Mitotane

Mitotane là thuốc chống ung thư có tác dụng gây độc và ức chế vỏ thượng thận, được dùng chủ yếu trong ung thư biểu mô vỏ thượng thận (ACC) không thể phẫu thuật hoặc ở giai đoạn tiến xa. Nhãn Hoa Kỳ chấp thuận cho ACC chức năng hoặc không chức năng không thể phẫu thuật; SmPC châu Âu mô tả điều trị triệu chứng ACC tiến xa, không thể cắt bỏ, di căn hoặc tái phát và lưu ý hiệu quả ở u không chức năng chưa được xác lập. Thuốc dùng đường uống, tích lũy mạnh trong mô mỡ, có thời gian bán thải rất dài và cần theo dõi nồng độ huyết tương, thường hướng tới khoảng 14–20 mg/L. Mitotane có thể gây suy thượng thận, độc thần kinh, độc gan, rối loạn huyết học và nhiều tương tác do cảm ứng CYP3A. Đây là thuốc kê đơn nguy cơ cao, chỉ dùng dưới sự giám sát của bác sĩ chuyên khoa; người bệnh không tự mua, tự chỉnh liều hoặc tự ngừng thuốc.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Mitotane là gì?: Thuốc chống ung thư có tác dụng gây độc và ức chế vỏ thượng thận.
  • Chỉ định chính: Ung thư biểu mô vỏ thượng thận không thể phẫu thuật hoặc tiến xa; phạm vi chỉ định khác nhau giữa nhãn Hoa Kỳ và EU.
  • Đường dùng: Uống, dạng viên 500 mg.
  • Nồng độ điều trị thường hướng tới: 14–20 mg/L; nguy cơ độc thần kinh tăng khi nồng độ vượt 20 mg/L.
  • Cảnh báo nổi bật: Suy thượng thận, cơn suy thượng thận cấp, độc thần kinh, độc gan, rối loạn huyết học và kéo dài thời gian chảy máu.
  • Tương tác đáng chú ý: Spironolactone, cơ chất CYP3A, thuốc tránh thai nội tiết và warfarin.
  • Nguyên tắc sử dụng: Chỉ điều trị và theo dõi bởi bác sĩ có kinh nghiệm về ung bướu hoặc nội tiết.

Hoạt chất Mitotane là gì?

Mitotane là thuốc chống ung thư dùng đường uống, có tác dụng gây độc và ức chế hoạt động của vỏ thượng thận. Thuốc được sử dụng chủ yếu trong điều trị ung thư biểu mô vỏ thượng thận và phải theo dõi nồng độ thuốc trong máu.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Mitotane

CAS 53-19-0

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Mitotane

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Mitotane

Tên IUPAC

1-chloro-2-[2,2-dichloro-1-(4-chlorophenyl)ethyl]benzene

Tên hóa học khác

Ethane, 1,1-dichloro-2-(o-chlorophenyl)-2-(p-chlorophenyl)- | 1-(2-Chlorophenyl)-1-(4-chlorophenyl)-2,2-dichloroethane | o,p'-Dichlorodiphenyldichloroethane

Tên khác / tên đồng nghĩa

o,p’-DDD; (±)-1,1-dichloro-2-(o-chlorophenyl)-2-(p-chlorophenyl)ethane.

Tên Latinh / tên dược điển

Mitotanum

Tên USAN

mitotane

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

53-19-0

UNII

78E4J5IB5J

PubChem CID

4211

RxNorm CUI

7004

Dược động học của Mitotane

Mitotane hấp thu không hoàn toàn qua đường uống, phân bố rộng nhưng tích lũy chủ yếu trong mô mỡ. Thuốc được chuyển hóa tại gan và ngoài gan, thải trừ dưới dạng chất chuyển hóa, đồng thời được giải phóng chậm từ mô mỡ sau khi ngừng điều trị. Thời gian bán thải cuối rất dài và biến thiên lớn, từ 18 đến 159 ngày.

Giai đoạn I: Hấp thu

Khoảng 40% liều uống được hấp thu. Ảnh hưởng đầy đủ của thức ăn chưa được xác định; dữ liệu từ các dạng bào chế khác nhau cho thấy thức ăn giàu chất béo có thể làm tăng hấp thu Mitotane.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Chưa xác định chắc chắn sinh khả dụng tuyệt đối. Nhãn Hoa Kỳ ghi nhận khoảng 40% liều Mitotane uống được hấp thu.

Giai đoạn II: Phân bố

Mitotane được tìm thấy trong phần lớn mô của cơ thể; mô mỡ là vị trí phân bố và dự trữ chính. Thuốc có thể tiếp tục được giải phóng từ mô mỡ sau khi giảm liều hoặc ngừng điều trị.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Mitotane được chuyển hóa tại gan và ngoài gan. Chất chuyển hóa lưu hành chính là 1,1-(o,p’-dichlorodiphenyl) acetic acid, viết tắt o,p’-DDA; o,p’-DDE được ghi nhận với lượng nhỏ hơn.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Không phát hiện Mitotane nguyên dạng trong nước tiểu hoặc mật. Khoảng 10% liều dùng được thu hồi trong nước tiểu dưới dạng chất chuyển hóa tan trong nước; khoảng 1–17% chất chuyển hóa được bài tiết qua mật.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

được bàiThời gian bán thải cuối trong huyết tương sau khi ngừng thuốc dao động từ 18 đến 159 ngày, trung vị khoảng 53 ngày. Nồng độ có ý nghĩa lâm sàng có thể tồn tại nhiều tuần hoặc nhiều tháng sau khi ngừng thuố733view2

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Thức ăn giàu chất béo có thể tăng hấp thu. Suy gan hoặc suy thận có thể làm tăng nồng độ thuốc, dù dược động học chưa được nghiên cứu đầy đủ ở các nhóm này. Do tích lũy trong mô mỡ, người thừa cân hoặc người vừa giảm cân có nguy cơ nồng độ Mitotane tăng bất ngờ và cần được theo dõi chặt hơ313view5

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Mitotane

Mitotane thuộc nhóm thuốc chống ung thư khác, mã ATC L01XX23. Thuốc thường được mô tả là tác nhân gây độc vỏ thượng thận hoặc tác nhân hủy vỏ thượng thận, đồng thời làm giảm quá trình tổng hợp và chuyển hóa hormon steroi313view0

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế sinh hóa chính xác của Mitotane chưa được xác định đầy đủ. Thuốc có thể gây độc tế bào vỏ thượng thận, trực tiếp ức chế vỏ thượng thận và làm thay đổi chuyển hóa steroid ở ngoại v313view0

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Mitotane làm thay đổi chuyển hóa cortisol ngoài tuyến thượng thận, giảm lượng 17-hydroxycorticosteroid đo được và tăng hình thành 6-β-hydroxycortisol. Tác dụng ức chế tuyến thượng thận có thể dẫn đến thiếu glucocorticoid và đôi khi thiếu mineralocorticoi313view5

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Mitotane

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Mitotane

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Mitotane

  • Spironolactone có thể làm giảm tác dụng hoặc làm giảm nồng độ Mitotane; nhãn Hoa Kỳ yêu cầu tránh phối hợp, còn SmPC EU xem đây là chống chỉ định.
  • Mitotane là chất cảm ứng CYP3A mạnh, có thể làm giảm nồng độ và hiệu lực của nhiều cơ chất CYP3A. Tác dụng cảm ứng enzym có thể kéo dài sau khi ngừng thuốc.
  • Thuốc tránh thai nội tiết có thể giảm hiệu quả; cần trao đổi với bác sĩ về biện pháp tránh thai không nội tiết.
  • Mitotane có thể tăng chuyển hóa warfarin, làm giảm hiệu lực chống đông. Nếu không thể tránh phối hợp, phải theo dõi INR thường xuyên hơn dưới sự quản lý của bác sĩ.
  • Thuốc ức chế thần kinh trung ương có thể làm tăng ảnh hưởng bất lợi lên thần kinh.

Người bệnh phải cung cấp đầy đủ danh sách thuốc, thực phẩm bổ sung và dược liệu đang sử dụng cho bác sĩ hoặc dượ313view2

Thắc mắc về hoạt chất Mitotane

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 0 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *