Imatinib

Imatinib là thuốc điều trị nhắm trúng đích đường uống thuộc nhóm ức chế tyrosine kinase. Thuốc ức chế BCR::ABL1, KIT và các thụ thể PDGF, qua đó làm giảm tín hiệu tăng sinh của những tế bào ung thư phụ thuộc các kinase này. Imatinib được sử dụng trong một số thể bệnh bạch cầu dòng tủy mạn có nhiễm sắc thể Philadelphia, bệnh bạch cầu lymphoblastic cấp Ph+, u mô đệm đường tiêu hóa và một số bệnh huyết học hoặc sarcoma có đích phân tử phù hợp. Chỉ định cụ thể khác nhau giữa nhãn Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu. Thuốc có thể gây ức chế tủy xương, giữ nước, phù, tổn thương gan, suy tim, xuất huyết, độc tính thận và tổn thương thai. Người bệnh phải được bác sĩ chuyên khoa ung thư hoặc huyết học kê đơn, theo dõi xét nghiệm và đánh giá đáp ứng. Không tự ngừng thuốc khi bệnh thuyên giảm vì có thể làm mất kiểm soát bệnh.

✍️ Chịu trách nhiệm chuyên môn: DS. Tuấn (Dược sĩ lâm sàng)🕘 Rà soát chuyên môn lần cuối: 10/07/2026

Nội dung chính

  • Thuốc điều trị nhắm trúng đích, ức chế BCR::ABL1, KIT và PDGFR.
  • Thuốc chống ung thư ức chế tyrosine kinase BCR-ABL, mã ATC L01EA01.
  • Ph+ CML, Ph+ ALL, GIST và một số bệnh liên quan PDGFR, KIT hoặc FIP1L1-PDGFRA.
  • Uống cùng bữa ăn và một cốc nước lớn để giảm kích ứng tiêu hóa.
  • Công thức máu, chức năng gan–thận, cân nặng, tình trạng giữ nước và đáp ứng phân tử hoặc hình ảnh.
  • Giảm tế bào máu, giữ nước nặng, suy tim, tổn thương gan, xuất huyết, phản ứng da nặng và hội chứng ly giải khối u.
  • Có thể gây hại thai; nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo không cho con bú trong điều trị và một tháng sau liều cuối.
  • Không tự mua, đổi liều, bỏ liều hoặc ngừng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Hoạt chất Imatinib là gì?

Imatinib là thuốc điều trị nhắm trúng đích dạng uống, làm giảm hoạt động của một số tyrosine kinase bất thường hoặc tăng hoạt hóa trong tế bào ung thư. Thuốc đặc biệt tác động lên BCR::ABL1, KIT và các thụ thể PDGF.

Imatinib không phải hóa trị độc tế bào truyền thống, nhưng vẫn là thuốc chống ung thư có thể gây độc tính nghiêm trọng và cần được quản lý bởi bác sĩ chuyên khoa.

CHUYÊN LUẬN DƯỢC CHẤT

Imatinib

CAS 152459-95-5

Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển

Danh pháp

Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất

Tên hoạt chất

Imatinib

Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN)

Imatinib

Tên IUPAC

4-[(4-methylpiperazin-1-yl)methyl]-N-[4-methyl-3-[(4-pyridin-3-ylpyrimidin-2-yl)amino]phenyl]benzamide

Tên khác / tên đồng nghĩa

Imatinib mesylate hoặc Imatinib mesilate là dạng muối thường dùng trong chế phẩm; STI-571 và CGP 57148 là các mã nghiên cứu trước đây. Hàm lượng trên nhãn thường được biểu thị theo lượng Imatinib base tương đương.

Tên Latinh / tên dược điển

Imatinibum

Định danh & cấu trúc phân tử

Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử

Số đăng ký CAS

152459-95-5

UNII

BKJ8M8G5HI

PubChem CID

5291

RxNorm CUI

282388

Dược động học của Imatinib

Imatinib được hấp thu tốt sau khi uống, đạt nồng độ đỉnh sau khoảng 2–4 giờ và có sinh khả dụng tuyệt đối trung bình 98%. Khoảng 95% thuốc gắn với protein huyết tương. Thuốc được chuyển hóa chủ yếu qua CYP3A4 thành chất chuyển hóa N-demethyl còn hoạt tính. Thải trừ chủ yếu qua phân; thời gian bán thải khoảng 18 giờ đối với Imatinib và 40 giờ đối với chất chuyển hóa chính.

Giai đoạn I: Hấp thu

Imatinib được hấp thu tốt qua đường tiêu hóa. Nồng độ tối đa trong huyết tương thường đạt sau khoảng 2–4 giờ. Khi dùng một lần mỗi ngày, thuốc tích lũy khoảng 1,5–2,5 lần ở trạng thái ổn định.

Các thông số hấp thu và phơi nhiễm
F · Sinh khả dụng

Sinh khả dụng tuyệt đối trung bình sau khi uống là khoảng 98%. Mức phơi nhiễm tăng gần tỷ lệ với liều trong khoảng 25–1.000 mg được nghiên cứu.

Giai đoạn II: Phân bố

Khoảng 95% Imatinib gắn với protein huyết tương, chủ yếu là albumin và alpha-1-acid glycoprotein. Chất chuyển hóa N-demethyl cũng có mức gắn protein tương tự.

Thể tích phân bố biểu kiến chuẩn áp dụng chung cho mọi người bệnh trong nhãn đã kiểm tra.

Giai đoạn III: Chuyển hóa

CYP3A4 là enzyme chính chuyển hóa Imatinib. CYP1A2, CYP2D6, CYP2C9 và CYP2C19 đóng vai trò nhỏ hơn. Chất chuyển hóa lưu hành chính là dẫn xuất N-demethyl piperazine, còn hoạt tính và có AUC bằng khoảng 15% AUC của thuốc mẹ.

Giai đoạn IV: Thải trừ

Khoảng 81% liều đánh dấu phóng xạ được thải trong vòng bảy ngày: 68% qua phân và 13% qua nước tiểu. Imatinib không đổi chiếm khoảng 25% liều, gồm khoảng 20% trong phân và 5% trong nước tiểu; phần còn lại là các chất chuyển hóa.

Các thông số và đường thải trừ
t½ · Thời gian bán thải

Thời gian bán thải khoảng 18 giờ đối với Imatinib và khoảng 40 giờ đối với chất chuyển hóa N-demethyl có hoạt tính.

CL · Độ thanh thải toàn phần

Ở người 50 tuổi nặng 50 kg, độ thanh thải dự kiến khoảng 8 L/giờ; ở người cùng tuổi nặng 100 kg, giá trị dự kiến khoảng 14 L/giờ. Biến thiên độ thanh thải giữa các cá thể khoảng 40%, do đó cần theo dõi độc tính thay vì chỉ điều chỉnh liều theo cân nặng hoặc tuổi ở người lớn.

Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học

Các yếu tố có thể ảnh hưởng đến mức phơi nhiễm gồm:

  • Thuốc cảm ứng hoặc ức chế CYP3A4.
  • Chức năng gan.
  • Suy thận, dù bài tiết trực tiếp qua thận không phải đường thải trừ chính.
  • Khối lượng cơ thể và diện tích bề mặt cơ thể.
  • Tuổi ở trẻ em.
  • Mức độ tuân thủ điều trị.
  • Thuốc dùng đồng thời có ảnh hưởng đến hấp thu hoặc chuyển hóa.

Ở người suy thận nhẹ hoặc vừa, AUC chuẩn hóa theo liều tăng khoảng 1,5–2 lần. Suy gan nặng cũng làm tăng mức phơi nhiễm Imatinib và chất chuyển hóa.

Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Dược lý và cơ chế của Imatinib

Imatinib thuộc nhóm thuốc ức chế tyrosine kinase BCR-ABL, mã ATC L01EA01.

Thuốc cũng ức chế:

  • KIT, thụ thể của yếu tố tế bào gốc.
  • PDGFRA và PDGFRB.
  • Một số kinase khác được mô tả trong dữ liệu tiền lâm sàng.

Phổ tác động này giải thích việc Imatinib được sử dụng trong nhiều bệnh có đích phân tử khác nhau, nhưng không có nghĩa thuốc hiệu quả với mọi ung thư biểu hiện các protein trên.

Phần III: Cơ chế tác dụng

Imatinib gắn vào vùng gắn ATP của kinase ở cấu hình bất hoạt, ngăn quá trình phosphoryl hóa và truyền tín hiệu xuống dòng. Đối với CML và Ph+ ALL, thuốc ức chế BCR::ABL1, làm giảm tăng sinh và thúc đẩy chết theo chương trình của tế bào Ph+.

Trong GIST có đột biến nhạy cảm, Imatinib ức chế KIT hoặc PDGFRA. Thuốc cũng ức chế tín hiệu từ PDGFR trong một số bệnh tăng sinh tủy và DFSP.

Phần IV: Dược lực học và đáp ứng

Imatinib ức chế sự tăng sinh và kích hoạt quá trình apoptosis ở các dòng tế bào phụ thuộc BCR::ABL1. Thuốc cũng làm giảm các sự kiện tế bào qua trung gian KIT và PDGFR.

Đáp ứng phụ thuộc vào đích phân tử và biến thể gene. Trong GIST, đột biến KIT exon 11 thường nhạy với Imatinib; KIT exon 9 có thể cần chiến lược liều khác trong bệnh tiến triển. PDGFRA D842V có tính kháng Imatinib và không nên được điều trị như GIST nhạy thuốc thông thường.

Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.

Chỉ định của Imatinib

Liều dùng và cách sử dụng

Cảnh báo và lưu ý về Imatinib

Đối tượng đặc biệt

Tương tác thuốc của Imatinib

Các tương tác quan trọng gồm:

  • Thuốc cảm ứng mạnh CYP3A4 như rifampicin, carbamazepine, phenytoin, phenobarbital và St. John’s wort có thể làm giảm rõ nồng độ Imatinib và tăng nguy cơ thất bại điều trị.
  • Thuốc ức chế mạnh CYP3A4 như ketoconazole, itraconazole, clarithromycin, ritonavir và voriconazole có thể làm tăng nồng độ và độc tính.
  • Nước bưởi có thể làm tăng nồng độ Imatinib và nên tránh.
  • Imatinib làm tăng nồng độ một số cơ chất CYP3A4 như cyclosporine, tacrolimus, sirolimus, fentanyl, một số benzodiazepine, thuốc chẹn kênh calci và statin chuyển hóa qua CYP3A4.
  • Imatinib ức chế CYP2D6 ở mức độ nhất định và có thể làm tăng phơi nhiễm một số cơ chất như metoprolol.
  • Nhãn Hoa Kỳ khuyến cáo dùng heparin trọng lượng phân tử thấp hoặc heparin không phân đoạn thay warfarin khi cần chống đông.
  • Người đã cắt tuyến giáp dùng levothyroxine có thể xuất hiện suy giáp và cần theo dõi TSH.
  • Dữ liệu về sử dụng paracetamol kéo dài hoặc liều cao cùng Imatinib còn hạn chế; cần thận trọng do nguy cơ gan.

Thắc mắc về hoạt chất Imatinib

Lưu ý: Nội dung chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin tham khảo về hoạt chất/dược chất, không thay thế chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị của bác sĩ. Người bệnh không tự ý dùng, ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi chưa có hướng dẫn từ nhân viên y tế.
Đã có 5 lượt đọc bài viết này

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *