Kali iodid (Potassium Iodide)

Kali iodid, tên tiếng Anh Potassium Iodide và viết tắt là KI, là muối vô cơ cung cấp iodid ổn định. Trong sự cố hạt nhân hoặc phóng xạ có giải phóng iod phóng xạ, KI được dùng đúng thời điểm để làm bão hòa tuyến giáp, từ đó giảm sự hấp thu iod phóng xạ vào tuyến này. Thuốc chỉ bảo vệ tuyến giáp trước iod phóng xạ; không bảo vệ toàn cơ thể, không chống bức xạ ngoài và không thay thế trú ẩn, sơ tán hoặc kiểm soát thực phẩm nhiễm xạ. KI chỉ được uống khi cơ quan y tế hoặc ứng phó khẩn cấp yêu cầu. Ngoài ứng dụng khẩn cấp, Kali iodid còn xuất hiện trong chế phẩm bổ sung iod và được sử dụng có kiểm soát trong một số tình trạng tuyến giáp. Dung dịch bão hòa SSKI từng được dùng làm thuốc long đờm và đôi khi được dùng trong sporotrichosis, nhưng phạm vi phê duyệt và mức độ bằng chứng khác nhau.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Kali iodid là muối vô cơ có công thức KI, cung cấp iodid ổn định.
  • Trong sự cố phóng xạ, thuốc làm bão hòa tuyến giáp và hạn chế tuyến giáp hấp thu iod phóng xạ.
  • KI không phải thuốc chống mọi loại phóng xạ và không bảo vệ các cơ quan khác.
  • Chỉ uống KI khi cơ quan có thẩm quyền hoặc nhân viên y tế yêu cầu.
  • Một liều thường bảo vệ tuyến giáp trong khoảng 24 giờ; không tự uống thêm hoặc uống dự phòng dài ngày.
  • Trẻ sơ sinh, phụ nữ mang thai và phụ nữ cho con bú thường chỉ nên nhận một liều trong tình huống khẩn cấp, trừ khi cơ quan chuyên môn có chỉ dẫn khác.
  • Dùng liều cao hoặc kéo dài có thể gây iodism, rối loạn tuyến giáp, tăng kali máu và phản ứng quá mẫn.
  • Liều bổ sung iod được tính theo lượng iod nguyên tố, không được nhầm với số miligam Kali iodid.

Hoạt chất Kali iodid là gì?

Kali iodid là muối cung cấp iodid ổn định. Trong sự cố có iod phóng xạ, liều KI phù hợp làm tuyến giáp hấp thu một lượng lớn iodid ổn định, khiến khả năng tiếp nhận thêm iod phóng xạ giảm trong khoảng 24 giờ. Thuốc chỉ bảo vệ tuyến giáp và chỉ hữu ích trong những tình huống có nguy cơ hấp thu iod phóng xạ.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Kali iodid

INN Potassium Iodide

CAS 7681-11-0

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Kali iodid

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Potassium Iodide

Tên IUPAC

potassium iodide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Potassium iodide; KI; potassium iodine; iodid kali; kali iodua; iodide ion dưới dạng muối kali.

Tên Latinh / tên dược điển

Kalii iodidum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

7681-11-0

UNII

1C4QK22F9J

PubChem CID

4875

RxNorm CUI

8597

Dược động học của Kali iodid

Sau khi uống, Kali iodid phân ly thành ion kali và iodid. Iodid được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa, phân bố trong dịch ngoại bào, được vận chuyển tích cực vào tuyến giáp và cũng có thể tập trung tại tuyến nước bọt, niêm mạc dạ dày và tuyến vú. Phần iodid không được tuyến giáp giữ lại được thải trừ chủ yếu qua thận. Iodid đi qua nhau thai và được bài tiết vào sữa mẹ.

Giai đoạn I: Hấp thu

Iodid được hấp thu nhanh qua đường tiêu hóa sau khi uống. Thời điểm dùng rất quan trọng trong phong bế tuyến giáp: WHO cho biết khoảng tối ưu là trong vòng 24 giờ trước đến 2 giờ sau khi bắt đầu phơi nhiễm; vẫn có thể hợp lý đến 8 giờ sau phơi nhiễm, nhưng dùng muộn hơn 24 giờ không mang lại tác dụng bảo vệ.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Kali iodid đường uống được hấp thu tốt, nhưng giá trị sinh khả dụng tuyệt đối thống nhất cho từng dạng bào chế chưa được trình bày trong các nhãn KI đã kiểm tra.

Giai đoạn II: Phân bố

Iodid phân bố trong khoang ngoại bào và được chất đồng vận chuyển natri–iodid đưa vào tuyến giáp. Iodid cũng có thể hiện diện tại tuyến nước bọt, niêm mạc dạ dày, mô tuyến vú, nhau thai và sữa mẹ.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Kali iodid là muối vô cơ, không trải qua chuyển hóa gan theo cách của nhiều thuốc hữu cơ. Sau khi phân ly, iodid có thể được tuyến giáp oxy hóa và gắn vào thyroglobulin để tham gia tổng hợp hormon tuyến giáp. Khi dùng liều iodid cao, quá trình hữu cơ hóa và giải phóng hormon có thể bị ức chế tạm thời.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Iodid không được tuyến giáp giữ lại được bài tiết chủ yếu qua nước tiểu; lượng nhỏ có thể xuất hiện trong phân, nước bọt, mồ hôi và sữa mẹ. Suy giảm chức năng thận có thể làm tăng nguy cơ tích lũy iodid hoặc kali khi dùng liều cao, kéo dài.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải huyết tương thống nhất của Kali iodid chưa được trình bày trong các nhãn chính thức đã kiểm tra.

Tác dụng phong bế tuyến giáp của một liều phù hợp thường kéo dài khoảng 24 giờ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Giá trị độ thanh thải định lượng của Kali iodid ở người khỏe mạnh và các nhóm suy cơ quan.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
  • Tuổi và hoạt động chức năng tuyến giáp.
  • Lượng iod trong chế độ ăn.
  • Cường giáp, suy giáp, bướu giáp đa nhân hoặc viêm tuyến giáp tự miễn.
  • Chức năng thận.
  • Liều và thời gian sử dụng.
  • Dùng đồng thời lithium, thuốc kháng giáp hoặc thuốc ảnh hưởng kali máu.
  • Mang thai và cho con bú do iodid qua nhau thai và sữa mẹ.
  • Thời điểm dùng so với lúc phơi nhiễm iod phóng xạ.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Kali iodid

Kali iodid có thể được xếp theo mục đích sử dụng:

  • Chất phong bế tuyến giáp trong khẩn cấp phóng xạ.
  • Chế phẩm iod tác động đến tổng hợp hoặc giải phóng hormon tuyến giáp.
  • Nguồn cung cấp iod trong chế phẩm phòng thiếu iod.
  • Thuốc long đờm trong một số dung dịch bão hòa.
  • Thuốc được sử dụng ngoài chỉ định trong một số bệnh da hoặc nhiễm nấm dưới da.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Cơ chế phụ thuộc mục đích sử dụng:

  • Trong sự cố phóng xạ: iodid ổn định làm bão hòa tuyến giáp, giảm hấp thu và tích lũy iod phóng xạ.
  • Trong điều trị tuyến giáp bằng liều cao: iodid có thể gây hiệu ứng Wolff–Chaikoff, ức chế tạm thời hữu cơ hóa iod và giảm giải phóng hormon tuyến giáp; tác dụng có thể giảm sau một thời gian do hiện tượng “thoát”.
  • Với vai trò long đờm: Kali iodid được cho là làm tăng dịch tiết đường hô hấp, từ đó giảm độ quánh của chất nhầy.
  • Trong sporotrichosis, cơ chế điều trị chưa được xác lập đầy đủ.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Một liều KI đúng thời điểm thường phong bế sự hấp thu iod phóng xạ tại tuyến giáp trong khoảng 24 giờ. Hiệu quả giảm khi uống quá muộn và không đạt mức bảo vệ tuyệt đối. KI không loại bỏ iod phóng xạ đã tích lũy, không đảo ngược tổn thương đã xảy ra và không bảo vệ khỏi các đồng vị phóng xạ khác.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Kali iodid

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Kali iodid

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Kali iodid

  • Lithium và thuốc kháng giáp có thể làm tăng tác dụng gây suy giáp hoặc bướu giáp của iodid.
  • Thuốc hoặc chế phẩm bổ sung kali, thuốc lợi tiểu giữ kali, thuốc ức chế men chuyển và các thuốc làm tăng kali máu có thể làm tăng nguy cơ tăng kali máu, loạn nhịp hoặc ngừng tim.
  • Cần thận trọng với thuốc chẹn thụ thể angiotensin, aliskiren và các thuốc ảnh hưởng chức năng thận dù không được liệt kê đầy đủ trên mọi nhãn.
  • Iodid có thể làm thay đổi xét nghiệm chức năng tuyến giáp và ảnh hưởng quy trình chẩn đoán hoặc điều trị bằng iod phóng xạ.
  • Không tự phối hợp KI với thuốc tuyến giáp hoặc chế phẩm chứa iod khác.

Thắc mắc về hoạt chất Kali iodid

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 1 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *