Mitomycin

Mitomycin, thường được gọi là Mitomycin C, là thuốc gây độc tế bào có nguồn gốc từ vi khuẩn Streptomyces. Sau khi được hoạt hóa trong tế bào, thuốc alkyl hóa và tạo liên kết chéo giữa các chuỗi DNA, từ đó ức chế tổng hợp DNA và hạn chế sự tăng sinh của tế bào. Mitomycin có nhiều chế phẩm không thể thay thế cho nhau: thuốc tiêm tĩnh mạch điều trị một số ung thư, gel đưa vào hệ thống đài–bể thận, gel đặt trong bàng quang và thuốc dùng tại vị trí phẫu thuật lọc glaucoma.

Đây là thuốc kê đơn, độc tế bào và chỉ được chuẩn bị, sử dụng bởi nhân viên y tế được đào tạo. Độc tính quan trọng gồm suy tủy tích lũy, nhiễm trùng, xuất huyết, tổn thương thận, hội chứng tán huyết tăng urê máu, độc tính phổi và hoại tử mô khi thuốc tiêm thoát mạch. Chế phẩm đường tiết niệu và nhãn khoa có các cảnh báo riêng. Liều trong bài chỉ là thông tin từ nhãn thuốc, không được tự áp dụng.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Kháng sinh chống ung thư có hoạt tính alkyl hóa và tạo liên kết chéo DNA.
  • Đường dùng: Tiêm tĩnh mạch, đưa vào hệ thống đài–bể thận, đặt trong bàng quang hoặc dùng tại vị trí phẫu thuật mắt.
  • Chỉ định phụ thuộc chế phẩm: Ung thư dạ dày hoặc tụy lan rộng theo nhãn thuốc tiêm; ung thư đường niệu trên độ mô học thấp; ung thư bàng quang không xâm lấn cơ tái phát; hỗ trợ phẫu thuật lọc glaucoma.
  • Cảnh báo chính của đường tĩnh mạch: Suy tủy tích lũy, hội chứng tán huyết tăng urê máu, độc tính thận, độc tính phổi và hoại tử do thoát mạch.
  • Cảnh báo của JELMYTO: Tắc nghẽn niệu quản, suy giảm chức năng thận và suy tủy.
  • Cảnh báo của ZUSDURI: Không dùng khi thủng bàng quang hoặc hàng rào niêm mạc chưa nguyên vẹn.
  • Cảnh báo của MITOSOL: Không tiêm vào trong mắt; tiếp xúc sai vị trí có thể gây chết tế bào và tổn thương giác mạc hoặc củng mạc.
  • Thai kỳ: Mitomycin có thể gây hại cho thai; cần xác minh thai kỳ và thực hiện biện pháp tránh thai theo nhãn của từng chế phẩm.

Hoạt chất Mitomycin là gì?

Mitomycin là thuốc hóa trị gây độc tế bào, thường được gọi là Mitomycin C. Thuốc phải được hoạt hóa bằng quá trình khử trong tế bào trước khi tạo các chất trung gian phản ứng với DNA.

Mitomycin không phải thuốc điều trị nhiễm khuẩn thông thường. Tùy chế phẩm, thuốc có thể được dùng toàn thân hoặc đưa trực tiếp đến vị trí cần điều trị trong đường tiết niệu hay tại vị trí phẫu thuật mắt.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Mitomycin

CAS 50-07-7

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Mitomycin

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Mitomycin

Tên IUPAC

[(4S,6S,7R,8S)-11-amino-7-methoxy-12-methyl-10,13-dioxo-2,5-diazatetracyclo[7.4.0.0^{2,7}.0^{4,6}]trideca-1(9),11-dien-8-yl]methyl carbamate

Tên khác / tên đồng nghĩa

Mitomycin C; mitomycin-C; MMC; mitomycin-X; mitomycine C.

Tên viết tắt

MMC | MITC | MITO-C | MITO | MTC

Tên Latinh / tên dược điển

Mitomycinum

Tên USAN

mitomycin

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

50-07-7

UNII

50SG953SK6

PubChem CID

5746

RxNorm CUI

632

Dược động học của Mitomycin

Dược động học thay đổi đáng kể theo đường dùng:

  • Sau tiêm tĩnh mạch, Mitomycin được loại khỏi huyết thanh nhanh, chủ yếu nhờ chuyển hóa tại gan và một phần tại các mô khác.
  • Sau khi dùng JELMYTO với liều tối đa 60 mg, nồng độ đỉnh trung bình trong huyết tương là 6,24 ng/mL, ước tính dưới 1% nồng độ đỉnh dự kiến sau tiêm tĩnh mạch.
  • Sau đặt ZUSDURI 75 mg trong bàng quang, nồng độ đỉnh trung bình là 2,3 ng/mL, dưới 1% mức dự kiến sau tiêm tĩnh mạch.
  • Phơi nhiễm toàn thân sau dùng MITOSOL tại mắt chưa được xác định trực tiếp, nhưng dự kiến thấp hơn nhiều bậc so với đường tĩnh mạch.

Giai đoạn I: Hấp thu

Mitomycin được hấp thu toàn thân hoàn toàn khi tiêm tĩnh mạch. Với các chế phẩm dùng tại chỗ, lượng thuốc đi vào tuần hoàn thấp hơn nhưng có thể tăng nếu thuốc thoát ra ngoài đường tiết niệu, hàng rào niêm mạc bị tổn thương hoặc dùng sai đường.

JELMYTO tạo gel bán rắn trong hệ thống đài–bể thận và giải phóng Mitomycin trong khoảng 4–6 giờ. ZUSDURI tạo gel bán rắn trong bàng quang; người bệnh có thể quan sát thấy gel trong nước tiểu đến 24 giờ sau đặt thuốc.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng
  • Tiêm tĩnh mạch đưa trực tiếp dược chất vào tuần hoàn.
  • Sinh khả dụng toàn thân tuyệt đối của JELMYTO, ZUSDURI và MITOSOL chưa được công bố.
  • Phơi nhiễm huyết tương của JELMYTO và ZUSDURI trong các nghiên cứu dược động học đều dưới 1% nồng độ đỉnh dự kiến sau tiêm tĩnh mạch.
  • Phơi nhiễm toàn thân của MITOSOL ở người.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Mitomycin được chuyển hóa chủ yếu tại gan, đồng thời có chuyển hóa tại các mô khác. Các con đường chuyển hóa có thể bị bão hòa ở liều tương đối thấp; vì vậy tốc độ thanh thải không tăng tỷ lệ thuận khi nồng độ thuốc tăng.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 10% liều Mitomycin tiêm được thải dưới dạng không đổi trong nước tiểu. Tỷ lệ thải qua nước tiểu có thể tăng khi liều tăng do đường chuyển hóa bị bão hòa.

Sau khi dùng JELMYTO hoặc ZUSDURI, Mitomycin tại đường tiết niệu được bài xuất trực tiếp qua nước tiểu; phần thuốc hấp thu toàn thân vẫn được chuyển hóa và thải trừ tương tự Mitomycin tiêm.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Nhãn thuốc tiêm không cung cấp một giá trị bán thải cuối thống nhất. Sau khi tiêm nhanh 30 mg, thời gian để nồng độ Mitomycin trong huyết thanh giảm 50% được ghi nhận là khoảng 17 phút.

Thông số này không được dùng để tự xác định khoảng cách liều vì độc tính suy tủy có thể xuất hiện muộn nhiều tuần sau khi thuốc đã được loại khỏi huyết tương.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Mitomycin được thanh thải nhanh khỏi huyết thanh sau tiêm tĩnh mạch, chủ yếu bằng chuyển hóa tại gan. Tốc độ thanh thải có thể giảm tương đối khi nồng độ đỉnh tăng do bão hòa các đường phân hủy.

Giá trị thanh thải toàn thân định lượng áp dụng thống nhất cho các dạng thuốc.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng phơi nhiễm và độc tính gồm:

  • Liều tích lũy và tình trạng bão hòa đường chuyển hóa.
  • Chức năng gan, do thuốc được chuyển hóa chủ yếu tại gan.
  • Chức năng thận, đặc biệt khi có suy thận hoặc tắc nghẽn đường tiết niệu.
  • Đường dùng và chế phẩm cụ thể.
  • Thủng hoặc tổn thương hàng rào niêm mạc bàng quang hoặc đường niệu trên.
  • Thoát mạch khi tiêm tĩnh mạch.
  • Phối hợp với các thuốc gây suy tủy khác.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Mitomycin

Mitomycin thuộc nhóm kháng sinh chống ung thư và có cơ chế tương tự thuốc alkyl hóa. Sau hoạt hóa sinh học, thuốc tạo liên kết cộng hóa trị giữa các chuỗi DNA, làm DNA không thể tách và sao chép bình thường.

Mã ATC L01DC03 xếp Mitomycin trong nhóm kháng sinh gây độc tế bào khác.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Mitomycin được khử thành các chất trung gian có hoạt tính, tạo gốc phản ứng, alkyl hóa DNA và hình thành liên kết chéo giữa hai chuỗi DNA. Quá trình này ức chế sao chép và tổng hợp DNA, từ đó hạn chế phân chia hoặc gây chết tế bào.

Ở nồng độ cao, Mitomycin còn có thể ức chế tổng hợp RNA và protein. Các tế bào trong môi trường thiếu oxy có thể nhạy với quá trình hoạt hóa Mitomycin hơn.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Hiệu quả gây độc tế bào của Mitomycin liên quan đến mức độ liên kết chéo DNA. Thuốc không chỉ tác động ở một pha duy nhất của chu kỳ tế bào, nhưng độc tính có thể kéo dài sau khi nồng độ thuốc trong máu đã giảm.

Đối với JELMYTO và ZUSDURI, dữ liệu hiện có chưa đủ để mô tả đầy đủ mối liên hệ phơi nhiễm–đáp ứng hoặc diễn biến dược lực học theo thời gian.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Mitomycin

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Mitomycin

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Mitomycin

Các tương tác và phối hợp cần thận trọng gồm:

  • Vinca alkaloid: khó thở cấp và co thắt phế quản nghiêm trọng đã được báo cáo khi vinca alkaloid được dùng sau hoặc đồng thời với Mitomycin.
  • Thuốc gây suy tủy khác: có thể làm tăng giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu và nguy cơ nhiễm trùng; liều trong phác đồ phối hợp phải được bác sĩ ung thư điều chỉnh.
  • Doxorubicin: suy tim sung huyết hiếm gặp được báo cáo chủ yếu ở người từng dùng doxorubicin trước đó.
  • Nồng độ oxy hít vào cao trong giai đoạn phẫu thuật: hội chứng suy hô hấp cấp đã được báo cáo ở một số người dùng Mitomycin phối hợp hóa trị khi được duy trì với FiO2 trên 50%; chỉ sử dụng lượng oxy cần thiết để bảo đảm độ bão hòa phù hợp.
  • Các thuốc độc thận hoặc phác đồ ảnh hưởng chức năng thận có thể làm tăng khó khăn trong theo dõi độc tính, dù mức tương tác định lượng chưa được xác lập.

Nhãn JELMYTO, ZUSDURI và MITOSOL không cung cấp danh sách tương tác thuốc định lượng đầy đủ. Người bệnh phải cung cấp toàn bộ thuốc, hóa trị, thực phẩm bổ sung và bệnh nền cho nhóm điều trị.

Thắc mắc về hoạt chất Mitomycin

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *