Meropenem là kháng sinh beta-lactam thuộc nhóm carbapenem, được dùng qua đường tĩnh mạch để điều trị một số nhiễm khuẩn nặng hoặc phức tạp do vi khuẩn nhạy cảm. Thuốc gắn vào các protein liên kết penicillin, ức chế tổng hợp thành tế bào và gây tác dụng diệt khuẩn phụ thuộc thời gian nồng độ thuốc duy trì trên nồng độ ức chế tối thiểu. Chỉ định được phê duyệt khác nhau giữa các cơ quan quản lý: nhãn Hoa Kỳ tập trung vào nhiễm khuẩn da và cấu trúc da phức tạp, nhiễm khuẩn ổ bụng phức tạp và viêm màng não do vi khuẩn ở trẻ em; SmPC Anh liệt kê thêm viêm phổi nặng, nhiễm khuẩn tiết niệu phức tạp, sốt giảm bạch cầu trung tính và một số tình trạng khác. Meropenem thuộc nhóm Watch trong phân loại AWaRe của WHO, vì vậy cần được sử dụng thận trọng theo kháng sinh đồ, dịch tễ kháng thuốc và chương trình quản lý kháng sinh. Người bệnh không tự mua, tự pha, tự tiêm hoặc tự thay đổi liều thuốc.
Nội dung chính
- Meropenem là gì?: Kháng sinh beta-lactam thuộc nhóm carbapenem, có tác dụng diệt khuẩn.
- Mã ATC: J01DH02.
- Đường dùng: Tiêm hoặc truyền tĩnh mạch; không dùng đường uống.
- Chỉ định: Điều trị một số nhiễm khuẩn nặng hoặc phức tạp; phạm vi chỉ định phụ thuộc nhãn được phê duyệt tại từng quốc gia.
- Phân loại WHO: Kháng sinh nhóm Watch, cần ưu tiên quản lý sử dụng và giám sát kháng thuốc.
- Tương tác nổi bật: Acid valproic hoặc divalproex, probenecid và thuốc chống đông đường uống như warfarin.
- Suy thận: Cần điều chỉnh chế độ liều khi độ thanh thải creatinin giảm; nhãn DailyMed yêu cầu chỉnh liều khi CrCl ≤50 mL/phút.
- Cảnh báo nghiêm trọng: Phản vệ, phản ứng da nặng, co giật, tiêu chảy liên quan Clostridioides difficile và tiêu cơ vân.
- Nguyên tắc sử dụng: Chỉ dùng theo chỉ định và theo dõi của bác sĩ; không tự pha, tự tiêm hoặc tự áp dụng liều tham khảo.
Hoạt chất Meropenem là gì?
Meropenem là kháng sinh carbapenem dùng đường tĩnh mạch để điều trị một số nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm. Thuốc có phổ tác dụng trên nhiều vi khuẩn Gram âm, Gram dương và vi khuẩn kỵ khí, nhưng phổ nhạy cảm thực tế phụ thuộc loài vi khuẩn, cơ chế kháng thuốc, vị trí nhiễm khuẩn và dịch tễ tại địa phương.
Meropenem
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Meropenem |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Meropenem |
| Tên IUPAC | (4R,5S,6S)-3-[(3S,5S)-5-(dimethylcarbamoyl)pyrrolidin-3-yl]sulfanyl-6-[(1R)-1-hydroxyethyl]-4-methyl-7-oxo-1-azabicyclo[3.2.0]hept-2-ene-2-carboxylic acid |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Meropenem trihydrat hoặc meropenem trihydrate là dạng nguyên liệu được sử dụng trong nhiều chế phẩm bột pha tiêm. Tên thương mại không phải tên hoạt chất và được trình bày riêng trong các field về sản phẩm. |
| Tên viết tắt | MEM | Mpm |
| Tên Latinh / tên dược điển | Meropenemum |
| Tên USAN | meropenem |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 96036-03-2 |
|---|---|
| UNII | YOP6PX0BAO |
| PubChem CID | 441130 |
| RxNorm CUI | 29561 |
Dược động học của Meropenem
Sau khi dùng đường tĩnh mạch, meropenem phân bố nhanh, gắn protein huyết tương thấp, được chuyển hóa một phần thành chất chuyển hóa không còn hoạt tính kháng khuẩn và thải trừ chủ yếu qua thận. Khoảng 70% liều được tìm thấy dưới dạng không đổi trong nước tiểu trong vòng 12 giờ; thời gian bán thải ở người trưởng thành có chức năng thận bình thường khoảng một giờ.
Suy thận làm tăng đáng kể mức phơi nhiễm và kéo dài thời gian lưu thuốc. Xơ gan không làm thay đổi đáng kể dược động học trong nghiên cứu được mô tả tại SmPC.
Giai đoạn I: Hấp thu
Không áp dụng khái niệm hấp thu qua đường tiêu hóa. Nồng độ đỉnh phụ thuộc liều, thời gian truyền và hình thức tiêm tĩnh mạch. Truyền trong khoảng 15–30 phút hoặc tiêm tĩnh mạch chậm tạo ra đặc điểm nồng độ theo thời gian khác nhau.
| F · Sinh khả dụng | Meropenem được đưa trực tiếp vào tuần hoàn qua đường tĩnh mạch, vì vậy không trải qua quá trình hấp thu đường tiêu hóa. Không có sinh khả dụng đường uống được thiết lập vì thuốc không được sử dụng bằng đường uống. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Thể tích phân bố biểu kiến trung bình ở người trưởng thành khoảng 0,25 L/kg, tương đương khoảng 11–27 L. Tỷ lệ gắn protein huyết tương khoảng 2%. Meropenem có thể đạt nồng độ tại nhu mô phổi, dịch tiết phế quản, mật, da, cân, cơ, dịch phúc mạc và dịch não tủy; mức thấm vào dịch não tủy thay đổi theo tình trạng viêm màng não.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Meropenem bị thủy phân vòng beta-lactam tạo thành một chất chuyển hóa không có hoạt tính kháng khuẩn. Thuốc không cần phối hợp chất ức chế dehydropeptidase-I để duy trì độ ổn định tại thận.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Thải trừ chủ yếu qua thận bằng lọc cầu thận kết hợp bài tiết ở ống thận. Khoảng 70% liều được thải dưới dạng meropenem không đổi trong nước tiểu trong 12 giờ, khoảng 28% dưới dạng chất chuyển hóa không hoạt tính và khoảng 2% qua phân.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải trung bình khoảng một giờ ở người trưởng thành có chức năng thận bình thường. SmPC ghi nhận thời gian bán thải khoảng 1,6 giờ ở trẻ dưới sáu tháng và khoảng 2,9 giờ ở trẻ sơ sinh trong các dữ liệu dược động học hạn chế. Thời gian bán thải kéo dài khi suy thận. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Ở người khỏe mạnh, độ thanh thải toàn thân trung bình được báo cáo khoảng 205–287 mL/phút tùy mức liều trong nghiên cứu dược động học. Độ thanh thải giảm khi chức năng thận suy giảm và có tương quan với độ thanh thải creatinin. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đáng kể gồm:
- Chức năng thận và độ thanh thải creatinin.
- Thẩm tách máu.
- Tuổi, đặc biệt ở trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và người cao tuổi.
- Cân nặng, được sử dụng khi xác định liều trẻ em.
- Mức liều và thời gian truyền.
- Tình trạng sinh lý hoặc bệnh lý làm thay đổi thể tích phân bố và độ thanh thải.
Xơ gan đơn thuần không cho thấy ảnh hưởng đáng kể đến dược động học trong nghiên cứu được SmPC mô tả.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Meropenem
Theo hệ thống ATC, meropenem thuộc nhóm thuốc chống nhiễm khuẩn dùng toàn thân, thuốc kháng khuẩn beta-lactam khác, phân nhóm carbapenem, mã J01DH02.
Meropenem thuộc nhóm Watch của WHO AWaRe, không phải kháng sinh mặc định cho mọi nhiễm khuẩn. Việc sử dụng nên dựa trên mức độ bệnh, mẫu bệnh phẩm, kết quả nuôi cấy, kháng sinh đồ và hướng dẫn quản lý kháng sinh tại cơ sở điều trị.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Meropenem đi qua màng ngoài của vi khuẩn Gram âm và gắn vào các protein liên kết penicillin. Sự gắn kết này ức chế những bước cuối của quá trình tổng hợp peptidoglycan, làm suy yếu thành tế bào và dẫn đến ly giải vi khuẩn.
Kháng meropenem có thể liên quan đến enzym carbapenemase hoặc các beta-lactamase phối hợp giảm tính thấm màng, tăng bơm tống thuốc hay thay đổi protein đích. Vì vậy, không thể dự đoán độ nhạy chỉ từ tên loài vi khuẩn.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Meropenem có tác dụng diệt khuẩn. Chỉ số dược lực học tương quan tốt nhất với hiệu quả là phần thời gian nồng độ meropenem tự do duy trì cao hơn nồng độ ức chế tối thiểu của vi khuẩn, thường được ký hiệu là fT>MIC.
Nguyên lý này là cơ sở của việc chia liều nhiều lần trong ngày và xem xét truyền kéo dài ở một số tình huống chuyên môn. Tuy nhiên, chế độ truyền phải do bác sĩ xác định, không được tự thay đổi thời gian truyền.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Meropenem
Chỉ định được phê duyệt không hoàn toàn giống nhau giữa các quốc gia và từng sản phẩm.
| Nguồn quản lý | Chỉ định được mô tả | | -------------------- | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | | Nhãn DailyMed Hoa Kỳ | Nhiễm khuẩn da và cấu trúc da phức tạp ở người lớn và trẻ từ ba tháng; nhiễm khuẩn ổ bụng phức tạp ở người lớn và trẻ em; viêm màng não do vi khuẩn ở trẻ từ ba tháng. | | SmPC Anh | Viêm phổi nặng, gồm viêm phổi bệnh viện và liên quan thở máy; nhiễm khuẩn phế quản-phổi ở người xơ nang; nhiễm khuẩn tiết niệu phức tạp; nhiễm khuẩn ổ bụng phức tạp; nhiễm khuẩn trong hoặc sau sinh; nhiễm khuẩn da và mô mềm phức tạp; viêm màng não cấp do vi khuẩn; sốt giảm bạch cầu trung tính nghi do vi khuẩn; và nhiễm khuẩn huyết liên quan các tình trạng được liệt kê. |
Danh sách trên không tự động áp dụng cho mọi sản phẩm meropenem tại Việt Nam. Chỉ định hợp pháp của một sản phẩm cụ thể phải theo tờ hướng dẫn sử dụng đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
Hướng dẫn IDSA năm 2024 khuyến nghị các carbapenem như meropenem trong một số nhiễm khuẩn do Enterobacterales sinh ESBL ngoài đường tiết niệu và xem xét meropenem truyền kéo dài trong một số trường hợp Enterobacterales kháng carbapenem còn nhạy với meropenem hoặc imipenem nhưng không nhạy với ertapenem.
Đây là khuyến nghị chuyên môn dựa trên kiểu nhạy cảm và cơ chế kháng thuốc, không đồng nghĩa với một chỉ định mới được phê duyệt cho mọi nhãn meropenem. Truyền kéo dài, phối hợp thuốc hoặc dùng trong nhiễm khuẩn đa kháng phải do chuyên gia bệnh truyền nhiễm hoặc bác sĩ điều trị quyết định. Các ứng dụng khác chưa có dữ liệu đáng tin cậy được xác minh.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ tóm tắt từ nhãn và SmPC, không phải liều cá nhân hóa và không được tự áp dụng.
| Đối tượng hoặc tình trạng | Liều tham khảo trong tài liệu | | --------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | | Người lớn, nhiễm khuẩn da và cấu trúc da phức tạp theo DailyMed | 500 mg mỗi 8 giờ; nếu do Pseudomonas aeruginosa, nhãn nêu 1 g mỗi 8 giờ. | | Người lớn, nhiễm khuẩn ổ bụng phức tạp theo DailyMed | 1 g mỗi 8 giờ. | | Người lớn theo SmPC Anh | Thường 500 mg hoặc 1 g mỗi 8 giờ cho nhiều chỉ định; 2 g mỗi 8 giờ đối với viêm màng não; 1 g mỗi 8 giờ đối với sốt giảm bạch cầu trung tính nghi do vi khuẩn. | | Trường hợp rất nặng hoặc vi khuẩn giảm nhạy theo SmPC | Có thể cân nhắc đến 2 g mỗi 8 giờ dưới sự giám sát chuyên môn. | | Trẻ từ ba tháng | Tùy chỉ định, 10–40 mg/kg mỗi 8 giờ; liều tối đa thường không vượt quá 2 g mỗi 8 giờ. Trẻ trên 50 kg có thể dùng chế độ người lớn theo nhãn. | | Trẻ dưới ba tháng | DailyMed có chế độ liều cho nhiễm khuẩn ổ bụng phức tạp dựa trên tuổi thai và tuổi sau sinh; SmPC Anh nêu dữ liệu an toàn, hiệu quả còn hạn chế. Phải do bác sĩ chuyên khoa sơ sinh hoặc nhi khoa quyết định. |
Điều chỉnh theo chức năng thận trong nhãn DailyMed:
| Độ thanh thải creatinin | Chế độ tham khảo | | ----------------------- | ---------------------------------------- | | Trên 50 mL/phút | Liều thông thường mỗi 8 giờ. | | 26–50 mL/phút | Liều thông thường mỗi 12 giờ. | | 10–25 mL/phút | Một nửa liều thông thường mỗi 12 giờ. | | Dưới 10 mL/phút | Một nửa liều thông thường mỗi 24 giờ. |
Loại nhiễm khuẩn, vi khuẩn, MIC, chức năng thận, tuổi, cân nặng, mức độ nặng và phương pháp lọc máu đều có thể làm thay đổi chế độ thực tế. Người bệnh không tự tăng, giảm hoặc ngừng thuốc.
Meropenem được nhân viên y tế hoàn nguyên và sử dụng qua đường tĩnh mạch. DailyMed hướng dẫn truyền trong khoảng 15–30 phút; liều đến 1 g có thể được tiêm tĩnh mạch chậm trong khoảng 3–5 phút theo nhãn cụ thể. SmPC Anh cũng mô tả truyền khoảng 15–30 phút hoặc tiêm tĩnh mạch chậm khoảng năm phút đối với liều đến 1 g.
Cần lưu ý:
- Chỉ sử dụng dung môi, nồng độ và thời hạn ổn định theo đúng nhãn của sản phẩm.
- Kiểm tra dung dịch bằng mắt khi điều kiện cho phép; không dùng nếu có tiểu phân hoặc biến đổi bất thường ngoài phạm vi nhãn.
- Không tự trộn chung với thuốc khác khi chưa xác nhận tương hợp.
- Không tự pha hoặc tự tiêm tại nhà.
- Lấy mẫu nuôi cấy trước khi dùng kháng sinh khi phù hợp, nhưng không trì hoãn điều trị cấp cứu cần thiết.
- Đánh giá xuống thang, đổi thuốc hoặc ngừng thuốc theo kết quả vi sinh và đáp ứng lâm sàng.
Các nội dung thường cần theo dõi gồm:
- Nhiệt độ, huyết động, triệu chứng tại ổ nhiễm khuẩn và đáp ứng điều trị.
- Kết quả nuôi cấy, kháng sinh đồ và nồng độ ức chế tối thiểu khi có.
- Creatinin huyết thanh, độ thanh thải creatinin và lượng nước tiểu.
- Công thức máu, đặc biệt tiểu cầu ở người suy thận hoặc điều trị kéo dài.
- Men gan và dấu hiệu tổn thương gan, nhất là người có bệnh gan nền.
- Phát ban, phù, khó thở hoặc biểu hiện phản vệ.
- Lú lẫn, rung giật cơ hoặc co giật.
- Tiêu chảy trong và sau điều trị, đặc biệt tiêu chảy nặng hoặc kéo dài.
- INR nếu dùng đồng thời thuốc chống đông đường uống.
- Kiểm soát co giật nếu người bệnh đang dùng acid valproic hoặc divalproex; phối hợp này nhìn chung nên tránh.
Cảnh báo và lưu ý về Meropenem
Meropenem chống chỉ định trong các trường hợp:
- Quá mẫn với meropenem hoặc bất kỳ tá dược nào của sản phẩm.
- Quá mẫn với một thuốc khác thuộc nhóm carbapenem.
- Tiền sử phản ứng quá mẫn nghiêm trọng, như phản vệ, với penicillin, cephalosporin hoặc kháng sinh beta-lactam khác.
Tiền sử dị ứng cần được khai thác trước khi dùng. Không tự thử lại thuốc sau phản ứng dị ứng nghiêm trọng.
Tác dụng không mong muốn thường được ghi nhận gồm tiêu chảy, buồn nôn, nôn, đau đầu, phát ban và phản ứng tại vị trí tiêm hoặc truyền.
Trong dữ liệu thử nghiệm được SmPC tổng hợp, tiêu chảy được báo cáo khoảng 2,3%, phát ban khoảng 1,4%, buồn nôn hoặc nôn khoảng 1,4% và viêm tại vị trí tiêm khoảng 1,1%. Tần suất quan sát có thể khác theo quần thể, bệnh nền, thời gian điều trị và thuốc phối hợp.
Các bất thường xét nghiệm có thể gồm tăng tiểu cầu, tăng men gan, tăng phosphatase kiềm, tăng bilirubin, giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu hoặc tăng eosinophil.
Các phản ứng nghiêm trọng đã được cảnh báo hoặc ghi nhận gồm:
- Phản vệ và phản ứng quá mẫn nghiêm trọng.
- Phản ứng da nghiêm trọng như hội chứng Stevens–Johnson, hoại tử thượng bì nhiễm độc, DRESS và ngoại ban mụn mủ toàn thân cấp tính.
- Co giật và các tác dụng thần kinh trung ương, đặc biệt khi suy thận, có bệnh thần kinh nền hoặc dùng liều không phù hợp.
- Tiêu chảy hoặc viêm đại tràng liên quan Clostridioides difficile.
- Tiêu cơ vân.
- Giảm tiểu cầu, giảm bạch cầu hoặc mất bạch cầu hạt.
- Tổn thương gan hoặc viêm gan.
- Thiếu máu tán huyết hoặc phản ứng huyết học nghiêm trọng khác được ghi nhận sau lưu hành.
Khi xuất hiện khó thở, phù mặt, phát ban phỏng rộp, co giật, tiêu chảy nặng, đau yếu cơ rõ hoặc nước tiểu sẫm màu, cần được đánh giá y tế khẩn cấp.
Cần thận trọng đặc biệt ở người:
- Có tiền sử dị ứng với penicillin, cephalosporin, carbapenem hoặc beta-lactam khác.
- Suy thận hoặc đang thẩm tách máu.
- Có bệnh lý thần kinh trung ương, tiền sử co giật hoặc đang dùng thuốc chống động kinh.
- Đang dùng acid valproic, divalproex, probenecid hoặc thuốc chống đông.
- Có bệnh gan từ trước.
- Có tiêu chảy trong hoặc sau đợt kháng sinh.
- Có nguy cơ nhiễm vi khuẩn đa kháng hoặc đã dùng kháng sinh phổ rộng kéo dài.
Dùng meropenem khi không có nhiễm khuẩn do vi khuẩn được chứng minh hoặc nghi ngờ hợp lý có thể làm tăng nguy cơ chọn lọc vi khuẩn kháng thuốc. Cần đánh giá lại phổ kháng sinh khi có kết quả vi sinh.
Quá liều có thể xảy ra do dùng nhầm liều hoặc không điều chỉnh phù hợp ở người suy thận. Biểu hiện có thể liên quan đến các tác dụng không mong muốn đã biết, đặc biệt là triệu chứng thần kinh như lú lẫn, rung giật cơ hoặc co giật.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu được nêu trong nhãn. Xử trí gồm ngừng thuốc khi phù hợp, điều trị hỗ trợ, kiểm soát co giật, theo dõi chức năng thận và các dấu hiệu lâm sàng. Meropenem và chất chuyển hóa có thể được loại bỏ bằng thẩm tách máu, nhưng chỉ định thẩm tách phải do bác sĩ quyết định.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc từng chế phẩm.
SmPC Anh được tra cứu quy định lọ chưa hoàn nguyên bảo quản không quá 25°C, thời hạn sử dụng hai năm và dung dịch sau hoàn nguyên nên được sử dụng ngay; tổng thời gian từ bắt đầu hoàn nguyên đến kết thúc tiêm hoặc truyền không quá một giờ đối với sản phẩm đó.
Nhãn DailyMed của một chế phẩm khác cho phép thời gian ổn định khác nhau tùy dung môi và nhiệt độ, chẳng hạn dung dịch tiêm hoàn nguyên bằng nước cất pha tiêm có thể ổn định trong ba giờ ở nhiệt độ phòng hoặc 13 giờ khi bảo quản lạnh, trong khi dung dịch truyền với natri clorid 0,9% có giới hạn khác.
Do khác biệt giữa nhà sản xuất, phải tuân thủ đúng nhãn của lọ thuốc đang sử dụng. Không đông lạnh dung dịch đã hoàn nguyên trừ khi nhãn cụ thể cho phép; các nhãn được tra cứu đều yêu cầu không đông lạnh.
Đối tượng đặc biệt
Nhãn DailyMed xác lập sử dụng meropenem cho nhiễm khuẩn da và cấu trúc da phức tạp, nhiễm khuẩn ổ bụng phức tạp và viêm màng não ở trẻ từ ba tháng. Nhãn này cũng cung cấp dữ liệu liều cho nhiễm khuẩn ổ bụng phức tạp ở trẻ dưới ba tháng dựa trên tuổi thai và tuổi sau sinh.
SmPC Anh nêu an toàn và hiệu quả ở trẻ dưới ba tháng chưa được thiết lập đầy đủ, dù có dữ liệu dược động học hạn chế. Sự khác biệt phản ánh phạm vi dữ liệu và nhãn quản lý khác nhau, không nên tự suy rộng từ nhãn này sang sản phẩm khác.
Liều trẻ em phải tính theo cân nặng, tuổi, chỉ định, chức năng thận và mức độ nhiễm khuẩn. Không tự tính hoặc tự tiêm thuốc cho trẻ.
SmPC không yêu cầu điều chỉnh liều chỉ vì tuổi cao nếu chức năng thận bình thường hoặc độ thanh thải creatinin trên 50 mL/phút. Tuy nhiên, chức năng thận thường giảm theo tuổi và creatinin huyết thanh đơn độc có thể không phản ánh đầy đủ độ lọc cầu thận.
Cần ước tính độ thanh thải creatinin, rà soát thuốc dùng kèm và theo dõi tác dụng thần kinh, tiêu hóa, huyết học cũng như nguy cơ tương tác.
Dữ liệu sử dụng meropenem ở phụ nữ mang thai còn hạn chế và chưa đủ để xác định chắc chắn nguy cơ dị tật lớn, sẩy thai hoặc các kết cục bất lợi khác. Các nghiên cứu trên động vật được mô tả trong nhãn DailyMed không cho thấy độc tính thai hoặc dị tật ở mức phơi nhiễm được nghiên cứu.
SmPC Anh khuyến cáo, như một biện pháp thận trọng, nên tránh dùng trong thai kỳ trừ khi lợi ích dự kiến cho người mẹ vượt trội nguy cơ tiềm ẩn đối với thai. Quyết định điều trị phải do bác sĩ cân nhắc dựa trên mức độ nhiễm khuẩn và các lựa chọn thay thế; không thể kết luận thuốc an toàn cho một thai kỳ cụ thể.
Meropenem được bài tiết vào sữa mẹ với lượng nhỏ. SmPC Anh khuyến cáo không sử dụng trong thời gian cho con bú trừ khi lợi ích tiềm năng cho người mẹ vượt trội nguy cơ có thể có đối với trẻ.
LactMed nhận định nồng độ trong sữa có vẻ thấp và các beta-lactam nói chung ít có khả năng gây tác dụng nghiêm trọng ở trẻ bú mẹ, nhưng có thể làm thay đổi hệ vi khuẩn đường ruột, gây tiêu chảy hoặc tưa miệng; dữ liệu trực tiếp còn hạn chế.
Hai nguồn có cách diễn đạt thận trọng khác nhau. Việc tiếp tục cho bú, tạm ngừng cho bú hoặc lựa chọn kháng sinh khác phải được bác sĩ đánh giá theo tình trạng của mẹ và trẻ.
SmPC Anh không yêu cầu điều chỉnh liều meropenem chỉ do suy gan. Nghiên cứu ở người xơ gan không cho thấy ảnh hưởng đáng kể đến dược động học.
Tuy vậy, đã có báo cáo tăng men gan, bilirubin và các biến cố gan. Người có bệnh gan từ trước nên được theo dõi chức năng gan trong quá trình điều trị.
Meropenem thải trừ chủ yếu qua thận. Nhãn DailyMed yêu cầu điều chỉnh chế độ liều ở người trưởng thành có độ thanh thải creatinin từ 50 mL/phút trở xuống.
Mức phơi nhiễm tăng khi suy thận: SmPC ghi nhận AUC tăng khoảng 2,4 lần ở suy thận mức độ vừa, khoảng năm lần ở suy thận nặng và khoảng mười lần ở người cần thẩm tách, so với người có chức năng thận bình thường trong dữ liệu được mô tả.
Cần:
- Ước tính độ thanh thải creatinin trước và trong điều trị.
- Điều chỉnh liều hoặc khoảng cách dùng theo nhãn sản phẩm.
- Theo dõi co giật, lú lẫn, rung giật cơ và giảm tiểu cầu.
- Xác định thời điểm dùng liên quan buổi thẩm tách theo hướng dẫn của cơ sở điều trị.
Chưa có nghiên cứu chuyên biệt đầy đủ về ảnh hưởng của meropenem lên khả năng lái xe và vận hành máy. Thuốc có thể liên quan đến đau đầu, dị cảm, lú lẫn hoặc co giật.
Người bệnh không nên lái xe, làm việc trên cao hoặc vận hành máy móc nếu có chóng mặt, đau đầu đáng kể, rối loạn cảm giác, giảm tỉnh táo hoặc triệu chứng thần kinh.
Tương tác thuốc của Meropenem
Các tương tác đáng chú ý gồm:
- Acid valproic hoặc divalproex sodium: meropenem có thể làm giảm nhanh và rõ rệt nồng độ valproate, dẫn đến mất kiểm soát co giật. Việc tăng liều valproate có thể không khắc phục được tương tác; phối hợp nhìn chung nên tránh và cần cân nhắc kháng sinh hoặc thuốc chống động kinh khác.
- Probenecid: cạnh tranh bài tiết ở ống thận, làm tăng nồng độ và kéo dài thời gian bán thải của meropenem. Không khuyến cáo phối hợp thường quy.
- Thuốc chống đông đường uống như warfarin: kháng sinh có thể làm tăng tác dụng chống đông và INR. Cần theo dõi INR trong và sau thời gian phối hợp.
Không tự phối hợp thuốc, thực phẩm bổ sung hoặc thay đổi thuốc chống động kinh và thuốc chống đông khi chưa trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ.
Thắc mắc về hoạt chất Meropenem
Meropenem là kháng sinh beta-lactam thuộc nhóm carbapenem, được dùng qua đường tĩnh mạch để điều trị một số nhiễm khuẩn nặng hoặc phức tạp do vi khuẩn nhạy cảm. Thuốc ức chế tổng hợp thành tế bào vi khuẩn và có tác dụng diệt khuẩn.
Meropenem có thể được chỉ định cho nhiễm khuẩn ổ bụng phức tạp, nhiễm khuẩn da hoặc mô mềm phức tạp và một số trường hợp viêm màng não. SmPC tại Anh còn liệt kê viêm phổi nặng, nhiễm khuẩn tiết niệu phức tạp, nhiễm khuẩn liên quan sinh đẻ và sốt giảm bạch cầu trung tính nghi do vi khuẩn.
Phạm vi chỉ định phụ thuộc nhãn của từng sản phẩm và quốc gia. Không tự sử dụng meropenem cho sốt, cảm lạnh hoặc nhiễm virus.
“Mạnh” không phải thuật ngữ chuyên môn để lựa chọn kháng sinh. Meropenem có phổ kháng khuẩn rộng và thường được dành cho một số nhiễm khuẩn nặng, phức tạp hoặc có nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc. Thuốc thuộc nhóm Watch của WHO nên cần sử dụng có kiểm soát, không phải lựa chọn đầu tay cho mọi nhiễm khuẩn.
Phối hợp nhìn chung nên tránh vì meropenem có thể làm giảm nhanh nồng độ acid valproic hoặc divalproex và gây mất kiểm soát co giật. Bác sĩ có thể phải chọn kháng sinh khác hoặc thuốc chống động kinh khác; người bệnh không tự tăng liều valproate để bù tương tác.
Có. Meropenem thải trừ chủ yếu qua thận và tích lũy khi chức năng thận giảm. Nhãn DailyMed yêu cầu điều chỉnh chế độ liều khi độ thanh thải creatinin từ 50 mL/phút trở xuống. Liều thực tế phải do bác sĩ xác định theo mức suy thận, tình trạng thẩm tách, vị trí nhiễm khuẩn và mức độ bệnh.

