Methylprednisolone

Methylprednisolone là một glucocorticoid tổng hợp có tác dụng chống viêm, chống dị ứng và ức chế miễn dịch. Thuốc được sử dụng trong nhiều bệnh lý nội tiết, thấp khớp, dị ứng, da liễu, hô hấp, huyết học, tiêu hóa, thần kinh và một số bệnh ung thư khi bác sĩ xác định cần điều trị bằng corticosteroid. Methylprednisolone có dạng viên uống, dạng methylprednisolone sodium succinate tiêm tĩnh mạch hoặc tiêm bắp tác dụng nhanh và dạng methylprednisolone acetate dạng hỗn dịch tác dụng kéo dài để tiêm bắp, nội khớp, mô mềm hoặc trong tổn thương.

Liều thuốc thay đổi rất lớn theo bệnh, mức độ nặng, đường dùng và đáp ứng của từng người. Điều trị kéo dài hoặc liều cao có thể gây nhiễm trùng, tăng đường huyết, giữ nước, loãng xương, rối loạn tâm thần, đục thủy tinh thể và suy tuyến thượng thận. Không tự sử dụng, tự tiêm, tăng giảm liều hoặc ngừng thuốc đột ngột.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Nhóm thuốc: Glucocorticoid tổng hợp dùng toàn thân
  • Tác dụng: Chống viêm, chống dị ứng, điều hòa và ức chế miễn dịch
  • Dạng phổ biến: Viên uống; methylprednisolone sodium succinate tiêm IV/IM; methylprednisolone acetate tiêm bắp, nội khớp, mô mềm hoặc trong tổn thương
  • Liều uống theo nhãn: Liều ban đầu thường 4–48 mg/ngày nhưng phải cá thể hóa
  • Nguy cơ quan trọng: Nhiễm trùng, tăng đường huyết, tăng huyết áp, loãng xương, xuất huyết tiêu hóa, rối loạn tâm thần và suy tuyến thượng thận
  • Ngừng thuốc: Có thể phải giảm liều từ từ sau điều trị kéo dài hoặc liều cao
  • Vắc xin: Vắc xin sống chống chỉ định khi đang dùng liều corticosteroid gây ức chế miễn dịch
  • Thai kỳ: Chỉ sử dụng sau khi đánh giá lợi ích và nguy cơ
  • Cho con bú: Nồng độ trong sữa thấp; cần lưu ý thời điểm bú sau liều tiêm tĩnh mạch 1 g
  • Tình trạng tại Việt Nam: Danh sách sản phẩm có số đăng ký còn hiệu lực

Hoạt chất Methylprednisolone là gì?

Methylprednisolone là một corticosteroid tổng hợp có hoạt tính glucocorticoid mạnh. Thuốc làm giảm phản ứng viêm, dị ứng và miễn dịch nhưng đồng thời có thể làm giảm khả năng chống nhiễm trùng của cơ thể.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Methylprednisolone

CAS 83-43-2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Methylprednisolone

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Methylprednisolone

Tên IUPAC

(6S,8S,9S,10R,11S,13S,14S,17R)-11,17-dihydroxy-17-(2-hydroxyacetyl)-6,10,13-trimethyl-7,8,9,11,12,14,15,16-octahydro-6H-cyclopenta[a]phenanthren-3-one

Tên hóa học khác

6alpha-methylprednisolone

Tên khác / tên đồng nghĩa

6α-methylprednisolone; 6-methylprednisolone; methylprednisolon; methylprednisolone anhydrous. Các dạng ester thường gặp gồm methylprednisolone sodium succinate và methylprednisolone acetate.

Tên Latinh / tên dược điển

Methylprednisolonum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

83-43-2

UNII

X4W7ZR7023

PubChem CID

6741

RxNorm CUI

6902

Dược động học của Methylprednisolone

Methylprednisolone đường uống được hấp thu nhanh, có sinh khả dụng cao và đạt nồng độ đỉnh trong khoảng 1,5–2,3 giờ. Thuốc phân bố rộng, gắn protein huyết tương khoảng 77%, chuyển hóa chủ yếu tại gan qua CYP3A4 thành các chất chuyển hóa không hoạt tính và được đào thải qua nước tiểu.

Giai đoạn I: Hấp thu

Methylprednisolone được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa; nồng độ đỉnh huyết tương đạt khoảng 1,5–2,3 giờ sau khi uống. Methylprednisolone sodium succinate cũng được hấp thu nhanh sau tiêm bắp; tác dụng sau tiêm tĩnh mạch có thể nhận thấy trong vòng khoảng một giờ.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối sau khi uống ở người trưởng thành khỏe mạnh khoảng 82–89%. Thông số này không được áp dụng trực tiếp cho dạng acetate tiêm kho hoặc các chế phẩm tiêm tại chỗ.

Giai đoạn II: Phân bố

Methylprednisolone phân bố rộng vào các mô, đi qua hàng rào máu–não và được bài tiết vào sữa mẹ. Thể tích phân bố biểu kiến khoảng 1,4 L/kg và tỷ lệ gắn protein huyết tương khoảng 77%.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Methylprednisolone được chuyển hóa chủ yếu tại gan và một phần tại thận. CYP3A4 là enzyme chuyển hóa chính. Các chất chuyển hóa không hoạt tính chủ yếu gồm 20α-hydroxymethylprednisolone và 20β-hydroxymethylprednisolone. Thuốc cũng có thể là cơ chất của P-glycoprotein.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Methylprednisolone và các chất chuyển hóa được đào thải chủ yếu qua nước tiểu. Sau tiêm tĩnh mạch methylprednisolone sodium succinate, sự đào thải liều dùng gần như hoàn tất trong khoảng 12 giờ theo nhãn thuốc.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải thải trừ trung bình của Methylprednisolone khoảng 1,8–5,2 giờ. Tác dụng sinh học có thể kéo dài hơn thời gian bán thải huyết tương do thuốc làm thay đổi quá trình phiên mã gen.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải toàn phần trung bình khoảng 5–6 mL/phút/kg theo SmPC.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến nồng độ Methylprednisolone gồm:

  • Thuốc cảm ứng CYP3A4 như rifampicin, rifabutin, carbamazepine, phenytoin và phenobarbital làm tăng độ thanh thải.
  • Thuốc ức chế CYP3A4 như ketoconazole, itraconazole, clarithromycin, erythromycin, ritonavir, cobicistat và nước bưởi có thể làm tăng phơi nhiễm.
  • Xơ gan và suy giáp có thể làm tăng tác dụng corticosteroid.
  • Đường dùng và dạng ester làm thay đổi tốc độ hấp thu và thời gian tác dụng.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Methylprednisolone

Methylprednisolone thuộc nhóm glucocorticoid tác dụng trung gian. Thuốc có hoạt tính chống viêm mạnh hơn hydrocortisone và ít gây giữ natri, nước hơn prednisolone ở liều tương đương. Methylprednisolone không có tác dụng kháng khuẩn và không điều trị trực tiếp nguyên nhân nhiễm trùng.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Methylprednisolone khuếch tán vào tế bào và gắn với thụ thể glucocorticoid trong bào tương. Phức hợp thuốc–thụ thể di chuyển vào nhân, gắn với các vùng điều hòa DNA và làm tăng hoặc giảm phiên mã nhiều gen. Kết quả là giảm sản xuất các chất trung gian viêm, giảm hoạt hóa tế bào miễn dịch, ổn định tính thấm mạch và ức chế nhiều đáp ứng miễn dịch.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Methylprednisolone gây các tác động chuyển hóa sâu rộng lên carbohydrate, protein, lipid, điện giải, xương, cơ, hệ tim mạch, thần kinh, nội tiết và miễn dịch. Một số tác dụng xuất hiện chậm sau vài giờ do phụ thuộc thay đổi biểu hiện gen; một số tác động không liên quan phiên mã có thể xuất hiện sớm hơn.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Methylprednisolone

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Methylprednisolone

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Methylprednisolone

Các tương tác quan trọng gồm:

  • Rifampicin, rifabutin, phenytoin, phenobarbital, primidone và carbamazepine có thể làm giảm nồng độ Methylprednisolone.
  • Ketoconazole, itraconazole, clarithromycin, erythromycin, ritonavir, cobicistat, diltiazem, ciclosporin và nước bưởi có thể làm tăng phơi nhiễm corticosteroid.
  • Ciclosporin phối hợp Methylprednisolone có thể làm tăng nồng độ của cả hai thuốc; co giật đã được báo cáo.
  • NSAID và aspirin làm tăng nguy cơ loét hoặc xuất huyết tiêu hóa.
  • Ngừng Methylprednisolone khi đang dùng aspirin liều cao có thể làm tăng nồng độ salicylate và nguy cơ độc tính.
  • Tác dụng của warfarin và thuốc kháng vitamin K có thể tăng hoặc giảm; cần theo dõi INR.
  • Thuốc lợi tiểu mất kali, amphotericin B, xanthine và thuốc chủ vận beta-2 có thể làm tăng nguy cơ hạ kali máu.
  • Methylprednisolone làm tăng đường huyết và có thể cần điều chỉnh thuốc điều trị đái tháo đường.
  • Phối hợp liều cao với thuốc giãn cơ thần kinh có thể làm tăng nguy cơ bệnh cơ cấp.
  • Vắc xin sống chống chỉ định khi dùng liều gây ức chế miễn dịch; đáp ứng với vắc xin bất hoạt có thể giảm.

Thắc mắc về hoạt chất Methylprednisolone

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 6 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *