuật lồng ngực. Tự phát: rối loạn đông máu, thuốc chống đông, khối u màng phổi hoặc phổi, vỡ dị dạng mạch, bệnh mô liên kết và một số nguyên nhân sản khoa hoặc mạch máu hiếm. Nguyên nhân quyết định cách cầm máu và nguy cơ tái diễn.
Yếu tố không thay đổi được gồm tuổi cao, dị dạng mạch, bệnh ác tính và một số bệnh mô liên kết. Yếu tố có thể điều chỉnh hoặc quản lý gồm nguy cơ tai nạn, sử dụng bảo hộ, kiểm soát thuốc chống đông, điều chỉnh rối loạn đông máu và thực hiện thủ thuật dưới hướng dẫn hình ảnh khi phù hợp. Bệnh phổi mạn, suy gan, suy thận, giảm tiểu cầu và tiền sử phẫu thuật ngực có thể làm chẩn đoán hoặc điều trị phức tạp hơn.
Nhóm dễ mắc gồm người bị tai nạn giao thông, ngã cao, chấn thương thể thao hoặc vết thương xuyên ngực; người vừa trải qua thủ thuật ở vùng cổ–ngực; bệnh nhân đang dùng thuốc chống đông hay có giảm tiểu cầu; người có ung thư phổi, màng phổi hoặc bất thường mạch máu. Người cao tuổi và người có dự trữ tim phổi kém dễ mất bù dù lượng máu không quá lớn.
Triệu chứng và dấu hiệu của Tràn máu màng phổi
Biểu hiện phụ thuộc tốc độ và lượng chảy máu. Tràn máu nhỏ có thể ít triệu chứng hoặc chỉ đau âm ỉ sau chấn thương. Khi máu tăng, người bệnh thường khó thở, đau ngực bên tổn thương, thở nhanh và mệt. Chảy máu nhanh gây mạch nhanh, chóng mặt, vã mồ hôi, tụt huyết áp hoặc lú lẫn. Ở người cao tuổi, biểu hiện có thể kín đáo; ở bệnh nhân đa chấn thương, triệu chứng dễ bị che lấp bởi đau, an thần hoặc tổn thương khác.
- Đau ngực bên tổn thương, thường tăng khi hít sâu hoặc ho.
- Khó thở và cảm giác không hít đủ hơi do phổi bị chèn ép.
- Thở nhanh, nông; mức độ có thể tăng khi lượng máu nhiều.
- Tim đập nhanh, mệt lả hoặc chóng mặt khi mất máu đáng kể.
- Âm thở giảm và gõ đục bên có máu, là dấu hiệu bác sĩ ghi nhận khi khám.
- Vết bầm, đau thành ngực hoặc dấu chấn thương đi kèm.
- Đau lan lên vai hoặc bụng trên khi máu kích thích vùng màng phổi sát cơ hoành.
- Ho ra máu nếu có tổn thương nhu mô phổi đi kèm, nhưng đây không phải dấu hiệu bắt buộc.
- Chướng tĩnh mạch cổ hoặc lệch khí quản hiếm gặp và gợi ý tổn thương ngực phức tạp khác.
- Sốt xuất hiện muộn có thể liên quan máu tồn lưu hoặc nhiễm trùng.
Nên khám sớm: đau ngực hoặc khó thở kéo dài sau va đập vùng ngực, kể cả khi ban đầu còn chịu được. Cần khám trong ngày: triệu chứng tăng dần, có bầm ngực rộng, đang dùng thuốc chống đông hoặc vừa trải qua thủ thuật vùng cổ–ngực. Cần tái khám sớm: sau dẫn lưu mà vẫn sốt, đau tăng, hụt hơi, lượng dịch thay đổi hoặc hình ảnh kiểm tra chưa hết dịch.
- Khó thở tăng nhanh, tím môi, không nói được câu dài hoặc ý thức thay đổi.
- Ngất, choáng, da lạnh ẩm, mạch nhanh, tụt huyết áp hoặc tiểu rất ít.
- Đau ngực dữ dội sau chấn thương, vết thương xuyên ngực hoặc chảy máu ngoài nhiều.
- Máu đỏ tươi ra nhiều qua ống dẫn lưu hoặc tình trạng xấu đi đột ngột sau thủ thuật.
- Gọi 115 hoặc đến cơ sở cấp cứu; không tự lái xe khi choáng và không trì hoãn để thử mẹo dân gian.
Chẩn đoán Tràn máu màng phổi
Chẩn đoán dựa trên cơ chế chấn thương hoặc thủ thuật, dấu hiệu hô hấp–tuần hoàn và hình ảnh lồng ngực. Ở người không ổn định, đánh giá và điều trị diễn ra đồng thời, ưu tiên phát hiện nhanh máu trong khoang màng phổi và nguồn xuất huyết đe dọa tính mạng. Ở người ổn định, CT giúp xác định lượng máu, cục đông và tổn thương phối hợp. Chọc dò dịch màng phổi chủ yếu hữu ích khi nguyên nhân không rõ hoặc nghi tràn máu tự phát. Người bệnh không nên tự kết luận từ triệu chứng vì tràn khí, dập phổi, thuyên tắc phổi và tổn thương tim có thể biểu hiện tương tự.
Bác sĩ đánh giá đường thở, nhịp thở, độ bão hòa oxy, mạch, huyết áp, tưới máu ngoại vi và mức tỉnh táo. Khám ngực tìm vết thương, biến dạng, đau xương sườn, di động hai bên, âm thở giảm và vùng gõ đục. Khám bụng, lưng và tim giúp nhận diện nguồn chảy máu hoặc tổn thương phối hợp. Ở người đa chấn thương, việc khám được lặp lại vì biểu hiện có thể thay đổi nhanh.
Công thức máu ghi nhận hemoglobin, hematocrit và tiểu cầu, nhưng kết quả ban đầu có thể chưa phản ánh đầy đủ mất máu cấp. Nhóm máu và phản ứng chéo chuẩn bị cho truyền máu khi cần. Xét nghiệm đông máu, chức năng gan thận và khí máu hỗ trợ đánh giá nguy cơ chảy máu, thiếu oxy và toan máu. Khi chọc dịch ở trường hợp không rõ nguyên nhân, hematocrit dịch màng phổi được so với máu ngoại vi; tỷ lệ cao hỗ trợ chẩn đoán, nhưng dịch cũ có thể bị pha loãng.
Siêu âm E-FAST phát hiện nhanh dịch màng phổi tại giường và đặc biệt hữu ích khi người bệnh không ổn định. X-quang ngực cho thấy mờ góc sườn hoành hoặc mờ một bên, song phim nằm có thể bỏ sót lượng máu nhỏ. CT ngực nhạy hơn để ước lượng dịch, nhận diện cục máu tồn lưu, chảy máu đang hoạt động, gãy xương, dập phổi và tổn thương mạch; chỉ thực hiện khi tình trạng cho phép. Hình ảnh lặp lại sau dẫn lưu kiểm tra vị trí ống và phần máu còn sót.
Chẩn đoán xác định khi hình ảnh hoặc thủ thuật cho thấy máu trong khoang màng phổi trong bối cảnh lâm sàng phù hợp. Với dịch được lấy ra, định nghĩa kinh điển là hematocrit dịch màng phổi lớn hơn khoảng một nửa hematocrit máu ngoại vi; tỷ lệ thấp hơn vẫn có thể gặp khi máu tồn tại lâu và bị pha loãng. Quyết định can thiệp không dựa riêng vào tỷ lệ này mà còn dựa vào huyết động, hô hấp, kích thước ổ máu và chảy máu tiếp diễn.
Điều trị Tràn máu màng phổi
Mục tiêu là duy trì oxy hóa, phục hồi tuần hoàn, giải phóng phổi bị chèn ép và kiểm soát nguồn chảy máu. Người không ổn định cần hồi sức chấn thương có hệ thống, đường truyền phù hợp, chế phẩm máu khi chỉ định và dẫn lưu khẩn. Người ổn định có lượng máu rất nhỏ có thể được theo dõi tại cơ sở y tế với khám và hình ảnh lặp lại. Máu lớn, có tràn khí phối hợp hoặc tiến triển thường cần đặt ống dẫn lưu. Chảy máu liên tục, huyết động xấu hoặc máu tồn lưu đáng kể cần hội chẩn ngoại lồng ngực.
Thuốc không thay thế việc dẫn lưu hoặc cầm máu. Giảm đau giúp người bệnh hít sâu và ho hiệu quả; lựa chọn thuốc phải cân nhắc huyết áp, thận, dạ dày và nguy cơ chảy máu. Kháng sinh chỉ dùng khi có chỉ định liên quan vết thương, phẫu thuật hoặc nhiễm trùng, không dùng thường quy cho mọi trường hợp. Thuốc chống đông và thuốc ảnh hưởng tiểu cầu được bác sĩ đánh giá lại; không tự ngừng vì nguy cơ huyết khối có thể cao.
Đặt ống dẫn lưu màng phổi giúp lấy máu, làm phổi nở và theo dõi tốc độ chảy. Kích thước ống được chọn theo tình trạng, độ đặc của máu và kinh nghiệm cơ sở. Tràn máu tồn lưu có thể cần nội soi lồng ngực sớm để lấy cục đông; một số trường hợp chọn lọc cân nhắc thuốc tiêu fibrin trong khoang màng phổi khi phẫu thuật có nguy cơ cao. Nút mạch qua catheter có thể kiểm soát nguồn chảy từ động mạch ở người phù hợp. Các thủ thuật có nguy cơ chảy máu, nhiễm trùng và tổn thương cơ quan.
Mở ngực hoặc nội soi lồng ngực được cân nhắc khi huyết động không ổn định do chảy máu trong ngực, lượng máu dẫn lưu rất lớn hoặc tiếp tục tăng, nghi tổn thương tim–mạch lớn, hay dẫn lưu không giải quyết được máu đông. Nội soi thường phù hợp hơn ở người ổn định có tràn máu tồn lưu, trong khi mở ngực cần thiết khi phải cầm máu trực tiếp nhanh. Quyết định dựa trên sinh lý, hình ảnh, lượng dẫn lưu, nhu cầu truyền máu và tổn thương phối hợp.
Oxy được dùng khi giảm oxy máu; hỗ trợ hô hấp tăng dần nếu người bệnh không tự duy trì thông khí. Giảm đau đa mô thức, tập thở, vật lý trị liệu hô hấp và vận động sớm khi ổn định giúp hạn chế xẹp phổi. Giữ ấm, theo dõi dịch vào–ra và dự phòng huyết khối được cá thể hóa theo nguy cơ chảy máu. Chăm sóc ống dẫn lưu cần vô khuẩn và cố định chắc.
Thời gian điều trị thay đổi từ theo dõi ngắn tại bệnh viện đối với ổ máu rất nhỏ đến nhiều ngày hoặc lâu hơn nếu phải dẫn lưu, phẫu thuật hay xử trí đa chấn thương. Ống dẫn lưu chỉ được rút khi chảy máu đã giảm, phổi nở và không còn vấn đề cần dẫn lưu. Hồi phục đau thành ngực và sức bền có thể kéo dài vài tuần; biến chứng nhiễm trùng hoặc xơ dính làm thời gian lâu hơn.
Thời gian điều trị thay đổi từ theo dõi ngắn tại bệnh viện đối với ổ máu rất nhỏ đến nhiều ngày hoặc lâu hơn nếu phải dẫn lưu, phẫu thuật hay xử trí đa chấn thương. Ống dẫn lưu chỉ được rút khi chảy máu đã giảm, phổi nở và không còn vấn đề cần dẫn lưu. Hồi phục đau thành ngực và sức bền có thể kéo dài vài tuần; biến chứng nhiễm trùng hoặc xơ dính làm thời gian lâu hơn.
Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa
Biến chứng sớm gồm sốc mất máu, suy hô hấp, tràn khí–máu màng phổi, thiếu máu và tổn thương cơ quan do giảm tưới máu. Máu hoặc cục đông còn lại có thể gây tràn máu tồn lưu, viêm mủ màng phổi, nhiễm khuẩn huyết và dày xơ màng phổi làm phổi không nở hoàn toàn. Biến chứng điều trị gồm đặt ống sai vị trí, chảy máu thêm, nhiễm trùng, đau thần kinh liên sườn và biến chứng phẫu thuật.
Tiên lượng tốt khi lượng máu nhỏ, nguồn chảy đã dừng, phổi nở lại và không có tổn thương phối hợp nặng. Nguy cơ tử vong và biến chứng tăng khi mất máu nhanh, chấn thương mạch lớn, tuổi cao, bệnh nền tim phổi, rối loạn đông máu hoặc chậm dẫn lưu cục máu tồn lưu. Không thể dự đoán kết quả cá nhân chỉ từ lượng dịch trên một phim; đáp ứng huyết động và nhu cầu truyền máu quan trọng hơn.
Tràn máu do một chấn thương đã được cầm máu thường không tái phát sau hồi phục. Nguy cơ quay lại cao hơn nếu còn tổn thương mạch, khối u, rối loạn đông máu hoặc tiếp tục dùng thuốc ảnh hưởng đông máu mà chưa được điều chỉnh. Sau dẫn lưu, dịch tăng trở lại hoặc hemoglobin giảm cần đánh giá nguồn chảy tiếp diễn, không nên coi là diễn biến bình thường.
Phòng ngừa tập trung vào đội mũ bảo hiểm, thắt dây an toàn, dùng đồ bảo hộ lao động–thể thao và giảm nguy cơ té ngã ở người cao tuổi. Thuốc chống đông cần dùng đúng chỉ định, theo dõi và thông báo trước thủ thuật. Các thủ thuật màng phổi nên được thực hiện bởi người được đào tạo, dùng siêu âm khi phù hợp. Sau chấn thương ngực, khám sớm khi đau hoặc khó thở giúp phát hiện ổ máu tiến triển.
Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Tràn máu màng phổi
Trong giai đoạn cấp, chế độ ăn phụ thuộc kế hoạch thủ thuật hoặc phẫu thuật; người bệnh có thể phải nhịn ăn theo chỉ định. Khi ổn định, ăn đủ năng lượng và protein hỗ trợ lành mô, bổ sung thực phẩm giàu sắt nếu có thiếu máu theo tư vấn. Không tự dùng viên sắt, thảo dược hoặc sản phẩm “bổ máu” vì có thể không cần thiết hoặc tương tác với thuốc. Người bệnh tim, thận hay gan cần kế hoạch riêng.
Nghỉ tương đối trong giai đoạn còn đau, thiếu máu hoặc khó thở, sau đó tăng vận động từ từ theo hướng dẫn. Tập thở và đi lại sớm khi ổn định giúp hạn chế xẹp phổi và huyết khối. Tránh nâng nặng, lái xe, thể thao va chạm và công việc trên cao cho đến khi bác sĩ xác nhận phổi đã nở và sức lực hồi phục. Không đi máy bay hoặc lặn nếu còn tràn khí phối hợp.
Có thể ghi nhận mức khó thở, đau, nhiệt độ, khả năng đi lại và tình trạng vết đặt ống sau xuất viện. Máy đo SpO2 chỉ hỗ trợ theo dõi, không loại trừ biến chứng nếu chỉ số bình thường. Cần giữ băng sạch theo hướng dẫn và không ngâm nước khi vết chưa liền. Đau tăng, sốt, chảy dịch hôi, chóng mặt hoặc hụt hơi mới xuất hiện cần liên hệ cơ sở điều trị.
- Không tự theo dõi tại nhà sau chấn thương ngực mạnh khi có đau, khó thở hoặc đang dùng thuốc chống đông.
- Không tự rút, kẹp, bơm rửa hay thay đổi vị trí ống dẫn lưu.
- Không tự dùng thuốc cầm máu, kháng sinh, thuốc chống viêm hoặc thảo dược.
- Không tự ngừng thuốc chống đông nếu chưa trao đổi với bác sĩ điều trị.
- Không tập nặng, uống rượu nhiều hoặc hút thuốc trong giai đoạn hồi phục.
Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt
Ở trẻ em, thành ngực mềm nên tổn thương phổi và mạch có thể xảy ra dù không gãy xương rõ. Thể tích máu lưu hành thấp khiến mất máu tương đối nhanh dẫn đến sốc, trong khi huyết áp có thể còn bình thường giai đoạn đầu. Trẻ cần đánh giá tại cơ sở có kinh nghiệm chấn thương nhi và liều thuốc, kích thước ống dẫn lưu phải theo cân nặng.
Người cao tuổi dễ gãy xương sườn, chảy máu kéo dài do thuốc chống đông và suy hô hấp do dự trữ phổi thấp. Mạch nhanh có thể không rõ nếu dùng thuốc chẹn beta, còn lú lẫn hoặc yếu đột ngột có thể là dấu hiệu giảm tưới máu. Cần rà soát đa thuốc, nguy cơ té ngã, chức năng thận và kế hoạch phục hồi vận động.
Chấn thương ngực khi mang thai cần đánh giá cả mẹ và thai, nhưng ổn định hô hấp–tuần hoàn của mẹ là ưu tiên. Siêu âm và X-quang có che chắn được lựa chọn theo tình huống; CT không nên trì hoãn nếu cần chẩn đoán tổn thương đe dọa tính mạng. Thuốc giảm đau, truyền máu và phẫu thuật phải được phối hợp giữa chấn thương, sản khoa và gây mê.
Việc dẫn lưu hoặc phẫu thuật không mặc định phải ngừng cho con bú. Khả năng tiếp tục bú phụ thuộc tình trạng mẹ, thuốc giảm đau, kháng sinh và thuốc gây mê cụ thể. Bác sĩ hoặc dược sĩ đánh giá từng thuốc và có thể hướng dẫn thời điểm cho bú, vắt sữa hoặc dự trữ sữa; không tự bỏ thuốc cần thiết vì lo ngại chung chung.
Người suy giảm miễn dịch không nhất thiết chảy máu nhiều hơn nhưng có nguy cơ nhiễm trùng máu tồn lưu và vết đặt ống cao hơn. Sốt có thể không rõ, vì vậy đau tăng, mệt, dịch đục hoặc giảm chức năng hô hấp cần đánh giá sớm. Kháng sinh dự phòng không được tự dùng mà theo loại tổn thương và quy trình của cơ sở.
Bệnh phổi tắc nghẽn, xơ phổi, suy tim và thiếu máu làm giảm khả năng chịu đựng khi phổi bị chèn ép. Suy gan, suy thận, bệnh máu và ung thư ảnh hưởng đông máu, lựa chọn thuốc và khả năng lành vết thương. Kế hoạch truyền dịch, truyền máu, giảm đau và dự phòng huyết khối phải cân bằng giữa chảy máu với bệnh nền.
Sau phẫu thuật tim hoặc lồng ngực, dịch dẫn lưu có máu được theo dõi theo quy trình riêng. Lượng máu tăng, huyết áp giảm, tim nhanh, thiếu máu hoặc bóng tim–màng phổi thay đổi có thể gợi ý chảy máu sau mổ và cần báo phẫu thuật viên ngay. Không tự coi mọi dịch đỏ trong ống là bình thường.
Câu hỏi thường gặp về Tràn máu màng phổi
Có thể nguy hiểm, đặc biệt khi máu chảy nhanh hoặc tích tụ nhiều. Khoang màng phổi chứa máu làm phổi khó nở, trong khi cơ thể đồng thời mất thể tích tuần hoàn nên người bệnh có thể vừa thiếu oxy vừa sốc. Tuy nhiên, ổ máu nhỏ ở người ổn định đôi khi chỉ cần theo dõi chặt tại bệnh viện. Mức độ không thể xác định chỉ dựa vào cảm giác đau; mạch, huyết áp, độ bão hòa oxy, hemoglobin, hình ảnh và lượng máu dẫn lưu mới giúp bác sĩ phân tầng nguy cơ.
Một lượng máu rất nhỏ có thể được cơ thể hấp thu nếu nguồn chảy đã dừng và phổi vẫn nở tốt, nhưng quyết định theo dõi phải do bác sĩ đưa ra sau khám và hình ảnh. Máu nhiều hoặc có cục đông thường không nên chờ tự hết vì có thể gây xẹp phổi, nhiễm trùng hoặc xơ dính. Triệu chứng giảm không bảo đảm khoang màng phổi đã sạch; người bệnh cần tái khám và chụp kiểm tra đúng lịch.
Dẫn lưu thường được cân nhắc khi lượng máu đủ lớn, gây khó thở, có tràn khí đi kèm, tăng dần trên hình ảnh hoặc xuất hiện ở người không ổn định. Ống giúp lấy máu, làm phổi nở và cho biết chảy máu còn tiếp tục hay không. Một số ổ rất nhỏ ở người hoàn toàn ổn định có thể theo dõi tại cơ sở y tế. Kích thước ống và thời điểm đặt phụ thuộc độ đặc của máu, tổn thương phối hợp và kinh nghiệm của ê-kíp.
Thời gian hồi phục khác nhau. Người có ổ máu nhỏ, không gãy nhiều xương và không cần phẫu thuật có thể cải thiện trong vài ngày, nhưng đau thành ngực và hụt sức thường kéo dài vài tuần. Đa chấn thương, thiếu máu, nhiễm trùng hoặc cục máu tồn lưu làm quá trình lâu hơn. Ống dẫn lưu chỉ được rút khi lượng dịch giảm, không còn chảy máu đáng kể và phổi nở phù hợp; không nên dựa vào một mốc ngày cố định.
Sau một chấn thương đã lành và nguồn chảy được kiểm soát, tràn máu thường không tái phát. Tình trạng có thể quay lại nếu còn tổn thương mạch, khối u, bệnh đông máu, dùng thuốc ảnh hưởng đông máu hoặc xảy ra chấn thương mới. Dịch tăng trở lại sau khi đã dẫn lưu, chóng mặt, khó thở hoặc hemoglobin giảm là dấu hiệu cần đánh giá ngay. Phòng tái phát phụ thuộc điều trị đúng nguyên nhân chứ không có một biện pháp chung cho tất cả.
Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

