Imipenem/Cilastatin là phối hợp kháng sinh tiêm truyền dùng điều trị một số nhiễm khuẩn nặng do vi khuẩn nhạy cảm. Imipenem là kháng sinh carbapenem có tác dụng diệt khuẩn bằng cách ức chế tổng hợp thành tế bào. Cilastatin không phải thành phần kháng khuẩn độc lập; chất này ức chế enzyme dehydropeptidase-I ở thận, hạn chế phân hủy Imipenem và duy trì nồng độ thuốc có hoạt tính. Phối hợp được dùng trong các nhiễm khuẩn như viêm phổi nặng, nhiễm khuẩn ổ bụng, tiết niệu phức tạp, da–mô mềm hoặc nhiễm khuẩn huyết, tùy nhãn thuốc và kết quả vi sinh. Thuốc không được chỉ định điều trị viêm màng não trong nhãn Hoa Kỳ do chưa xác lập hiệu quả và có nguy cơ co giật. Liều phải điều chỉnh theo độ thanh thải creatinine. Imipenem/Cilastatin chỉ được dùng theo đơn, thường tại cơ sở có khả năng theo dõi thận, thần kinh, dị ứng và đáp ứng nhiễm khuẩn.
Nội dung chính
- Phối hợp cố định giữa kháng sinh Imipenem và chất ức chế DHP-I Cilastatin.
- Kháng sinh carbapenem dùng toàn thân, mã ATC J01DH51.
- Truyền tĩnh mạch sau khi hoàn nguyên và pha loãng đúng hướng dẫn.
- Một số nhiễm khuẩn nặng do vi khuẩn nhạy cảm; phạm vi chỉ định khác nhau giữa Hoa Kỳ và châu Âu.
- Bắt buộc giảm liều khi độ thanh thải creatinine dưới 90 mL/phút theo nhãn Hoa Kỳ.
- Phản vệ, co giật, lú lẫn, rung giật cơ, tiêu chảy do C. difficile và rối loạn huyết học.
- Làm giảm mạnh nồng độ valproate, có thể gây cơn co giật đột phá; nhìn chung nên tránh phối hợp.
- Chỉ dùng khi nhiễm khuẩn đã được chứng minh hoặc có nghi ngờ vững chắc do vi khuẩn nhạy cảm.
Hoạt chất Imipenem và Cilastatin là gì?
Imipenem/Cilastatin là phối hợp cố định gồm:
- Imipenem: kháng sinh carbapenem có tác dụng diệt vi khuẩn.
- Cilastatin: chất ức chế DHP-I ở thận, giúp ngăn Imipenem bị phân hủy quá nhanh.
Cilastatin không mở rộng phổ kháng khuẩn theo cơ chế ức chế beta-lactamase và không nên được nhầm với các chất ức chế beta-lactamase như clavulanate, avibactam hoặc relebactam.
Imipenem và Cilastatin
INN Imipenem and Cilastatin
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Imipenem và Cilastatin |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Imipenem and Cilastatin |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Imipenem/cilastatin; imipenem monohydrate/cilastatin sodium; imipenem–cilastatin sodium. Một số tài liệu hoặc sản phẩm sử dụng tên thương mại Tienam hoặc Primaxin. |
| Tên viết tắt | Ipm-Cln | IMI |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | Không áp dụng |
|---|---|
| UNII | Không áp dụng |
| PubChem CID | Không áp dụng |
| RxNorm CUI | Không áp dụng |
Dược động học của Imipenem và Cilastatin
Sau truyền tĩnh mạch, Imipenem và Cilastatin đạt nồng độ trong huyết tương ngay trong hoặc cuối thời gian truyền. Imipenem phân bố vào nhiều mô và dịch cơ thể. Nếu dùng đơn độc, Imipenem bị DHP-I ở thận chuyển hóa nhanh; Cilastatin ức chế enzyme này và làm tăng lượng Imipenem còn hoạt tính trong đường tiết niệu.
Khoảng 70% mỗi thành phần được tìm thấy trong nước tiểu trong vòng 10 giờ. Thời gian bán thải huyết tương của cả Imipenem và Cilastatin ở người có chức năng thận bình thường khoảng một giờ.
Giai đoạn I: Hấp thu
Không có giai đoạn hấp thu qua đường tiêu hóa khi dùng đúng đường truyền tĩnh mạch. Thuốc đi trực tiếp vào tuần hoàn sau khi truyền.
Nồng độ đỉnh thay đổi theo liều và thời gian truyền. Sau truyền 500 mg Imipenem trong khoảng 20 phút, nhãn ghi nhận nồng độ đỉnh Imipenem trong huyết tương khoảng 21–58 microgam/mL.
| F · Sinh khả dụng | Khái niệm sinh khả dụng đường uống không áp dụng vì thuốc được truyền trực tiếp vào tuần hoàn. Nhãn đã kiểm tra không công bố một giá trị sinh khả dụng tuyệt đối dạng phần trăm cho chế phẩm truyền tĩnh mạch. Mức phơi nhiễm phụ thuộc liều, thời gian truyền, chức năng thận và khoảng cách giữa các liều. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Imipenem gắn với protein huyết tương khoảng 20%; Cilastatin gắn khoảng 40%. Imipenem đã được phát hiện trong nhiều mô và dịch, gồm dịch phúc mạc, mô phổi, xương, da và dịch não tủy, nhưng mức thấm vào từng vị trí không đồng nghĩa hiệu quả đã được xác lập cho mọi nhiễm khuẩn tại đó.
Do hiệu quả và an toàn trong viêm màng não chưa được xác lập, nhãn Hoa Kỳ không chỉ định phối hợp này để điều trị viêm màng não.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Imipenem dễ bị enzyme dehydropeptidase-I tại thận thủy phân nếu không có Cilastatin. Cilastatin ức chế DHP-I, làm giảm chuyển hóa Imipenem tại thận và duy trì nồng độ kháng sinh có hoạt tính trong nước tiểu.
Dữ liệu chuyển hóa định lượng đầy đủ của Cilastatin trong các tài liệu đã kiểm tra.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Imipenem và Cilastatin được đào thải chủ yếu qua thận. Khoảng 70% liều của mỗi thành phần được thu hồi trong nước tiểu trong vòng 10 giờ sau dùng.
Cả hai thành phần đều có thể được loại một phần bằng thẩm tách máu. Vì vậy, chức năng thận và lịch thẩm tách ảnh hưởng trực tiếp đến liều và thời điểm dùng thuốc.
| t½ · Thời gian bán thải | Thời gian bán thải huyết tương của Imipenem và Cilastatin khoảng một giờ ở người trưởng thành có chức năng thận bình thường. Ở người cao tuổi khỏe mạnh, nhãn ghi nhận thời gian bán thải trung bình khoảng 91 phút đối với Imipenem và 69 phút đối với Cilastatin. Thời gian bán thải có thể kéo dài khi suy thận. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải giảm khi chức năng thận suy giảm, làm kéo dài phơi nhiễm và tăng nguy cơ phản ứng thần kinh, đặc biệt co giật. Nhãn yêu cầu điều chỉnh liều khi độ thanh thải creatinine dưới 90 mL/phút. Giá trị độ thanh thải toàn thân chuẩn áp dụng cho mọi người bệnh. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến dược động học và an toàn gồm:
- Độ thanh thải creatinine và mức độ suy thận.
- Thẩm tách máu và thời điểm dùng thuốc so với buổi thẩm tách.
- Tuổi cao thông qua sự suy giảm chức năng thận.
- Liều mỗi lần, khoảng cách liều và thời gian truyền.
- Cân nặng và tuổi ở trẻ em.
- Bệnh hệ thần kinh trung ương hoặc tiền sử co giật.
- Việc dùng đồng thời probenecid hoặc các thuốc ảnh hưởng đến nguy cơ co giật.
Không nên điều chỉnh liều chỉ theo creatinine huyết thanh đơn lẻ khi chức năng thận chưa ở trạng thái ổn định.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Imipenem và Cilastatin
Imipenem thuộc nhóm kháng sinh beta-lactam carbapenem. Phối hợp Imipenem/Cilastatin có mã ATC J01DH51.
Thuốc có phổ tác dụng rộng trên nhiều vi khuẩn Gram dương, Gram âm và kỵ khí, nhưng không có hoạt tính đáng tin cậy với mọi tác nhân. Enterococcus faecium, Stenotrophomonas maltophilia và tụ cầu kháng methicillin được xem là không nhạy hoặc kháng trong thông tin nhãn được kiểm tra.
Việc lựa chọn thuốc phải dựa trên vị trí nhiễm khuẩn, kháng sinh đồ và dữ liệu kháng thuốc tại địa phương.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Imipenem gắn với các protein gắn penicillin của vi khuẩn, ức chế giai đoạn cuối của quá trình tổng hợp peptidoglycan và làm suy yếu thành tế bào, dẫn đến ly giải và chết vi khuẩn.
Imipenem tương đối bền với nhiều beta-lactamase, nhưng vẫn có thể bị bất hoạt bởi carbapenemase hoặc các cơ chế kháng phối hợp. Cilastatin ức chế DHP-I ở thận và không phải tác nhân diệt khuẩn độc lập.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Imipenem có tác dụng diệt khuẩn đối với nhiều vi khuẩn nhạy cảm. Hoạt tính phụ thuộc việc duy trì nồng độ thuốc thích hợp tại vị trí nhiễm khuẩn và mức độ nhạy của vi khuẩn.
Các tác nhân có thể nhạy trong những điều kiện phù hợp gồm một số chủng Enterobacterales, Pseudomonas aeruginosa, Acinetobacter, Enterococcus faecalis, tụ cầu nhạy methicillin, liên cầu và vi khuẩn kỵ khí như Bacteroides fragilis.
Việc một loài được liệt kê trong phổ vi sinh không có nghĩa mọi chủng đều nhạy. Cần lấy bệnh phẩm và điều chỉnh điều trị theo kháng sinh đồ khi có thể.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Imipenem và Cilastatin
Theo nhãn Hoa Kỳ, phối hợp được dùng điều trị các nhiễm khuẩn nghiêm trọng do những chủng vi khuẩn được chỉ định và còn nhạy cảm:
- Nhiễm khuẩn đường hô hấp dưới.
- Nhiễm khuẩn tiết niệu phức tạp hoặc không phức tạp.
- Nhiễm khuẩn trong ổ bụng.
- Nhiễm khuẩn phụ khoa.
- Nhiễm khuẩn huyết do vi khuẩn.
- Nhiễm khuẩn xương và khớp.
- Nhiễm khuẩn da và cấu trúc da.
- Một số trường hợp viêm nội tâm mạc do Staphylococcus aureus nhạy cảm.
Theo chỉ định hài hòa của EMA, thuốc còn được mô tả cho viêm phổi nặng, kể cả viêm phổi bệnh viện hoặc liên quan máy thở; nhiễm khuẩn trong hoặc sau sinh; sốt giảm bạch cầu trung tính nghi nhiễm khuẩn; và nhiễm khuẩn huyết liên quan các ổ nhiễm khuẩn được chỉ định.
Thuốc không điều trị nhiễm virus và không nên dùng chỉ vì sốt khi chưa có căn cứ về nhiễm khuẩn.
WHO xếp Imipenem/Cilastatin là một lựa chọn nhóm C trong một số phác đồ dài điều trị lao đa kháng hoặc kháng rifampicin khi cần bổ sung thuốc có khả năng còn tác dụng. Trong bối cảnh này, mỗi liều Imipenem/Cilastatin được dùng cùng clavulanic acid, thường được cung cấp qua amoxicillin/clavulanate.
Đây là ứng dụng theo hướng dẫn chuyên môn về lao kháng thuốc, không nằm trong các chỉ định nhiễm khuẩn thông thường của nhãn Hoa Kỳ và EMA đã kiểm tra. Phác đồ phải do chuyên gia lao kháng thuốc thiết kế; người bệnh không được tự phối hợp kháng sinh.
WHO lưu ý nguy cơ co giật của Imipenem/Cilastatin, đặc biệt trong nhiễm khuẩn hệ thần kinh trung ương ở trẻ em; meropenem có thể được ưu tiên hơn trong những tình huống phù hợp.
Liều dùng và cách sử dụng
Các liều dưới đây được trích từ nhãn Hoa Kỳ. Liều được ghi theo lượng Imipenem; dung dịch chứa lượng Cilastatin tương đương. Đây không phải liều cá nhân hóa.
Người lớn có độ thanh thải creatinine từ 90 mL/phút trở lên:
| Mức độ nhạy dự kiến của vi khuẩn | Liều tham khảo |
|---|---|
| Vi khuẩn nhạy cảm | 500 mg mỗi 6 giờ hoặc 1.000 mg mỗi 8 giờ |
| Vi khuẩn có độ nhạy trung gian theo nhãn | 1.000 mg mỗi 6 giờ |
Tổng liều tối đa theo nhãn Hoa Kỳ không vượt quá 4 g Imipenem mỗi ngày.
Điều chỉnh ở người lớn suy thận:
| Phác đồ khi CrCl ≥90 mL/phút | CrCl 60–<90 | CrCl 30–<60 | CrCl 15–<30 |
|---|---|---|---|
| 500 mg mỗi 6 giờ | 400 mg mỗi 6 giờ | 300 mg mỗi 6 giờ | 200 mg mỗi 6 giờ |
| 1.000 mg mỗi 8 giờ | 500 mg mỗi 6 giờ | 500 mg mỗi 8 giờ | 500 mg mỗi 12 giờ |
| 1.000 mg mỗi 6 giờ | 750 mg mỗi 8 giờ | 500 mg mỗi 6 giờ | 500 mg mỗi 12 giờ |
Người có CrCl dưới 15 mL/phút không nên nhận thuốc theo nhãn này, trừ khi dự kiến bắt đầu thẩm tách máu trong vòng 48 giờ. Ở người thẩm tách, thuốc được dùng sau buổi thẩm tách và theo khoảng cách do bác sĩ xác định.
Trẻ em bị nhiễm khuẩn ngoài hệ thần kinh trung ương:
| Tuổi và cân nặng | Liều tham khảo |
|---|---|
| Từ 3 tháng tuổi | 15–25 mg/kg mỗi 6 giờ |
| 4 tuần đến 3 tháng, cân nặng từ 1.500 g | 25 mg/kg mỗi 6 giờ |
| 1–4 tuần, cân nặng từ 1.500 g | 25 mg/kg mỗi 8 giờ |
| Dưới 1 tuần, cân nặng từ 1.500 g | 25 mg/kg mỗi 12 giờ |
Tổng liều ở trẻ không vượt quá 4 g/ngày theo nhãn Hoa Kỳ. Không tự áp dụng bảng này cho trẻ suy thận, trẻ dưới 1.500 g hoặc nhiễm khuẩn thần kinh trung ương.
Thuốc phải được hoàn nguyên và pha loãng bằng dung môi tương thích theo hướng dẫn của đúng sản phẩm, sau đó truyền tĩnh mạch:
- Liều từ 500 mg trở xuống: truyền trong 20–30 phút.
- Liều trên 500 mg: truyền trong 40–60 phút.
- Nếu buồn nôn trong khi truyền, nhân viên y tế có thể giảm tốc độ truyền.
Dung dịch cần được kiểm tra tiểu phân và màu sắc trước khi dùng. Màu có thể thay đổi từ không màu đến vàng mà không nhất thiết làm thay đổi hiệu lực theo nhãn.
Không tự trộn thuốc trong cùng chai hoặc túi truyền với kháng sinh khác. Khi cần phối hợp aminoglycoside hoặc thuốc kháng khuẩn khác, phải tuân thủ dữ liệu tương thích và sử dụng đường truyền riêng khi cần.
Các nội dung cần theo dõi gồm:
- Nhiệt độ, huyết động, tình trạng hô hấp và đáp ứng của ổ nhiễm khuẩn.
- Kết quả nuôi cấy, định danh và kháng sinh đồ.
- Creatinine huyết thanh và độ thanh thải creatinine trước và trong điều trị.
- Triệu chứng thần kinh như lú lẫn, rung giật cơ, run khu trú hoặc co giật.
- Phản ứng dị ứng, đặc biệt ở người từng dị ứng penicillin, cephalosporin hoặc carbapenem.
- Công thức máu khi điều trị kéo dài.
- Chức năng gan và thận.
- Tiêu chảy trong hoặc sau điều trị, kể cả khi xuất hiện muộn.
- Viêm tĩnh mạch, đau, đỏ hoặc cứng tại vị trí truyền.
Ở người đang dùng valproic acid hoặc divalproex, chỉ theo dõi nồng độ valproate không giải quyết hoàn toàn tương tác; nên cân nhắc kháng sinh khác và hội chẩn chuyên khoa.
Cảnh báo và lưu ý về Imipenem và Cilastatin
Chống chỉ định được ghi trong nhãn Hoa Kỳ là quá mẫn đã biết với bất kỳ thành phần nào của chế phẩm.
Người có tiền sử phản vệ hoặc phản ứng tức thì nghiêm trọng với beta-lactam cần được bác sĩ đánh giá cẩn thận do có thể xảy ra phản ứng quá mẫn chéo. Khi xuất hiện phản ứng dị ứng, phải ngừng thuốc và xử trí ngay.
Các tác dụng không mong muốn được báo cáo ở người lớn gồm:
- Viêm tĩnh mạch hoặc cứng tĩnh mạch.
- Đau, đỏ hoặc khó chịu tại vị trí truyền.
- Buồn nôn, nôn và tiêu chảy.
- Phát ban, ngứa hoặc mày đay.
- Sốt.
- Hạ huyết áp.
- Chóng mặt hoặc buồn ngủ.
- Co giật.
- Thay đổi xét nghiệm máu, gan hoặc thận.
Ở trẻ em, các phản ứng thường gặp gồm tiêu chảy, phát ban, viêm tĩnh mạch, nôn, kích ứng vị trí truyền và đổi màu nước tiểu. Tần suất và mức độ phụ thuộc tuổi, bệnh nền, liều và chức năng thận.
Các phản ứng nghiêm trọng có thể gồm:
- Phản vệ hoặc phản ứng quá mẫn đe dọa tính mạng.
- Co giật, lú lẫn, rung giật cơ hoặc bệnh não.
- Viêm đại tràng do Clostridioides difficile, có thể diễn tiến nặng hoặc tử vong.
- Viêm gan tối cấp, suy gan hoặc vàng da.
- Giảm bạch cầu trung tính, mất bạch cầu hạt, giảm tiểu cầu, giảm toàn thể huyết cầu hoặc thiếu máu tan máu.
- Suy thận cấp.
- Hội chứng Stevens–Johnson hoặc hoại tử thượng bì nhiễm độc.
- Ảo giác, kích động hoặc rối loạn vận động.
Nguy cơ phản ứng thần kinh tăng khi dùng liều cao hơn khuyến cáo, suy thận, có tổn thương hệ thần kinh trung ương hoặc tiền sử co giật.
Cần đặc biệt thận trọng ở người:
- Có tiền sử phản vệ với penicillin, cephalosporin hoặc carbapenem.
- Suy thận hoặc chức năng thận biến động nhanh.
- Có bệnh não, tổn thương hệ thần kinh trung ương hoặc tiền sử co giật.
- Đang dùng valproate, divalproex hoặc ganciclovir.
- Cao tuổi hoặc có nhiều bệnh đồng mắc.
- Có tiền sử viêm đại tràng do kháng sinh.
- Được điều trị kéo dài hoặc dùng nhiều kháng sinh phổ rộng.
Việc dùng không cần thiết làm tăng nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc và các biến cố liên quan đến hệ vi sinh. Thuốc chỉ nên được lựa chọn khi nhiễm khuẩn do vi khuẩn nhạy cảm đã được chứng minh hoặc có nghi ngờ lâm sàng vững chắc.
Quá liều, đặc biệt ở người suy thận, có thể làm tăng nguy cơ co giật, rung giật cơ, lú lẫn và các phản ứng độc tính khác.
Xử trí gồm:
- Ngừng thuốc.
- Đánh giá đường thở, hô hấp, tuần hoàn và tình trạng thần kinh.
- Theo dõi chức năng thận, điện giải và công thức máu.
- Điều trị triệu chứng và hỗ trợ.
- Xử trí co giật theo phác đồ chuyên môn.
- Cân nhắc thẩm tách máu vì cả Imipenem và Cilastatin đều có thể được loại bằng thẩm tách.
Hiệu quả của thẩm tách trong mọi trường hợp quá liều chưa được xác định đầy đủ. Không có thuốc giải độc đặc hiệu.
Đối với sản phẩm trong nhãn DailyMed được kiểm tra:
- Bột khô: bảo quản ở 20–25°C.
- Dung dịch sau pha: có thể ổn định trong 4 giờ ở nhiệt độ phòng hoặc 24 giờ khi bảo quản lạnh khoảng 5°C.
- Không làm đông lạnh dung dịch đã pha.
- Phần thuốc không sử dụng phải được loại bỏ theo quy trình của cơ sở y tế.
Điều kiện bảo quản và thời gian ổn định có thể khác giữa các nhà sản xuất. Phải tuân thủ tờ hướng dẫn của đúng sản phẩm được cấp phát.
Đối tượng đặc biệt
Nhãn Hoa Kỳ cung cấp liều cho trẻ từ giai đoạn sơ sinh có cân nặng ít nhất 1.500 g trong điều trị nhiễm khuẩn ngoài hệ thần kinh trung ương.
Các giới hạn quan trọng:
- Không khuyến cáo dùng cho nhiễm khuẩn hệ thần kinh trung ương ở trẻ do nguy cơ co giật.
- Không khuyến cáo ở trẻ dưới 30 kg bị suy thận vì chưa có dữ liệu liều.
- Tổng liều theo nhãn không vượt quá 4 g/ngày.
- Trẻ sơ sinh có thể gặp co giật, tiêu chảy, thiểu niệu hoặc vô niệu; cần theo dõi đặc biệt.
Thông tin hài hòa của EMA khác với nhãn Hoa Kỳ: EMA chỉ đưa khuyến cáo liều cho trẻ trên một tuổi và chưa đưa khuyến cáo cho trẻ dưới một tuổi do thiếu dữ liệu tại thời điểm đánh giá. Cần áp dụng tờ hướng dẫn của đúng sản phẩm, không tự lấy liều từ nhãn khác.
Các nghiên cứu lâm sàng trong nhãn không ghi nhận khác biệt tổng thể rõ ràng về an toàn hoặc hiệu quả chỉ do tuổi. Tuy nhiên, Imipenem và Cilastatin được đào thải chủ yếu qua thận, trong khi chức năng thận thường giảm ở người cao tuổi.
Bác sĩ nên lựa chọn liều dựa trên độ thanh thải creatinine, không chỉ dựa trên tuổi hoặc creatinine huyết thanh. Cần theo dõi phù hợp nguy cơ co giật, lú lẫn, tiêu chảy và phản ứng tại vị trí truyền.
Dữ liệu sau lưu hành ở người mang thai còn quá hạn chế để xác định nguy cơ dị tật bẩm sinh lớn, sẩy thai hoặc biến cố thai kỳ liên quan thuốc.
Trong nghiên cứu động vật, không ghi nhận dị tật ở một số loài và mức liều được thử nghiệm, nhưng nghiên cứu trên khỉ cynomolgus ghi nhận tăng mất phôi khi dùng ở mức phơi nhiễm gần liều tối đa khuyến cáo ở người.
Thuốc chỉ nên được dùng trong thai kỳ khi bác sĩ đánh giá lợi ích điều trị nhiễm khuẩn nặng vượt nguy cơ tiềm tàng. Không trì hoãn điều trị cấp cứu chỉ để tự tìm thuốc thay thế.
Nhãn Hoa Kỳ cho biết dữ liệu chưa đủ để xác định ảnh hưởng của Imipenem/Cilastatin lên trẻ bú mẹ hoặc quá trình tiết sữa.
LactMed đánh giá lượng Imipenem trong sữa thấp và không dự kiến gây tác dụng bất lợi đáng kể; Cilastatin không được phát hiện trong sữa ở một nghiên cứu nhỏ. Cơ sở dữ liệu này xem phối hợp là có thể chấp nhận trong thời kỳ cho con bú, nhưng trẻ có thể hiếm gặp tiêu chảy hoặc tưa miệng do thay đổi hệ vi sinh.
Sự khác biệt này phản ánh mức độ thận trọng của nhãn và cách đánh giá dữ liệu lâm sàng. Bác sĩ cần cân nhắc tình trạng nhiễm khuẩn của mẹ, tuổi của trẻ và thuốc phối hợp.
Liều của Imipenem/Cilastatin chủ yếu được điều chỉnh theo chức năng thận. Nhãn Hoa Kỳ không cung cấp một bảng giảm liều riêng theo Child–Pugh.
Khi điều trị kéo dài hoặc người bệnh có bệnh gan, cần theo dõi men gan, bilirubin và dấu hiệu viêm gan vì đã có báo cáo viêm gan tối cấp, suy gan và vàng da.
Hướng dẫn điều chỉnh liều định lượng riêng cho suy gan.
Suy thận làm tăng phơi nhiễm và nguy cơ co giật. Nhãn Hoa Kỳ yêu cầu giảm liều khi CrCl dưới 90 mL/phút và theo dõi độ thanh thải creatinine thường xuyên.
Người có CrCl từ 30 mL/phút trở xuống có nguy cơ co giật cao hơn. Người có CrCl dưới 15 mL/phút không nên dùng thuốc trừ khi dự kiến thẩm tách máu trong vòng 48 giờ.
Cả Imipenem và Cilastatin đều được loại bằng thẩm tách máu. Liều thường được dùng sau buổi thẩm tách. Dữ liệu để đưa khuyến cáo cho thẩm phân phúc mạc còn chưa đầy đủ.
Không tự dùng bảng liều suy thận nếu chức năng thận đang thay đổi nhanh hoặc chưa xác định được CrCl ổn định.
Imipenem/Cilastatin thường được dùng tại bệnh viện, nhưng có thể gây chóng mặt, buồn ngủ, lú lẫn, rung giật cơ hoặc co giật.
Người bệnh không nên lái xe, vận hành máy hoặc thực hiện công việc nguy hiểm khi còn triệu chứng nhiễm khuẩn nặng, vừa truyền thuốc hoặc có bất kỳ biểu hiện thần kinh nào. Chỉ trở lại hoạt động khi đã được nhân viên y tế đánh giá ổn định.
Tương tác thuốc của Imipenem và Cilastatin
Các tương tác quan trọng gồm:
- Valproic acid hoặc divalproex: carbapenem có thể làm giảm nhanh và rõ nồng độ valproate, gây mất kiểm soát co giật. Phối hợp nhìn chung không được khuyến cáo; tăng liều valproate có thể không đủ khắc phục.
- Ganciclovir: đã có báo cáo co giật toàn thể khi phối hợp; chỉ dùng đồng thời nếu lợi ích vượt nguy cơ.
- Probenecid: làm tăng nồng độ và kéo dài thời gian bán thải Imipenem; nhãn không khuyến cáo phối hợp.
- Các thuốc làm giảm ngưỡng co giật: có thể làm tăng nguy cơ thần kinh, đặc biệt ở người suy thận hoặc bệnh não.
- Kháng sinh khác: không tự pha chung trong một túi hoặc chai truyền nếu chưa có dữ liệu tương thích.
Cần cung cấp cho bác sĩ danh sách đầy đủ thuốc chống động kinh, thuốc kháng virus, kháng sinh và sản phẩm đang sử dụng.
Thắc mắc về hoạt chất Imipenem và Cilastatin
Đây là phối hợp kháng sinh truyền tĩnh mạch. Imipenem là carbapenem có tác dụng diệt vi khuẩn; Cilastatin ức chế enzyme DHP-I tại thận để hạn chế Imipenem bị phân hủy.
Cilastatin không phải kháng sinh độc lập và không được dùng riêng để điều trị nhiễm khuẩn.
Thuốc được dùng cho một số nhiễm khuẩn nặng như viêm phổi, nhiễm khuẩn ổ bụng, tiết niệu phức tạp, da–mô mềm, phụ khoa hoặc nhiễm khuẩn huyết do vi khuẩn nhạy cảm. Danh sách chính xác khác nhau theo nhãn từng quốc gia và sản phẩm.
Bác sĩ cần căn cứ vào vị trí nhiễm khuẩn, kết quả nuôi cấy, kháng sinh đồ và tình hình kháng thuốc tại cơ sở.
Nhãn Hoa Kỳ không chỉ định thuốc cho viêm màng não vì hiệu quả và an toàn chưa được xác lập. Thuốc cũng không được khuyến cáo cho nhiễm khuẩn hệ thần kinh trung ương ở trẻ em do nguy cơ co giật.
Việc phát hiện Imipenem trong dịch não tủy không đủ để kết luận thuốc là lựa chọn phù hợp cho viêm màng não.
Nhìn chung không nên phối hợp. Imipenem và các carbapenem có thể làm giảm nhanh nồng độ valproic acid hoặc divalproex xuống dưới khoảng điều trị, dẫn đến cơn co giật đột phá.
Tăng liều valproate có thể không khắc phục được tương tác. Bác sĩ thường phải cân nhắc một kháng sinh khác hoặc một chiến lược chống co giật khác với sự tham gia của chuyên gia thần kinh.
Cả Imipenem và Cilastatin được đào thải chủ yếu qua thận. Khi thận suy, thuốc có thể tích lũy và làm tăng nguy cơ tác dụng thần kinh, đặc biệt co giật, rung giật cơ hoặc lú lẫn.
Vì vậy, bác sĩ phải ước tính độ thanh thải creatinine, giảm liều hoặc kéo dài khoảng cách liều theo đúng nhãn. Không tự giảm liều vì dùng không đủ có thể làm điều trị thất bại và thúc đẩy kháng thuốc.

