Kẽm oxyd (Zinc Oxide)

Kẽm oxyd, còn gọi là Zinc Oxide hoặc kẽm oxit, là một hợp chất vô cơ có công thức hóa học ZnO. Trong các chế phẩm dùng ngoài da, hoạt chất tạo một lớp màng giúp cách ly da với độ ẩm, nước tiểu, phân và những yếu tố có thể gây kích ứng. Vì vậy, Kẽm oxyd thường có trong thuốc mỡ hoặc kem bảo vệ da dùng cho hăm tã, da cọ xát và kích ứng nhẹ. Hoạt chất cũng được sử dụng làm bộ lọc tia cực tím trong một số sản phẩm chống nắng vì có khả năng hấp thụ, phản xạ và phân tán bức xạ UV. Kẽm oxyd chủ yếu được dùng ngoài da và không tương đương với các chế phẩm kẽm đường uống dùng để bổ sung vi chất. Người dùng cần lựa chọn đúng sản phẩm, nồng độ và mục đích sử dụng; không bôi vào mắt, vết thương sâu hoặc vùng da có dấu hiệu nhiễm trùng khi chưa được nhân viên y tế đánh giá.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Kẽm oxyd là hợp chất vô cơ có công thức ZnO, thường được sử dụng ngoài da.
  • Hoạt chất tạo hàng rào bảo vệ, giúp hạn chế da tiếp xúc với độ ẩm và các chất gây kích ứng.
  • Kẽm oxyd thường có trong sản phẩm phòng và hỗ trợ điều trị hăm tã.
  • Kẽm oxyd còn được sử dụng làm bộ lọc tia UV trong sản phẩm chống nắng.
  • Chỉ dùng ngoài da, tránh mắt, niêm mạc và không tự bôi lên vết thương sâu hoặc nhiễm trùng.
  • Nồng độ Kẽm oxyd không phải là yếu tố duy nhất quyết định hiệu quả chống nắng; cần căn cứ chỉ số SPF, phổ bảo vệ và hướng dẫn của thành phẩm.
  • Kẽm oxyd bôi ngoài da không được dùng thay thế thuốc hoặc thực phẩm bổ sung kẽm đường uống.

Hoạt chất Kẽm oxyd là gì?

Kẽm oxyd là một hoạt chất vô cơ dùng chủ yếu ngoài da. Khi được bào chế trong thuốc bảo vệ da, hoạt chất tạo lớp màng giúp che phủ bề mặt, hạn chế sự tiếp xúc giữa da và độ ẩm hoặc chất gây kích ứng. Khi được sử dụng trong sản phẩm chống nắng, Kẽm oxyd góp phần hấp thụ, phản xạ và phân tán bức xạ tia cực tím.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Kẽm oxyd

INN Zinc Oxide

CAS 1314-13-2

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Kẽm oxyd

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Zinc Oxide

Tên IUPAC

zinc oxide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Kẽm oxit; Zinc oxide; Zinc white; Chinese white; CI 77947; Pigment White 4.

Tên Latinh / tên dược điển

Zinci oxidum

Tên USAN

zinc oxide

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

1314-13-2

UNII

SOI2LOH54Z

PubChem CID

14806

RxNorm CUI

39954

Dược động học của Kẽm oxyd

Kẽm oxyd dùng ngoài da chủ yếu phát huy tác dụng tại bề mặt da. Các dữ liệu đánh giá Kẽm oxyd dạng hạt nano dùng trong sản phẩm chống nắng không ghi nhận bằng chứng rõ ràng về việc các hạt ZnO nguyên vẹn xuyên qua da; một lượng rất nhỏ kẽm hòa tan dưới dạng ion có thể được hấp thu.

Các thông số dược động học tiêu chuẩn như nồng độ đỉnh, diện tích dưới đường cong và độ thanh thải chưa được thiết lập cho thuốc mỡ Kẽm oxyd bảo vệ da.

Giai đoạn I: Hấp thu

Kẽm oxyd hoạt động chủ yếu tại vị trí bôi. Dữ liệu đánh giá của Ủy ban Khoa học về An toàn Người tiêu dùng thuộc Ủy ban châu Âu cho thấy các hạt nano ZnO không có bằng chứng xuyên qua da nguyên vẹn; một tỷ lệ rất nhỏ ion kẽm được giải phóng có thể được hấp thu.

Mức hấp thu có thể không giống nhau khi da bị tổn thương, bôi trên diện rộng, băng kín hoặc sử dụng kéo dài.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng toàn thân của Kẽm oxyd sau khi bôi ngoài da chưa được xác lập bằng một giá trị thống nhất. Phơi nhiễm toàn thân dự kiến thấp khi bôi trên da nguyên vẹn với diện tích và thời gian phù hợp.

Giai đoạn II: Phân bố

Do hấp thu qua da thấp, sự phân bố toàn thân sau khi sử dụng ngoài da chưa được mô tả đầy đủ. Phần kẽm hòa tan được hấp thu có thể tham gia vào nguồn kẽm sinh lý của cơ thể và chịu sự điều hòa cân bằng nội môi.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

Kẽm oxyd là hợp chất vô cơ nên không trải qua chuyển hóa enzym theo cách của nhiều thuốc hữu cơ. Phần Kẽm oxyd hòa tan có thể giải phóng ion kẽm; ion này tham gia các quá trình sinh lý và được cơ thể điều hòa thông qua cơ chế cân bằng kẽm.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Dữ liệu thải trừ riêng của Kẽm oxyd sau khi bôi ngoài da.

Kẽm được hấp thu vào cơ thể được điều hòa và bài tiết chủ yếu thông qua đường tiêu hóa; tuy nhiên không nên dùng dữ liệu về kẽm đường uống để suy diễn liều dùng cho Kẽm oxyd bôi ngoài da.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải của Kẽm oxyd dùng ngoài da chưa được xác lập và không phải thông số thường dùng để hướng dẫn liều của thuốc bảo vệ da tại chỗ.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Độ thanh thải dược động học riêng của Kẽm oxyd dùng ngoài da.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng mức phơi nhiễm gồm:

  • Tình trạng hàng rào da.
  • Diện tích bôi.
  • Nồng độ và kích thước hạt Kẽm oxyd.
  • Tá dược của sản phẩm.
  • Tần suất và thời gian sử dụng.
  • Việc băng kín vùng bôi.
  • Da viêm, trợt, bỏng hoặc tổn thương rộng.
  • Nguy cơ hít phải khi dùng sản phẩm dạng xịt hoặc bột mịn.

Dữ liệu an toàn của Kẽm oxyd dạng nano dùng trên da không được tự động áp dụng cho sản phẩm có nguy cơ hít vào phổi.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Kẽm oxyd

  • Chất bảo vệ da dùng tại chỗ.
  • Chất làm dịu và bảo vệ vùng da bị cọ xát hoặc tiếp xúc kéo dài với độ ẩm.
  • Hoạt chất chống nắng vô cơ khi thành phẩm đáp ứng yêu cầu về SPF và ghi nhãn.
  • Nhóm ATC D02AB: các sản phẩm chứa kẽm dùng ngoài da.

Kẽm oxyd không phải corticosteroid, thuốc kháng sinh, thuốc kháng nấm hoặc thuốc kháng histamin.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Kẽm oxyd tạo một lớp màng ít tan trên bề mặt da, giúp giảm sự tiếp xúc trực tiếp của da với nước tiểu, phân, mồ hôi, ma sát và các yếu tố gây kích ứng. Lớp bảo vệ này hỗ trợ duy trì hàng rào da và hạn chế tình trạng da bị ẩm kéo dài.

Trong sản phẩm chống nắng, Kẽm oxyd hoạt động như một bộ lọc tia UV vô cơ, góp phần hấp thụ, phản xạ và phân tán bức xạ trong vùng tia cực tím. Hiệu quả thực tế phụ thuộc toàn bộ công thức, độ phân tán hoạt chất, lượng bôi, SPF và khả năng bảo vệ phổ rộng của thành phẩm.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Tác dụng của Kẽm oxyd chủ yếu mang tính tại chỗ và vật lý:

  • Tạo hàng rào cách ly da với độ ẩm.
  • Giảm tiếp xúc với các chất gây kích ứng.
  • Bảo vệ vùng da bị cọ xát.
  • Hỗ trợ làm khô vùng da tiết dịch nhẹ trong một số công thức bảo vệ da.
  • Góp phần giảm tác động của bức xạ UV trong sản phẩm chống nắng đã được kiểm nghiệm.

Kẽm oxyd không điều trị nguyên nhân nhiễm khuẩn hoặc nhiễm nấm nếu không có hoạt chất điều trị phù hợp khác.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Kẽm oxyd

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Kẽm oxyd

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Kẽm oxyd

Do hấp thu toàn thân thấp, tương tác thuốc toàn thân có ý nghĩa lâm sàng của Kẽm oxyd bôi ngoài da chưa được xác lập.

Lưu ý:

  • Không tự trộn với corticosteroid, kháng sinh, thuốc kháng nấm hoặc sản phẩm sát khuẩn.
  • Lớp paste hoặc thuốc mỡ dày có thể ảnh hưởng việc tiếp xúc của thuốc bôi khác với bề mặt da.
  • Nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về thứ tự bôi khi phải sử dụng nhiều thuốc tại cùng một vị trí.
  • Không phủ một sản phẩm khác lên kem chống nắng nếu việc đó làm thay đổi hoặc làm trôi lớp chống nắng.

Thắc mắc về hoạt chất Kẽm oxyd

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 2 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *