Montelukast

Montelukast là thuốc uống thuộc nhóm đối kháng thụ thể leukotriene, có tác dụng ức chế thụ thể CysLT1 và làm giảm các tác động gây viêm, phù nề và co thắt đường thở của leukotriene. Thuốc được dùng để dự phòng và điều trị duy trì hen, phòng co thắt phế quản do gắng sức và kiểm soát triệu chứng viêm mũi dị ứng ở những nhóm tuổi phù hợp theo nhãn thuốc. Montelukast không phải thuốc cắt cơn hen cấp và không được dùng thay cho thuốc giãn phế quản cấp cứu hoặc corticosteroid một cách đột ngột.

FDA đã áp dụng cảnh báo đóng khung về các biến cố tâm thần–thần kinh nghiêm trọng, gồm thay đổi hành vi, rối loạn giấc ngủ, trầm cảm và ý nghĩ hoặc hành vi tự sát. Khi điều trị viêm mũi dị ứng, FDA khuyến nghị chỉ sử dụng khi các lựa chọn thay thế không hiệu quả hoặc người bệnh không dung nạp. Liều và thời gian điều trị phải do bác sĩ xác định, không tự áp dụng thông tin liều dùng trong bài.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Thuốc đối kháng thụ thể leukotriene, dùng đường uống.
  • Chỉ định theo nhãn FDA: Điều trị dự phòng và duy trì hen; phòng co thắt phế quản do gắng sức; giảm triệu chứng viêm mũi dị ứng ở độ tuổi phù hợp.
  • Không dùng cho: Cắt cơn hen hoặc đảo ngược co thắt phế quản cấp.
  • Cảnh báo nổi bật: Có nguy cơ xảy ra biến cố tâm thần–thần kinh nghiêm trọng; cần theo dõi thay đổi về tâm trạng, giấc ngủ, suy nghĩ và hành vi.
  • Viêm mũi dị ứng: Chỉ nên cân nhắc khi điều trị thay thế không hiệu quả hoặc không dung nạp, theo khuyến cáo của FDA.
  • Liều dùng: Phụ thuộc chỉ định, tuổi và dạng bào chế; không tự dùng theo liều tham khảo trong bài.
  • Vị trí trong điều trị hen: Các hướng dẫn hiện hành ưu tiên phác đồ có corticosteroid dạng hít; LTRA có thể được cân nhắc như điều trị bổ sung hoặc thử nghiệm trong một số tình huống.

Hoạt chất Montelukast là gì?

Montelukast là thuốc uống không chứa corticosteroid, có tác dụng chẹn chọn lọc thụ thể CysLT1 của leukotriene. Thuốc được dùng để kiểm soát dài hạn một số biểu hiện của hen và viêm mũi dị ứng, nhưng không có tác dụng cắt cơn hen cấp.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Montelukast

CAS 158966-92-8

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Montelukast

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Montelukast

Tên IUPAC

2-[1-[[(1R)-1-[3-[(E)-2-(7-chloroquinolin-2-yl)ethenyl]phenyl]-3-[2-(2-hydroxypropan-2-yl)phenyl]propyl]sulfanylmethyl]cyclopropyl]acetic acid

Tên hóa học khác

(R-(E))-1-(((1-(3-(2-(7-Chloro-2-quinolinyl)ethenyl)phenyl)-3-(2-(1-hydroxy-1-methylethyl)phenyl)propyl)thio)methyl)cyclopropaneacetic acid

Tên khác / tên đồng nghĩa

Montelukast sodium; montelukast natri. Trong các chế phẩm thuốc uống, hoạt chất thường được sử dụng dưới dạng muối natri, với hàm lượng được biểu thị tương đương lượng montelukast.

Tên Latinh / tên dược điển

Montelukastum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

158966-92-8

UNII

MHM278SD3E

PubChem CID

5281040

RxNorm CUI

88249

Dược động học của Montelukast

Montelukast được hấp thu nhanh qua đường uống, gắn protein huyết tương trên 99%, chuyển hóa mạnh tại gan và được thải trừ gần như hoàn toàn qua mật, phân. Thời gian bán thải trung bình ở người trưởng thành trẻ khỏe mạnh khoảng 2,7–5,5 giờ.

Giai đoạn I: Hấp thu

Montelukast được hấp thu nhanh:

  • Viên bao phim 10 mg: nồng độ đỉnh trung bình đạt sau khoảng 3–4 giờ ở người lớn lúc đói.
  • Viên nhai 5 mg: nồng độ đỉnh đạt sau khoảng 2–2,5 giờ.
  • Viên nhai 4 mg: nồng độ đỉnh đạt sau khoảng 2 giờ ở trẻ 2–5 tuổi.
Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng đường uống trung bình của viên bao phim 10 mg ở người lớn lúc đói là khoảng 64%. Với viên nhai 5 mg, sinh khả dụng trung bình khoảng 73% khi đói và 63% khi dùng cùng bữa ăn tiêu chuẩn.

Giai đoạn II: Phân bố

Montelukast gắn với protein huyết tương trên 99%. Thể tích phân bố ở trạng thái ổn định trung bình khoảng 8–11 lít. Dữ liệu trên động vật cho thấy Montelukast có thể phân bố vào não chuột; ý nghĩa lâm sàng ở người chưa được xác định đầy đủ.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Montelukast được chuyển hóa mạnh. Các nghiên cứu in vitro cho thấy CYP3A4, CYP2C8 và CYP2C9 tham gia chuyển hóa; CYP2C8 được xem là enzym có vai trò chính ở nồng độ có ý nghĩa lâm sàng.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau một liều Montelukast đánh dấu phóng xạ, khoảng 86% hoạt tính phóng xạ được thu hồi trong phân trong vòng 5 ngày và dưới 0,2% trong nước tiểu. Dữ liệu này cho thấy Montelukast và các chất chuyển hóa được thải trừ gần như hoàn toàn qua mật.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải trong huyết tương trung bình khoảng 2,7–5,5 giờ ở người trưởng thành trẻ khỏe mạnh. Ở người suy gan nhẹ đến trung bình kèm bằng chứng xơ gan, thời gian bán thải trung bình được ghi nhận khoảng 7,4 giờ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải Montelukast trong huyết tương trung bình khoảng 45 mL/phút ở người trưởng thành khỏe mạnh.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Thức ăn không ảnh hưởng đáng kể đến sinh khả dụng và nồng độ đỉnh của viên bao phim 10 mg trong điều kiện được nghiên cứu.
  • Bữa ăn tiêu chuẩn làm giảm sinh khả dụng của viên nhai 5 mg so với lúc đói.
  • Bữa ăn nhiều chất béo không ảnh hưởng đáng kể đến AUC của cốm uống nhưng làm giảm nồng độ đỉnh và kéo dài thời gian đạt đỉnh.
  • Suy gan nhẹ đến trung bình làm tăng AUC trung bình khoảng 41% và kéo dài nhẹ thời gian thải trừ.
  • Dược động học tương tự giữa nam và nữ.
  • Khác biệt dược động học theo chủng tộc chưa được nghiên cứu đầy đủ.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Montelukast

Montelukast thuộc nhóm thuốc kháng leukotriene, cụ thể là thuốc đối kháng chọn lọc thụ thể cysteinyl leukotriene type 1. Thuốc có tác dụng chống lại một phần quá trình viêm và co thắt đường thở qua trung gian leukotriene, nhưng không thay thế hoàn toàn vai trò chống viêm của corticosteroid dạng hít trong điều trị hen.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Các cysteinyl leukotriene LTC4, LTD4 và LTE4 được giải phóng từ nhiều tế bào viêm, gồm dưỡng bào và bạch cầu ái toan. Khi gắn vào thụ thể CysLT1 ở đường thở, chúng góp phần gây co cơ trơn phế quản, phù nề đường thở và thay đổi hoạt động của tế bào viêm.

Montelukast gắn chọn lọc, ái lực cao với thụ thể CysLT1 và ức chế tác động sinh lý của LTD4 mà không có hoạt tính chủ vận.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Montelukast ức chế đáp ứng co thắt phế quản do LTD4 hít vào. Trong các nghiên cứu lâm sàng, thuốc cũng có liên quan đến giảm số lượng bạch cầu ái toan ngoại vi ở một số người bệnh hen; tuy nhiên, mối liên hệ trực tiếp giữa thay đổi này và lợi ích lâm sàng chưa được xác định đầy đủ.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Montelukast

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Montelukast

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Montelukast

Nhãn DailyMed nêu rằng không cần điều chỉnh liều Montelukast khi dùng cùng theophylline, prednisone, prednisolone, thuốc tránh thai đường uống, fexofenadine, digoxin, warfarin, gemfibrozil, itraconazole, hormon tuyến giáp, thuốc an thần gây ngủ, thuốc chống viêm không steroid, benzodiazepine, thuốc thông mũi và thuốc cảm ứng enzym CYP trong các điều kiện đã được đánh giá.

Tuy nhiên, người bệnh vẫn cần cung cấp đầy đủ danh sách thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thảo dược và thực phẩm bổ sung cho bác sĩ hoặc dược sĩ. Không tự phối hợp thuốc dựa trên danh sách này vì mức độ tương tác có thể phụ thuộc sản phẩm, bệnh nền và phác đồ cụ thể.

Thắc mắc về hoạt chất Montelukast

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 10 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *