Misoprostol là chất tương tự prostaglandin E1 tổng hợp. Ở đường tiêu hóa, thuốc làm giảm tiết acid đồng thời hỗ trợ tăng tiết chất nhầy và bicarbonat, nhờ đó được phê duyệt để giảm nguy cơ loét dạ dày do thuốc chống viêm không steroid ở người có nguy cơ cao. Misoprostol cũng gây co cơ tử cung và làm mềm, mở cổ tử cung. Vì vậy, hoạt chất xuất hiện trong các phác đồ chuyên môn về phá thai bằng thuốc, xử trí sẩy thai, thai lưu, khởi phát chuyển dạ và xuất huyết sau sinh.
Chỉ định, liều, đường dùng và điều kiện theo dõi thay đổi đáng kể theo tuổi thai và mục tiêu điều trị. Dùng sai có thể gây xuất huyết nặng, phá thai không hoàn toàn, nhiễm trùng, cơn co tử cung dồn dập hoặc vỡ tử cung, đặc biệt khi thai lớn hay từng phẫu thuật tử cung. Misoprostol là thuốc kê đơn; không tự sử dụng hoặc dùng thuốc không rõ nguồn gốc.
Nội dung chính
- Định nghĩa: Misoprostol là chất tương tự prostaglandin E1, có tác dụng bảo vệ niêm mạc dạ dày và kích thích tử cung.
- Chỉ định theo nhãn viên uống đơn thành phần tại Hoa Kỳ: Giảm nguy cơ loét dạ dày do NSAID ở người có nguy cơ cao.
- Ứng dụng sản khoa: Có trong hướng dẫn về phá thai bằng thuốc, sẩy thai, thai lưu, khởi phát chuyển dạ và xuất huyết sau sinh.
- Không tự dùng khi nghi có thai ngoài tử cung: Misoprostol không điều trị được thai ngoài tử cung và có thể làm chậm chẩn đoán tình trạng nguy hiểm.
- Cảnh báo quan trọng: Có thể gây xuất huyết nặng, phá thai không hoàn toàn, nhiễm trùng, cơn co dồn dập và vỡ tử cung.
- Tác dụng phụ thường gặp: Tiêu chảy, đau bụng, buồn nôn, nôn, rét run, sốt, đau quặn tử cung và ra máu âm đạo.
- Theo dõi: Điều trị sản khoa cần xác định vị trí và tuổi thai, đánh giá nguy cơ, chuẩn bị phương án cấp cứu và xác nhận kết quả điều trị.
- Nguyên tắc sử dụng: Không chuyển đổi đường dùng, chia liều hoặc phối hợp thuốc nếu không có phác đồ và người hành nghề chuyên môn giám sát.
Hoạt chất Misoprostol là gì?
Misoprostol là chất tương tự prostaglandin E1 có hai nhóm tác dụng chính. Ở dạ dày, thuốc làm giảm tiết acid và hỗ trợ cơ chế bảo vệ niêm mạc. Ở tử cung, thuốc kích thích co cơ tử cung đồng thời làm mềm và mở cổ tử cung.
Do có tác dụng mạnh trên thai kỳ, thuốc chỉ được dùng trong sản khoa khi đã xác định đúng chỉ định, loại trừ các tình trạng nguy hiểm và có kế hoạch theo dõi, cấp cứu phù hợp.
Misoprostol
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Misoprostol |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Misoprostol |
| Tên IUPAC | methyl 7-[(1R,2R,3R)-3-hydroxy-2-[(E)-4-hydroxy-4-methyloct-1-enyl]-5-oxocyclopentyl]heptanoate |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | (±)-Misoprostol. Cytotec là tên thương mại của một sản phẩm chứa Misoprostol, không phải tên chung của mọi sản phẩm.; Misoprostol acid là chất chuyển hóa có hoạt tính, không phải tên đồng nghĩa hoàn toàn của dược chất ban đầu. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Misoprostolum |
| Tên USAN | misoprostol |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 59122-46-2 |
|---|---|
| UNII | 0E43V0BB57 |
| PubChem CID | 5282381 |
| RxNorm CUI | 42331 |
Dược động học của Misoprostol
Sau uống, Misoprostol được hấp thu và nhanh chóng khử ester thành Misoprostol acid có hoạt tính. Thuốc mẹ hầu như không phát hiện được lâu trong huyết tương. Misoprostol acid đạt nồng độ đỉnh nhanh, có thời gian bán thải ngắn và không tích lũy đáng kể khi dùng nhiều liều theo nhãn tiêu hóa.
Đường ngậm má, dưới lưỡi và âm đạo tạo đặc điểm hấp thu khác đường uống. Dùng dưới lưỡi thường tạo nồng độ đỉnh cao; đặt âm đạo có thể tạo phơi nhiễm kéo dài và tác dụng tử cung mạnh hơn.
Giai đoạn I: Hấp thu
Misoprostol được hấp thu rộng rãi sau uống và nhanh chóng chuyển thành Misoprostol acid. Nhãn DailyMed ghi nhận thời gian đạt nồng độ đỉnh của chất chuyển hóa trung bình khoảng 12 ± 3 phút ở người tình nguyện dùng đường uống.
Thức ăn làm giảm nồng độ đỉnh và làm chậm hấp thu. Đường dưới lưỡi hấp thu nhanh, trong khi đường âm đạo có thể hấp thu chậm hơn nhưng kéo dài hơn.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối của Misoprostol chưa được xác định thống nhất. Trong tài liệu WHO tiền thẩm định, sinh khả dụng đường uống tính theo Misoprostol acid được ước tính khoảng 7%; đường ngậm má, dưới lưỡi và âm đạo tạo phơi nhiễm cao hơn đường uống trong các nghiên cứu được tổng hợp. Giá trị này phụ thuộc chế phẩm, đường dùng, thức ăn và phương pháp nghiên cứu nên không được dùng để tự quy đổi liều. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố biểu kiến của Misoprostol acid được tài liệu WHO ghi nhận khoảng 14 L/kg. Mức gắn protein huyết tương của chất chuyển hóa có hoạt tính khoảng 85% và dưới 90% trong khoảng nồng độ điều trị.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Misoprostol được khử ester nhanh thành Misoprostol acid có hoạt tính. Sau đó, các chuỗi bên trải qua quá trình beta-oxy hóa, omega-oxy hóa và khử nhóm keton để hình thành các chất tương tự prostaglandin F.
Misoprostol không được xem là chất có ảnh hưởng đáng kể đến hệ enzym oxy hóa cytochrome P450 ở liều điều trị.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Sau uống Misoprostol đánh dấu phóng xạ, khoảng 80% hoạt tính phóng xạ được tìm thấy trong nước tiểu theo nhãn DailyMed.
Tài liệu WHO ghi nhận khoảng 73% liều được bài tiết qua nước tiểu và khoảng 15% qua phân, chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải cuối của Misoprostol acid khoảng 20–40 phút theo nhãn DailyMed và khoảng 13–40 phút trong tài liệu WHO. Tác dụng trên tử cung có thể kéo dài lâu hơn thời gian bán thải huyết tương, vì vậy không được tự xác định khoảng cách liều dựa trên thông số này. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải biểu kiến của Misoprostol acid được tài liệu WHO tiền thẩm định ghi nhận khoảng 0,29 L/kg/phút. Giá trị có thể thay đổi theo đối tượng, đường dùng và phương pháp nghiên cứu. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến phơi nhiễm Misoprostol gồm:
- Đường dùng: uống, ngậm má, dưới lưỡi hoặc đặt âm đạo tạo đường cong nồng độ khác nhau.
- Thức ăn: làm giảm nồng độ đỉnh và làm chậm hấp thu đường uống.
- Thuốc kháng acid: có thể làm giảm nhẹ mức phơi nhiễm; chế phẩm chứa magnesi còn làm tăng nguy cơ tiêu chảy.
- Suy thận: thời gian bán thải, nồng độ đỉnh và AUC có thể tăng.
- Tuổi cao: AUC của Misoprostol acid có thể tăng ở người trên 64 tuổi.
- Liều, tuổi thai và đường dùng ảnh hưởng mức độ co tử cung và nguy cơ tác dụng không mong muốn.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Misoprostol
Trong điều trị tiêu hóa, Misoprostol thuộc nhóm chất tương tự prostaglandin bảo vệ niêm mạc và chống tiết acid.
Trong sản khoa–phụ khoa, thuốc thuộc nhóm prostaglandin có tác dụng gây co tử cung và làm chín cổ tử cung.
Cùng một hoạt chất nhưng liều, đường dùng và tiêu chuẩn theo dõi khác nhau đáng kể giữa hai nhóm mục đích này.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Tại dạ dày, Misoprostol gắn vào các thụ thể prostaglandin trên tế bào niêm mạc, làm giảm tiết acid cơ bản, tiết acid ban đêm và tiết acid do thức ăn hoặc các chất kích thích. Thuốc cũng làm tăng tiết chất nhầy và bicarbonat, hỗ trợ bảo vệ hàng rào niêm mạc trước tổn thương do NSAID.
Tại tử cung, Misoprostol gây tăng trương lực và co cơ tử cung, đồng thời thúc đẩy biến đổi mô liên kết ở cổ tử cung để cổ tử cung mềm và giãn. Cường độ tác dụng phụ thuộc liều, đường dùng, tuổi thai và tiền sử tử cung.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Tác dụng ức chế tiết acid có thể bắt đầu khoảng 30 phút sau uống, đạt tối đa sau 60–90 phút và kéo dài ít nhất khoảng 3 giờ theo dữ liệu nhãn tiêu hóa.
Sau đặt âm đạo, trương lực tử cung có thể bắt đầu tăng sau khoảng 20 phút, đạt mức cao nhất trung bình sau khoảng 46 phút và các cơn co có thể kéo dài đến khoảng 4 giờ trong dữ liệu được WHO tổng hợp.
Tác dụng gây co không đồng nghĩa với điều trị đã hoàn tất; cần xác nhận kết quả lâm sàng theo đúng chỉ định.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Misoprostol
Chỉ định theo nhãn viên Misoprostol đơn thành phần tại Hoa Kỳ:
- Giảm nguy cơ loét dạ dày do NSAID ở người có nguy cơ cao gặp biến chứng, gồm người cao tuổi hoặc người có tiền sử loét.
- Nhãn không xác lập thuốc làm giảm nguy cơ loét tá tràng với mức bằng chứng tương tự.
Phác đồ được FDA phê duyệt:
- Misoprostol 800 microgam đường má–lợi, dùng sau mifepristone, là một phần của phác đồ chấm dứt thai trong tử cung đến 70 ngày tuổi thai.
Ứng dụng theo WHO hoặc hướng dẫn chuyên môn:
- Phá thai bằng thuốc ở các tuổi thai phù hợp.
- Xử trí sẩy thai không trọn và sẩy thai lưu.
- Làm chín cổ tử cung trước thủ thuật.
- Xử trí thai lưu trong tử cung.
- Khởi phát chuyển dạ trong điều kiện phù hợp.
- Phòng hoặc điều trị xuất huyết sau sinh khi thuốc co tử cung ưu tiên không có sẵn, không thể dùng hoặc không đạt hiệu quả theo phác đồ.
Các ứng dụng này không tự động là chỉ định được phê duyệt của mọi sản phẩm tại mọi quốc gia.
Liều dùng và cách sử dụng
Các liều dưới đây được trích từ nhãn hoặc hướng dẫn chuyên môn quốc tế, chỉ nhằm tham khảo cho nội dung y khoa. Không tự áp dụng. Trong sản khoa, cần xác nhận vị trí thai, tuổi thai, tình trạng huyết động, tiền sử phẫu thuật tử cung và khả năng tiếp cận cấp cứu. Tại Việt Nam phải thực hiện theo hướng dẫn hiện hành và phạm vi chuyên môn của cơ sở.
| Mục đích | Liều tham khảo từ nguồn |
|---|---|
| Giảm nguy cơ loét dạ dày do NSAID | 200 microgam đường uống, 4 lần mỗi ngày cùng thức ăn; liều cuối trước khi ngủ. Có thể giảm còn 100 microgam nếu không dung nạp. Dùng trong suốt thời gian điều trị NSAID theo chỉ định. |
| Phác đồ FDA chấm dứt thai trong tử cung đến 70 ngày | Mifepristone 200 mg đường uống, sau 24–48 giờ dùng Misoprostol 800 microgam đường má–lợi; cần đánh giá theo dõi sau khoảng 7–14 ngày. |
| Phá thai bằng thuốc dưới 12 tuần theo WHO | Sau mifepristone 200 mg: Misoprostol 800 microgam đường âm đạo, dưới lưỡi hoặc má–lợi sau 24–48 giờ. Khi không dùng mifepristone, WHO cũng có phác đồ Misoprostol 800 microgam; có thể cần liều lặp lại theo đánh giá chuyên môn. |
| Phá thai bằng thuốc từ 12 tuần theo WHO | Sau mifepristone 200 mg: Misoprostol 400 microgam đường âm đạo, dưới lưỡi hoặc má–lợi mỗi 3 giờ khi cần. Phác đồ chỉ dùng Misoprostol cũng sử dụng 400 microgam mỗi 3 giờ theo hướng dẫn chuyên môn. |
| Sẩy thai không trọn dưới 14 tuần theo WHO | 600 microgam đường uống một lần hoặc 400 microgam dưới lưỡi một lần. |
| Sẩy thai không trọn từ 14 tuần theo WHO | 400 microgam đường âm đạo, dưới lưỡi hoặc má–lợi mỗi 3 giờ theo đánh giá lâm sàng. |
| Sẩy thai lưu theo NICE | Mifepristone 200 mg đường uống, sau 48 giờ dùng Misoprostol 800 microgam đường âm đạo, uống hoặc dưới lưỡi nếu túi thai chưa được tống xuất. |
| Sẩy thai không trọn theo NICE | Misoprostol 600 microgam một lần qua đường âm đạo, uống hoặc dưới lưỡi; 800 microgam có thể được cân nhắc để thống nhất phác đồ tại cơ sở. |
| Khởi phát chuyển dạ theo SmPC WHO tiền thẩm định | 25 microgam đường uống mỗi 2 giờ, tối đa 8 liều, sau đó đánh giá lại. Việc chuẩn bị liều thấp phải do cơ sở y tế thực hiện theo quy trình; không tự chia hoặc pha viên 200 microgam. |
| Phòng xuất huyết sau sinh theo WHO | Misoprostol 400–600 microgam đường uống một lần khi được chọn làm thuốc co tử cung theo điều kiện của phác đồ. |
| Điều trị xuất huyết sau sinh theo WHO | Misoprostol 800 microgam dưới lưỡi một lần khi oxytocin không có sẵn, không thể sử dụng hoặc chảy máu không đáp ứng theo phác đồ. |
Liều có thể thay đổi khi có sẹo tử cung, thai lớn, thiếu máu, rối loạn đông máu hoặc bệnh đồng mắc. Không dùng bảng này để kê đơn cho một cá nhân.
Đối với chỉ định phòng loét do NSAID:
- Uống cùng thức ăn và dùng liều cuối trước khi ngủ để giảm tiêu chảy.
- Tránh thuốc kháng acid chứa magnesi nếu chưa được bác sĩ hoặc dược sĩ hướng dẫn.
- Không dùng cho người đang mang thai nhằm mục đích phòng loét.
Đối với sử dụng sản khoa:
- Phải xác định tuổi thai và đánh giá khả năng thai ngoài tử cung trước khi điều trị.
- Không tự đổi giữa đường uống, má–lợi, dưới lưỡi và âm đạo.
- Không dùng thuốc mua từ nguồn không xác định vì sai hàm lượng hoặc bảo quản không phù hợp có thể dẫn đến thất bại và biến chứng.
- Không tự chia viên 200 microgam để tạo liều rất thấp dùng khởi phát chuyển dạ.
- Dụng cụ tử cung nên được tháo theo đánh giá chuyên môn trước phác đồ phá thai bằng thuốc.
- Phải biết địa chỉ cơ sở có thể cấp cứu và quay lại khám đúng lịch.
Khi dùng để phòng loét do NSAID, cần theo dõi:
- Tiêu chảy, đau bụng, buồn nôn và dấu hiệu mất nước.
- Tình trạng xuất huyết tiêu hóa hoặc triệu chứng loét vẫn tiếp diễn.
- Khả năng mang thai ở người có tiềm năng sinh sản.
Khi dùng trong sản khoa, cần theo dõi tùy chỉ định:
- Mạch, huyết áp, nhiệt độ, mức độ đau và lượng máu mất.
- Dấu hiệu thiếu máu, choáng, nhiễm trùng hoặc nhiễm trùng huyết.
- Cơn co tử cung và tim thai khi khởi phát chuyển dạ.
- Dấu hiệu vỡ tử cung ở người có thai lớn hoặc tiền sử phẫu thuật tử cung.
- Kết quả điều trị bằng khám, xét nghiệm hoặc siêu âm khi cần.
- Tái khám sau khoảng 7–14 ngày trong phác đồ FDA hoặc làm xét nghiệm thai tại nhà sau 3 tuần theo hướng dẫn NICE, kèm đánh giá sớm hơn nếu có triệu chứng bất thường.
Cảnh báo và lưu ý về Misoprostol
Chống chỉ định chung được ghi nhận:
- Quá mẫn với Misoprostol, prostaglandin hoặc thành phần của sản phẩm.
- Đang mang thai khi mục đích sử dụng là giảm nguy cơ loét do NSAID.
Đối với phác đồ phá thai bằng thuốc, chống chỉ định hoặc tình trạng cần loại trừ theo nguồn liên quan gồm:
- Thai ngoài tử cung đã biết hoặc nghi ngờ.
- Chưa xác nhận có thai hoặc chưa đánh giá được vị trí thai khi lâm sàng yêu cầu.
- Dị ứng với các thuốc bắt buộc trong phác đồ.
- Rối loạn chuyển hóa porphyrin di truyền hoặc suy tuyến thượng thận khi phác đồ có mifepristone.
- Rối loạn chảy máu hoặc đang dùng thuốc chống đông cần được đánh giá chuyên khoa.
- Dụng cụ tử cung còn tại chỗ cần được xử trí theo phác đồ.
Một số chống chỉ định trên thuộc phác đồ phối hợp mifepristone–Misoprostol, không phải chống chỉ định riêng của Misoprostol trong mọi tình huống.
Tác dụng không mong muốn thường gặp gồm:
- Tiêu chảy và đau bụng hoặc đau quặn.
- Buồn nôn, nôn, đầy hơi, khó tiêu và táo bón.
- Đau đầu, chóng mặt hoặc ngất.
- Rét run, ớn lạnh và sốt.
- Mệt mỏi.
- Ra máu âm đạo, đau quặn tử cung và rối loạn kinh nguyệt.
Tiêu chảy thường xuất hiện sớm, liên quan đến liều và tự giảm sau vài ngày, nhưng đôi khi có thể kéo dài hoặc gây mất nước.
Sốt và rét run thường gặp hơn khi dùng liều sản khoa, đặc biệt qua đường dưới lưỡi.
Các phản ứng nghiêm trọng đã được cảnh báo hoặc báo cáo gồm:
- Tiêu chảy nặng gây mất nước.
- Xuất huyết âm đạo nặng hoặc kéo dài.
- Phá thai không hoàn toàn, thai tiếp tục phát triển hoặc bỏ sót thai ngoài tử cung.
- Nhiễm trùng sinh dục, nhiễm trùng huyết hoặc sốc nhiễm độc; một số trường hợp có thể không sốt rõ trong giai đoạn đầu.
- Cơn co tử cung dồn dập, tăng trương lực kéo dài và giảm tưới máu nhau thai.
- Vỡ tử cung, xuất huyết, phải phẫu thuật cấp cứu hoặc cắt tử cung.
- Thuyên tắc ối, sốc, nhịp tim thai chậm, tử vong thai hoặc mẹ.
- Sốt rất cao kèm nhịp tim nhanh, lú lẫn, kích động hoặc co giật khi dùng điều trị xuất huyết sau sinh.
- Phản vệ, phù mạch hoặc phản ứng da nghiêm trọng.
- Co thắt mạch vành, nhồi máu cơ tim hoặc tụt huyết áp nghiêm trọng, dù hiếm.
Cần cấp cứu ngay khi chảy máu nhanh và nhiều, ngất hoặc choáng, đau bụng dữ dội khu trú, khó thở, sốt kéo dài, dịch âm đạo hôi, lú lẫn hoặc triệu chứng ngày càng nặng.
- Không dùng Misoprostol để phòng loét do NSAID ở người đang mang thai.
- Ở người có tiềm năng sinh sản dùng thuốc cho chỉ định tiêu hóa, cần xét nghiệm thai, biện pháp tránh thai hiệu quả và tư vấn đầy đủ theo nhãn.
- Misoprostol không điều trị thai ngoài tử cung. Đau một bên bụng, đau vai, choáng hoặc ra máu bất thường cần được đánh giá khẩn cấp.
- Nguy cơ vỡ tử cung tăng khi tuổi thai cao, từng mổ lấy thai hoặc phẫu thuật tử cung và có thể tăng ở người sinh nhiều lần.
- Không khuyến nghị dùng khởi phát chuyển dạ trong tử cung có sẹo theo SmPC WHO tiền thẩm định; quyết định phải dựa trên hướng dẫn chuyên khoa hiện hành.
- Thận trọng ở người thiếu máu nặng, rối loạn đông máu, bệnh tim mạch, nguy cơ tim mạch hoặc đang điều trị corticosteroid kéo dài.
- Phải chuẩn bị phương án xử trí xuất huyết, phá thai không hoàn toàn, nhiễm trùng và nhu cầu can thiệp ngoại khoa.
- Nếu thai tiếp tục phát triển sau phơi nhiễm Misoprostol, cần tư vấn nguy cơ dị tật và đánh giá thai chuyên khoa.
- Không đưa thuốc cho người khác sử dụng.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu cho Misoprostol.
Biểu hiện quá liều có thể gồm:
- Đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn.
- Sốt, rét run hoặc run.
- Buồn ngủ, co giật.
- Khó thở.
- Đánh trống ngực.
- Tụt huyết áp hoặc nhịp tim chậm.
- Co tử cung quá mức và xuất huyết khi đang mang thai.
Xử trí chủ yếu là ngừng thuốc, theo dõi huyết động, bù dịch và điện giải, điều trị triệu chứng, kiểm soát xuất huyết và đánh giá sản khoa khẩn cấp khi có thai. Thẩm tách ít có khả năng loại bỏ hiệu quả Misoprostol acid do chuyển hóa nhanh.
Nhãn DailyMed hướng dẫn bảo quản viên Misoprostol ở nhiệt độ không quá 25°C, tại nơi khô ráo.
Sản phẩm WHO tiền thẩm định được hướng dẫn bảo quản không quá 30°C, trong vỉ và hộp nguyên gốc để tránh ẩm.
Điều kiện cụ thể phụ thuộc sản phẩm. Không dùng viên bị ẩm, đổi màu, mất bao bì hoặc không xác định được nguồn gốc và hạn sử dụng.
Đối tượng đặc biệt
An toàn và hiệu quả của Misoprostol trong chỉ định phòng loét do NSAID chưa được xác lập ở bệnh nhi theo nhãn DailyMed.
Tài liệu WHO ghi nhận dữ liệu ở người dưới 18 tuổi còn hạn chế và không khuyến nghị sử dụng cho trẻ chưa dậy thì trong các chỉ định sản khoa.
Việc chăm sóc sức khỏe sinh sản cho người vị thành niên phải do cơ sở đủ chuyên môn thực hiện, bảo đảm đánh giá lâm sàng, quyền riêng tư, bảo vệ trẻ và tuân thủ pháp luật.
AUC của Misoprostol acid có thể tăng ở người trên 64 tuổi. Trong các nghiên cứu phòng loét, chưa ghi nhận khác biệt tổng thể đáng kể về hồ sơ an toàn giữa người từ 65 tuổi và người trẻ hơn.
Nhãn không yêu cầu điều chỉnh liều thường quy chỉ vì tuổi cao, nhưng có thể giảm liều nếu không dung nạp. Cần lưu ý nguy cơ mất nước do tiêu chảy, suy thận, bệnh tim mạch và số lượng thuốc đang sử dụng.
Misoprostol chống chỉ định ở người đang mang thai khi mục tiêu là phòng loét dạ dày do NSAID. Thuốc có thể gây co tử cung, xuất huyết, sẩy thai, sinh non hoặc vỡ tử cung.
Trong sản khoa, tác dụng gây co tử cung được sử dụng có chủ đích cho các chỉ định cụ thể theo phác đồ WHO, FDA, NICE hoặc hướng dẫn quốc gia. Việc này không có nghĩa thuốc an toàn để tự sử dụng trong thai kỳ.
Phơi nhiễm trong ba tháng đầu khi thai vẫn tiếp tục có liên quan đến một số dị tật, gồm liệt dây thần kinh sọ, hội chứng Möbius, bất thường sọ mặt và chi. Nếu điều trị không thành công và người bệnh tiếp tục thai kỳ, cần được tư vấn và siêu âm đánh giá chuyên sâu.
Misoprostol được chuyển hóa nhanh thành Misoprostol acid và bài tiết vào sữa mẹ với nồng độ thấp, giảm xuống gần hoặc dưới ngưỡng phát hiện sau khoảng 5 giờ trong các nghiên cứu liều đơn.
LactMed đánh giá lượng trẻ bú mẹ tiếp xúc là rất nhỏ và không cần biện pháp phòng ngừa đặc biệt trong đa số trường hợp. Tài liệu WHO cũng cho rằng có thể tiếp tục cho con bú sau dùng liều đơn vì mức thuốc trong sữa thấp và giảm nhanh.
Nhãn DailyMed vẫn khuyến cáo thận trọng do trẻ có thể gặp tác dụng như tiêu chảy. Quyết định cần căn cứ liều, chỉ định, tình trạng trẻ và tư vấn của bác sĩ hoặc dược sĩ.
Tài liệu WHO không yêu cầu điều chỉnh liều ở người suy gan nhẹ đến trung bình, nhưng dữ liệu còn hạn chế. Không khuyến nghị sử dụng ở người suy gan nặng hoặc suy gan mất bù khi chưa có đủ dữ liệu và khả năng theo dõi phù hợp.
Nhãn DailyMed không cung cấp phác đồ điều chỉnh liều riêng cho suy gan.
Ở người suy thận, thời gian bán thải, nồng độ đỉnh và AUC của Misoprostol acid có thể tăng khoảng hai lần trong một số nghiên cứu. Tuy nhiên, mức tăng không tương quan rõ với mức độ suy thận.
Nhãn không yêu cầu điều chỉnh thường quy, nhưng có thể giảm liều nếu liều 200 microgam không được dung nạp. Tài liệu WHO cũng không yêu cầu điều chỉnh liều chỉ dựa trên suy thận.
Chưa có nghiên cứu chuyên biệt về ảnh hưởng của Misoprostol lên khả năng lái xe và vận hành máy.
Thuốc có thể gây chóng mặt, mệt mỏi, ngất, đau quặn, sốt hoặc hạ huyết áp. Không lái xe hay vận hành máy khi có các triệu chứng này hoặc sau thủ thuật sản khoa cho đến khi được nhân viên y tế xác nhận đủ an toàn.
Tương tác thuốc của Misoprostol
- Thuốc kháng acid chứa magnesi có thể làm tăng nguy cơ tiêu chảy; nên tránh phối hợp nếu không có chỉ định.
- Thuốc kháng acid nói chung có thể làm giảm nhẹ mức phơi nhiễm Misoprostol acid, nhưng ý nghĩa lâm sàng được đánh giá là hạn chế trong các nghiên cứu liên quan.
- Misoprostol không gây thay đổi có ý nghĩa lâm sàng đối với dược động học của ibuprofen hoặc diclofenac; mức giảm AUC aspirin được ghi nhận không được xem là có ý nghĩa lâm sàng.
- Chưa ghi nhận tương tác dược động học quan trọng với diazepam dùng cách 2 giờ, propranolol hoặc antipyrine trong các nghiên cứu trên nhãn.
- Prostaglandin có thể làm tăng tác dụng của thuốc gây co tử cung như oxytocin. Nhãn Misoprostol khuyến cáo không dùng đồng thời, đặc biệt khi oxytocin được bắt đầu trong vòng dưới 4 giờ, trừ khi phác đồ chuyên khoa quy định và có giám sát chặt.
- Misoprostol không phụ thuộc đáng kể vào chuyển hóa CYP nên nguy cơ tương tác qua hệ enzym này được xem là thấp.
Thắc mắc về hoạt chất Misoprostol
Misoprostol là chất tương tự prostaglandin E1 tổng hợp. Thuốc làm giảm tiết acid và hỗ trợ bảo vệ niêm mạc dạ dày, đồng thời gây co tử cung và làm mềm cổ tử cung.
Vì có nhiều mục đích sử dụng với liều và đường dùng khác nhau, Misoprostol phải được kê đơn và sử dụng theo đúng phác đồ.
Cytotec là tên thương mại của một sản phẩm chứa hoạt chất Misoprostol. Không phải mọi viên Misoprostol đều là Cytotec, và các sản phẩm có thể khác nhau về nhà sản xuất, hàm lượng, tá dược, chỉ định được phê duyệt và tình trạng lưu hành.
Tình trạng lưu hành hợp pháp của Cytotec tại Việt Nam.
Misoprostol có trong nhiều phác đồ phá thai bằng thuốc, dùng cùng mifepristone hoặc dùng đơn độc trong một số hoàn cảnh theo WHO. Tuy nhiên, thuốc còn có chỉ định phòng loét dạ dày do NSAID và các ứng dụng sản khoa khác.
Không nên tự dùng để phá thai. Trước điều trị cần xác định tuổi thai, loại trừ thai ngoài tử cung, đánh giá nguy cơ xuất huyết và bảo đảm có thể tiếp cận cấp cứu.
Có thể. Khi dùng trong sản khoa, ra máu và đau quặn tử cung là tác dụng được dự kiến, nhưng mức độ rất khác nhau. Chảy máu không chứng minh chắc chắn thai đã được tống xuất hoàn toàn.
Cần cấp cứu khi chảy máu nhanh và nhiều, choáng, ngất, khó thở, đau dữ dội, sốt kéo dài hoặc có dịch âm đạo mùi bất thường. Không chờ đến lịch tái khám nếu xuất hiện dấu hiệu nguy hiểm.
Misoprostol acid xuất hiện trong sữa mẹ với lượng rất thấp và giảm nhanh. LactMed nhận định lượng trẻ tiếp xúc thường không đáng kể và không cần biện pháp phòng ngừa đặc biệt trong đa số trường hợp.
Tuy vậy, nhãn thuốc vẫn khuyến cáo thận trọng. Người mẹ nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ, đặc biệt khi trẻ sinh non, đang bệnh hoặc người mẹ dùng nhiều liều.

