Mometasone

Mometasone là một corticosteroid tổng hợp, được sử dụng chủ yếu dưới dạng mometasone furoate. Hoạt chất có thể được bào chế thành thuốc xịt mũi để kiểm soát triệu chứng dị ứng hoặc polyp mũi, thuốc hít để điều trị duy trì hen và thuốc bôi ngoài da để giảm viêm, đỏ, ngứa trong các bệnh da đáp ứng corticosteroid. Các dạng thuốc này không thể tự thay thế cho nhau vì khác đường dùng, liều lượng, độ tuổi được phê duyệt và nguy cơ tác dụng không mong muốn.

Mometasone dạng hít không phải thuốc cắt cơn hen cấp. Dùng kéo dài, dùng liều cao, bôi trên diện rộng hoặc phối hợp với thuốc ức chế mạnh CYP3A4 có thể làm tăng nguy cơ tác dụng corticosteroid toàn thân như ức chế tuyến thượng thận, hội chứng Cushing, chậm tăng trưởng, đục thủy tinh thể hoặc tăng nhãn áp. Liều trong bài chỉ là thông tin tham khảo từ nhãn thuốc và không được tự áp dụng.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Hoạt chất: Mometasone được dùng trong thuốc chủ yếu dưới dạng mometasone furoate.
  • Nhóm thuốc: Corticosteroid tổng hợp có tác dụng chống viêm.
  • Đường dùng: Xịt mũi, hít qua miệng và bôi ngoài da; một số sản phẩm dùng dạng bột hít.
  • Chỉ định thường gặp: Dị ứng mũi, polyp mũi, điều trị duy trì hen và bệnh da đáp ứng corticosteroid.
  • Không dùng cho: Mometasone dạng hít không dùng để cắt cơn hen cấp.
  • Nguy cơ quan trọng: Nhiễm Candida, ức chế tuyến thượng thận, chậm tăng trưởng, vấn đề ở mắt và phản ứng tại nơi dùng.
  • Tương tác đáng chú ý: Thuốc ức chế mạnh CYP3A4 có thể làm tăng phơi nhiễm mometasone toàn thân.
  • Nguyên tắc sử dụng: Dùng đúng dạng thuốc, đúng kỹ thuật và liều thấp nhất có hiệu quả theo hướng dẫn chuyên môn.

Hoạt chất Mometasone là gì?

Mometasone là một glucocorticoid tổng hợp có tác dụng chống viêm. Thuốc được sử dụng tại chỗ ở niêm mạc mũi, đường hô hấp hoặc da nhằm giảm phản ứng viêm tại vị trí dùng. Mometasone không phải thuốc kháng histamine, kháng sinh hoặc thuốc giãn phế quản.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Mometasone

INN Mometasone; Mometasone furoate.

CAS 105102-22-5

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Mometasone

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Mometasone; Mometasone furoate.

Tên IUPAC

(8S,9R,10S,11S,13S,14S,16R,17R)-9-chloro-17-(2-chloroacetyl)-11,17-dihydroxy-10,13,16-trimethyl-6,7,8,11,12,14,15,16-octahydrocyclopenta[a]phenanthren-3-one

Tên khác / tên đồng nghĩa

Mometasone furoate; mometasone furoate monohydrate. Dạng monohydrate được sử dụng trong một số hỗn dịch xịt mũi, với hàm lượng biểu thị theo lượng mometasone furoate tương đương.

Tên Latinh / tên dược điển

Mometasonum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

105102-22-5

UNII

8HR4QJ6DW8

PubChem CID

441335

RxNorm CUI

108118

Dược động học của Mometasone

Dược động học của mometasone phụ thuộc đáng kể vào đường dùng. Thuốc xịt mũi có sinh khả dụng toàn thân rất thấp, dưới 1%. Phần mometasone bị nuốt sau dùng trong mũi hoặc hít được chuyển hóa bước đầu mạnh. Mometasone gắn protein huyết tương khoảng 98–99%, chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4 và thải trừ phần lớn qua mật hoặc phân.

Thuốc bôi ngoài da có thể hấp thu qua da; mức hấp thu tăng khi da bị viêm, hàng rào da tổn thương, bôi trên diện rộng, dùng kéo dài hoặc băng kín.

Giai đoạn I: Hấp thu

Mometasone dạng hít HFA được hấp thu với thời gian trung vị đạt nồng độ đỉnh khoảng 0,5–2 giờ ở người trưởng thành khỏe mạnh. Thuốc xịt mũi được hấp thu toàn thân rất ít. Mometasone bôi ngoài da có thể thấm qua da, với mức hấp thu chịu ảnh hưởng bởi tá dược, tình trạng hàng rào biểu bì, viêm da, diện tích bôi và việc băng kín.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng
  • Xịt mũi: sinh khả dụng trong huyết tương dưới 1%.
  • Phần thuốc bị nuốt: sinh khả dụng toàn thân qua đường uống được mô tả là không đáng kể, dưới 1%.
  • Kem bôi 0,1%: khoảng 0,4% liều bôi đi vào tuần hoàn sau 8 giờ tiếp xúc trên da bình thường không băng kín trong nghiên cứu được ghi trên nhãn.

Các giá trị không thể dùng thay thế cho nhau giữa các dạng bào chế.

Giai đoạn II: Phân bố

Mometasone furoate gắn protein huyết tương khoảng 98–99% trong nghiên cứu in vitro. Sau khi dùng đường tĩnh mạch trong nghiên cứu dược động học, thể tích phân bố trung bình ở trạng thái ổn định khoảng 152 lít.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Mometasone furoate được chuyển hóa mạnh tại gan. CYP3A4 đóng vai trò chính, tạo ra các chất chuyển hóa, trong đó có 6-beta-hydroxymometasone furoate. Không ghi nhận chất chuyển hóa chính tồn tại ở nồng độ đáng kể trong huyết tương theo các nhãn được đối chiếu.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Sau liều hít mometasone furoate đánh dấu phóng xạ, trung bình khoảng 74% hoạt tính phóng xạ được thải qua phân và khoảng 8% qua nước tiểu trong vòng 7 ngày. Với thuốc xịt mũi, phần thuốc được hấp thu được thải dưới dạng chất chuyển hóa chủ yếu qua mật và ở mức hạn chế qua nước tiểu.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Các giá trị thay đổi theo cách đo và đường dùng:

  • Sau tiêm tĩnh mạch: thời gian bán thải cuối khoảng 5 giờ.
  • Sau dùng dạng hít: thời gian bán thải hiệu dụng khoảng 25 giờ trong dữ liệu của nhãn ASMANEX HFA.
  • Dữ liệu nhãn xịt mũi ghi nhận thời gian bán thải thải trừ hiệu dụng trong huyết tương khoảng 5,8 giờ sau dùng tĩnh mạch.

Không nên dùng các giá trị này để tự xác định khoảng cách liều.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải mometasone furoate đã hấp thu khỏi huyết tương sau đường hít được ghi nhận khoảng 12,5 mL/phút/kg và không phụ thuộc liều trong dữ liệu của nhãn ASMANEX HFA.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể làm thay đổi phơi nhiễm mometasone gồm:

  • Đường dùng và thiết bị phân phối thuốc.
  • Kỹ thuật hít và khả năng phối hợp giữa thao tác nhấn bình với hít vào.
  • Diện tích da được bôi, tình trạng viêm hoặc tổn thương hàng rào da và băng kín.
  • Liều cao hoặc sử dụng kéo dài.
  • Tuổi nhỏ do tỷ lệ diện tích da trên khối lượng cơ thể cao hơn.
  • Suy gan, vì nồng độ thuốc có xu hướng tăng theo mức độ suy gan.
  • Dùng đồng thời thuốc ức chế mạnh CYP3A4.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Mometasone

Mometasone thuộc nhóm corticosteroid tác động lên thụ thể glucocorticoid. Theo hệ thống ATC, thuốc được phân loại riêng trong nhóm corticosteroid dùng tại mũi, glucocorticoid dạng hít hoặc corticosteroid da có hiệu lực mạnh, tùy đường dùng.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Mometasone đi qua màng tế bào và gắn vào thụ thể glucocorticoid nội bào. Phức hợp này điều hòa biểu hiện gene, từ đó làm giảm sản xuất các chất trung gian gây viêm và hoạt động của nhiều tế bào viêm.

Trong hen và viêm mũi dị ứng, corticosteroid ức chế tác động của dưỡng bào, bạch cầu ái toan, bạch cầu trung tính, đại thực bào và lympho, đồng thời làm giảm các chất trung gian như histamine, eicosanoid, leukotriene và cytokine. Cơ chế đầy đủ tạo ra hiệu quả lâm sàng vẫn chưa được xác định hoàn toàn.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Mometasone có hoạt tính chống viêm, chống ngứa và co mạch tại chỗ. Tác dụng điều trị không xuất hiện tức thì trong mọi trường hợp: thuốc hít có thể cần từ một tuần trở lên để đạt lợi ích tối đa, còn thuốc xịt mũi cần sử dụng đều đặn và có thể cần vài ngày để đạt đầy đủ hiệu quả.

Phơi nhiễm toàn thân tăng có thể gây các tác dụng dược lực đặc trưng của corticosteroid như ức chế trục HPA, tăng đường huyết, hội chứng Cushing hoặc chậm tăng trưởng.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Mometasone

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Mometasone

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Mometasone

Mometasone được chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4. Các thuốc ức chế mạnh CYP3A4 có thể làm tăng nồng độ và nguy cơ tác dụng corticosteroid toàn thân. Ví dụ được liệt kê trong nhãn gồm ketoconazole, itraconazole, ritonavir, cobicistat, atazanavir, clarithromycin, indinavir, nefazodone, nelfinavir, saquinavir và telithromycin.

Không có nghiên cứu tương tác thuốc chính thức đối với kem mometasone 0,1% được đối chiếu. Tuy nhiên, nguy cơ toàn thân vẫn có thể tăng nếu thuốc bôi được dùng trên diện rộng, kéo dài hoặc băng kín.

Người bệnh cần cung cấp đầy đủ danh sách thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, thuốc điều trị HIV, thuốc kháng nấm và các corticosteroid khác cho bác sĩ hoặc dược sĩ.

Thắc mắc về hoạt chất Mometasone

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *