Rối loạn vận động lông chuyển nguyên phát

Rối loạn vận động lông chuyển nguyên phát là nhóm bệnh di truyền làm lông chuyển vận động có cấu trúc hoặc hoạt động bất thường. Lông chuyển bình thường quét lớp nhầy và vi sinh vật ra khỏi mũi, xoang và phế quản; khi chức năng này suy giảm, người bệnh thường có nghẹt mũi quanh năm và ho ướt hằng ngày từ rất sớm, viêm tai giữa, viêm xoang, viêm phổi tái diễn và giãn phế quản. Nhiều trẻ đủ tháng từng khó thở không giải thích được ngay sau sinh. Khoảng một phần người bệnh có đảo ngược hoặc sắp xếp bất thường các cơ quan; bộ ba đảo phủ tạng, viêm xoang mạn và giãn phế quản được gọi là hội chứng Kartagener, không đồng nghĩa với toàn bộ PCD. Chẩn đoán thường cần phối hợp kiểu hình lâm sàng với nitric oxide mũi, xét nghiệm gene, kính hiển vi điện tử hoặc xét nghiệm chức năng lông chuyển tại trung tâm chuyên sâu.

Chịu trách nhiệm chuyên môn: BS. Dung (BSCKI - Chuyên ngành Cơ xương khớp) Cập nhật lần cuối: 17/07/2026

Rối loạn vận động lông chuyển nguyên phát là bệnh gì?

Rối loạn vận động lông chuyển nguyên phát là một nhóm bệnh di truyền ảnh hưởng các lông chuyển vận động siêu nhỏ trên bề mặt biểu mô hô hấp và một số cấu trúc khác. Những lông chuyển này phải đập theo hướng phối hợp để đưa nhầy, bụi và vi sinh vật ra ngoài. Trong PCD, lông chuyển có thể bất động, đập yếu, sai hướng hoặc số lượng giảm; vì vậy tên cũ “hội chứng lông chuyển bất động” không mô tả đầy đủ.

Tổng quan về Rối loạn vận động lông chuyển nguyên phát

PCD khác xơ nang: cả hai đều gây giãn phế quản và nhiễm trùng tái diễn, nhưng cơ chế gene, xét nghiệm chẩn đoán và biểu hiện ngoài phổi khác nhau. Hội chứng Kartagener là một kiểu hình PCD có đảo phủ tạng toàn bộ kèm viêm xoang mạn và giãn phế quản, không phải tên thay thế cho mọi trường hợp PCD.

Tên bệnh

Rối loạn vận động lông chuyển nguyên phát

Tên tiếng Anh

Primary ciliary dyskinesia

Tên khác / tên đồng nghĩa

PCD; bệnh lông chuyển nguyên phát; hội chứng lông chuyển bất động là tên cũ không hoàn toàn chính xác

Mã ICD-10

Q34.8, nhóm dị tật bẩm sinh xác định khác của hệ hô hấp. Hội chứng Kartagener có đảo phủ tạng thường còn được mã hóa Q89.3 tùy hệ thống và mục đích mã hóa.

Nhóm bệnh / chuyên khoa

Bệnh di truyền của lông chuyển vận động, thuộc hô hấp–tai mũi họng và sức khỏe sinh sản; có thể kèm bất thường sắp xếp trái–phải của cơ quan.

Cơ quan ảnh hưởng

Mũi, xoang, tai giữa, khí quản–phế quản và phổi; lông chuyển tại vòi trứng và đuôi tinh trùng ảnh hưởng sinh sản. Lông chuyển nút phôi liên quan vị trí tim và các tạng.

Tính chất bệnh

Bệnh bẩm sinh, mạn tính, không lây và không phải suy giảm miễn dịch. Phần lớn di truyền lặn, nhưng có thể có kiểu liên kết X hoặc trội tùy gene.

Mức độ phổ biến

Bệnh hiếm và thường chẩn đoán muộn. Ước tính thay đổi theo quần thể, cao hơn ở cộng đồng có hôn nhân cận huyết; số liệu tại Việt Nam chưa được xác lập đầy đủ.

Bệnh có lây không?

Không

Đường lây

Không áp dụng; các nhiễm trùng hô hấp mắc kèm vẫn có thể lây như ở người khác.

Tổng quan chuyên môn về Rối loạn vận động lông chuyển nguyên phát

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ của Rối loạn vận động lông chuyển nguyên phát

Triệu chứng và dấu hiệu của Rối loạn vận động lông chuyển nguyên phát

Chẩn đoán Rối loạn vận động lông chuyển nguyên phát

Điều trị Rối loạn vận động lông chuyển nguyên phát

Biến chứng, tiên lượng và phòng ngừa

Chăm sóc và sinh hoạt khi mắc Rối loạn vận động lông chuyển nguyên phát

Lưu ý cho các nhóm đối tượng đặc biệt

Câu hỏi thường gặp về Rối loạn vận động lông chuyển nguyên phát

Thông tin trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp kiến thức tham khảo, không thay thế cho việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ và nhân viên y tế có chuyên môn. Người đọc không nên tự ý dùng thuốc, thay đổi liều dùng hoặc trì hoãn việc đi khám dựa trên nội dung của bài viết. Khi có dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng sức khỏe diễn biến xấu, hãy liên hệ cơ sở y tế hoặc gọi cấp cứu 115.

Đã có 3 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *