Mesterolone là một androgen tổng hợp dùng đường uống, có cấu trúc dẫn xuất từ 5α-dihydrotestosterone. Trong một số nhãn thuốc được cấp phép tại nước ngoài, hoạt chất này được chỉ định cho nam giới mắc các rối loạn liên quan đến thiếu androgen, suy sinh dục và một số trường hợp vô sinh liên quan đến thiểu tinh trùng hoặc giảm bài tiết của tế bào Leydig. Mesterolone không phải thuốc dùng để tăng cơ hoặc cải thiện thành tích thể thao; lạm dụng steroid androgen có thể gây biến cố tim mạch, tổn thương gan, rối loạn tâm thần và lệ thuộc thuốc. Thuốc chống chỉ định ở người mắc ung thư tuyến tiền liệt, có tiền sử hoặc đang có khối u gan và người quá mẫn với thành phần thuốc. Liều sử dụng phải do bác sĩ xác định sau khi đánh giá nội tiết, chức năng sinh dục, tuyến tiền liệt và các yếu tố nguy cơ liên quan; không tự mua hoặc tự dùng thuốc.
Nội dung chính
- Hoạt chất: Mesterolone, androgen tổng hợp dẫn xuất 5α-dihydrotestosterone
- Mã ATC: G03BB01
- Dạng dùng được xác minh: Viên nén 25 mg, đường uống
- Chỉ định theo nhãn được rà soát: Rối loạn do thiếu androgen, suy sinh dục nam và một số trường hợp vô sinh nam
- Cảnh báo chính: Ung thư tuyến tiền liệt, khối u gan, cương đau kéo dài, lạm dụng steroid androgen
- Tự sử dụng: Không tự dùng, tự tăng liều hoặc dùng với mục đích tăng cơ
Hoạt chất Mesterolone là gì?
Mesterolone là androgen tổng hợp có hoạt tính đường uống, được phát triển từ khung cấu trúc của dihydrotestosterone. Hoạt chất tạo tác dụng androgen tại các mô đáp ứng hormon nam và được sử dụng trong một số thuốc dành cho bệnh nhân nam thiếu androgen.
Mesterolone
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Mesterolone |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Mesterolone |
| Tên IUPAC | (1S,5S,8R,9S,10S,13S,14S,17S)-17-hydroxy-1,10,13-trimethyl-1,2,4,5,6,7,8,9,11,12,14,15,16,17-tetradecahydrocyclopenta[a]phenanthren-3-one |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Tên hóa học được ghi trong tài liệu sản phẩm: 17β-hydroxy-1α-methyl-5α-androstan-3-one. Hoạt chất còn được mô tả là dẫn xuất 1α-methyl của 5α-dihydrotestosterone. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Mesterolonum |
| Tên USAN | mesterolone |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 1424-00-6 |
|---|---|
| UNII | 0SRQ75X9I9 |
| PubChem CID | 15020 |
| RxNorm CUI | 6781 |
Dược động học của Mesterolone
Sau khi uống, Mesterolone được hấp thu nhanh, gắn mạnh với protein huyết thanh, chuyển hóa gần như hoàn toàn và đào thải chủ yếu dưới dạng chất chuyển hóa qua nước tiểu. Sinh khả dụng tuyệt đối thấp, khoảng 3%; thời gian bán thải cuối khoảng 12–13 giờ.
Giai đoạn I: Hấp thu
Mesterolone được hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn trong khoảng liều uống 10–100 mg. Sau một liều 25 mg, nồng độ đỉnh huyết thanh trung bình khoảng 3,1 ± 1,1 ng/mL, đạt được sau khoảng 1,6 ± 0,2 giờ.
| F · Sinh khả dụng | Sinh khả dụng tuyệt đối sau khi uống được xác định khoảng 3% liều dùng. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Mesterolone bị bất hoạt nhanh qua chuyển hóa. Chất chuyển hóa chính là 1α-methyl-androsterone; dạng liên hợp của chất này chiếm khoảng 55–70% các chất chuyển hóa đào thải qua thận. Không ghi nhận chuyển hóa thành estrogen hoặc corticoid trong tài liệu sản phẩm được rà soát.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Không phát hiện Mesterolone nguyên dạng được bài tiết qua thận. Khoảng 80% liều được đào thải qua nước tiểu dưới dạng chất chuyển hóa và khoảng 13% qua phân; khoảng 93% liều được đào thải trong vòng 7 ngày.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải cuối trong huyết thanh khoảng 12–13 giờ. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải chuyển hóa khỏi huyết thanh được báo cáo là 4,4 ± 1,6 mL/phút/kg. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Mesterolone
Mesterolone thuộc nhóm androgen và chất đồng hóa, phân nhóm các dẫn xuất 5-androstanone. Hoạt tính lâm sàng chủ yếu là androgen; thuốc không được phê duyệt để tăng cơ ở người khỏe mạnh.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Mesterolone hoạt động như một chất chủ vận thụ thể androgen, qua đó tạo ra các đáp ứng sinh học liên quan đến androgen ở cơ quan đích. Do là dẫn xuất đã được 5α-khử của androgen, tài liệu sản phẩm không ghi nhận hoạt chất chuyển hóa thành estrogen.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Theo SmPC được rà soát, Mesterolone bổ sung tác dụng androgen trong các tình trạng giảm hình thành androgen nội sinh, kích thích sự phát triển và chức năng của các cơ quan đích phụ thuộc androgen. Ở liều điều trị được khuyến cáo trong nhãn này, thuốc được mô tả là không làm suy giảm quá trình sinh tinh ở người.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Mesterolone
Theo SmPC Proviron được rà soát, các chỉ định được cấp phép tại thị trường tương ứng gồm:
- Rối loạn do thiếu androgen ở bệnh nhân nam.
- Rối loạn chức năng tình dục có liên quan đến thiếu androgen.
- Suy sinh dục nam, bao gồm thiếu androgen trước hoặc sau dậy thì.
- Một số trường hợp vô sinh nam liên quan đến thiểu tinh trùng hoặc giảm bài tiết của tế bào Leydig.
Các chỉ định trên phản ánh nhãn thuốc tại quốc gia được cấp phép, không đồng nghĩa Mesterolone được phê duyệt cho mọi chỉ định hoặc đang lưu hành tại Việt Nam.
Một số nghiên cứu trước đây đã đánh giá Mesterolone trong liệu pháp androgen ở nam giới suy sinh dục và trong điều trị thiểu tinh trùng vô căn. Các nghiên cứu có quy mô, thiết kế, liều dùng và tiêu chí đánh giá khác nhau; kết quả không nên được mở rộng thành chỉ định mới hoặc áp dụng cho mọi trường hợp vô sinh nam.
Việc sử dụng cho trầm cảm, cải thiện thể hình, tăng cơ, giảm mỡ hoặc nâng cao thành tích thể thao không phải chỉ định được xác nhận trong SmPC đã rà soát.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây chỉ phản ánh SmPC Proviron 25 mg được rà soát và không được tự áp dụng:
- Rối loạn do thiếu androgen: khởi đầu 25 mg, ngày 3 lần; sau khi cải thiện có thể giảm xuống 25 mg, ngày 1–2 lần.
- Suy sinh dục: khởi đầu 25–50 mg, ngày 3 lần trong vài tháng để kích thích đặc tính sinh dục thứ phát; duy trì thường 25 mg, ngày 2–3 lần.
- Hỗ trợ điều trị vô sinh nhằm cải thiện số lượng hoặc chất lượng tinh trùng: 25 mg, ngày 2–3 lần trong khoảng một chu kỳ sinh tinh, tương đương khoảng 90 ngày.
- Giảm chức năng tế bào Leydig sau dậy thì: 25 mg, ngày 2 lần trong vài tháng theo nhãn được rà soát.
Liều thực tế và thời gian điều trị phải do bác sĩ chuyên khoa xác định dựa trên chẩn đoán, xét nghiệm nội tiết và mục tiêu điều trị.
Nuốt nguyên viên với nước và dùng đúng lịch do bác sĩ chỉ định. Không tự tăng liều, kéo dài liệu trình, phối hợp với testosterone hoặc steroid đồng hóa khác, hay dùng Mesterolone để tăng cơ. Nếu quên liều, không dùng liều gấp đôi để bù.
Nhãn thuốc khuyến cáo khám tuyến tiền liệt định kỳ. Người bệnh cần theo dõi tình trạng cương dương thường xuyên hoặc kéo dài, đau bụng trên, gan to hoặc dấu hiệu xuất huyết trong ổ bụng. Lịch xét nghiệm nội tiết, tinh dịch đồ, PSA, chức năng gan và các chỉ số khác cần được bác sĩ cá thể hóa theo chỉ định và yếu tố nguy cơ.
Cảnh báo và lưu ý về Mesterolone
Mesterolone chống chỉ định trong các trường hợp:
- Ung thư tuyến tiền liệt.
- Có tiền sử hoặc đang có khối u gan.
- Quá mẫn với Mesterolone hoặc bất kỳ tá dược nào của thuốc.
Sản phẩm chứa lactose không phù hợp với người mắc một số rối loạn di truyền hiếm như không dung nạp galactose, thiếu lactase toàn phần hoặc kém hấp thu glucose–galactose.
Các phản ứng bất lợi có tần suất chưa xác định trong SmPC gồm:
- Đau bụng.
- Mụn trứng cá.
- Rụng tóc.
- Đau đầu.
- Tăng số lần cương dương.
- Cương đau kéo dài.
Người bệnh cần thông báo cho bác sĩ hoặc dược sĩ khi xuất hiện phản ứng bất thường, kể cả phản ứng chưa được liệt kê.
Cương đau kéo dài có thể gây tổn thương dương vật và cần được xử trí y tế khẩn cấp. Các chất nội tiết tương tự đã hiếm khi liên quan đến khối u gan lành tính và rất hiếm khi liên quan đến khối u gan ác tính, đôi khi dẫn đến xuất huyết trong ổ bụng đe dọa tính mạng. Lạm dụng Mesterolone hoặc các steroid androgen khác có thể liên quan đến biến cố tim mạch, tổn thương gan, rối loạn tâm thần và lệ thuộc thuốc.
- Chỉ sử dụng cho bệnh nhân nam theo nhãn được rà soát.
- Không dùng để phát triển cơ bắp hoặc tăng khả năng thể lực ở người khỏe mạnh.
- Khám tuyến tiền liệt định kỳ trong thời gian điều trị.
- Giảm liều hoặc ngừng thuốc theo chỉ định bác sĩ nếu xuất hiện cương dương thường xuyên hoặc kéo dài.
- Đánh giá khối u gan nếu xuất hiện đau bụng dữ dội, gan to hoặc dấu hiệu xuất huyết trong ổ bụng.
- Thận trọng với tá dược lactose.
- Không chia sẻ thuốc cho người khác.
Các nghiên cứu độc tính cấp được đề cập trong SmPC cho thấy nguy cơ độc tính nghiêm trọng sau một lần dùng quá liều ngoài ý muốn được đánh giá là thấp; tờ hướng dẫn sử dụng không ghi nhận báo cáo về tác hại nghiêm trọng do uống nhiều viên cùng lúc. Tuy nhiên, người dùng quá liều vẫn phải liên hệ ngay với bác sĩ, dược sĩ hoặc cơ sở cấp cứu. Chưa có thuốc giải độc đặc hiệu được nêu trong tài liệu đã rà soát.
Bảo quản ở nhiệt độ không quá 30°C, để xa tầm nhìn và tầm với của trẻ em. Không sử dụng thuốc quá hạn và không thải thuốc không còn dùng qua nước thải hoặc rác sinh hoạt nếu chưa được dược sĩ hướng dẫn.
Đối tượng đặc biệt
SmPC có đề cập việc kích thích phát triển đặc tính sinh dục nam thứ phát trong thiếu androgen trước dậy thì, nhưng không cung cấp giới hạn tuổi, dữ liệu an toàn nhi khoa đầy đủ hoặc phác đồ riêng theo tuổi. Chỉ bác sĩ chuyên khoa nội tiết nhi hoặc nam khoa mới được cân nhắc điều trị sau khi đánh giá lâm sàng và xét nghiệm đầy đủ.
SmPC không đưa ra chế độ hiệu chỉnh liều riêng cho người cao tuổi. Do nguy cơ bệnh lý tuyến tiền liệt và bệnh đồng mắc tăng theo tuổi, cần đánh giá chẩn đoán thiếu androgen, khám tuyến tiền liệt và cân nhắc lợi ích–nguy cơ trước cũng như trong điều trị.
Mesterolone không được chỉ định cho phụ nữ và không được sử dụng trong thai kỳ theo tờ hướng dẫn đã rà soát. Dữ liệu nghiên cứu độc tính phôi thai ở người không được cung cấp vì sản phẩm được phát triển cho bệnh nhân nam.
Mesterolone không được chỉ định cho phụ nữ. Dữ liệu về bài tiết vào sữa mẹ và an toàn đối với trẻ bú mẹ.
Chống chỉ định ở người có tiền sử hoặc đang có khối u gan. Cần đánh giá ngay nếu xuất hiện đau bụng trên dữ dội, gan to hoặc dấu hiệu xuất huyết trong ổ bụng. Khuyến cáo hiệu chỉnh liều cụ thể ở người suy gan.
Mesterolone nguyên dạng không được bài tiết qua thận, nhưng phần lớn liều được thải qua nước tiểu dưới dạng chất chuyển hóa. Chưa có khuyến cáo hiệu chỉnh liều cụ thể cho người suy thận trong SmPC được rà soát.
Không ghi nhận ảnh hưởng của Proviron lên khả năng lái xe hoặc vận hành máy trong tài liệu sản phẩm được rà soát. Người bệnh vẫn nên thận trọng nếu xuất hiện đau đầu hoặc triệu chứng ảnh hưởng đến khả năng tập trung.
Tương tác thuốc của Mesterolone
Chưa có nghiên cứu dược động học chuyên biệt về tương tác giữa Mesterolone và các thuốc khác trong SmPC được rà soát. Không thể kết luận rằng thuốc không có tương tác. Người bệnh cần cung cấp cho bác sĩ danh sách đầy đủ thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn, hormon, sản phẩm thảo dược và chất bổ sung đang sử dụng.
Thắc mắc về hoạt chất Mesterolone
Mesterolone là androgen tổng hợp dùng đường uống, có cấu trúc dẫn xuất từ dihydrotestosterone. Thuốc được sử dụng trong một số tình trạng thiếu androgen ở nam giới theo nhãn được cấp phép tại từng quốc gia.
Không. Mesterolone không phải testosterone; đây là một dẫn xuất tổng hợp của 5α-dihydrotestosterone. Mesterolone tạo tác dụng androgen nhưng có đặc điểm dược động học và chuyển hóa khác với testosterone.
Một số nhãn thuốc tại nước ngoài có chỉ định Mesterolone cho các trường hợp vô sinh liên quan đến thiểu tinh trùng hoặc giảm chức năng tế bào Leydig. Tuy nhiên, vô sinh nam có nhiều nguyên nhân và cần được đánh giá bằng bệnh sử, khám nam khoa, tinh dịch đồ và xét nghiệm nội tiết; không tự dùng Mesterolone chỉ dựa trên một kết quả tinh dịch đồ.
Không phải chỉ định điều trị được xác nhận. Nhãn thuốc cảnh báo không dùng Mesterolone để phát triển cơ bắp hoặc tăng khả năng thể lực ở người khỏe mạnh vì lạm dụng steroid androgen có thể gây biến cố nghiêm trọng và lệ thuộc. Mesterolone cũng thuộc danh mục chất bị WADA cấm mọi thời điểm trong năm 2026.
Không dùng liều gấp đôi để bù liều đã quên. Tiếp tục dùng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc hỏi bác sĩ, dược sĩ nếu không chắc thời điểm dùng liều tiếp theo.

