Oxycodone

Oxycodone là thuốc giảm đau opioid bán tổng hợp, chủ vận toàn phần trên thụ thể mu-opioid. Thuốc được dùng cho đau đủ nặng để cần opioid khi những lựa chọn điều trị khác không hiệu quả, không dung nạp hoặc không phù hợp. Oxycodone có thể gây ức chế hô hấp đe dọa tính mạng, buồn ngủ, táo bón, lệ thuộc thể chất, nghiện, quá liều và tử vong. Nguy cơ tăng khi bắt đầu điều trị, tăng liều hoặc phối hợp với rượu, benzodiazepine, thuốc ngủ và các chất ức chế thần kinh trung ương.

Dạng giải phóng kéo dài chỉ dành cho đau nặng, dai dẳng cần điều trị opioid liên tục; không dùng khi cần và không được nghiền, nhai hoặc hòa tan vì có thể giải phóng nhanh một liều oxycodone gây tử vong. Tại Việt Nam, oxycodone thuộc danh mục dược chất gây nghiện và được quản lý đặc biệt. Người bệnh không được tự dùng, đổi liều, ngừng đột ngột hoặc chia sẻ thuốc cho người khác.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Oxycodone là thuốc giảm đau opioid bán tổng hợp, chủ vận toàn phần trên thụ thể mu-opioid.
  • Đau đủ nặng để cần opioid khi các lựa chọn khác không đáp ứng hoặc không phù hợp.
  • Là dược chất gây nghiện, thuốc kê đơn và thuộc nhóm phải kiểm soát đặc biệt tại Việt Nam.
  • Ức chế hô hấp, nghiện, lạm dụng, quá liều, tử vong và hội chứng cai khi ngừng đột ngột.
  • Dùng theo lịch cố định, không dùng khi cần; không nghiền, nhai, bẻ vụn hoặc hòa tan.
  • Rượu, benzodiazepine, thuốc ngủ, thuốc an thần, gabapentinoid và opioid khác.
  • Khó đánh thức, thở chậm hoặc ngừng thở, đồng tử co nhỏ, da hoặc môi tím, cơ thể mềm nhũn.

Hoạt chất Oxycodone là gì?

Oxycodone là thuốc giảm đau opioid mạnh, bán tổng hợp, tác động chủ yếu thông qua thụ thể mu-opioid trong hệ thần kinh trung ương. Thuốc làm giảm cảm nhận và phản ứng cảm xúc đối với đau, nhưng đồng thời có thể làm chậm trung tâm hô hấp, giảm nhu động ruột và gây buồn ngủ.

Oxycodone không phải thuốc giảm đau thông thường và không phù hợp với đau nhẹ có thể kiểm soát bằng lựa chọn ít nguy cơ hơn.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Oxycodone

CAS 76-42-6

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Oxycodone

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Oxycodone

Tên IUPAC

(4R,4aS,7aR,12bS)-4a-hydroxy-9-methoxy-3-methyl-2,4,5,6,7a,13-hexahydro-1H-4,12-methanobenzofuro[3,2-e]isoquinolin-7-one

Tên hóa học khác

Dihydrohydroxycodeinone | Dihydroxycodeinone

Tên khác / tên đồng nghĩa

Oxycodon; oxycodone hydrochloride; oxycodone HCl. Dạng muối hydrochloride thường được sử dụng trong thuốc. Không tự quy đổi hàm lượng giữa oxycodone base và oxycodone hydrochloride nếu nhãn sản phẩm không hướng dẫn.

Tên Latinh / tên dược điển

Oxycodonum

Tên USAN

oxycodone

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

76-42-6

UNII

CD35PMG570

PubChem CID

5284603

RxNorm CUI

7804

Dược động học của Oxycodone

Oxycodone được hấp thu qua đường tiêu hóa, phân bố vào mô, chuyển hóa chủ yếu tại gan và thải trừ qua nước tiểu dưới dạng thuốc không đổi cùng các chất chuyển hóa. Nồng độ và tác dụng có thể thay đổi đáng kể khi dùng đồng thời thuốc ức chế hoặc cảm ứng CYP3A4, ở người suy gan, suy thận, người cao tuổi và người có bệnh hô hấp.

Viên giải phóng kéo dài cung cấp oxycodone trong khoảng thời gian dài hơn viên giải phóng ngay và đạt trạng thái ổn định sau khoảng 24–36 giờ khi dùng đều đặn.

Giai đoạn I: Hấp thu

Oxycodone giải phóng ngay được hấp thu sau khi uống và đạt nồng độ có tác dụng tương đối nhanh. Viên giải phóng kéo dài được thiết kế để giải phóng thuốc trong khoảng 12 giờ và có đặc tính hấp thu khác với viên giải phóng ngay.

Thức ăn có thể ảnh hưởng khác nhau tùy công thức. OxyContin có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn theo nhãn Hoa Kỳ, nhưng người bệnh phải tuân thủ hướng dẫn của đúng sản phẩm đang được kê.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối đường uống của oxycodone được nhãn viên giải phóng ngay ghi nhận khoảng 60–87%.

Không tự suy rộng thông số này để quy đổi liều giữa các dạng giải phóng ngay, giải phóng kéo dài hoặc giữa oxycodone với opioid khác.

Giai đoạn II: Phân bố

Thể tích phân bố biểu kiến của oxycodone sau tiêm tĩnh mạch được ghi nhận khoảng 2,6 L/kg. Khoảng 45% oxycodone gắn với protein huyết tương ở 37°C và pH sinh lý.

Oxycodone qua nhau thai và hiện diện trong sữa mẹ.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Oxycodone được chuyển hóa chủ yếu tại gan:

  • CYP3A4 tạo noroxycodone.
  • CYP2D6 tạo oxymorphone.
  • Các chất chuyển hóa tiếp tục được liên hợp và thải trừ.

Oxycodone mẹ đóng vai trò chính trong tác dụng giảm đau. Việc ức chế hoặc cảm ứng CYP3A4 có thể làm thay đổi đáng kể nồng độ oxycodone và nguy cơ ức chế hô hấp hoặc hội chứng cai.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Oxycodone và các chất chuyển hóa được thải trừ chủ yếu qua nước tiểu. Nước tiểu có thể chứa oxycodone tự do hoặc liên hợp, noroxycodone, oxymorphone và các chất chuyển hóa liên quan.

Suy thận có thể làm tăng nồng độ oxycodone và một số chất chuyển hóa trong huyết tương.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải của oxycodone giải phóng ngay khoảng 3,5–4 giờ. Nhãn OxyContin ghi nhận thời gian bán thải biểu kiến của dạng giải phóng kéo dài khoảng 4,5 giờ, so với khoảng 3,2 giờ của dung dịch oxycodone giải phóng ngay trong dữ liệu của sản phẩm.

Tác dụng và thời gian cần theo dõi sau quá liều dạng giải phóng kéo dài có thể kéo dài hơn nhiều so với thời gian bán thải đơn thuần.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải oxycodone toàn phần trong huyết tương được nhãn viên giải phóng ngay ghi nhận khoảng 0,8 L/phút ở người trưởng thành.

Thông số này có thể giảm ở người suy gan, suy thận, người cao tuổi hoặc khi dùng thuốc ức chế chuyển hóa. Không sử dụng thông số dược động học để tự tính liều.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể làm tăng nồng độ hoặc tác dụng oxycodone gồm:

  • Thuốc ức chế CYP3A4 như một số macrolide, azole chống nấm và thuốc ức chế protease.
  • Ngừng một thuốc cảm ứng CYP3A4.
  • Suy gan.
  • Suy thận.
  • Tuổi cao.
  • Phối hợp thuốc hoặc chất ức chế thần kinh trung ương.

Các thuốc cảm ứng CYP3A4 như rifampin, carbamazepine hoặc phenytoin có thể làm giảm nồng độ oxycodone. Khi ngừng chất cảm ứng, nồng độ có thể tăng trở lại và gây độc tính nếu không được bác sĩ điều chỉnh.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Oxycodone

Oxycodone là chủ vận opioid toàn phần, tương đối chọn lọc trên thụ thể mu ở liều điều trị. Không có liều “an toàn tuyệt đối” loại trừ nguy cơ ức chế hô hấp. Khi tăng liều, tác dụng giảm đau và các tác dụng bất lợi như buồn ngủ, táo bón và ức chế hô hấp đều có thể tăng.

Thuốc có khả năng gây dung nạp, lệ thuộc thể chất và rối loạn sử dụng opioid. Lệ thuộc thể chất có thể xảy ra ngay cả khi thuốc được sử dụng đúng đơn và không đồng nghĩa hoàn toàn với nghiện, nhưng ngừng đột ngột sau khi dùng kéo dài có thể gây hội chứng cai.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Oxycodone gắn và hoạt hóa thụ thể mu-opioid tại não, thân não, tủy sống và các mô ngoại vi. Hoạt hóa thụ thể làm giảm dẫn truyền tín hiệu đau và thay đổi đáp ứng của cơ thể đối với đau.

Tác động lên thân não làm giảm đáp ứng của trung tâm hô hấp với carbon dioxide. Đây là cơ chế của ức chế hô hấp, biến cố nguy hiểm nhất trong quá liều opioid.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Các tác dụng dược lực học chính gồm:

  • Giảm đau.
  • An thần và buồn ngủ.
  • Ức chế hô hấp phụ thuộc liều.
  • Co đồng tử.
  • Giảm nhu động đường tiêu hóa, gây táo bón.
  • Ức chế phản xạ ho.
  • Giãn mạch ngoại vi, có thể gây hạ huyết áp.
  • Ảnh hưởng hệ nội tiết khi dùng kéo dài.

Dung nạp có thể phát triển đối với tác dụng giảm đau, an thần và ức chế hô hấp. Dung nạp đối với táo bón thường phát triển ít hơn, vì vậy táo bón có thể kéo dài suốt thời gian điều trị.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Oxycodone

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Oxycodone

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Oxycodone

Tương tácMức độCơ chế / ảnh hưởngKhuyến nghị / xử tríTheo dõiBằng chứng / nguồn
Chlordiazepoxide

Phối hợp chlordiazepoxide với opioid làm tăng mạnh ức chế thần kinh trung ương và hô hấp, có thể gây an thần sâu, suy hô hấp, hôn mê và tử vong.

Kế thừa từ nhóm:
Mức 3: Cân nhắc nguy cơ/lợi ích
Cơ chế:

Tương tác dược lực học cộng hợp tại các hệ kiểm soát hô hấp ở thần kinh trung ương: chlordiazepoxide tăng dẫn truyền GABA-A, còn opioid chủ yếu tác động trên thụ thể µ.

Ảnh hưởng:

Buồn ngủ sâu, giảm mức độ tỉnh táo, giảm thông khí, giảm oxy máu, hôn mê hoặc tử vong. Nguy cơ cao hơn ở người cao tuổi, suy hô hấp, dùng liều cao hoặc có thêm chất ức chế thần kinh trung ương.

Khuyến nghị:

use_alternative

Xử trí:

Ưu tiên phương án thay thế. Chỉ phối hợp khi lựa chọn khác không phù hợp; dùng liều hiệu quả thấp nhất và thời gian ngắn nhất, chỉnh liều thận trọng và tư vấn người bệnh/người chăm sóc.

Nhịp thở, SpO2, mức độ an thần, tri giác, dấu hiệu giảm thông khí hoặc khó đánh thức.

Bằng chứng: high
Nguồn:

DailyMed | Chlordiazepoxide Hydrochloride capsule | Boxed Warning; Warnings and Precautions; Drug Interactions | https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/drugInfo.cfm?setid=dd5f82b0-5a56-4728-941a-c8c2a0d51cc4 | Kiểm tra ngày 2026-08-04
emc/MHRA | Librium 10 mg Capsules SmPC | Section 4.5 Interaction with other medicinal products and other forms of interaction | https://www.medicines.org.uk/emc/product/1729/smpc | Kiểm tra ngày 2026-08-04

Thắc mắc về hoạt chất Oxycodone

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *