Iodixanol là thuốc cản quang tia X chứa iod, không ion, tan trong nước và có độ thẩm thấu khoảng 290 mOsm/kg, gần tương đương huyết tương. Thuốc được tiêm vào động mạch hoặc tĩnh mạch để làm rõ mạch máu, tim, thận và các cấu trúc khác trong chụp CT, chụp mạch hoặc chụp đường niệu. VISIPAQUE có hai nồng độ 270 và 320 mg iod/mL; liều phải được lựa chọn theo kỹ thuật chụp, cân nặng, chức năng thận, thiết bị và chất lượng hình ảnh cần đạt. Iodixanol có thể gây phản vệ, tổn thương thận cấp, rối loạn huyết động, thoát mạch, biến cố huyết khối và rối loạn tuyến giáp. Thuốc chống chỉ định dùng trong khoang dưới nhện theo nhãn VISIPAQUE; việc tiêm nhầm nội tủy có thể gây co giật, xuất huyết não, hôn mê, liệt hoặc tử vong. Iodixanol chỉ được sử dụng tại cơ sở có nhân viên được đào tạo và phương tiện hồi sức.
Nội dung chính
- Thuốc cản quang tia X chứa iod, không ion, dạng dimer và đẳng thẩm thấu.
- V08AB09 – thuốc cản quang tia X tan trong nước, hướng thận, thẩm thấu thấp.
- 270 mg iod/mL và 320 mg iod/mL, tương ứng 550 mg và 652 mg iodixanol/mL.
- Tiêm nội mạch: động mạch hoặc tĩnh mạch.
- Không dùng nội tủy hoặc dưới nhện theo nhãn VISIPAQUE.
- Phản vệ, tổn thương thận cấp, loạn nhịp, hạ huyết áp, huyết khối, thoát mạch và phản ứng da nặng.
- Có nguy cơ suy giáp hoặc ức chế tuyến giáp thoáng qua; theo dõi phải cá thể hóa theo yếu tố nguy cơ.
- Cách tạm ngừng khác nhau giữa nhãn VISIPAQUE và hướng dẫn ESUR; cần áp dụng quy trình của cơ sở điều trị.
- Visipaque 320 mg iod/mL đã được gia hạn giấy đăng ký lưu hành trong Quyết định 853/QĐ-QLD năm 2022.
- Không tự tiêm, không sử dụng ngoài cơ sở chẩn đoán hình ảnh và phải khai báo tiền sử phản ứng với thuốc cản quang.
Hoạt chất Iodixanol là gì?
Iodixanol là thuốc cản quang chứa iod được tiêm vào lòng mạch để làm tăng khả năng hấp thụ tia X của máu và các mô có thuốc đi qua. Nhờ đó, mạch máu, tim, thận và một số tổn thương hiện rõ hơn trên hình ảnh CT hoặc X-quang.
Iodixanol không phát ra bức xạ và không phải là chất phóng xạ. Thuốc chỉ làm thay đổi mức độ tia X đi xuyên qua vùng được khảo sát.
Iodixanol
Danh pháp · định danh phân tử · tính chất vật lý · tính chất lý–hóa · độ ổn định · tiêu chuẩn dược điển
Danh pháp
Hệ thống tên gọi chuẩn của dược chất
| Tên hoạt chất | Iodixanol |
|---|---|
| Tên tiếng Anh / tên chung quốc tế (INN) | Iodixanol |
| Tên khác / tên đồng nghĩa | Iodixanol injection; iodixanol injectable solution. VISIPAQUE là tên thương mại được ghi nhận trong nhãn thuốc chính thức tại Hoa Kỳ và trong quyết định đăng ký tại Việt Nam. |
| Tên Latinh / tên dược điển | Iodixanolum |
| Tên USAN | iodixanol |
Định danh & cấu trúc phân tử
Mã định danh và biểu diễn cấu trúc phân tử
| Số đăng ký CAS | 92339-11-2 |
|---|---|
| UNII | HW8W27HTXX |
| PubChem CID | 3724 |
| RxNorm CUI | 27729 |
Dược động học của Iodixanol
Sau khi tiêm nội mạch, iodixanol phân bố chủ yếu trong khoang ngoại bào và không gắn đáng kể với protein huyết tương. Thể tích phân bố ở người lớn khoảng 0,26 L/kg.
Iodixanol không bị chuyển hóa. Ở người trưởng thành có chức năng thận bình thường, thời gian bán thải khoảng 2,1 giờ và độ thanh thải thận khoảng 110 mL/phút. Khoảng 97% liều được thải nguyên vẹn qua nước tiểu trong 24 giờ; dưới 2% được thải qua phân trong vòng năm ngày.
Giai đoạn I: Hấp thu
Không có pha hấp thu qua đường tiêu hóa hoặc qua da khi iodixanol được sử dụng đúng đường nội mạch.
Sau tiêm, nồng độ iod trong huyết tương đạt đỉnh ngay lập tức nếu thuốc được tiêm nhanh. Thời điểm tăng tương phản tối đa phụ thuộc cơ quan, tốc độ tiêm, tuần hoàn và thời điểm thu nhận hình ảnh.
| F · Sinh khả dụng | Iodixanol được đưa trực tiếp vào tuần hoàn bằng đường động mạch hoặc tĩnh mạch nên lượng thuốc được cung cấp vào hệ tuần hoàn nội mạch về nguyên tắc là 100%. Khái niệm sinh khả dụng đường uống không áp dụng cho VISIPAQUE vì nhãn được trích dẫn chỉ cho phép sử dụng nội mạch. |
|---|
Giai đoạn II: Phân bố
Iodixanol phân bố trong khoang ngoại bào với thể tích phân bố khoảng 0,26 L/kg ở người lớn. Nghiên cứu trong huyết tương người cho thấy thuốc không gắn với protein.
Ở não bình thường có hàng rào máu–não nguyên vẹn, iodixanol không khuếch tán đáng kể vào khoảng ngoại mạch. Khi hàng rào máu–não bị phá vỡ, thuốc có thể tích tụ trong mô kẽ tại vùng tổn thương.
Giai đoạn III: Chuyển hóa
Iodixanol không trải qua chuyển hóa được phát hiện trong cơ thể.
Thuốc được thải chủ yếu dưới dạng không đổi qua lọc cầu thận.
Giai đoạn IV: Thải trừ
Ở người lớn, khoảng 97% liều iodixanol được thải nguyên vẹn qua nước tiểu trong 24 giờ. Dưới 2% liều được thải qua phân trong vòng năm ngày.
Thải trừ chậm đáng kể khi chức năng thận suy giảm.
| t½ · Thời gian bán thải | Ở người lớn có chức năng thận bình thường, thời gian bán thải trung bình khoảng 2,1 ± 0,1 giờ. Ở người suy thận nặng với độ thanh thải creatinin trung bình khoảng 13,6 mL/phút, thời gian bán thải được ghi nhận kéo dài đến khoảng 23 giờ. Ở trẻ em có chức năng thận phù hợp với tuổi:
|
|---|---|
| CL · Độ thanh thải toàn phần | Độ thanh thải thận trung bình ở người trưởng thành trẻ khỏe mạnh khoảng 110 ± 14 mL/phút, tương đương mức lọc cầu thận khoảng 108 mL/phút. Ở người suy thận nặng, tổng độ thanh thải giảm đáng kể. Iodixanol có thể được loại bỏ một phần bằng thẩm tách máu, nhưng không nên chỉ định thêm một phiên lọc máu chỉ nhằm loại thuốc nếu không có lý do lâm sàng khác. |
Yếu tố ảnh hưởng đến dược động học
Các yếu tố có thể làm thay đổi phân bố hoặc thải trừ iodixanol gồm:
- Chức năng thận và mức lọc cầu thận.
- Tuổi, đặc biệt trẻ sơ sinh và người cao tuổi.
- Mất nước.
- Suy tim và giảm tưới máu thận.
- Đái tháo đường.
- Liều lớn hoặc dùng thuốc cản quang lặp lại.
- Thuốc độc với thận hoặc thuốc lợi tiểu sử dụng đồng thời.
- Tốc độ và đường tiêm.
- Tình trạng hàng rào máu–não.
Thông số dược động học cần được đọc cùng đường dùng, liều, dạng bào chế, quần thể và nguồn dữ liệu. Hàng chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Dược lý và cơ chế của Iodixanol
Iodixanol là thuốc cản quang không ion dạng dimer. Dung dịch VISIPAQUE có độ thẩm thấu khoảng 290 mOsm/kg, gần tương đương huyết tương và được gọi là thuốc cản quang đẳng thẩm thấu.
Phân loại đẳng thẩm thấu không đồng nghĩa thuốc không thể gây phản vệ, tổn thương thận, rối loạn huyết động hoặc các biến cố nghiêm trọng khác.
Phần III: Cơ chế tác dụng
Các nguyên tử iod trong phân tử iodixanol hấp thụ tia X. Khi thuốc hiện diện trong mạch máu hoặc khoang ngoại bào, lượng tia X truyền qua vùng đó giảm, tạo sự khác biệt về độ đậm trên hình ảnh.
Mức tăng tương phản phụ thuộc tổng lượng iod được đưa vào, nồng độ iod, tốc độ tiêm, lưu lượng máu, khả năng phân bố vào mô và thời điểm chụp.
Iodixanol không có tác dụng điều trị trực tiếp đối với bệnh lý được phát hiện trên hình ảnh.
Phần IV: Dược lực học và đáp ứng
Sau tiêm nhanh, nồng độ iod trong huyết tương đạt đỉnh ngay lập tức. Tăng tương phản khi chụp mạch thường rõ nhất trong khoảng 15–120 giây sau tiêm.
Ở người có chức năng thận bình thường:
- Nhu mô thận có thể hiện rõ sau khoảng 30–60 giây.
- Đài và bể thận bắt đầu hiện sau khoảng 1–3 phút.
- Tương phản đường niệu thường tối ưu trong khoảng 5–15 phút.
Hiệu quả hình ảnh phụ thuộc kỹ thuật chụp và không thể được đánh giá chỉ dựa vào thể tích thuốc.
Ki, Kd, IC50, EC50 và ED50 chỉ có ý nghĩa khi đi kèm đúng đích, loài, assay, đơn vị và nguồn. Field chưa có dữ liệu sẽ tự động được ẩn.
Chỉ định của Iodixanol
Theo nhãn VISIPAQUE tại Hoa Kỳ, iodixanol được chỉ định cho các thủ thuật sau:
Đối với người lớn và trẻ từ 12 tuổi:
- Chụp mạch xóa nền kỹ thuật số qua động mạch với nồng độ 270 hoặc 320 mg iod/mL.
- Chụp tim mạch, động mạch vành chọn lọc, động mạch ngoại vi, động mạch tạng và động mạch não với nồng độ 320 mg iod/mL.
- Chụp CT đầu và cơ thể với nồng độ 270 hoặc 320 mg iod/mL.
- Chụp đường niệu bài xuất với nồng độ 270 hoặc 320 mg iod/mL.
- Chụp tĩnh mạch ngoại vi với nồng độ 270 mg iod/mL.
- Chụp CT động mạch vành để hỗ trợ đánh giá người nghi ngờ bệnh động mạch vành với nồng độ 320 mg iod/mL.
Đối với trẻ dưới 12 tuổi:
- Chụp tim mạch, động mạch não và động mạch tạng bằng nồng độ 320 mg iod/mL.
- Chụp CT đầu hoặc cơ thể và chụp đường niệu bài xuất bằng nồng độ 270 mg iod/mL.
Chỉ định được phê duyệt chính xác của Visipaque tại Việt Nam.
Liều dùng và cách sử dụng
Liều dưới đây là thông tin theo nhãn VISIPAQUE và không phải hướng dẫn để người đọc tự áp dụng. Chỉ bác sĩ chẩn đoán hình ảnh hoặc bác sĩ can thiệp mới được lựa chọn nồng độ, thể tích và tốc độ tiêm.
| Đối tượng hoặc thủ thuật | Liều tham khảo theo nhãn VISIPAQUE |
|---|---|
| Người lớn và trẻ từ 12 tuổi – CT đầu hoặc cơ thể | Thường 75–150 mL tùy nồng độ, kỹ thuật và thiết bị. |
| Chụp đường niệu bài xuất | Khoảng 1 mL/kg; thể tích tối đa theo bảng nhãn là 100 mL. |
| Chụp tĩnh mạch ngoại vi | Khoảng 50–150 mL cho mỗi chi dưới; tổng tối đa 250 mL. |
| CCTA | Khoảng 50–150 mL iodixanol 320 mg iod/mL, thường với tốc độ 4–7 mL/giây; tối đa 150 mL. |
| Chụp động mạch ở người lớn và trẻ từ 12 tuổi | Liều mỗi lần tiêm thường khoảng 3–90 mL tùy mạch; tổng tối đa thường 175–250 mL tùy thủ thuật. |
| Trẻ dưới 12 tuổi – chụp động mạch | Iodixanol 320 mg iod/mL, 1–2 mL/kg; không vượt quá 4 mL/kg. |
| Trẻ dưới 12 tuổi – CT hoặc chụp đường niệu | Iodixanol 270 mg iod/mL, 1–2 mL/kg; không vượt quá 2 mL/kg. |
| Tổng lượng iod ở người lớn | Nhãn khuyến nghị không vượt quá 80 g iod. |
Phải sử dụng liều thấp nhất vẫn cung cấp hình ảnh đủ để chẩn đoán. Cần giảm lượng thuốc phù hợp ở người suy thận, suy tim hoặc có nguy cơ cao, nhưng nhãn chưa xác lập một công thức hiệu chỉnh liều dựa trên eGFR.
Iodixanol chỉ được sử dụng trong cơ sở y tế:
- Kiểm tra đúng người bệnh, thuốc, nồng độ iod, thể tích, đường dùng và thủ thuật.
- Khai thác tiền sử phản ứng với thuốc cản quang, hen, dị ứng, bệnh thận, suy tim, đái tháo đường, cường giáp, u tủy thượng thận và thuốc đang dùng.
- Đánh giá chức năng thận ở người có yếu tố nguy cơ.
- Bảo đảm đủ dịch trước và sau khi tiêm khi phù hợp.
- Làm ấm thuốc đến nhiệt độ phòng hoặc nhiệt độ cơ thể theo quy trình.
- Kiểm tra dung dịch; không dùng nếu có tiểu phân, đổi màu bất thường hoặc bao bì hư hỏng.
- Không pha chung hoặc tiêm qua đường truyền đang chứa thuốc khác hay hỗn hợp dinh dưỡng.
- Dùng kỹ thuật vô khuẩn.
- Bảo đảm catheter nằm trong lòng mạch trước khi tiêm.
- Sẵn sàng oxy, adrenalin, dịch truyền và thiết bị hồi sức.
Không cần nhịn ăn thường quy chỉ vì dùng thuốc cản quang nếu quy trình chụp và tình trạng người bệnh không có yêu cầu khác; cần tuân theo hướng dẫn của cơ sở thực hiện.
Các nội dung theo dõi có thể gồm:
- Huyết áp, mạch, nhịp thở, độ bão hòa oxy và ý thức.
- Dấu hiệu phản ứng quá mẫn trong và sau khi tiêm.
- Điện tâm đồ khi chụp tim mạch hoặc ở người có bệnh tim.
- Vị trí tiêm để phát hiện đau, sưng hoặc thoát mạch.
- Creatinin hoặc eGFR trước và sau thủ thuật ở người nguy cơ cao.
- Lượng nước tiểu và tình trạng dịch.
- Dấu hiệu cường giáp hoặc cơn bão giáp ở người có bệnh tuyến giáp.
- Chức năng tuyến giáp ở trẻ 0–3 tuổi theo yếu tố nguy cơ.
- Phản ứng da muộn trong những ngày hoặc tuần sau chụp.
ESUR khuyến nghị giữ người bệnh trong môi trường y tế khoảng 30 phút sau tiêm vì phần lớn phản ứng cấp xuất hiện trong giai đoạn sớm.
Cảnh báo và lưu ý về Iodixanol
Theo nhãn VISIPAQUE tại Hoa Kỳ, iodixanol chống chỉ định dùng nội tủy hoặc trong khoang dưới nhện.
Nhãn Hoa Kỳ hiện hành không liệt kê tiền sử quá mẫn với iodixanol thành một chống chỉ định riêng, nhưng đây là yếu tố nguy cơ quan trọng. Cần cân nhắc thuốc cản quang khác và hội chẩn chuyên khoa dị ứng nếu người bệnh từng có phản ứng mức độ vừa hoặc nặng.
Không sử dụng lại VISIPAQUE ở người từng có phản ứng da nghiêm trọng như Stevens–Johnson, hoại tử thượng bì nhiễm độc, AGEP hoặc DRESS liên quan thuốc này.
Chống chỉ định ghi trên nhãn Visipaque được phê duyệt tại Việt Nam.
Các tác dụng không mong muốn thường gặp hoặc được ghi nhận gồm:
- Cảm giác nóng, lạnh, đau hoặc khó chịu tại chỗ tiêm.
- Buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy.
- Đau đầu, chóng mặt hoặc cảm giác quay.
- Lo âu, kích động hoặc khó chịu.
- Thay đổi vị giác, khứu giác hoặc thị giác.
- Ngứa, phát ban hoặc mày đay.
- Đau ngực hoặc đau thắt ngực trong một số thủ thuật tim mạch.
Trong một phân nhóm nghiên cứu, khoảng 30% người nhận iodixanol hoặc thuốc đối chứng có cảm giác khó chịu, đau, nóng hoặc lạnh tại vị trí dùng thuốc. Tỷ lệ này không nên được dùng để dự đoán phản ứng của một cá nhân cụ thể.
Các biến cố nghiêm trọng có thể bao gồm:
- Phản vệ, phù thanh quản, co thắt phế quản, ngừng thở hoặc sốc.
- Tổn thương thận cấp hoặc suy thận.
- Hạ huyết áp, loạn nhịp, thiếu máu cơ tim, nhồi máu cơ tim, ngừng tim hoặc tử vong.
- Huyết khối gây nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ trong thủ thuật chụp mạch.
- Hoại tử mô hoặc hội chứng khoang do thoát mạch.
- Cơn bão giáp.
- Suy giáp hoặc ức chế tuyến giáp ở trẻ nhỏ.
- Cơn tăng huyết áp ở người có u tủy thượng thận.
- Cơn hồng cầu hình liềm.
- Bệnh não do thuốc cản quang, co giật, hôn mê, liệt hoặc rối loạn thị giác.
- Stevens–Johnson, hoại tử thượng bì nhiễm độc, AGEP hoặc DRESS.
Các phản ứng quá mẫn nghiêm trọng thường xuất hiện trong vài phút đầu, nhưng cũng có thể xảy ra muộn hơn. Phát ban lan rộng, phồng rộp da, loét miệng, khó thở, tụt huyết áp, đau ngực hoặc giảm lượng nước tiểu cần được xử trí khẩn cấp.
Các cảnh báo trọng yếu gồm:
- Phải có sẵn nhân viên và phương tiện xử trí phản vệ, ngừng thở, sốc và ngừng tim.
- Tiền sử phản ứng với thuốc cản quang là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất đối với phản ứng tái diễn.
- Dự phòng bằng corticosteroid hoặc kháng histamin không loại bỏ được phản ứng nghiêm trọng.
- Sử dụng liều thấp nhất đáp ứng yêu cầu chẩn đoán.
- Bảo đảm đủ dịch trước và sau thủ thuật khi không có chống chỉ định.
- Không gây mất nước bằng thuốc nhuận tràng hoặc lợi tiểu để chuẩn bị trước tiêm.
- Đặc biệt thận trọng ở người suy thận, đái tháo đường, suy tim, bệnh mạch máu, tuổi cao, đa u tủy hoặc dùng thuốc độc với thận.
- Theo dõi chặt khi có cường giáp, nhân giáp tự chủ, u tủy thượng thận hoặc bệnh hồng cầu hình liềm.
- Theo dõi tuyến giáp ở trẻ nhỏ theo nguy cơ.
- Không dùng nội tủy.
- Phản ứng da nghiêm trọng có thể xuất hiện từ một giờ đến vài tuần sau tiêm.
Quá liều thuốc cản quang có thể đe dọa tính mạng và chủ yếu ảnh hưởng đến hệ tim mạch, hô hấp, cân bằng dịch và chức năng thận.
Xử trí gồm:
- Ngừng dùng thuốc.
- Bảo đảm đường thở, hô hấp và tuần hoàn.
- Theo dõi huyết áp, điện tâm đồ, oxy, điện giải, cân bằng dịch và chức năng thận.
- Điều trị hỗ trợ và xử trí triệu chứng.
- Điều chỉnh quá tải dịch hoặc rối loạn điện giải khi có.
- Lọc máu có thể loại bỏ một phần iodixanol nếu có chỉ định lâm sàng; thuốc không gắn protein huyết tương.
Không có thuốc giải độc đặc hiệu.
Theo nhãn VISIPAQUE:
- Bảo quản ở 20–25°C.
- Cho phép dao động trong khoảng 15–30°C.
- Tránh ánh nắng trực tiếp.
- Có thể giữ trong thiết bị làm ấm thuốc cản quang ở 37°C tối đa một tháng.
- Không để đông lạnh.
- Loại bỏ sản phẩm đã bị đông lạnh vì tính toàn vẹn của bao bì có thể bị ảnh hưởng.
Bao bì nhiều liều chuyên dụng phải được sử dụng trong khu vực vô khuẩn và theo đúng giới hạn thời gian sau khi chọc nắp.
Đối tượng đặc biệt
Nhãn VISIPAQUE đã xác lập tính an toàn và hiệu quả từ sơ sinh đối với một số chỉ định chụp tim mạch, động mạch não, động mạch tạng, CT đầu và cơ thể cùng chụp đường niệu.
Liều trẻ dưới 12 tuổi:
- Đường động mạch, nồng độ 320 mg iod/mL: 1–2 mL/kg, tối đa 4 mL/kg.
- Đường tĩnh mạch, nồng độ 270 mg iod/mL: 1–2 mL/kg, tối đa 2 mL/kg.
Trẻ dưới một tuổi có số biến cố bất lợi cao hơn trẻ lớn trong dữ liệu lâm sàng. Thải trừ chậm hơn ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
Thuốc cản quang chứa iod có thể gây suy giáp hoặc ức chế tuyến giáp thoáng qua ở trẻ 0–3 tuổi. Nguy cơ cao hơn ở trẻ sinh non, cân nặng rất thấp, trẻ có bệnh tim bẩm sinh, bệnh ảnh hưởng tuyến giáp hoặc đang điều trị hồi sức tích cực. Việc xét nghiệm tuyến giáp phải được cá thể hóa theo nguy cơ.
Không ghi nhận khác biệt tổng thể về hiệu quả hoặc an toàn giữa người từ 65 tuổi và người trẻ hơn trong các nghiên cứu VISIPAQUE, nhưng không loại trừ độ nhạy cao hơn ở một số người cao tuổi.
Cần lựa chọn liều thận trọng và ưu tiên mức thấp phù hợp vì người cao tuổi thường có giảm chức năng thận, gan hoặc tim, nhiều bệnh đồng mắc và dùng nhiều thuốc. Phải đánh giá eGFR thay vì chỉ dựa vào tuổi hoặc creatinin đơn lẻ.
Chưa có dữ liệu đầy đủ ở phụ nữ mang thai để xác định nguy cơ do iodixanol. Nghiên cứu trên chuột và thỏ không ghi nhận độc tính phát triển ở các mức liều được nghiên cứu.
ESUR khuyến nghị chỉ dùng thuốc cản quang chứa iod trong thai kỳ khi thăm khám có cản quang thực sự cần thiết. Sau khi người mẹ tiếp xúc với thuốc cản quang iod trong thai kỳ, hướng dẫn ESUR khuyến nghị kiểm tra chức năng tuyến giáp của trẻ sơ sinh trong tuần đầu sau sinh.
Bác sĩ phải cân nhắc lợi ích chẩn đoán, bức xạ của kỹ thuật chụp và nguy cơ của thuốc cản quang.
Chưa có dữ liệu trực tiếp về lượng iodixanol trong sữa mẹ. Thuốc cản quang iod được bài tiết rất ít vào sữa và hấp thu kém qua đường tiêu hóa của trẻ.
Nhãn VISIPAQUE cho rằng không cần ngừng cho bú sau khi dùng thuốc. Người mẹ vẫn có thể lựa chọn vắt bỏ sữa trong khoảng 10 giờ sau tiêm để giảm thêm mức phơi nhiễm nếu đã được tư vấn và mong muốn.
ESUR cũng cho phép tiếp tục cho bú bình thường sau khi người mẹ dùng thuốc cản quang chứa iod.
Iodixanol không được chuyển hóa tại gan, vì vậy nhãn VISIPAQUE không đưa ra công thức hiệu chỉnh liều riêng theo mức độ suy gan.
Tuy nhiên, suy gan có thể đi kèm suy thận, suy tim, rối loạn tuần hoàn hoặc sử dụng metformin. Nhãn yêu cầu tạm ngừng metformin theo quy trình nếu người bệnh có tiền sử suy gan và phải tiêm VISIPAQUE.
Liều cá thể hóa cho người suy gan.
Suy thận làm giảm độ thanh thải và kéo dài thời gian bán thải iodixanol. Ở người suy thận nặng, thời gian bán thải có thể tăng từ khoảng 2,1 giờ lên 23 giờ.
Iodixanol có thể gây tổn thương thận cấp, kể cả suy thận. Cần:
- Đánh giá chức năng thận và các yếu tố nguy cơ.
- Dùng liều thấp nhất cần thiết.
- Bù dịch phù hợp trước và sau thủ thuật.
- Tránh mất nước.
- Hạn chế dùng lặp lại hoặc liều lớn.
- Theo dõi chức năng thận sau chụp khi có nguy cơ.
Không có công thức giảm liều đã được nghiên cứu và xác lập theo từng mức eGFR trong nhãn VISIPAQUE.
Nhãn VISIPAQUE không đưa ra một khoảng thời gian cấm lái xe chung cho mọi người bệnh.
Iodixanol có thể gây chóng mặt, ngất, rối loạn thị giác, đau đầu, phản ứng quá mẫn hoặc biến cố thần kinh. Ngoài ra, thuốc an thần hoặc thuốc dùng kèm trong thủ thuật cũng có thể ảnh hưởng khả năng lái xe.
Người bệnh chỉ nên lái xe hoặc vận hành máy khi đã hồi phục hoàn toàn và tuân theo hướng dẫn của cơ sở thực hiện thủ thuật.
Tương tác thuốc của Iodixanol
Các tương tác và vấn đề phối hợp quan trọng gồm:
- Metformin: nguy cơ nhiễm toan lactic tăng nếu thuốc cản quang gây suy giảm chức năng thận.
- Iod phóng xạ I-131 hoặc I-123: iodixanol có thể làm giảm hấp thu iod phóng xạ của tuyến giáp trong khoảng 6–8 tuần.
- Thuốc chẹn beta: có thể làm phản ứng quá mẫn nặng hơn và giảm đáp ứng với adrenalin.
- Thuốc độc với thận hoặc thuốc lợi tiểu: làm tăng nguy cơ tổn thương thận khi có thêm các yếu tố nguy cơ.
- Thuốc cản quang đường uống dùng để chụp túi mật: đã có báo cáo độc tính thận ở người bệnh gan khi sử dụng gần thuốc cản quang nội mạch.
- Không pha iodixanol chung với thuốc khác trong cùng bơm tiêm hoặc đường truyền.
Khuyến cáo về metformin có khác biệt:
- Nhãn VISIPAQUE: tạm ngừng metformin khi tiêm hoặc trước khi tiêm nếu eGFR 30–60 mL/phút/1,73 m², có suy gan, nghiện rượu, suy tim hoặc sẽ tiêm thuốc cản quang vào động mạch. Đánh giá lại eGFR sau 48 giờ và chỉ dùng lại khi chức năng thận ổn định.
- ESUR: người có eGFR trên 30, không có tổn thương thận cấp và được tiêm tĩnh mạch hoặc động mạch với phơi nhiễm thận lần hai có thể tiếp tục metformin. Tạm ngừng trong tổn thương thận cấp, eGFR dưới 30 hoặc khi tiêm động mạch với phơi nhiễm thận lần đầu; đánh giá lại sau 48 giờ.
Cơ sở thực hiện phải áp dụng quy trình chuyên môn và nhãn thuốc hiện hành; người bệnh không tự quyết định ngừng hoặc dùng lại metformin.
Thắc mắc về hoạt chất Iodixanol
Không. Iodixanol không phát ra bức xạ. Thuốc chứa các nguyên tử iod hấp thụ tia X, nhờ đó tạo độ tương phản giữa mạch máu hoặc mô có thuốc với các cấu trúc xung quanh.
Nguồn bức xạ trong chụp CT hoặc X-quang đến từ thiết bị chụp, không phải từ iodixanol.
Iodixanol có thể gây tổn thương thận cấp, đặc biệt ở người đã suy thận, mất nước, đái tháo đường, suy tim, tuổi cao hoặc dùng thuốc độc với thận.
Nguy cơ được giảm bằng cách đánh giá chức năng thận, dùng liều thấp nhất cần thiết, bù dịch phù hợp và tránh dùng lặp lại không cần thiết. Phân loại “đẳng thẩm thấu” không đồng nghĩa thuốc hoàn toàn không có độc tính trên thận.
Điều này phụ thuộc chức năng thận, đường tiêm và quy trình được áp dụng.
Nhãn VISIPAQUE yêu cầu tạm ngừng metformin khi eGFR từ 30–60 mL/phút/1,73 m², có suy gan, nghiện rượu, suy tim hoặc tiêm thuốc cản quang vào động mạch; đánh giá lại eGFR sau 48 giờ.
Hướng dẫn ESUR cho phép tiếp tục metformin ở người có eGFR trên 30, không có tổn thương thận cấp và được tiêm tĩnh mạch hoặc tiêm động mạch với phơi nhiễm thận lần hai.
Người bệnh không tự ngừng hoặc dùng lại thuốc; cần làm theo hướng dẫn của bác sĩ và cơ sở chụp.
Thông thường không cần. Nhãn VISIPAQUE và hướng dẫn ESUR đều cho rằng có thể tiếp tục cho bú vì lượng thuốc cản quang iod vào sữa và được trẻ hấp thu là rất thấp.
Người mẹ có thể cân nhắc vắt bỏ sữa trong khoảng 10 giờ nếu mong muốn giảm thêm mức phơi nhiễm, nhưng đây không phải yêu cầu bắt buộc theo nhãn VISIPAQUE.
Không. VISIPAQUE chống chỉ định dùng nội tủy hoặc trong khoang dưới nhện.
Tiêm nhầm theo đường này có thể gây co giật, xuất huyết não, hôn mê, liệt, viêm màng nhện, suy thận cấp, ngừng tim, phù não hoặc tử vong. Cần kiểm tra nghiêm ngặt tên thuốc và đường dùng trước thủ thuật.

