Iod, còn gọi là iốt hoặc iodine, là nguyên tố vi lượng thiết yếu để cơ thể tổng hợp hormone tuyến giáp T4 và T3. Các hormone này tham gia điều hòa chuyển hóa, tăng trưởng và sự phát triển hệ thần kinh của thai nhi và trẻ nhỏ. “Iod” không phải tên của một thuốc duy nhất. Trong dinh dưỡng, iod thường được cung cấp dưới dạng iodide hoặc iodate trong thực phẩm và muối iod. Trong y khoa, iod có thể xuất hiện dưới dạng kali iodid dùng bảo vệ tuyến giáp khi có sự cố phóng xạ, dung dịch iod sát khuẩn ngoài da hoặc sodium iodide I-131 dùng trong y học hạt nhân. Các dạng này không thể thay thế cho nhau. Thiếu iod có thể gây bướu cổ và suy giáp, nhưng dùng quá nhiều cũng có thể gây suy giáp, cường giáp hoặc viêm tuyến giáp. Không tự dùng iod liều cao để điều trị bệnh tuyến giáp hoặc “thải độc phóng xạ”.
Nội dung chính
- Nguyên tố vi lượng thiết yếu, ký hiệu hóa học I, số hiệu nguyên tử 53.
- Là thành phần bắt buộc để tuyến giáp tổng hợp T4 và T3.
- Iodide, iodate, kali iodid, iod nguyên tố, iod phóng xạ và phức hợp giải phóng iod.
- RDA của Hoa Kỳ là 150 microgam/ngày; nhu cầu tăng trong thai kỳ và cho con bú.
- UL đối với người từ 19 tuổi là 1.100 microgam/ngày từ thực phẩm và sản phẩm bổ sung; không áp dụng cho điều trị có bác sĩ giám sát.
- Chỉ bảo vệ tuyến giáp khỏi iod phóng xạ; không bảo vệ toàn thân và chỉ dùng khi cơ quan chức năng yêu cầu.
- Suy giáp, cường giáp, bướu cổ, viêm tuyến giáp và ngộ độc cấp.
- Dị ứng hải sản không đồng nghĩa dị ứng iod hoặc dị ứng thuốc cản quang.
Hoạt chất Iod là gì?
Iod là vi chất thiết yếu mà cơ thể không tự tổng hợp được. Tuyến giáp cần iod để tạo T4 và T3, hai hormone tham gia điều hòa chuyển hóa, tổng hợp protein, hoạt động enzyme, tăng trưởng xương và phát triển hệ thần kinh.
Trong thuốc, “iod” có thể đại diện cho nhiều dược chất khác nhau. Vì vậy, công dụng phải được xác định theo tên đầy đủ như potassium iodide, iodine tincture, povidone-iodine hoặc sodium iodide I-131.
Iod
INN Iodine
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Iod |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Iodine |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Iốt; iod; iodine; iodum. Cần phân biệt: Iod nguyên tố thường tồn tại dưới dạng phân tử I₂. Iodide là ion I⁻, dạng cơ thể hấp thu và sử dụng phổ biến. Iodate được khử thành iodide trong đường tiêu hóa. Potassium iodide là kali iodid, công thức KI. Sodium iodide là natri iodid. Povidone-iodine là phức hợp giải phóng iod, không đồng nhất với iod nguyên tố hoặc kali iodid. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Iodum |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 7553-56-2 |
|---|---|
| UNII | 9679TC07X4 |
| PubChem CID | 807 |
| RxNorm CUI | 5933 |
Dược động học của Iod
Thông tin này chủ yếu áp dụng cho iod ổn định dùng đường ăn uống:
- Iodide được hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn tại dạ dày và tá tràng.
- Iodate được khử thành iodide trước khi hấp thu.
- Tuyến giáp chủ động tập trung iodide để tổng hợp hormone tuyến giáp.
- Phần iodide không được tuyến giáp sử dụng chủ yếu được đào thải qua nước tiểu.
Không thể áp dụng dược động học này nguyên vẹn cho cồn iod dùng ngoài da, thuốc cản quang hoặc iod phóng xạ.
Giai đoạn I: Hấp thu
Iodide được hấp thu chủ yếu ở dạ dày và tá tràng. Iodate trong thực phẩm hoặc muối tăng cường được khử thành iodide trong đường tiêu hóa rồi mới hấp thu.
Hấp thu toàn thân từ sản phẩm bôi ngoài da có thể tăng khi dùng trên diện tích rộng, da tổn thương, niêm mạc, vết bỏng hoặc trong thời gian kéo dài; mức độ phụ thuộc từng chế phẩm. Dữ liệu định lượng áp dụng chung.
| F · Sinh khả dụng | Iodide đường uống được hấp thu nhanh và gần như hoàn toàn. Tuy nhiên, không có một giá trị sinh khả dụng chung cho mọi dạng “Iod” vì mức hấp thu phụ thuộc dạng hóa học, nền thực phẩm, đường dùng và chế phẩm. Sinh khả dụng của dung dịch bôi ngoài da hoặc thuốc phóng xạ phải được đánh giá theo từng sản phẩm. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Người trưởng thành đủ iod có khoảng 15–20 mg iod trong cơ thể; khoảng 70–80% nằm trong tuyến giáp. Iodide và iod phóng xạ còn có thể hiện diện ở tuyến nước bọt, niêm mạc dạ dày, nhau thai và sữa mẹ.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Iodate được chuyển thành iodide trong đường tiêu hóa. Sau khi iodide được tuyến giáp thu nhận, nó được oxy hóa và gắn vào các gốc tyrosine của thyroglobulin để tham gia hình thành T4 và T3.
Iod phóng xạ được tuyến giáp xử lý theo con đường sinh học tương tự iod ổn định, nhưng đồng vị phóng xạ đồng thời phát bức xạ.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Phần lớn iod hấp thu nhưng không được tuyến giáp giữ lại được đào thải qua thận. Hơn 90% lượng iod trong chế độ ăn thường được phản ánh qua bài tiết iod trong nước tiểu ở cấp độ quần thể.
Suy giảm chức năng thận có thể làm chậm loại bỏ iodide hoặc dược chất phóng xạ.
| t½ · Thời gian bán thải | Iod ổn định không có một thời gian bán thải duy nhất có thể áp dụng cho mọi chế phẩm và mô cơ thể. Iodine-131 có thời gian bán rã vật lý khoảng 8,02 ngày. Thời gian bán rã vật lý không đồng nghĩa thời gian bán thải sinh học vì sự đào thải còn phụ thuộc tuyến giáp và thận. |
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Không có một giá trị độ thanh thải chung cho mọi dạng iod. Độ thanh thải iodide phụ thuộc chức năng thận, lượng iod đưa vào, mức thu nhận của tuyến giáp, thai kỳ và bệnh tuyến giáp. Với sodium iodide I-131, chức năng thận giảm có thể làm tăng thời gian lưu giữ và phơi nhiễm bức xạ, nên hoạt độ sử dụng phải được bác sĩ y học hạt nhân cân nhắc. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố ảnh hưởng gồm:
- Dạng iodide, iodate, iod nguyên tố hay đồng vị phóng xạ.
- Lượng iod trong chế độ ăn.
- Tình trạng thiếu hoặc thừa iod trước đó.
- Chức năng tuyến giáp và nồng độ TSH.
- Thai kỳ và cho con bú.
- Tuổi, đặc biệt giai đoạn sơ sinh.
- Chức năng thận.
- Thuốc kháng giáp, lithium, amiodarone và thuốc cản quang chứa iod.
- Diện tích và tình trạng da khi sử dụng ngoài da.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Iod
Iod có thể thuộc nhiều nhóm tùy dạng:
- Vi chất dinh dưỡng: phòng và khắc phục thiếu iod.
- Chất bảo vệ tuyến giáp: kali iodid làm bão hòa tạm thời khả năng thu nhận iod của tuyến giáp trong sự cố iod phóng xạ.
- Chất sát khuẩn: iod nguyên tố trong cồn iod được ghi nhãn là thuốc sát khuẩn sơ cứu.
- Dược chất phóng xạ: sodium iodide I-131 tập trung tại mô tuyến giáp và tạo tác dụng điều trị bằng bức xạ.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Cơ chế phụ thuộc mục đích dùng:
- Dinh dưỡng: iodide là nguyên liệu để tổng hợp T4 và T3.
- Bảo vệ tuyến giáp khi có phóng xạ: liều kali iodid thích hợp làm tuyến giáp bão hòa iod ổn định, từ đó giảm thu nhận iod phóng xạ.
- Sát khuẩn ngoài da: nhãn cồn iod 2% xác định chế phẩm là thuốc sát khuẩn sơ cứu; tác dụng và phạm vi dùng phụ thuộc đúng công thức sản phẩm.
- Điều trị bằng I-131: tuyến giáp tập trung iod phóng xạ; bức xạ beta gây tổn thương có kiểm soát lên mô tuyến giáp.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Bổ sung đủ iod giúp duy trì tổng hợp hormone tuyến giáp bình thường. Khi iod thiếu nghiêm trọng, hormone tuyến giáp giảm, TSH tăng và có thể gây bướu cổ hoặc suy giáp.
Ngược lại, nạp iod quá mức có thể:
- Ức chế tổng hợp hormone tuyến giáp và gây suy giáp ở người nhạy cảm.
- Kích hoạt cường giáp do iod.
- Gây bướu cổ hoặc viêm tuyến giáp.
Đáp ứng khác nhau tùy bệnh tuyến giáp nền, tuổi và tình trạng iod trước đó.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Iod
Không có chỉ định chung cho mọi dạng iod. Các ứng dụng đã được xác minh gồm:
- Phòng và khắc phục thiếu iod thông qua muối iod, thực phẩm tăng cường hoặc sản phẩm bổ sung phù hợp.
- Kali iodid bảo vệ tuyến giáp khi cơ quan chức năng xác định có nguy cơ phơi nhiễm iod phóng xạ.
- Cồn iod 2% giúp phòng nhiễm khuẩn ở vết cắt, trầy xước và bỏng nhẹ theo nhãn sản phẩm.
- Sodium iodide I-131 điều trị một số trường hợp cường giáp, bệnh Graves, bướu giáp đa nhân độc, nhân tự chủ và ung thư tuyến giáp thể biệt hóa.
Các dạng trên không thể thay thế lẫn nhau.
Các lĩnh vực đang được nghiên cứu gồm:
- Bổ sung iod đối với phát triển nhận thức ở trẻ có thiếu iod nhẹ.
- Ảnh hưởng của bổ sung iod trong thai kỳ tại các khu vực chỉ thiếu iod nhẹ hoặc vừa.
- Iod phân tử liều cao đối với đau vú và bệnh vú xơ nang.
Dữ liệu về bệnh vú xơ nang còn hạn chế; các liều nghiên cứu 1.500–6.000 microgam/ngày cao hơn ngưỡng dung nạp tối đa 1.100 microgam/ngày đối với người lớn. Đây không phải chỉ định để tự điều trị.
Liều dùng và cách sử dụng
Các mức dưới đây phục vụ mục đích thông tin, không phải liều cá nhân hóa.
Nhu cầu dinh dưỡng tham khảo của Hoa Kỳ:
| Nhóm tuổi hoặc tình trạng | Nhu cầu mỗi ngày |
|---|---|
| Trẻ 0–6 tháng | 110 microgam, mức AI |
| Trẻ 7–12 tháng | 130 microgam, mức AI |
| Trẻ 1–8 tuổi | 90 microgam |
| Trẻ 9–13 tuổi | 120 microgam |
| Từ 14 tuổi và người lớn | 150 microgam |
| Phụ nữ mang thai | 220 microgam |
| Phụ nữ cho con bú | 290 microgam |
WHO khuyến nghị tổng lượng iod khoảng 250 microgam/ngày trong thai kỳ và cho con bú. Khác biệt này phản ánh các hệ thống khuyến nghị khác nhau, không phải căn cứ để tự cộng thêm viên bổ sung.
Ngưỡng dung nạp tối đa từ thực phẩm và sản phẩm bổ sung:
- 1–3 tuổi: 200 microgam/ngày.
- 4–8 tuổi: 300 microgam/ngày.
- 9–13 tuổi: 600 microgam/ngày.
- 14–18 tuổi: 900 microgam/ngày.
- Từ 19 tuổi: 1.100 microgam/ngày.
Kali iodid 65 mg trong sự cố phóng xạ theo nhãn ThyroSafe:
- Người lớn: 130 mg mỗi 24 giờ.
- Trẻ 12–18 tuổi nặng ít nhất khoảng 68 kg: 130 mg.
- Trẻ 12–18 tuổi dưới khoảng 68 kg: 65 mg.
- Trẻ 3–12 tuổi: 65 mg.
- Trẻ 1 tháng đến 3 tuổi: 32,5 mg.
- Trẻ sơ sinh dưới 1 tháng: 16,25 mg.
Chỉ dùng KI khi cơ quan y tế hoặc quản lý khẩn cấp yêu cầu. Không dùng nhiều hơn một liều trong 24 giờ.
Cồn iod 2% theo nhãn sản phẩm tham chiếu: làm sạch vùng da, bôi lượng nhỏ 1–3 lần mỗi ngày; không dùng quá một tuần nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.
Liều điều trị iod phóng xạ được tính theo hoạt độ MBq và phải do bác sĩ y học hạt nhân xác định; không thể quy đổi từ liều iod dinh dưỡng.
- Không tự dùng viên iod hoặc dung dịch Lugol liều cao để giảm cân, “thải độc”, tăng chuyển hóa hoặc chữa bệnh tuyến giáp.
- Kiểm tra hàm lượng trên nhãn theo lượng iod nguyên tố, không chỉ theo khối lượng kali iodid.
- Không cộng dồn muối iod, vitamin tổng hợp, sản phẩm rong biển và viên iod mà không đánh giá tổng lượng.
- Hàm lượng iod trong rong biển có thể dao động rất lớn; không mặc định sản phẩm tự nhiên là an toàn.
- KI trong sự cố phóng xạ chỉ được uống khi cơ quan chức năng hướng dẫn và phải kết hợp trú ẩn, sơ tán hoặc tránh thực phẩm nhiễm xạ.
- Cồn iod chỉ dùng ngoài da; tránh mắt, không bôi diện rộng và không tự dùng cho vết thương sâu, vết động vật cắn hoặc bỏng nặng.
- Iod phóng xạ chỉ được sử dụng tại cơ sở y học hạt nhân được cấp phép.
Theo dõi phụ thuộc mục đích sử dụng:
Khi bổ sung iod kéo dài:
- TSH và FT4 khi có bệnh tuyến giáp, triệu chứng bất thường hoặc dùng liều cao.
- Tổng lượng iod từ thực phẩm, muối, vitamin và sản phẩm rong biển.
- Dấu hiệu suy giáp: mệt, lạnh, táo bón, tăng cân, nhịp tim chậm.
- Dấu hiệu cường giáp: hồi hộp, run, sút cân, nóng, tiêu chảy hoặc mất ngủ.
Sau KI trong sự cố phóng xạ:
- Trẻ sơ sinh cần được kiểm tra hormone tuyến giáp sau khi dùng.
- Theo dõi phát ban, khó thở, đau ngực, nhịp tim bất thường và sưng tuyến nước bọt.
Khi dùng I-131:
- Xét nghiệm tuyến giáp, chức năng thận, tình trạng mang thai và các yêu cầu an toàn bức xạ theo cơ sở điều trị.
Cảnh báo và lưu ý về Iod
Không có danh sách chống chỉ định chung cho mọi dạng iod.
Kali iodid dùng trong sự cố phóng xạ: nhãn ThyroSafe và IOSAT cảnh báo không dùng khi từng có phản ứng với sản phẩm iod tương ứng; các tình trạng được nêu gồm bệnh tuyến giáp dạng nhân kèm bệnh tim, viêm mạch giảm bổ thể và viêm da dạng herpes.
Cồn iod dùng ngoài: không dùng vào mắt hoặc trên diện tích cơ thể rộng; cần hỏi bác sĩ đối với vết thương sâu, vết đâm xuyên, động vật cắn hoặc bỏng nặng.
Sodium iodide I-131: chống chỉ định trong thai kỳ đã xác định, nghi ngờ có thai hoặc khi chưa loại trừ thai kỳ.
Dị ứng hải sản đơn thuần không phải chống chỉ định tự động đối với tất cả sản phẩm chứa iod.
Tùy liều và chế phẩm, tác dụng không mong muốn có thể gồm:
- Buồn nôn, đau bụng, nôn hoặc tiêu chảy.
- Vị kim loại hoặc cảm giác khó chịu trong miệng.
- Phát ban hoặc kích ứng da.
- Viêm hoặc sưng tuyến nước bọt.
- Tăng TSH, suy giáp hoặc bướu cổ.
- Cường giáp do iod ở người có bệnh tuyến giáp nền.
- Viêm tuyến giáp.
- Viêm da tiếp xúc khi sử dụng ngoài da.
Nguy cơ rối loạn tuyến giáp tăng khi dùng liều cao, dùng kéo dài hoặc dùng cho người có bệnh tuyến giáp từ trước.
Các biến cố nghiêm trọng có thể gồm:
- Cường giáp nặng hoặc suy giáp có ý nghĩa lâm sàng.
- Suy giáp ở trẻ sơ sinh sau dùng KI lặp lại.
- Rối loạn nhịp hoặc đau ngực ở người có bệnh tim–tuyến giáp.
- Phản ứng quá mẫn với một chế phẩm cụ thể, gây phù, khò khè hoặc khó thở.
- Bỏng hóa chất hoặc độc tính toàn thân khi nuốt dung dịch iod dùng ngoài.
- Ngộ độc cấp với bỏng rát miệng, họng và dạ dày, sốt, đau bụng, nôn, tiêu chảy, mạch yếu hoặc hôn mê.
- Các biến cố do bức xạ sau I-131, phụ thuộc hoạt độ và mô được chiếu xạ.
Cần hỏi bác sĩ trước khi dùng sản phẩm iod liều cao nếu có:
- Viêm tuyến giáp Hashimoto hoặc bệnh tuyến giáp tự miễn.
- Bệnh Graves, bướu giáp đa nhân hoặc nhân tuyến giáp tự chủ.
- Tiền sử cường giáp do iod.
- Bệnh tim hoặc rối loạn nhịp.
- Bệnh thận.
- Đang dùng lithium, amiodarone, thuốc kháng giáp, thuốc giữ kali hoặc thuốc ức chế men chuyển.
- Mang thai, cho con bú hoặc trẻ sơ sinh.
- Chuẩn bị chụp, xét nghiệm hoặc điều trị bằng iod phóng xạ.
Người có bệnh tuyến giáp tự miễn hoặc từng thiếu iod có thể gặp phản ứng bất lợi ngay ở mức lượng iod mà đa số người khỏe mạnh vẫn dung nạp.
Quá liều iod có thể gây bỏng rát miệng, họng và dạ dày; đau bụng; nôn; tiêu chảy; sốt; mạch yếu; rối loạn tuyến giáp; lú lẫn hoặc hôn mê. Ngộ độc cấp thường liên quan lượng tính bằng gram, nhưng nguy cơ phụ thuộc dạng sản phẩm và người sử dụng.
Xử trí:
- Ngừng sử dụng và đưa người bệnh đến cơ sở y tế.
- Không tự gây nôn.
- Mang theo bao bì để xác định iod nguyên tố, kali iodid, iodophor hay iod phóng xạ.
- Theo dõi đường thở, tuần hoàn, điện giải, chức năng thận và tuyến giáp.
- Điều trị hỗ trợ và xử trí các thành phần phối hợp.
- Phơi nhiễm I-131 cần được chuyên gia y học hạt nhân hoặc an toàn bức xạ đánh giá.
Không có một thuốc giải độc chung áp dụng cho mọi dạng iod.
Điều kiện bảo quản phụ thuộc sản phẩm:
- Viên ThyroSafe kali iodid: bảo quản ở 20–25°C, giữ khô và giữ nguyên vỉ kín.
- Cồn iod: đậy kín, tránh nguồn nhiệt hoặc lửa nếu sản phẩm chứa cồn; thực hiện theo nhãn của đúng sản phẩm.
- Sản phẩm bổ sung: tránh ẩm, nhiệt và ánh sáng theo nhãn.
- Dược chất phóng xạ: bảo quản theo quy định quốc gia về vật liệu phóng xạ, tại cơ sở được cấp phép.
Giữ tất cả sản phẩm ngoài tầm với của trẻ em.
Đối tượng đặc biệt
Iod cần thiết cho phát triển não và cơ thể của trẻ, nhưng cả thiếu và thừa iod đều có thể gây hại.
Nhu cầu tham khảo:
- 0–6 tháng: 110 microgam/ngày.
- 7–12 tháng: 130 microgam/ngày.
- 1–8 tuổi: 90 microgam/ngày.
- 9–13 tuổi: 120 microgam/ngày.
- Từ 14 tuổi: 150 microgam/ngày.
Trong sự cố iod phóng xạ, trẻ em là nhóm ưu tiên được bảo vệ. Liều KI phải theo tuổi và cân nặng. Trẻ sơ sinh dưới một tháng chỉ nên nhận một liều và cần kiểm tra chức năng tuyến giáp sau đó.
Không tự cho trẻ uống dung dịch Lugol, thuốc sát khuẩn iod hoặc viên KI dành cho người lớn.
Người lớn tuổi có tỷ lệ bệnh tuyến giáp dạng nhân và bệnh tim cao hơn, do đó dễ gặp cường giáp do iod, rối loạn nhịp hoặc các tác dụng phụ của KI hơn.
WHO cho biết KI thường không được chỉ định rộng rãi cho người trên 40 tuổi vì nguy cơ ung thư tuyến giáp do iod phóng xạ thấp hơn, trong khi nguy cơ tác dụng phụ tăng. Việc sử dụng vẫn có thể được yêu cầu nếu mức phơi nhiễm dự kiến cao hoặc theo chính sách quốc gia.
Người trên 60 tuổi không nên nhận liều KI lặp lại trong phơi nhiễm kéo dài nếu chưa có tư vấn y tế chuyên biệt.
Iod đầy đủ rất quan trọng đối với tổng hợp hormone tuyến giáp của mẹ và phát triển não của thai. Nhu cầu tham khảo của Hoa Kỳ là 220 microgam/ngày; WHO khuyến nghị tổng lượng khoảng 250 microgam/ngày trong thai kỳ.
Tuy nhiên:
- Không tự dùng iod liều cao vì thừa iod có thể gây rối loạn tuyến giáp ở mẹ và thai.
- Trong sự cố iod phóng xạ, phụ nữ mang thai có thể dùng KI theo liều người lớn khi cơ quan chức năng yêu cầu, thường chỉ một liều.
- Sau phơi nhiễm, cần thông báo cho bác sĩ để cân nhắc đánh giá chức năng tuyến giáp của trẻ sau sinh.
- Sodium iodide I-131 chống chỉ định trong thai kỳ vì qua nhau thai và có thể gây suy giáp nặng, không hồi phục ở thai.
Nhu cầu iod tham khảo của Hoa Kỳ khi cho con bú là 290 microgam/ngày; WHO khuyến nghị tổng lượng khoảng 250 microgam/ngày. Nồng độ iod trong sữa phụ thuộc tình trạng iod của mẹ.
Trong sự cố phóng xạ:
- Người mẹ cho con bú chỉ dùng KI khi cơ quan chức năng yêu cầu.
- Lượng KI qua sữa không đủ bảo vệ trẻ, nên trẻ cũng cần liều riêng theo tuổi.
- Mẹ và trẻ sơ sinh thường chỉ dùng một liều nếu không có hướng dẫn khác.
- Có thể tiếp tục cho con bú trong điều kiện trên.
I-131 bài tiết vào sữa và việc điều trị phải trì hoãn đến khi đã ngừng cho con bú theo hướng dẫn y học hạt nhân.
Không có hướng dẫn điều chỉnh lượng iod dinh dưỡng riêng theo mức độ suy gan. Iodide được thải chủ yếu qua thận, nhưng bệnh gan nặng có thể làm việc đánh giá dinh dưỡng và chức năng tuyến giáp phức tạp hơn.
Liều KI, cồn iod hoặc iod phóng xạ không được tự thay đổi dựa trên bệnh gan. Hướng dẫn định lượng theo Child–Pugh.
Iodide được đào thải chủ yếu qua nước tiểu. Người suy thận có thể giữ iod lâu hơn và có nguy cơ rối loạn tuyến giáp khi dùng chế phẩm iod liều cao hoặc kéo dài.
Đối với sodium iodide I-131, chức năng thận giảm có thể làm tăng phơi nhiễm bức xạ; bác sĩ phải cân nhắc hoạt độ sử dụng và các biện pháp an toàn riêng.
Không có mức điều chỉnh chung theo eGFR cho tất cả chế phẩm iod. Hướng dẫn định lượng.
Iod dinh dưỡng hoặc cồn iod dùng đúng nhãn thường không tác động trực tiếp đến khả năng lái xe. Tuy nhiên, rối loạn tuyến giáp do thừa iod có thể gây mệt, hồi hộp, run, chóng mặt hoặc giảm tập trung.
Sau điều trị I-131, việc đi lại, làm việc và tiếp xúc với người khác phải tuân theo quy định an toàn bức xạ của cơ sở điều trị.
Tương tác thuốc của Iod
Các tương tác quan trọng gồm:
- Thuốc kháng giáp như methimazole: iod liều cao có thể làm tăng tác dụng ức chế tuyến giáp và gây suy giáp.
- Thuốc ức chế men chuyển: kali iodid có thể làm tăng nguy cơ tăng kali máu.
- Thuốc lợi tiểu giữ kali như spironolactone hoặc amiloride: tăng nguy cơ tăng kali máu khi phối hợp kali iodid.
- Lithium: có thể làm tăng nguy cơ suy giáp hoặc bướu cổ khi phơi nhiễm iod cao.
- Amiodarone: chứa lượng iod lớn, có thể gây suy giáp hoặc cường giáp và làm thay đổi khả năng thu nhận iod phóng xạ.
- Thuốc cản quang chứa iod và chế phẩm iod khác: có thể làm giảm khả năng hấp thu I-131 của tuyến giáp trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng.
- Thuốc hormone tuyến giáp và thuốc kháng giáp: có thể cần tạm ngừng trước I-131 theo chỉ định của cơ sở y học hạt nhân.
Không tự ngừng bất kỳ thuốc tuyến giáp, amiodarone hoặc thuốc tim mạch nào trước khi xét nghiệm hay điều trị bằng iod phóng xạ.
Thắc mắc về hoạt chất Iod
Iod là nguyên tố vi lượng thiết yếu để tuyến giáp tạo hormone T4 và T3. Trong thực phẩm, iod thường tồn tại dưới dạng iodide hoặc iodate. “Iod” cũng có thể xuất hiện trong nhiều thuốc khác nhau, nhưng các dạng này không có cùng công dụng.
Nhu cầu tham khảo của Hoa Kỳ đối với người từ 14 tuổi là 150 microgam/ngày. Mức này tăng lên 220 microgam khi mang thai và 290 microgam khi cho con bú. WHO khuyến nghị tổng lượng khoảng 250 microgam/ngày trong thai kỳ và cho con bú.
Ngưỡng dung nạp tối đa đối với người từ 19 tuổi là 1.100 microgam/ngày từ thực phẩm và sản phẩm bổ sung. Không tự xem ngưỡng tối đa là mức nên dùng hằng ngày.
Không. Tuyến giáp cần đủ iod nhưng lượng quá cao có thể gây suy giáp, cường giáp, bướu cổ hoặc viêm tuyến giáp. Người có Hashimoto, bệnh Graves, bướu giáp đa nhân hoặc từng thiếu iod có thể nhạy cảm hơn.
Không tự dùng rong biển, dung dịch Lugol hoặc viên iod liều cao để “tăng cường tuyến giáp”.
Không phải thuốc chống phóng xạ toàn thân. Kali iodid chỉ làm giảm lượng iod phóng xạ được tuyến giáp hấp thu. Thuốc không bảo vệ khỏi bức xạ ngoài, cesium phóng xạ hoặc các chất phóng xạ khác.
Chỉ uống KI khi cơ quan chức năng yêu cầu và vẫn phải thực hiện trú ẩn, sơ tán hoặc tránh thực phẩm nhiễm xạ theo hướng dẫn.
Không. Dị ứng hải sản thường do protein của hải sản, chẳng hạn tropomyosin, chứ không phải do iod. Dị ứng hải sản không tự động đồng nghĩa dị ứng thuốc cản quang hoặc dung dịch sát khuẩn chứa iod.
Người từng có phản ứng với một thuốc cản quang hoặc sản phẩm sát khuẩn cụ thể vẫn phải thông báo rõ tên sản phẩm và biểu hiện cho nhân viên y tế.

